11 november 2018

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Opluchting dat de verkiezingen geen democratische sweep opleverde kon de beurzen hoger zetten. Aarzelend ziet men enige afname van de onzekerheid.
Zoals verwacht wonnen de democraten het congres en de republikeinen de senaat. Gridlock en veel nieuwe onderzoeken naar Trump en dat maakt compromissen moeilijk.

Het winstseizoen is bijna afgelopen in de VS en een nare bijsmaak overheerst de prachtige winstgroei (winstverwachtingen komende twaalf maanden marginaal lager).
De olieprijs zakte verder omdat Iran onverwachts van Trump toch aan acht landen olie mag leveren. De olievoorraden lopen de laatste weken iets te veel op. Dit zal Saoedi-Arabië en de OPEC aanzetten iets minder te gaan produceren.

Het gaat in de dienstensector beter dan in de industrie. ISM non manufacturing bleef boven de 60 en ook buiten de VS waren de non manufacturing cijfers redelijk. In totaal verzwakten wereldwijd de PMI's met uitzondering van vooral Japan, India en Brazilië.
Desalniettemin verpietert het macroplaatje wat, zelfs in de VS. Geen groei meer in Italië vanwege wantrouwen tegen de regering van het bedrijfsleven in afwachting van een hard oordeel van de EU over de begroting. Groei komt niet meer in de buurt van de 1,5% en daarom zal het begrotingstekort hoger uitvallen. Financial conditions zijn door de hogere rente verslechterd in Italië en dat drukt de groei ook.
Retail cijfers verzwakten in de EU.

Handelscijfers van China waren onverwacht sterk, maar de groei zakt toch weg met o.a. 12% minder autoverkopen. De bouw trekt overigens wel weer aan. Winstcijfers zijn slecht. Er lekken nog steeds valutareserves naar het buitenland.

Zoals verwacht verhoogde de FED de rente niet, maar lijkt dit in december wel te gaan doen. Men lijkt de top van de groei wel te zien, maar men wijkt hiervoor nog niet, omdat de arbeidsmarkt zo sterk is.
Het consumentenvertrouwen volgens University of Michigan daalde iets, maar bij deze beursdalingen had ik erger verwacht. producentenprijzen stegen meer dan verwacht.




4 november 2018

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Na een slecht begin werd Turnaround Tuesday gevolgd door nog meer koersstijging om aan het eind weer iets omlaag, omdat de werkgelegenheidscijfers te goed waren (en daarmee de FED op het pad van verhogen van de rente houdt).
De Trump put zou in werking zijn getreden, nu de koersen in oktober zo gedaald zijn en Trump dit als negatieve beoordeling van zijn presidentschap ziet en dat zo vlak voor de verkiezingen niet kan gebruiken. Trump liet uitgebreid lekken dat hij een gesprek met Xi had gevoerd en dat dit moest leiden tot een mooi handelsverdrag en dat bij hun meeting op de G20 er iets positiefs zou worden gezegd over de handelsoorlog.

De economische cijfers waren wat bleekjes met wat tegenvallende PMI's, vooral in China, maar ook in Europa en Azië. De Amerikaanse barometer voor de industrie ISM viel tegen (o.a. door slecht cijfer nieuwe exportorders) al is 56,8 nog zo slecht nog niet. Wereldwijd was de groei in het derde kwartal tegenvallend, met tijdelijke tegenslagen door het weer en andere zaken in Japan en Europa.

De groei van de werkgelegenheid in de VS werd voor oktober geraamd op 250.000 terwijl 190.000 verwacht werd. De werkloosheid bleef constant omdat meer mensen werk gingen zoeken. De participatiegraad steeg van 62,7 naar 62,9, overigens nog steeds laag vergeleken met Noord-Europa. Vooral mannelijke millennials laten het nog afweten in de VS.
Loongroei trok aan tot 3,1% op jaarbasis.
Inkomensgroei (komt uit andere bron) was slechts 0,2% in de VS en de cijfers voor de bouw liggen er nog steeds zwakjes bij.
De Employment Cost Index steeg 0,8% in het derde kwartaal, een beetje veel, maar de stijging van de arbeidskosten per eenheid product is nog steeds vrij laag (1,5% op jaarbasis), niet wijzend op een nabij einde van de cyclus vanwege te hoge inflatie.
Het consumentenvertrouwen zette een nieuwe top (bij de gemiddelde Amerikan speelt de handelsoorlog nauwelijks, zelfs bedrijven hadden het in hun toelichting op de cijfers over het derde kwartaal opvallend weinig over de handelsoorlog)

De olieprijs zakte verder weg door te snelgroeiende voorraden in de VS bij sterk aantrekkende productiegroei van schalie-olie. Iran mag na 4 november nog aan acht landen leveren van de VS zo lijkt het.

