28 februari 2021

de week die was

 

Markten werden steeds onrustiger vanwege de sterk stijgende lange rente. Volatiliteit ging omhoog, die van obligaties (MOVE) was aanstekelijk voor een hogere VIX, ondanks dat de gerealiseerde volatiliteit veel meer dan gemiddeld lager was geweest dan de VIX. En aandelenbeurzen gingen daarom omlaag, vooral door technologie en Tesla. Goud en goudmijnen eveneens in de versukkeling. China, India en Japan leden eveneens meer dan gemiddeld. Bitcoin omlaag. Oliebedrijven deden het wel goed en financials bleven gemiddeld goed liggen. Vrijdagmiddag was er enig herstel op Wall Street en vloog de rente omlaag. Chartisten vinden nu overigens plotseling wel dat diverse grafieken veel minder mooi ogen. Reddit etc. wist Gamestop en aanverwante aandelen weer enorm omhoog te krijgen en dat zorgde voor extra volatiliteit.

Powell wist de gemoederen enigszins te sussen in zijn halfjaarlijkse getuigenis voor het parlement  de Humphrey Hawkins Testimony, een belangrijk verslag van de FED aan het congres en senaat over hoe de economie er voor staat volgens de FED en wat de FED gaat doen. Volgens Powell is de Amerikaanse economie erg zwak door corona, de groei van de werkgelegenheid was de afgelopen drie maanden slechts 29.000 gemiddeld. Inflatie zal erg laag blijven, al komt er een tijdelijke opleving door extra lage coronaprijzen in sommige sectoren. De FED gaat daarom nog geruime tijd door met QE en verhoogt de rente niet in 2021 en naar het zich laat aanzien in 2022 ook niet. Er is nog een lange weg te gaan naar herstel werkgelegenheid.

Dit was een verrassend pessimistisch verhaal. De kapitaalmarkten zien veel meer groei en inflatie en denken dat de FED haar beloftes gaat breken in 2022.

De beurzen waren blij met het verhaal van Powell (want je kunt als FED niet zo maar terugkomen op wat je zegt bij een HHT), maar het is toch een risico: als het heel anders gaat met groei en inflatie, dan kan Powell (over enige tijd) roepen, ja maar het ging allemaal heel anders dan we dachten en dus gaat het komend monetair beleid ook anders dan we dachten.

De economische fundamentals waren de afgelopen week goed inclusief wat Powell wist te brabbelen en de steeds beter gedocumenteerde heilzame werking van vaccinaties (bovendien is in de VS het vaccin van ons Jansen goedgekeurd), maar het was niet goed genoeg meer om de beurs (vooral niet de peperdure lievelingen) overeind te houden vanwege de rentestijging, ook al zal de FED er veel aan doen om die binnen de perken te houden (en wat men vrijdagmiddag plotseling weer ging geloven en waardoor beurzen komende week wel eens zouden kunnen gaan stijgen, buy the dip roept men dan vast weer) [maar blijf voorzichtig! Bij dalende koersen op goed fundamenteel nieuws moet men vaak extra oppassen].

Persoonlijk inkomen vloog 10% omhoog in januari door de fiscale stimulering (de check van $600), maar ex fiscus was er een kleine daling.

Winstverwachtingen voor het komende jaar stijgen maar door, in behoorlijk tempo, zij het wel ietsje minder hard S&P 500 EPS Revisions Still Higher | Seeking Alpha. $174,11 voor de S&P500 nu (en dat was $167,25 eind vorig jaar).

Huizenprijzen stegen 1,1% in januari in de VS, meer nieuwe huizen werden verkocht dan verwacht, initial claims voor werklosheid veel lager dan verwacht, leading indicators een beter dan verwachte +0,5%, orders duurzame goederen +3,4%, ook beter dan verwacht, idem consumentenvertrouwen beter dan verwacht.

