17 november 2012

angst voor fiscaal klif veroorzaakt val verwachte winsten

http://pragcap.com/stepping-off-the-profits-cliff
Cullen Roche van Pragmatic Capitalism en Joshua Brown van the Reformed Broker vinden dat de daling van de koersen niet zo zeer veroorzaakt worden door de angst voor het fiscale klif maar een klif waarvan de winstverwachtingen aan het vallen zijn. Brown schrijft dat oe aan neerwaartse bijstellingen van de omzetverwachtingen terwijl de marges niet omhoog kunnen gaan, Roche/ Socgen lapthorne (van het plaatje hierboven) aan deleveraging van consument en bedrijfsleven en de bijbehorende normale neergang van de economie (en een vuiltje in Europa). Vincent Reinhart (man van Carmen)  van Morgan Stanley stelt de groei voor het vierde kwartaal volgens de binnekomende laatste cijfers elke week nar beneden bij en zit nog maar op 0,6% groei en dan moet in het eerste kwartaal het klif komen.
Dat klif zit nog maar voor een deel in de verwachtingen. De wedkantoren zien in 2013 maar een kleine kans op recessie (en die komt er gegarandeerd als het fiscale klif niet wordt gerepareerd).
De afgelopen week daalde zelfs de ingeprijsde kans, alleen op vrijdag steeg deze.
Die daling is niet zo verwondelijk gezien het verwoede vergaderen van de diverse partijen met uitlatingen dat ze eruit willen komen en concesies willen doen.

Als er niet snel een oplossing komt voor het fiscale klif, een geloofwaardig iets, dan dalen de winstverwachtingen verder van 2013. Die winstverwachtingen lopen iets achter bij de ISM, maar zijn de laatste tijd wat beter geweest dan de ISM aangaf, dat kan gecorrigeerd worden.
Het plaatje laat de een kwartaal vertraagde verandering van de ISM (zwarte lijn) zien maal 1,5 als verklaarder van de verandering van de winstverwachtingen (rode lijn) en verandering van de trailing winsten (groene lijn). Tot op heden wisten analisten het afgelopen jaar niet iets anders te verwachten dan ze aan winstcijfers gezien hadden (trailing winsten), maar meestal moet daar een aanpassing overheen vanwege de stand van de economie zoals de ISM aangeeft.
Dat leidt nu tot enige neerwaartse bijstelling, maar omdat de ISM weer stijgt, hoeft dat niet erg te worden, geen klif.
Dat klif kan natuurlijk optreden als het pessimisme op hol slaat of als het fiscale klif tegen de verwachting in minder dan de helft gerepareerd wordt dan wel de belofte gedaan wordt volgend jaar erg flink te gaan bezuinigen (dit is wel waarschijnlijk).
Dan kun je een plof in de koersen krijgen zoals hier aangegeven door zerohedge.
In principe horen de echte winsten zich niet zo veel aan te trekken van paniek van analisten, maar als iedereen denkt dat analisten gelijk gaan krijgen, dan is een en ander wel mogelijk.