Groei in Mexico viel tegen en beleggers zijn een beetje benauwd voor de linkse populist AMLO, de nieuwe president die meteen de aanleg van een voor 30% klare nieuwe luchthaven stil legde (overeenkomstig een referendum). .
Merkel gaf aan te willen stoppen als partijleider waardoor haar macht verder is geslonken.
Groei in Italië was 0% in het derde kwartaal en fiscale stimulering is nu een bittere noodzaak. Men gelooft niet dat Europa de Italiaanse begroting echt gaat tegenwerken en de rating agencies hielden Italië investment grade. De rente in Italië lijkt hoog vergeleken bij de rating.

overpeinzingen


Het beleggingssentiment is slecht, maar niet zo slecht dat je van capitulatie kunt spreken. Wel is het zo dat bijna niemand gelooft in koersstijgingen van betekenis op korte termijn en dat terwijl dat toch best weleens zou kunnen.

Iedereen is druk aan het prakkiseren of de daling van de koersen in oktober alleen iets technisch was of toch meer fundamenteel.
Technisch als reactie van hedge fuds, all weather fondsen op de afgenomen diversificatiekracht van obligaties. Samen met hogere volatiliteit voor aandelen (VIX etc.) is dat een krachtig recept voor derisken, risk off.
Er zit een fundamentele reen achter en dat is meer geloof in een FED die maar blijft verhogen, de punch bowl weg aan het halen is en geen ontzag heeft voor dalingen op de beurs (in tegenstelling tot Trump). Dat maakt daling van de rente een moeilijke zaak. Het is nog asymmetrisch ook: bij een stijgende beurs rentestijging (zij het wat minder dan in vorige jaren) en bij een daling van de beurs nauwelijks of helemaal geen rentedaling. Minder vertrouwen in liquiditeit. Dat is meer volatiliteit. En dat leidt tot meer derisken. Dit maakt de markten onstabiel.

Dan de fundamentals. De tweede afgeleide van groei is negatief. Het groeitempo neemt af, vooral buiten de VS. Een deel lijkt tijdelijk (extreem weer in Japan, diesels in de versukkeling voor Duitsland), maar als Trump zijn handelsoorlogen doorzet dan kan deze afzwakking doorzetten. De groei van de investeringen valt tegen en dat hoort niet zo vlug in de investeringscyclus.

En die angst dat de cyclus op zijn eind loopt veroorzaakt druk op de koerswinstverhoudingen. Het al nog wel snor zitten met die winstverwachtingen voor 2019 maar is dat de piekwinst van de cyclus? Met enige jaren dezelfde winst of een duikeling als de recessie onverhoopt plotseling inzet?
Dat is angst genoeg om te beredeneren dat de koerswinstverhoudingen op basis van de 2019 verwachtingen niet al te veel kunnen stijgen.
Tenzij die angst voor piekwinst afneemt. Daarvoor is nodig dat zowel de handelsoorlog met China niet uit de hand loopt als dat er iets gedaan wordt aan meer infrastructuurinvesteringen.
Die staan op de politieke agenda voor na de verkiezingen, beide partijen willen het, maar hoe dat gefinancierd wordt is een probleem. Republikeinen willen een soort infrastructuurbank creëren en democraten willen gewoon meer overheidsuitgaven hieraan.
Ook nog eens moet de FED niet al te noest de rente gaan verhogen, anders komt die recessie rap na half 2019. Pauzeren ergens rond half 2019 is ook al zo’n noodzaak en daarna niet meer dan twee keer verhogen tot minder dan 3,5%. Dat kan alleen als de inflatie maar heel weinig of niet oploopt.

Dat moet dus allemaal gebeuren en dat is nogal veel gevraagd, maar toch mijn basisscenario.

2 november 2018

Van Greenspan-Bernanke-Yellen put naar Trump put


Sinds de jaren negentig is de FED erg gevoelig geweest voor dalingen van de beurs. Dat bedreigde de financiële stabiliteit en economische groei. Als beurzen te veel daalden, kon je op een cadeautje van de FED rekenen. Greenspan begon hiermee, zelfs al vond hij dat er op de beurzen sprake was van ‘irrationa exuberance’. De FED wilde geen bubbels zien en doorprikken. Dat kwam vooral Greenspan duur te staan na de enorme dalingen van de beurzen na 2000 en 2008. Hij werd eerst vereerd als een god, als de grote maestro, maar daarna werd hij verguisd.

Na de grote financiële crisis van 2008 waren Bernanke en Yellen gedwongen tot enorme cadeaus voor de markt. Markten raakten hieraan verslaafd.
Dat lijkt voorbij. Trump benoemde Powell en die ziet het als taak dat de FED de punch bowl gaat weghalen van overdadig ruim monetair beleid.

Als Powell iets zegt, dan dalen meestal de beurzen. Heel anders dan zijn voorgangers: het was zo ongeveer de grootste beleggingsanomalie dat als de FED sprak de beurzen gingen stijgen. Het was zelfs zo erg dat als je dit soort dagen op de beurs wegliet, er helemaal geen koersstijging meer overbleef. Niet dus sinds Powell.
Amerikaanse futures blijven overeind als de Amerikaanse markt dicht was i oktober, maar als de Amerikaanse beurs openging dan ging het mis.

Er lijkt nu een andere hoeder van de markt opgestaan: Trump. Hij ziet de aandelenmarkt als beoordelaar van zijn prestaties. De beurzen waren in oktober te veel gedaald en dus moest Trump in actie komen om de koersschade te repareren. Ineens toespelingen dat de handelsoorlog met China even wat in de ijskast gezet wordt, net zoals hij even geleden aan Juncker beloofde.
De handelsoorlog met China blijft een heet hangijzer en sinds Wim Kan zijn we ervoor gewaarschuwd dat je hete hangijzers niet zonder risico in de ijskast kunt zetten.