 De mRNA technologie zou wel eens kunnen leiden tot en vaccin tegen malaria, zo las ik. Maar ook dat Atlantische lucht en golfstromen veel zwakker is geworden en dat dit door lijkt te zetten (=strengere winters in Europa, meer hittegolven, meer grote stormen in het VK)

21 februari 2021

Zelfs Cathy Wood nu bang voor correctie door rentestijging

 

Het is nog steeds hosanna met de bijstellingen van de verwachte economische groei, maar men wordt daardoor tegelijk somberder over de rente: men ziet meer inflatie en sommigen zelfs veel meer inflatie door al die ineens geloofwaardige grote extra fiscale stimulering en mooie vooruitgang met vaccineren in de VS bij in elkaar schrompelende aantallen coronabesmettingen en uiteraard kan de reële rente dan ook omhoog (en ook de inflatieverwachtingen).

En ineens hoort men toch wat voorzichtigere geluiden over de komende winstbijstellingen: die zullen goed blijven, maar niet zo goed als we recent gezien hebben. Dat is gevaarlijk voor de beurs, want heel wat van de stijging was te verklaren uit betere fundamentals vanwege betere winstverwachtingen.




Een hogere (reële) rente tast de hoogte van wat men wil betalen voor verwachte winst aan. Ofwel, nog hogere rente moet leiden tot lagere koerswinstverhoudingen. Dat zegt zelfs Cathy Wood van ARK Investments en dat is de leidende goeroe van het moment. Haar fondsen hebben de afgelopen maanden een monstergroei gezien.



Al die rentestijging is aan het leiden tot meer volatiliteit op de obligatiemarkt gemeten via MOVE. Nogal eens leidt deze de VIX en dat zou slecht nieuws kunnen zijn voor de aandelenbeurzen.

Powell to the rescue roept men nu vertwijfeld. Er is een operatie Twist nodig van de FED, het overmatig kopen van leningen met lange looptijden, om de rentestijging aan de lange kant een halt toe te roepen. Hogere rentes met die zeeën van schulden, dat kan toch niet, in wat voor wereld leven we dat centrale banken dit zouden toestaan (op straffe van enorme verliezen bij juist ook die centrale banken op hun enorme portefeuille leningen bij een flinterdunne kapitaalbasis). Powell verhoort de meeste gebeden van die vertwijfelde beleggertjes die horen bij de rijkste 1%, want anders zou de economie te veel lijden. Een beetje geduld misschien.

En ondertussen zie je alles waarde verliezen in termen van bitcoins. Die zijn volgens Elon Musk nu wel wat duur aan het worden, maar het geloof in de nieuwe oppergod van de valuta’s is sterk gegroeid. Weg met dollars, goud en zilver, alleen bitcoins hebben waarde schreeuwen de echte gelovigen.

Heel voorzichtig suggereert men in onbetrouwbare kringen dat China wel eens een wat zwakkere yuan zou willen gaan nastreven, maar dat zou toch te erg zijn als China ons dat zou gaan aandoen. 

Maar wie weet, this time is not different, buy the dip




16 februari 2021

door het ijs gezakt voor mijn deur

 Met een grote show is bij mij voor de deur een jongen door het ijs gezakt. Met veel toeziend publiek en vele filmers is deze jongen met een touw weer veilig aan wal gekomen. Met voorbedachte rade door het ijs gezakt. Dit soort filmpjes is miljoenen keren gedownload (tja had ik op mijn blog ook maar zo veel bezoekers).



https://www.abc.net.au/btn/newsbreak/btn-newsbreak-20210216/13160784

Thin ice: Europeans warned not to skate on thawing canals after spate of accidents | Netherlands | The Guardian

Het ijs was nog veel te dun, want door alle oostenwind precies op de Keizersgracht duurde het lang voordat de gracht bevroor, er was gewoon te veel stroming. Vooral onder de bruggen (ik woon waar je de zeven bruggen kunt zien) was het nog gewoon open en absoluut te gevaarlijk om te schaatsen.

Er was ook nog een meisje in bikini te bewonderen op het ijs voor mijn deur. Wat al die mensen bezielt om op zo’n dun ijs te gaan is me een raadsel. 

Op de beurzen lijkt men misschien nog roekelozer, men wil het gevaar gewoon niet zien en gewoon doorfeesten.