Nieuwe leiders in China

De machtswisseling in China is behoorlijk becommentarieerd als de belangrijkste politieke geeurtenis in de wereld, de presidentsverkieizngen in de VS zouden daarbij in de schaduw staan.
De nieuwe Chinese president moet een huzarenstukje uithalen: de economische groei hoog houden terwijl China de middle income trap is genaderd met daarbij ook nog eens het Lewis turning point.
De middle income trap treedt op als het BNP per hoofd ongeveer is wat het nu is in China ($5000) en er overgeschakeld moet worden van een op export en investeringen gerichte economie naar een consumptieeconomie. Meestal loopt dat slecht af, bijvoorbeeld wat er gebeurde met Latijns Amerika. De laatste decennia zijn er gelukkig de nodige goede voorbeelden in Azië (Japan, Korea, taiwan, Singapore).
Het Lewis turning point treedt vaak ongeveer tegelijk op, dit punt is het punt waar de beroepsbevolking in de industrie niet langer snel stijgt. Lonen gaan dan flink omhoog en de winstmarges storten in, het buitenland heeft geen zin meer om nog zo veel te investeren.
De nieuwe Chinese leiders moeten ervoor zorgen dat de Chinesen niet langer als gekken gaan sparen, maar gaan consumeren. De Chinesen hebben dat sparen met de paplepel ingegeven gekregen. Voor een deel blijft dit onvermijdelijk, omdat gezondheidskosten uit de hand lopen als ze via corrupt bijbetalen geholpen worden door doktoren als ze geopereerd etc moeten worden.
Er was enige angst dat de nieuwe leiders uitermate conservatief zouden zijn, maar dit wordt weer bestreden. Ze zijn er op uitgezocht een beetje een grijze muis te zijn (dat is een pre, dat meldt men steeds: hij is nergens door opgevallen) en ze moesten in de smaak zijn gevallen bij de voorvorige president van china jiang zemin. Dit bracht de consensus ertoe dat de nieuwe regering behoorlijk hecht en machtig is en toch enigszins hervormingsgezind. Alhoewel... Je hebt rebellen nodig die met de oude succesformule breken om die consumptiemaatschappij ingevoerd te krijgen. In Japan had je die rebellen rond 1970. In China zijn die schaars in de regering.
Wat er in de succesvolle Aziatische landen na het Lewis turning point gebeurde was niet zo zeer dat de consumptie toenam ten koste van investeringen, maar dat overheidsuitgaven toenamen ten koste van investeringen. Dat lijkt de nieuwe Chinese regering ook te willen. zij willen een beter sociaal vangnet (nodig om de besparingen omlaag te krijgen).
Voorlopig lijkt de nieuwe president Xi te verbazen met zijn plannen voor hervormingen om Chinesen gelukkig te maken zoals hij dat noemt.

voor- en nadelen van later met pensioen (mark thoma)

Echt een artikel voor de SP en 50plus: The Costs and Benefits of Raising the Retirement Age (
http://economistsview.typepad.com/economistsview/2012/11/the-costs-and-benefits-of-raising-the-retirement-age.html)


Tegenover de extra opbrengsten voor de belastingen als je doorwerkt en de lagere kosten aan pensioenuitkeringen staan nadelen.

Het zijn eigenlijk meer onrechtvaardigheden. Mark Thoma noemt er vijf.

1. we leven langer, maar het is onduidelijk of we langer gezond blijven

2. ouderen vinden steeds moeilijker werk en moeten steeds meer onder hun niveau werken

3. bij bepaalde zware beroepen lukt het niet om door te werken tot je 65ste, laat staan hogere leeftijden. Die moeten eerder met pensioen mogen

4. ouderen gaan op zeker moment een beroep kiezen waarbij ze eerder met pensioen mogen, wat de arbeidsmarkt verstoort

5. rijken leven veel langer dan armen, het is onrechtvaardig de armen later met pensioen te sturen.

Mark Thoma vindt die vijf minpunten belangrijker dan de ervoor genoemde twee pluspunten.

Ik denk dat later met pensioen gaan noodzakelijk is om een en ander betaalbaar te houden, maar dat je wel wat aan de genoemde onrechtvaardigheden zou moeten doen (Thoma huldigt een soort 50plus/SP standpunt dat het nog heel lang duurt voor het sociaal stelsel failliet is en je ondertussen beter rechtvaardig kunnen zijn). Er is een steeds groter verschil in gezondheid naarmate mensen ouder worden. Het ongezondere deel zou eerder met pensioen moeten mogen/ minder uren in de week moeten werken (d.w.z. Hollande heeft toch wel een punt met verlaging van de pensioenleeftijd voor de zware beroepen; hij had dat echter moeten combineren met een hogere leeftijd voor de fysiek lichtere beroepen). Ik geloof er niet in dat mensen als ze 60 zijn gaan kiezen voor een totaal ander beroep waar ze met 66 met pensioen gaan in plaats van 67. De keuze zal gedomineerd worden door de wens/ noodzaak een minder zware werkbelasting te krijgen (in ruil voor inleveren enig maar niet al het loon).