28 oktober 2018

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Beurzen daalden onverdroten verder met steeds grotere zwenkingen. De schade in de VS is sinds oktober ongeveer even groot als buiten de VS, d.w.z. deze keer is de VS niet erg defensief geweest. De S&P500 is nu 10,6% onder de top, d.w.z. er is nu officieel sprake van een correctie.  De VIX liep hierdoor veder op en dat maakte verder derisken noodzakelijk. Volatiliteit zit nu in contango (ingeprijsde volatiliteit op korte termijn hoger dan op de iets verdere termijn) en dat was vaak een goed voorteken voor markten.
(plaatje via https://dashofinsight.com/weighing-the-week-ahead-what-do-the-mid-term-elections-mean-for-financial-markets/  met opmerking dat correlatie van VIX met S&P -0,97 was in de afelopen dagen, d.w.z. dat de markt nu extreem gevoelig is voor hogere verwachte volatiliteit op korte termijn)
Er wordt krampachtig gezocht naar uitleg voor de plotselinge dalingen, maar het blijft onduidelijk. Er zijn technische factoren, ingegeven door minder ruim monetair beleid, het winstseizoen zat afgelopen week tegen via o.a. Amazon, Google en Caterpillar, maar is nog steeds iets boven gemiddeld goed en het economisch nieuws wijst op piekgroei, ook al is het macroverhaal nog steeds goed.
De rente daalt op zo veel pessimisme en men prijst ineens minder inflatieverhoging in, al verwachten de meeste economen nog wel steeds meer inflatie vanwege de lage werkloosheid en niet meer zo lage bezettingsgraad en Trumpiaanse tariefheffingen/Iranpolitiek.

De eerste groeiraming voor de groei in het derde kwartaal van de VS is 3,5%. Een sterk cijfer, gedreven door consumptie en voorraden vanwege de hamsterwoede vooruitlopend op de vermaledijde importtarieven maar groei van de vaste investeringen was zwakker dan verwacht en netto export droeg flink negatief bij. Het consumentenvertrouwen lijdt onder toenemende onzekerheid en het vertrouwen om te investeren nog meer. De (jaar)groei gaat afzwakken en dat is negatief voor beurzen en gunstig voor een lagere rente als het inflatiemonster niet uit zijn kooi komt.
Kerninflatie volgens de deflator van het BNP daalde van 2,1 naar 1,6% op jaarbasis voor het derde kwartaal.

Verkoop nieuwe huizen zwakte meer dan verwacht af, maar pending home sales verbeterden iets. De huizenmarkt lijdt onder de hoge rente, maar Orders duurzame goederen groeiden onverwachts, maar ex transport niet. Markit PMI's waren iets hoger in de VS.

De IFO verzwakte en de verwachtingen voor de groei in Duitsland en daarmee de EU zwakken nog steeds af, al blijven ze boven trend. De bouw in Duitsland blijft een grote steun. S&P verlaagde de rating van Italië niet, maar de outlook wel, toch een meevaller. Markit PMI voor de EU daalde 1,2 meer dan verwacht naar 52,7.



De speech van Pence over China



Pence begint heel vriendelijk over de historische banden, maar dan wordt het ineens grimmig. Hoe de samenwerking tot de Tweede Wereldoorlog ontspoorde in de Korea-oorlog, iets dat pas in 1972 gerepareerd werd. Daarna kreeg je de periode met de goede bedoelingen van Deng. Met de kennis en het geld van Amerika via investeringen, intellectuele diefstal en een enorm handelsoverschot is de Chinese economie vernegenvoudigd sinds 2000. China wil nu de wereldheerschappij overnemen via Made in China 2025 door te proberen wereldleider te worden in 90% van de toptechnologie. Daarmee zit China Amerika flink in de weg bij de bescherming van de bondgenoten [vazalstaten zoals Europa, Latijns Amerika en Japan/Zuid-Korea].
China schendt de mensenrechten op ongehoorde wijze via zondes tegen vrijheid van godsdienst en privacy.  In 2020 staat de hele Chinese bevolking onder een soort Orwelliaanse controle, alles wordt bespioneerd en vastgelegd. China is volgens een soort schuldenpolitiek de nieuwe imperialist. Als voorbeeld noemde Pence een mislukt havenproject in Sri Lanka. Dat kan de schulden niet betalen en zo wordt deze haven een Chinese militaire basis. Ook in Latijns Amerika snoept China steeds meer landen [bananenrepublieken] weg van de Amerikaanse invloedssfeer.

China mag gerust welvarender worden van Trump c.s. maar moet dan wel spelen volgens de spelregels van het kapitalisme. Dat gebeurt niet, er is geen fair trade.  China bemoeit zich steeds meer met Amerikaanse zaken, tracht de publieke opinie naar haar hand te zetten met steeds meer middelen. De Chinese propaganda zwelt enorm aan, maar hier hoort Amerika het alleenrecht te hebben en dat wordt door China ontnomen. China is op spectaculaire wijze aan het opstomen als militaire macht en probeert door het eilandencordon rond China heen te breken, bijvoorbeeld met bedreiging van de Japanse Senkaku-eilanden.
Gelukkig heeft president Trump dit allemaal goed in het snotje en probeert hij te voorkomen dat China straks de wereldhegemon is en Amerika de tweede viool moet spelen. Wij zullen nog lang door strijden met onze handelsoorlog en niet snel opgeven.