Maar goed, o.a. Amsterdam was in wintersportsfeer en er waren duidelijk groepjes te zien en te horen die bezig waren aan een soort après-ski met walmen van glühwein en geroep waar is de Jägermeister toch?  

15 februari 2021

De AEX nadert het all time high van 705

 Beurzen zijn weer in opperbeste stemming. De aanval van shortende Redditers is afgeslagen, de rust wat teruggekeerd en de VIX schrompelt weer ineen, al is de VIX nog steeds ongewoon veel hoger dan de gerealiseerde volatiliteit. Deels komt dat door de absurde lust om call opties te kopen.



De Chartisten zijn ook weer in hun nopjes en laten steeds overtuigender charts zien dat het verder omhoog moet.


via $AEX | SharpChart | StockCharts.com via STOCHTRADER die vaak trends goed beoordeelt (uiteraard niet altijd, dat is onmogelijk, maar hij staat in hoge achting bij mij).


Bij dit soort instromen gaan aandelen natuurlijk omhoog. De afgelopen 14 jaar waren er vooral uitstromen. Door vooral inkoop eigen aandelen konden beurzen toch omhoog (en ook door aankopen vanuit het buitenland, geforceerd door het grote tekort op de lopende rekening waardoor men beleggingen in de VS moet kopen (meestal obligaties, maar ook wat aandelen, onroerend goed etc.).

Beleggers hebben de buik vol van al die obligaties waarbij je pas met een vergrootglas pas de rente kunt ontwaren en dat bij oplopende inflatieverwachtingen en angsten dat de FED straks minder gaat aankopen van de gigantisch aanzwellende overheidstekorten onder leiding van Biden en zijn standvastige dames Yellen en Harris. 

Fundamentalisten zijn ook in goede stemming, want de winsten en omzetten vallen enorm, bijna record veel mee. Voor men cijfers over het vierde kwartaal ging publiceren verwachtte men een winstdaling van zo’n 7% of erger en nu ziet men een winststijging van ongeveer 3% gemiddeld.

Coronabesmettingen en ziekenhuisopnames in de VS vliegen omlaag en de vaccinaties omhoog. Nee geen 100 miljoen Amerikanen in de eerste 100 dagen van Biden gevaccineerd, het streven is nu 150 miljoen. De nieuwe coronavarianten kunnen een domper worden op dat goede nieuws, maar voorlopig gelooft men er nog in dat vaccinaties de mensen buiten het ziekenhuis zal houden, vooral inclusief nieuwe boosters straks.

Er komt grote fiscale stimulering want het mag van Yellen en haar ex-kompanen van de FED en een K-recessie vraagt hierom (de recessie heeft bepaalde groepen veel harder geraakt en zelfs bij een groeiende economie hebben die meer steun nodig dan gebruikelijk na een recessie).

Het gaat zeer goed met de huizenmarkten.

Niet alles is goed:

Het vertrouwen van midden- en kleinbedrijf is flink gedaald en ook het consumentenvertrouwen is lager dan verwacht.

Je kunt steeds beter verklaren waarom de beurzen zo stegen: er is ongekende monetaire stimulering, winstverwachtingen zijn ongekend verbeterd en verwachte winstgroei op langere termijn is ongekend hoog geworden. Dit lijkt erg op 2000. PE’s waren hoog, maar in lijn met de hoge verwachte winstgroei. Van die hoge winstgroei kwam niets terecht in de paar jaren daarna en de verwachte winstgroei voor langere termijn kreeg een flinke deuk. In 2020/21 is een enorme klap omhoog ontstaan in verwachtingen voor de lange termijn en die is vooral veroorzaakt door Tesla en FANG-aandelen. Die verwachtingen kunnen flink terugvallen, net als na 2000. Het is zelfs mijn basisscenario.

Voorlopig zitten we in het scenario van the only way is up, behoorlijk gedisciplineerd zelfs. Nog geen blow off die een overduidelijk einde van het mooie verhaal zou betekenen. Ook geen grote schok is zichtbaar, overigens heel goed mogelijk altijd. Nu bijvoorbeeld door een nieuwe coronavariant of door een onaardige FED met betrekking tot QE, politiek drama etc.