Verder heeft Thoma wel een punt dat de rijken met hun langere levensverwachting en inkomen ver boven de franchise veel meer voor hun ingelegde pensioenpremies terugkrijgen dan de armen. Die omgekeerde solidariteit is curieus (en schreeuwt om een Bos- belasting om gepensioneerde met een hoog pensioen extra te belasten, overigens aan die schreeuw gaat ongetwijfeld beantwoord worden in de komende jaren)

(plaatje Minack van MS): zonder langer doorwerken wordt positie van overheidsfinanciën onhoudbaar. De overheidsschuld nu is eigenlijk maar peanuts vergeleken wat er qua vergrijzingskosten op ons afkomt. Alleen Italië, Frankrijk en Portugal lijken de zaken onder controle te hebben (hoe dit zo kan zijn is me volstrekt onduidelijk bij hun omslagstelsel, zo goed is hun demografie niet).

15 november 2012

Rutterecessie verergert: -1,1% krimp in derde kwartaal (-4,5% geannualiseerd)


De kabinetsplannen zijn de bodem uit het vertrouwen aan het wegslaan bij de consument en het bedrijfsleven. -1,8% krimp van de consumptie is veel, -6,4% voor investeringen ook. De bouw -8% spant de kroon (en we bouwen al zo weinig). Export moet ons redden, maar de export naar Zuid Europa is niet bepaald sterk. In de vorige kwartalen werd de groei naar boven bijgesteld door meevallende exportgroei, er is ook deze keer weer enige hoop van hulp van export. In het vierde kwartaal krijg je de verhoging van de BTW als drukker van de groei erbij (dit zou de consumptie in het derde kwartaal moeten helpen geholpen). De daling komt niet helemaal onverwacht voor de gelovigen in de IFO als indicator voor de groei in Nederland.


Het soort recessie in Nederland is door de krimp van de investeringen van het zwaardere soort: een Juglarrecessie met ernstige consequenties voor de winsten, deze keer gelukkig wel gedempt door groei van de export (winsten groeien extra sterk met investeringen en export mee, bij krimp helaas ook). Kostenbesparingen breken weer los om de winstmarges op peil te houden en dat lukt de laatste tijd overigens beter dan in vorige perioden zonder economische groei.

Overheidsbezuinigingen verergeren deze keer de diepte van de recessie en de lengte ook: het vierde kwartaal 2012 en eerste kwartaal 2013 zullen ook wel behoorlijk negatief zijn. We zullen zien of die multipliers van de bezuinigingen in Nederland en Europa duidelijk onder 1 liggen zoals de regering zegt of dat ze wel degelijk boven 1 liggen zoals de nodige economen zoals Dumas/ IMF stellen.

Tja, wat kan Rutte doen?

1. De bouw uit het slop halen door voor een lagere hypotheekrente te zorgen (NHG garantie makkelijker te laten verkrijgen bijvoorbeeld via beperkte hulp van overheid). Pensioenfondsen aanmoedigen om in particuliere hypotheken te beleggen kan helpen, beleggingstechnisch is dit best verantwoord, denk en hoop ik.

2. Infrastructuur meer laten financieren door pensioenfondsen, zodat contraproductieve besparing van 250 miljoen ongedaan gemaakt wordt

3. Stellen dat bezuinigingen minder worden na 2013 wat er ook gebeurt, zodat consumentenvertrouwen kan herstellen

Wat kan ons verder helpen

1. een lagere euro (moeilijk doen over Griekenland kan hiertoe leiden) voor exportherstel

2. tijd: als besparingen te veel oplopen en consumptie te veel daalt, komt na enige tijd herstel. Overigens is het huidige beleid gericht op het maximaliseren van die tijd in plaats van minimaliseren.