In Vrij Nederland bespreekt Co Colijn deze maand dat degene die leider wordt in de Artificial Inteligence wedloop de militaire nieuwe wereldleider zal worden, zoals Poetin dat in 2017 al zei. De analyse van Colijn is benauwend en buitengewoon overtuigend. Vechten op afstand met de beste AI maakt tegenstanders volstrekt machteloos. Ik denk dan aan hoe Nederland dapper maar hulpeloos vocht i de Grebbelinie, maar onmiddellijk moest capituleren toen Duitsland met superieure luchtmachtwapens Rotterdam bombardeerde.
Een en ander wordt gezien door alle grote militaire leiders. Defensie-uitgaven gaan derhalve de komende jaren exploderen. Amerika kan dan nog even leider blijven in AI, maar het is een ongelijke strijd om China tegen te houden met zijn vele malen grotere bevolking en veel betere schoolopleiding straks. Zelfs India moet de VS straks voorbij kunnen gaan. Kleine landen kunnen nog een heel eind meegaan zoals Israël liet zien en misschien straks Estland.

27 oktober 2018

nog geen capitulatie, maar misschien hoeft dat ook niet

Er zijn wel wat tekenen van capitulatie, maar de plaatjes beginnen wel te komen


er is iets nodig als hieronder voor capitulatie
en dan voelen we

Het verhaal van de markt is aan het veranderen. Trump is nu puur slecht voor aandelen. Hij zorgt voor een crash in China en dat zorgt voor een crash op alle beurzen. Trump zorgt voor zo veel onzekerheid dat de opbloei van de investeringen in de knop knakt (investeringen zijn de grote teleurstelling in het cijfer voor groei in het derde kwartaal VS ). De wereldeconomie zit daardoor in een synchrone glijbaan naar beneden. Ondertussen doen de centrale banken niets, bang dat ze zijn voor inflatie. Aandelen die het moeten hebben van hogere inflatie doen het bar en boos slecht. Nutsbedrijven gaan zo ongeveer als enige omhoog.


De tweede afgeleide van de groei is nu ook in de VS negatief. Dan hoort inflatie af te nemen maar dankzij Trump gebeurt dit misschien niet, nu hogere importtarieven verdisconteerd moeten worden. De olieprijs moet omhoog dankzij de boycot van Iran. De loonstijging trekt ondertussen wel aan. Het verband tussen loonstijging en inflatie is overigens erg zwak geworden.

D.w.z. inflatie kan toch dalen om zo bijvoorbeeld al die onverkoopbare dieselauto’s te verkopen.
Trump voert het droomscenario van Chinahaters als Navarro uit. Voor het ‘goede’ doel van China stoppen moet Amerika maar groei inleveren, uiteindelijk betaalt zich dat wel terug.

De markt begint dat nu in te zien. Nu de FED nog.
Financial conditions zijn eindelijk verslechterd. De FED hoeft er geen schepje meer bovenop te doen om dat voor elkaar te krijgen.

Ach de bulls hebben ook goed argumenten: de presidentscyclus gaat nu prima, inkoop eigen aandelen gaat flink versnellen, de winstgroei gaat goed, macro is nog goed en waarderingen zijn in diverse gevallen zeer aanlokkelijk.




25 oktober 2018

zijn de slimme beleggers zo veel slimmer dan de particulier?




Het is duidelijk wie de daling op Wall Street hebben veroorzaakt: smart money (hedge funds etc.).
Zij zijn in 2018 aan het verkopen geslagen om zich in te stellen op de veranderende correlatie tussen aandelen en obligaties. De beweegreden is risicobeheer en niet andere ideeën over verwachte opbrengsten.
Zoiets zegen we eerder bij pensioenfondsen die door veranderende rekenregels hun renterisico moesten afdekken en meer langlopende leningen kochten door risicobeheer gedreven en beslist niet door verwachte opbrengsten.
In die risicobijstelling is dat vaak ook de winnende belegging, maar als dat hedgen is afgelopen dan moet je weer gewoon beleggen volgens zowel verwachte opbrengsten als risico.
Het is de vraag of men klaar is met dat derisken. Er zijn wat ondeugdelijke producten op de markt gebracht met een te hoog risico vergeleken met wat berekend is. Men verving 40/60% portefeuilles van aandelen/obligaties door 60% aandelen, 150% obligaties en cash -50% want dat zou hetzelfde risico hebben. Niet dus. Dat roept herinneringen op aan 2008 toen ondeugdelijke derivaten tot de financiële crisis leidden. Nu is die dreiging minder, water mis is aan de nieuwe producten is veel beter te begrijpen dan toen.