Powell heeft al gezegd dat hij inflatie op korte termijn ziet oplopen, maar dit voorlopig als tijdelijk gezien wordt, een overreactie na heropening van de economie uit coronatijd.  Ondertussen stijgt de rente voortvarend op die hogere inflatieverwachtingen, vooral in de VS. Het afgelopen decennium kwamen de renteveranderingen aan de lange kant hoofdzakelijk uit schommelingen in de reële rente, nu is de stijgende inflatieverwachting de hoofdboosdoener.

Ik heb al eens eerder opgemerkt dat de inflatieverwachtingen afgeleid uit TIPS best naar 2,4% mogen stijgen voordat de FED er ook maar aan denkt minder aardig te worden. Nu beginnen we in die richting te komen en boven die 2,4% verwacht ik dat de FED onaardige dingen over het tempo van QE gaat opperen. Voorzichtig, want ze weten dat er anders een crash op de beurzen komt. In juli misschien zoals de Gann-aanhangers zeggen met een voorproefje misschien al komende maand.

Houd vast aan je beleggingsprincipes, neem niet te veel risico maar spaar en beleg volgens vast recept door als je nog niet oud bent. 

12 februari 2021

Peggy Noonan verguist Trump in het hol van de leeuw

 

https://www.wsj.com/articles/a-vote-to-acquit-is-a-vote-for-a-lie-11613084456

Peggy Noonan, een republikein van oude stempel van de Bush’es en Reagan, tot voor kort (tot Trump aan de macht kwam) de meest gerenommeerde columnist van de Wall Street Journal, probeerde het dapper nog eens in een column in de Wall Street Journal: het onfatsoenlijk handelen van Trump aan de kaak te stellen.  Zij zou het terecht vinden als Trump een impeachment aan zijn broek krijgt vanwege de door hem opgeroepen opstand van 6 januari. Geen enkele republikeinse senator/ congreslid sprong op de barricades om de Trump-aanhangers tot bedaren te brengen, aan te geven dat ze verkeerd bezig waren. De senatoren die Trump gaan vrijspreken stemmen voor een goed praten van de leugens van Trump.

Zoals altijd leverde haar column vele duizenden furieuze reacties op in de Wall Street Journal. Niet Trump moet geimpeached worden maar Pelosi, Biden en Harris vanwege hun steun aan de terroristen van Black Lives Matter. Trump heeft in de ogen van zijn aanhangers weinig tot niets fout gedaan in vergeleken met de grote misdaden van het voorgenoemde trio dat onwettig aan de macht is gekomen. Met 43.000 stemmen in enkele staten de andere richting op zou Trump herkozen zijn en de senaat in republikeinse handen (even ervan afgezien dat Biden landelijk ruim 7 miljoen meer stemmen kreeg dan Trump). Trump heeft een enorme, een soort religieuze aanhang en die pikt het niet dat hun idool zo door het slijk wordt gehaald. Natuurlijk heeft hij de verkiezingen gewonnen, je moet echt wel zo’n hersenloze verkiezingsuitslagontkenner zijn om dit niet in te zien, heeft hij erg veel goeds gedaan voor het land, het land behoed voor een democratische meerderheid in het hooggerechtshof en een invasie van immigranten en als eerste president onoorbare Chinese praktijken bestreden en een wondermooie belastingverlaging doorgevoerd en meer dan welke president ook veel bureaucratische regeltjes heeft afgeschaft. Trump is een open boek en daarmee de eerlijkste politicus die de VS ooit gehad heeft.

Al die reacties in de Wall Street Journal zijn bevestigingen van hoe verdeeld de VS is, hoe misschien tegen beter weten in bijzonder veel mensen Trump steunen en vinden dat hij meer de waarheid in pacht heeft dan de democraten. Zij vinden dat de mensen die naar CNN kijken gehersenspoeld zijn en heropgevoed moeten worden via de echte realiteit van Fox News en degelijke.