Nederland doet het slechter dan de kernlanden van Europa waarschijnlijk dankzij onze bezuinigingen, de slechte huizenmarkt en dreigende afstempelingen op pensioenen

Nenner: Rente gaat 30 jaar stijgen, Europa doet het minder slecht. China wordt een ramp

Charles Nenner gaf een interview over zijn kijk op de wereld in de komende jaren, uiteraard gebaseerd op zijn cycli-modellen. Via uitgebreide data mining tracht hij zo goed en zo kwaad als dat gaat de relevante golven bij elkaar op te tellen. In sommige periodes had hij hiermee verbluffende resultaten. De laatste jaren zijn steeds meer mensen zijn technieken gaan kopiëren, bijvoorbeeld Hurstsignalen, en het is niet meer zo duidelijk of de markt de kennis vanuit de prijsgolven nog steeds te weinig verdisconteert. Wie de opbouw van de golven goed raadt (of hier een echt goed systeem voor heeft), kan overigens nog steeds goede beleggingsresultaten behalen.


Nenner gelooft in een soort calvinistische voorbestemming van de wereld, de cycli geven het al aan. Als de prijscycli omlaag gaan, dan komt het fundamentele verhaal er vanzelf wel bij. Zelfs zaken als 9/11 waren al voorbestemd via de cycli. Hij zet dat uiteraard wel preciezer: niet zo zeer 9/11 als hoe de markten om zouden gaan met 9/11 zat al in de prijscycli. De prijscycli geven de interpretatie van de markt het nieuws, niet het nieuws zelf.

Nenner gelooft nog steeds in een enorme val van de beurzen en de dollar in 2014. Dat vertelt hij overigens al enkele jaren, dit is een consistent negatief verhaal. Amerika heeft zijn zaakjes net zo min onder controle als Europa, al lijkt Europa nu ongeveer het ergste wel achter de rug te hebben. Echt herstel zit er de komende negen jaar nog niet in. Maar het verhaal van Europa is niet zo slecht als de meesten denken.

Over China is hij niet optimistisch. Als ze hun Amerikaanse staatsleningen gaan verkopen, zal de rente omhoog schieten. [N.B. Woody Brock is het hier danig mee oneens: de dollar zal dan onderuitgaan; pas als de Amerikanen zelf niet meer geloven in staatsleningen en men liever huizen en aandelen wil hebben, zal de rente vleugels krijgen].

Overigens ziet hij de rente in de komende dertig jaar stijgen. Daar zou hij wel eens gelijk in kunnen krijgen. Eerst zal de inflatie maar een beetje stijgen, maar over tien jaar wordt de inflatie echt een groot probleem.



bron: http://www.investmenteurope.net/investment-europe/discussion/2224134/charles-nenner-looks-at-cycles-to-predict-eurozone-outlook (met video)

is correctie SP500 afgelopen? 13 ongeluksgetal

De correctie van de S&P500 is nu 7%, iets waar ik rekening mee gehouden heb. Gaat het nog verder? Vaak stopt het bij 7%, maar als je naar de correcties in de koerswinstverhoudingen kijkt, dan kan de koerswinstverhouding nog tot 11,5 afzakken (en als het echt fout gaat met het fiscale klif 10,5).
Allerlei technische indicatoren wijzen op enig herstel vanaf nu, maar nog wat selcht macro nieuws, bemodeigende woorden dat hij echt de belastingen voor de rijken gaat verhogen, onrust in Zuid europa, Midden Oosten etc kan voor een extra daling zorgen.

huren stijgen in grote Duitse steden

Na vele jaren zonder stijging is de Duitse onroerendgoedmarkt helemaal ontwaakt. In de steden stijgen de huren en de prijzen. Lang niet overal overigens, want de ontvolking van het platteland zet door en dan dalen de huren en prijzen. Goedkoop is daar nog steeds miskoop.

vrouwen zelden in top bij bedrijfsleven

Scandinavië aan de top en moslimlanden plus Japan helemaal op de bodem> Nederland scoort nog niet eens zo slecht met die schamele 14%.

macro Europa valt tegen, inclusief VK, Duitsland

De groei over het derde kwartaal was goed in Engeland dankzij de Olympische Spelen. Nu valt een en ander wat tegen, inclusief de inflatie (zoals zo vaak).
In Duitsland viel bijvoorbeeld de ZEW tegen, een vooral met aandelenkoersen correlerende leading indicator.
Gezien de lage PMI's is de daling van de industriële productie niet zo'n verrassing, maar de daling is wel zorgelijk groot.