Dit is in lijn met het verhaal dat door de veranderende correlatie tussen aandelen en vastrentend hedge funds en de returnportefeuiles van institutionele beleggers gederiskt moesten worden. Particuliere beleggers werken niet zo en kopen als ze het goedkoop vinden.
En goedkoop is natuurlijk ING op € 10 met een dividendrendement van bijna 7% en een boekwaarde van ook ongeveer € 10.
En ASML onder € 150 is toch ook goedkoper dan die bijna € 200 op de top.
Er kan natuurlijk altijd nog meer van af, soms zelfs nog veel meer, maar ooit moet je tevreden zijn.

Overigens, vroeger werd de particulier als domme belegger gezien, waartegen je contrair moest gaan, maar de laatste jaren lijkt dit niet meer het geval. Het is de vraag of dat derisken niet zodanig te laat is dat het nog goed is. Uiteraard had men dat eerder moeten doen met de wijsheid achteraf.

21 oktober 2018

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week


De S&P kon de koerswinst van dolle dinsdag niet helemaal vasthouden en kwam daardoor weer fractioneel onder het 40 weeks gemiddelde, slecht voor de psychologie van de marktvorsers. Charttechnisch etc. rommelt het nog behoorlijk. Wereldwijd gaat het niet zo best met de beurzen met uitzondering van Brazilië (Bolsanaro-effect).
Het winstseizoen steunt nu de koersen, omdat de verwachtingen (in sneltreinvaart de afgelopen weken) te ver naar beneden zijn bijgesteld.

In Canada is cannabis nu legaal. In Saoedi-Arabië vindt men het vermoorden van Kashioggi geen misdaad zolang er geen lijk is gevonden. De Dow Jones daalde 400 punten met als verhaal daarbij dat het zou zijn omdat ook Mnuchin een bijeenkomst in Saoedi-Arabië had afgezegd hierom.

In China was de economische groei met 6,5% iets lager dan verwacht en voor het eerst stelde men de groei van het vorige kwartaal bij (et 0,1% naar beneden). De export groeit nog goed, maar investeringen (infrastructuur) zakte weg, ook industriële productie. Projectontwikkelaars zijn pessimistisch. Detailhandelsverkopen waren redelijk sterk. Men gaat extra stimuleren om de tegenwind uit de VS te compenseren. Men vindt de beurskoersen te laag (Barron's overigens ook met positieve geluiden over Alibaba en Tencent etc.).

Vanuit het Witte Huis waren er afgelopen week geen nieuwe dreigementen aan China en dat lijkt tot aan de mogelijke ontmoeting van Trump met Xi in november zo te blijven.

De notulen van de FED waren 'hawkish', men dreigt te volharden in snode plannen de rente te gaan verhogen boven de neutrale rente (van 2,75-3%) volgend jaar. 
De winstcijfers zijn tot op heden goed: 86% had (gemiddeld 4,3%) meer winst dan verwacht, 65% meer omzet dan verwacht en de guidance was gemiddeld OK.

De rente in Italië was weer zeer volatiel en per saldo omhoog. De EU moet gaan melden of de begroting over moet en de rating agencies komen de komende weken met hun vonnis over de rating van Italië. De Italiaanse regering moet volharden met extra fiscale stimulering van hun kiezers, maar bij een renteverschil van 3,5-4% met Duitsland zou er een pijngrens zijn.


Wereldwijd lijkt de groei in het derde kwartaal af te zwakken. er wordt in het vierde kwartaal enig herstel verwacht buiten de VS, ook al geven de leading indicators dat niet aan (maar wel weer meer autoverkopen bijvoorbeeld en in VS stegen de leading indicators wel met een mooie 0,5%)..

In de VS waren er weer enige zwakke, teleurstellende cijfers over de huizenmarkt (verkopen, starts), maar op jaarbasis is een en ander nog redelijk. Het JOLTS-report gaf aan dat er heel veel vacatures zijn (7,1 miljoen), veel meer dan werklozen. De arbeidsmarkt is sterk.
Phillyfed en Empire survey, voorlopers van de ISM, waren sterk(er dan verwacht).




Waarom kan de cyclus in de VS nog langer duren?


De cyclus is oud en daarom zal er wel snel een eind aan komen. Dat is de standaardgedachte en meestal terecht. Cycli hebben een bepaalde duur en om de een of andere reden past meestal elke nieuwe cyclus in het normale patroon. Zondig niet tegen de lessen van de geschiedenis.
Er zijn redenen waarom cycli langer zijn geworden zoals meer tweeverdieners (=stabieler gezinsinkomen), de groter geworden dienstensector met zijn stabielere groei, de lage inflatie (die minder hardhandig bestreden moest worden), beter voorraadbeleid (daardoor minder heftige voorraadcycli),
Toch blijven de cycli op en neer gaan (uiteraard).

Waarom zou deze cyclus dan toch behoorlijk langer kunnen worden?
In de eerste plaats omdat ik denk dat de cyclus in 2016 opnieuw is begonnen, na een val in de investeringen. Dat leidde niet tot een recessie vanwege de oppepper die de consumptie kreeg door de lagere olieprijzen.
In de tweede plaats gaat alles in de cyclus vanaf 2009 langzamer dan normaal. Er kwam geen navenant sterker herstel uit de recessie naarmate de recessie diep was, iets dat meestal het geval was. Dat kwam omdat er een financiële crisis was en dat houdt extra schulden maken, geld sneller uitgeven dan je inkomen groeit, tegen (iets dat normaal is na te veel op de beurs knijpen in de recessie, daarna gebeurt meestal het omgekeerde).
Overheden gingen ongekend lang bezuinigen en dat drukte de groei hard.
De babyboomgeneratie ging plotseling en masse met pensioen (niet onverwacht, maar er was verbazend weinig rekening mee gehouden in prognoses).