Tja, er is heropvoeding nodig: dat mensen zien dat de klimaatcrisis moet worden aangepakt, dat de inkomensverdeling te scheef is geworden, dat het immigratiebeleid menselijk moet zijn, dat discriminatie van o.a. zwarte mensen moet worden verminderd (uitroeien zou beter zijn, maar dat lukt niet) etc. Compassie.  

8 februari 2021

de week die was

 

De speculantjes van Reddit/Wallstreetbets zijn weer eventjes mores geleerd. Gamestop zo’n 80% omlaag en zilver ook niet zo mooi omhoog (fysieke levering van zilver, daar betaal je nog steeds flink voor). Zilver zit overigens nu niet ineens in een daalkanaal, maar de wondermooie stijging is even uitgesteld. En Gamestop, dat gaat af en toe flink omhoog. Maar heel wat mensen zijn maar wat blij dat je even geen Gamestop kon kopen bij Robinhood voor ongeveer $400.

 Biden is bezig met de economie veel te veel te stimuleren in opdracht van o.a. Yellen maar tot ongenoegen van Larry Summers. Kamala Harris heeft haar verpletterende kracht gedemonstreerd met haar doorslaggevende stem in de senaat. Even $1400 extra cadeau, maar niet meer voor mensen met inkomens boven $50.000 en zonder verhoging minimumloon tot $15. En misschien gaat Biden per presidentieel decreet studieschuld kwijtschelden.

Groei werkgelegenheid een miserabele 49.000 (ex overheid 6.000) met flinke neerwaartse herziening in vorige maanden. De werkloosheid daalde flink van 6,7% naar 6,3% (arbeidsmarkt krimpt door groeiend ongeloof nog aan fatsoenlijke baan te komen).

Maar het gaat goed met de Amerikaanse economie volgens de PMI’s van industrie en diensten. Coronabesmettingen zitten in vrije val en ziekenhuisopnames ook. Hier kennelijk geen angst voor Britse of Braziliaanse varianten, men opent de economie weer steeds verder via hoop op heilzame werking van de vaccins. De verhalen worden steeds overtuigender dat ons explosieve groei te wachten staat als covid voorbij lijkt. En dat lijkt te gaan gebeuren vanwege de vaccins die niet perfect werken tegen de nieuwe virusvarianten maar wel de meeste ziekenhuisopnames weten te voorkomen.

Er is een bubbel aan bubbelverhalen en dat houdt de positieve trend van beurzen nog even in stand. Beurzen omhoog op gefundeerde hoop op meer fiscale stimulering en afnemende angst voor meer volatiliteit nu de opstand van die recalcitrante retailbeleggertjes bedwongen lijkt en de miljardairs weer flink poen hieraan verdiend hebben. Zij zijn niet de ‘bagholders’ van Gamestop etc. Doorgaande geldgroei via QE en oplopende prijzen voor de cryptomunten moeten de beurzen op sleeptouw blijven nemen. Dogecoin nu dus volgens de influencers, ook al is de bruikbaarheid van dogecoin niet zo overtuigend. Toch ineens 12 miljard waard. Meer dan Ponzi in zijn stoutste dromen kon verzamelen.

De beren zien met lede ogen toe hoe de beurzen weer hun stijgende pad hebben opgepakt, niet afgeschrikt door torenhoge waarderingen, stijgende rente en het vooruitzicht van hogere belastingen en minder QE aan de kennelijk nog ver genoeg verwijderde horizon. De wat kleinere topbedrijven van de Russell2000, de top 25% staan 100* de winst of maakt helemaal geen winst. Brr. Duur, maar het kan altijd nog veel duurder kennelijk.

Er is weer het nodige bijgeloof op wat de superbowl gaat betekenen voor de beurs. Tom Brady bij de superbowl betekent minder dan gewone beursjaren, vooral als hij verliest, zo heeft men geconcludeerd uit ouderwetse data mining.

Vanuit China wat minder goed nieuws dan gebruikelijk. De centrale bank gaat minder voor sinterklaas spelen, meer faillissementen, minder groei export, minder sterke yuan. En die drommelse Biden is helemaal niet aardig voor China. En Xi reageert dat weer af, bijvoorbeeld op Taiwan.