14 november 2012

OPEC kan olie alleen maar kwijt aan Azië

(bron http://www.theglobeandmail.com/incoming/article4610386.ece/BINARY/w620/oil_demand.jpg)
Afnemende vraag in Amerika en Europa zorgt ervoor dat het Midden Oosten eigenlijk alleen nog maar exporteert naar Azië. Die zouden zich eigenlijk wat meer moeten bekommeren over Iran en het open houden van de straat van Hormuz.
Amerika is inclusief Canada bijna zelfvoorzienend.
teerzanden en fracking helpen de olieproductie ook in Canada flink omhoog (plaatje Bianco).
Bovenstaand plaatje uit de Economist laat de trends zien voor energieafhankelijkheid: gunstig voor Amerika, ongunstig voor de rest van de wereld.

china: obligatiemarkt compenseert luie banken


De groei van M2 was de vorige maand iets lager en dat zag je ook terug in de bankleningen.
Dat betkent niet dat de kredietgroei in China aan het afzwakken is. Die luiere kredietgroei wordt meer dan goed gemaakt door het schaduwbanksysteem en door obligaties. China heeft hier de curieuze term social financing voor.



een ander voorbeeld is hoe de spoorwegen in China gefinancierd worden. Dat is steeds meer via obligaties. Bankkrediet is minder allesbepalend, ook voor de spoorwegen.

food stamps voor 47,1 miljoen Amerikanen

(bron http://www.zerohedge.com/news/2012-11-10/foodstamps-surge-most-one-year-new-all-time-record-delayed-release). Het aantal mensen afhankelijk van voedselbonnen leek te stabiliseren, maar in juli kwamen er 420.000 bij en nu zijn 47,1 miljoen Amerikanen afhankelijk van voedselbonnen.
Het komt overeen met 13% van de retail sales. Voor de kredietcrisis was dit 6%.

13 november 2012

nivelleren is een feest, infrastructuur weg

Het leed eerlijk delen om moeilijke lastenverzwaringen er door te kunnen krijgen, de oppositie likt zijn vingers erbij af. Rutte laat zich gewoon aftroeven door Samson. Onze sorrypremier moest een cadeautje van 250 mijloen euro geven aan de PvdA aan extra uitgaven voor een langere ww. Dat gaat ten koste van investeringen in infrastructuur, terwijl de VVD zo graag extra asfalt wil om 130 km per uur te kunnen rijden.
Puntenwolkjes (vast het nieuwe woord van 2012) van mooie koopkrachtplaatjes voor de mediane burger, je ziet Samson helemaal gloriëren, terwijl Rutte tijdens zijn studie geschiedenis vergeten is beter te leren rekenen.

Ondertussen begint steeds duidelijker te worden dat al dat bezuinigen leidt tot structureel lagere groei. De multiplier van deze bezuinigen ligt dicht bij 1, is voor die 250 miljoen minder infrastructuur zelfs meer dan 1. D.w.z. meer bezuinigen doet op het termijn de schuld/ BNP ratio toenemen. Bezuinigen is gevaarlijk als de werkloosheid stijgt en de huizenmarkt aan puin ligt. Zo veel bezuinigen en dan ook nog op infrastructuur, dat is een beetje dom.

China rukt op in de wereld

(bron: http://im.ft-static.com/content/images/0e774a2c-29bf-11e2-9a46-00144feabdc0.img). In koopkrachtpariteit zijn China en India al heel grote economieën. in dolars gemeten zijn landen als Japan en Duitsland nog groot (tabel Der Spiegel).
In 2060 trekt China nog bij volgens tabel the Economist. Ik heb overigens wel tabellen gezien waar de VS ingehaald worden qua welvaart door o.a. Zuid Korea