Vergeleken met vorige cycli is er voorzichtig geïnvesteerd (vanwege onvoldoende vertrouwen en problemen om aan krediet te komen). Pas eigenlijk in 2018 zie je dat het ondernemersvertrouwen in de VS sterk genoeg is om er op los te investeren. Dat dreigt tot overdrijving te leiden, maar zo ver is het nog lang niet. Die overdrijving zou kunnen voortkomen uit de super optimistische soft surveys die beter zijn dan de hard data. Ondernemers horen en lezen dat het heel goed zijn en overschatten daardoor de groei van hun markt. Dat dreigt dus, maar men kan eerst wat minder eigen aandelen inkopen en wat mij enigszins gerust stelde was dat de data in de VS over 2017 na herziening gebaseerd op veel meer cijfers naar boven werden bijgesteld. Er was duidelijk meer verdiend en vooral ook er was veel meer gespaard dan de oorspronkelijke data aangaven. De besparingen zijn niet mee gedaald met de stijging van de bezittingen, zoals de afgelopen decennia steeds gebeurde.  Er was de nodige angst ontstaan dat het gestegen vertrouwen sinds 2016 had geleid tot een te optimistisch bestedingsgedrag vooruitlopend op betere tijden via minder sparen. Niet dus, al geldt dit overigens wel voor bijna alleen de rijkste 20% die bijna alles bezitten.

Dus deze cyclus kan nog langer duren op basis van verdere groei van de investeringen zoals de investeringscyclus Juglar aangeeft. Deze duurt 7-12 jaar en begon opnieuw in 2016. Normaal gesproken geen neergang voor 2021.
Geen neergang door te lage besparingen voorlopig.

Dan de demografie. De beroepsbevolking groeit al jaren harder in de VS dan wat ons wordt voorgehouden als het tempo dat nodig is om de werkloosheid constant te houden. Eerst zei men dat dit ongeveer 70-100.000 moet zijn, nu heeft men het over 120-150.000. Ook denkt men dat de natuurlijke werkloosheid wel eens lager zou kunnen liggen dan de 4% die o.a. de FED hanteert. Initial claims voor werkloosheid zijn al jaren uitzonderlijk laag. De participatiegraad van het kern cohort 25-54 jaar is nog steeds niet terug op het oude niveau van rond 2000. De participatiegraad van vrouwen blijft te veel achter bij die in Midden- en Noord Europa. De zeer lage werkloosheid hoeft nog niet binnen twee aar tot een recessie te leiden. In de jaren zestig was de werkloosheid nog lager (vooral in Europa), ook toen leidde dit niet snel tot een recessie
Gaan de overheden bezuinigen om te voldoen aan de natte dromen vande Tea Party en Brussel?
Dat lijkt niet te gaan gebeuren. Vlak na 2009 werd je hierop herkozen omdat men minder onzekerheid wilde in barre tijden. Nu verlies je hiermee de verkiezingen en de politiek weet dat. Er komt dus fiscale stimulering. Zelfs in Amerika waar Trump al flink aan het potverteren is geslagen. Niks bezuinigen op defensie maar meer infrastructuur zoals hij beloofd heeft. De private sector zal meer dan normaal moeten helpen met die investeringen in infrastructuur, maar private equity staat bol van het geld dat aangewend zou moeten worden voor infrastructuur. Nu al trekt private equity de portemonnee meer open hiervoor en dat zet nog wel even door voor dat geld op is.

De huizencyclus zit enigszins in het slob in de VS door de hogere rente, maar millennials zijn nu toe aan hun eigen huis. Dat zorgt voor extra vraag terwijl de bouw nog steeds maar een kleiner deel dan normaal van de economie levert. De huizenmarkt hoort niet voor een recessie te zorgen in de komende jaren, tenzij de rente natuurlijk erg veel stijgt.

Die rentestijging is een van de grootste bedreigingen voor het einde van de cyclus, naast protectionisme van Trump en exploderende olieprijzen door Trumps Iranpolitiek.
De FED weet dat te veel rentestijging tot recessies leidt en dat dit gevaar flink toeneemt als de rentecurve invers wordt (lange rente lager dan korte).. Dan is er een kredietprobleem dat consumptie en investeringen gaat raken.
De FED is nu nog van oordeel dat ze de rente nog verder kunnen gaan verhogen, in ieder geval nog drie keer tot half 2019. Zoals de macrovoorspellingen nu zijn moet daarna de rente nog verder verhoogd worden tot echt restrictieve niveaus om het inflatiemonster niet te laten ontsnappen uit de kooi waarin het sinds 1998 zit. Maar als de groei inderdaad afzwakt en de inflatie niet oploopt tot boven 2,5% is geen verder rentestijging nodig tot die restrictieve niveaus. De kans is groot dat de FED er zo over gaat denken en niet verder gaat verhogen of hooguit maar een stapje zal zetten in het rode gebied van restrictieve monetaire politiek. Als de FED inderdaad half 2019 gaat pauzeren, dan hoeft de cyclus in de VS niet een voortijdig einde te krijgen door te veel renteverhogingen.