Het coronabeleid in Nederland is niet zo’n daverend succes. Voortdurend bijstellingen, vertraging van vaccinaties. Met hernieuwd snottebellenbeleid hoopt men de opmars van de derde golf vanwege de Britse variant in maart nog enigszins onder controle te houden. Minister Volksgezondheid Hugo de Jonge krijgt nu de schuld van alles wat verkeerd gaat, inclusief waar hij echt niets aan kan doen zoals de ellende bij Ajax en de komende extreme vrieskou in ons plotseling kleumend kikkerlandje door corona zonder uitzicht op een elfstedentocht, de vergeefse droom bij elke strenge winter tegenwoordig.

 

4 februari 2021

overpeinzing

 

We zagen de VIX enorm oplopen zonder dat de beursindices heftig bewogen. Er was volatiliteit door de spectaculaire raid van reddit/wallstreetbets op o.a. Gamestop, maar dat werkte niet erg door op de indices. Shorts moesten worden afgebouwd en dat hielp beurzen ietsje omhoog (er moest extra kapitaal worden opgepompt, maar er moesten ook andere aandelen verkocht worden om de shorts te dekken).

De VIX daalt nu weer richting wat normaal is gezien de gerealiseerde volatiliteit en dat hielp beurzen. Iedereen kende de gevaren (aandelen zijn erg duur, corona, stijgende inflatie) en was bijzonder voorzichtig, naar het lijkt te voorzichtig. De VIX was nog nooit zo hoog bij een S&P500 die minder dan 5% van de all time high af was.

Wat nu? Is het voorbij met de hoge volatiliteit of komt er een nieuwe golf? De historie zegt dat een nieuwe golf van volatiliteit behoorlijk vaak voorkomt na een behoorlijke periode van dalende volatiliteit (zoals nu maart 2020-december 2020). De geschiedenis zegt ook volgens de brokers dat na zo’n onterechte flinke stijging van de VIX de beurzen altijd omhoog gingen na vele periodes (1 maand, 12 maanden etc.). Altijd. Behalve als er nu dus een nieuwe golf in de volatiliteit ontstaat door iets nieuws, dan even nog niet, zo denk ik.

Wat gaat die nieuwe golf veroorzaken? Coronanieuws? Vaccinaties helpen, maar misschien toch niet goed genoeg om alle coronamaatregelen veilig op te kunnen heffen. Ziekenhuisopnames en nieuwe besmettingen voor 60+ in Israël dalen fors, maar zijn nog steeds te hoog voor schrappen social distancing voor ouderen. Gaan besmettingen enorm oplopen door Britse variant in de VS? Hoe erg is de Braziliaanse variant? Voorlopig lijkt een en ander goed te repareren met de huidige vaccins inclusief nieuwe boosters. Corona wordt dus straks een wat ernstige griep met elk jaar een prik voor de kwetsbaren.

Dan is er China. Alles lijkt daar goed te gaan, maar de yuan is begonnen met een kleine daling versus de dollar, zo lijkt het. Het monetaire beleid wordt iets minder ruim dan het extreem ruime beleid van afgelopen jaar (China is een van de weinige landen die een normaal monetair beleid tracht te voeren gebaseerd op economie en inflatie die te hoog kunnen worden). Er zijn ook veel en veel meer defaults dan in afgelopen jaren. China heeft ruzie met Jack Ma en wil de macht van de tech-reuzen controleren. Biden is nog steeds onaardig tegen Huawei etc.

D.w.z. komt er regulering van de tech-monopolies. Nu nog niet, maar er dreigt toch wel iets. Belasting op inkomen is moeilijk, maar belasting op omzet wordt besproken (Frankrijk etc.)

 Biden die te veel reguleert, te veel belastingen gaat verhogen voor stimuleringsmaatregelen, te veel meegetrokken wordt in handelsoorlogen en misschien ook andere oorlogen.