Tja, het blijft uiteraard onzeker hoe lang de cyclus nog zal duren. BMO Nederland zegt tot minstens na 2020  Positief zijn de nog jonge investeringscyclus, geen fiscaal afknijpen, een nog redelijke huizenmarkt, de lage inflatie, de betrekkelijk hoge besparingen naar Amerikaanse begrippen. Gevaarlijk zijn hogere kerninflatie dan 2,5% (dan hoger risico van te veel rentestijging), te hoge olieprijzen en verder uit de hand lopen van de handelsoorlog tussen de VS en China (Koude Oorlog II).

17 oktober 2018

turnaround tuesday

en toen waren de winstcijfers weer mooi genoeg en vond men de macrocijfers weer in orde. Morgan Stanley had uitgebreid beschreven dat 16 de nieuwe bovengrens was voor de S&P500 en daarom voorlopiniet mer boven 2790 zou kunnen komen. Tja, dat gebeurde dus toch wel, geen ontzag voor de somberheid van Wislon c.s.
en hij zag toch grote problemen met de te lage geldgroei en te optimistische winstschattingen, hoop op hogere marges terwijl de lonen stijgen en productiviteitsgroei niet meer zou herstellen.

Tja, het ziet er allemaal wat minder degelijk uit, maar winsten kunnen toch verder stijgen. De consument koopt maar door en dat bij betrekkelijk hoge spaarquotes. Investeringsgroei even wat lager, maar de groei is niet weg. Deze wordt vast wel wat zwakker in 2019, maar het kan best een tikje beter worden dan de 2% die Zentner van Morgan Stanley ziet. Dan gaat de FED inderdaad niet meer dan twee keer verhogen en dan stopt men. Dat hoeft niet het einde van de hoge beurzen te zijn. Maar bij meer dan 2,5% kerninflatie zou het moeilijk worden, maar op het ogenblik daalt de inflatie.

16 oktober 2018

ach


Vrijdag was het nieuws bemoedigend, maar op maandag is het weer neerslachtig. Allemaal niet zo erg, maar je kunt het verkeerd uitleggen. Saoedi-Arabië kan zijn geld terugtrekken uit technologiefondsen zoals Soft Bank, waardoor de hele sector qua waardering onder druk zou komen end at omdat volgens Saoedische bronnen ze een journalist per ongeluk aan stukjes hebben gesneden.
Sears failliet, niet geheel onverwacht..
Loonstijging lijkt 0,5% aan te trekken en men ziet ineens geen herstel van de productiviteitsgroei ofwel men ziet daardoor daling van de winstmarges.
Deriskers zoals risk parity funds zouden voor 70% klaar zijn, dus toch nog wat te gaan.
Toch maar weer geen vooruitgang in onderhandelingen over Brexit, handelsoorlog China, men wacht af wat met rating Italië gebeurt eind oktober. CSU/SPD verloren en dat maakt de regering minder stabiel in Duitsland. Macro zwakt her en der wat af, Tankan niet zo goed in Japan, China koopt wat minder dure spulletjes, projectontwikkelaars zien een winter op ze afkomen in China.
Winstcijfers zullen ongeveer normaal ietsje beter zijn dan de omlaag geprate winsten, maar geen soelaas bieden voor de beurs.
Men ziet nu wel meer waarde dan enkele kwartalen geleden met 20%+ meer winst in VS en 10%+ in Europa bij ongeveer gelijke en nu vaak lagere koersen.

14 oktober 2018

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Koersen dreunden omlaag op woensdag en donderdag en het herstel op vrijdag was bij lange na niet genoeg om de week diep in de min te doen sluiten.
De wereld is niet aan het vergaan, maar derisken van bijvoorbeeld risk parity fondsen. De stijgende rente ging niet meer genoeg samen met oplopende aandelenkoersen. Powell beloofde de rente heel veel te verhogen en dat veroorzaakte rentestijging niet vanwege een betere economie. Er waren enige winstwaarschuwingen, normaal bij het begin van het winstseizoen van de kwartaalcijfers. Door twee kwartalen van enorme veel betere winsten dan verwacht was men enigszins verwend en reageerde men negatief. Pence c.s. beloven en Koude oorlog II met China.
De aandelenmarkt is duidelijk oversold (ook mijn favoriete indicator van fractie aandelen <<20 50="" boven="" daags="" gemiddelde="" nu="" p="">
Op vrijdag werd duidelijk dat het iets beter gaat tussen de VS en China en er toch een ontmoeting van Trump met Xi komt. ook een brexit deal is niet helemaal meer uitgesloten (al dat swingen van May en Juncker werkt kennelijk). China staat plotseling BMW toe een meerderheid te krijgen in een Chinese joint venture. Turkije liet Amerikaanse dominee vrij en dat verbetert de verstandhouding met de S zeer.

De inflatie in de VS was iets lager dan verwacht. CPI 0,1% (op jaarbasis was er een daling van 2,7% naar 2,3%). Producentenprijzen +0,2% vorige maand.
Het sentiment van midden- en kleinbedrijf NFIB was iets lager, maar bleef extreem hoog.
De laatste cijfers wijzen op een iets minder groot begrotingstekort in de VS dan verwacht voor 2018.
Het consumentenvertrouwen van de University of Michigan survey ging omlaag van 100,1 naar 99.
Groothandelsvoorraden stegen 1% over augustus, er wordt gehamsterd voor de importheffingen. De groei in het derde kwartaal zal daarom duidelijk boven 3% liggen in de VS.
Zwakte in de EU door een flinke daling van de autoverkopen in september. Ex auto's was de industriële productie wel omhoog.
De EU is maximaal streng voor Italië tot nog toe, 2,4% tekort vindt men erger dan de meer dan 5% tekorten van Frankrijk enige jaren geleden. In Italië moeten ze eindelijk eens leren Brussel te gehoorzamen en meer op een houtje gaan bijten, maar daar win je e verkiezingen niet meer mee.

China verlaagde reserve requirement ratio voor banken. De valutareserves daalden iets meer dan verwacht. Handelscijfers waren iets beter. Per saldo meevallende macro cijfers.


11 oktober 2018

buy the dip? niet voor tech?

En ineens ging Wall Street flink omlaag. De AEX staat zo'n 10% onder zijn top dit jaar.
De uitleg voor de daling wijst op nogal wat factoren.
De meest plausibele is dat het sentiment voor tech te overdreven positief was geworden, ongeveer vergelijkbaar met de hele markt in januari.
Enkele soorten hedge funds moesten risico terugnemen omdat ze zagen dat de correlatie tussen aandelen en obligaties plotseling positief was geworden (net als eind januari). We zagen dit aan het Dam(w)rak de afgelopen week aan de wel erg snel langer wordende lijst van aandelen waarin short posities waren ingenomen. Het flippen van de correlatie tussen aandelen en obligaties is kennelijk een belangrijke zaak geworden voor het welzijn van de beurs.

De FANG of FANGMAN-aandelen (Facebook, Amazon, Netflix, Google aangevuld met Microsoft, Apple en Nvidia) waren samen op het 40 weeks gemiddelde beland en braken woensdag hier flink onder. Techneuten braken hier nogal stevig van en raden aan die opwindende super hete tech-aandelen nog even verder af te laten koelen.

Er zijn natuurlijk ook nog andere verhalen die even niet zo best zijn.
Op één zou ik China zetten. De handelsoorlog van de VS met China is al een hele tijd de verkeerde kant aan het opgaan en de afgelopen week werd een en ander verergerd door Pence die een soort Koude Oorlog II aan het introduceren ging, in de Wall Street Journal ondersteund door o.a. Rubio. Militaire conflicten en ideologische conflicten zijn kennelijk in de maak.
De importheffingen vanuit de VS dreigen (januari 2019) te worden uitgebreid naar alle importen uit China en niet tegen 10% maar 25%. Dat lijkt nog steeds niet zo heel waarschijnlijk, omdat het zo slecht zou zij voor de VS en er dan allerlei andere landen ingeschakeld gaan worden om een en ander te omzeilen. het zou de inflatie aanwakkeren en de winstmarges doen dalen, zaken waarop beleggers niet zitten te wachten.
Ondertussen is de vraag naar westerse goederen uit China flink bekoeld. Daar hebben allerlei landen, maar vooral Duitsland last van. Afzwakking van de vraag uit China, minder orders van China, dat is steeds duidelijker telkens weer reden voor daling van aandelenkoersen.

Verder ziet niet alleen Trump maar ook heel wat goeroes de FED als aanstichter van beursellende met de recente wel erg havikachtige retoriek. En daarmee een onheilspellende stijging van de rente.

De guidance van de FED is onzekerder geworden. R*, de veronderstelde neutrale rente, is nogal in het verdomhoekje geraakt. Zelfs Williams doet er aan mee. Powell c.s. zeggen de rente snel, maar toch in genatigd tempo, naar neutraal of wat daarvoor doorgaat te willen verhogen. Daarna ziet men wel verder, maar zoals het er nu naar uitziet wil Powell nog even noest doorgaan en hierbij heeft hij steun van duiven als Brainard en Williams.

Of de FED de rente boven neutraal gaat verhogen is onduidelijk. dat is buitengewoon riskant gebleken in vorige cycli. Daarna kwam de Amerikaanse economie betrekkelijk snel in recessie. Dat is iets dat de FED nu nog niet wil, dan moet het inflatierisico aanzienlijk zijn opgelopen.


En angst voor een snel einde van de cyclus als reden voor de huidige beursellende? Dat noemt men niet, de geschatte kansen op een recessie binnen twaalf maanden zijn aan het dalen. (als de daling op de beurzen niet te ver doorzet).

De fundamentals wijzen erop dat dit een correctie is, nog niet de grote bear markt, tenzij de handelsoorlog met China nog veel verder escaleert.
De rente is nog lager dan de nominale groei van het BNP (en dus niet knellend) en de winstgroei gaat harder dan de groei van het BNP. De kans op een recessie binnen 12 maanden is laag en de beurs kijkt niet verder dan 6-9 maanden vooruit.