De FED die toch ineens gaat aankondigen QE te gaan verminderen vanwege goed economisch herstel en voldoende stijgende inflatie. Bijvoorbeeld zorgelijk wordt over te hard stijgende huizenprijzen en oplopende hypotheekschuld door te lage hypotheekrente.

Winsttegenvallers door afbouw subsidies vanwege pandemie. Meer faillissementen dan verwacht. te veel zombiebedrijven. De groei gaat waarschijnlijk flink aantrekken als de vaccinaties succesvol zijn, maar dat kan wel eens teleurstellend doorwerken in winstmarges, hogere rentes, hogere inflatie (slecht voor reële consumptie)

En met grote kans iets anders dat we helemaal niet goed in de peiling hebben op het ogenblik.

De sterrenwichelaars van Gann met hun redelijke (=lang niet altijd goed, maar toch ook wel eens wel verrassend goed) resultaten uit het verleden zien gevaren half februari-maart en vooral rond juli.

Nu weer terug naar de fundamentals: voorlopig lijkt het erop dat vaccinaties succesvol zullen zijn en dat met enige aanpassingen de wereld kan gaan normaliseren, d.w.z. enige inhaalgroei uit hoge spaarquote en opgespaarde vraag aan o.a. beleven. De rente zal wat stijgen met ongeveer de helft van de stijging van de inflatieverwachtingen als QE hoog blijft, maar laag blijven. Winstmarges zijn al erg hoog, vooral bij veel bedrijven die hard groeien en veel waard zijn. Dividend is concurrerend met de rente en inflatie en suggereert dat aandelen op lange termijn het aanhouden waard zijn. Volatiliteit zou wel eens betrekkelijk laag kunnen blijven. Er wordt al rekening gehouden met veel onzekerheden en vele gevaren. D.w.z. het zou zo maar kunnen dat we een rustig beursjaar krijgen met een redelijke opbrengst. Ik blijf bang, maar misschien ben ik weer eens te bang.  

31 januari 2021

de week die was: GameStop, daling beurzen en VS coronabesmettingen/mensen in ziekenhuis

 

Iedereen had de mond vol van GameStop onder aanvoering van Roaring Kitty via het Reddit forum Wallstreetbets. Gigantische shorts op Gamestop (nog steeds 120% volgens de cijfers, maar sommigen die aandelen leenden, leenden die weer verder uit tegen nog hogere premie). Gamestonk twitterde Elon Musk en het drama voor de shorters werd compleet. Giga volatiliteit in sommige aandelen waardoor sommige brokers flink extra kapitaal moesten storten bij de clearing houses volgens de wet Dodd Frank. Dat maakte ingrijpen noodzakelijke en bij diverse brokers kon tijdelijk niet/nauwelijks gehandeld worden in de wildste aandelen. hedgefunds zoude $ 70 miljard verloren hebben en het leed lijkt nog niet voorbij. Maar men zet nu flink in op zilver en dat lijkt minder erg (?).

Er is een nieuw fanatisme opgekomen bij kleine beleggers om grote beleggers te straffen. Men blijft daarom denkt men voorlopig behoorlijk long GameStop en enkele andere bedrijven, tenminste zo lang Roaring Kitty long blijft.

Morgan Housel Why It’s Usually Crazier Than You Expect · Collaborative Fund probeert uit te leggen hoe zo’n fenomeen als Gamestop mogelijk is. Hoe er processen, backloops, ontstaan waardoor vraag en/of aanbod exponentieel gaat stijgen in plaats van het verwachte lineaire verband.  Er zijn allerlei processen die elkaar kunnen versterken. Een bedrijf wordt gezien als winnaar en daarom kan dit de beste talenten aantrekken en gaan mensen kopen omdat ze met hun producten gezien kunnen/ willen worden. Daardoor gaat alles veel harder omhoog (of omlaag) dan je zou denken. Zoals zo vaak geeft Morgan Housel aansprekende voorbeelden: de jacht op olifanten die steeds heviger wordt omdat ivoor zo hard in prijs stijgt door het schaarser worden van olifanten en daardoor olifanten plotseling dreigen uit te sterven in een veel sneller dan verwacht tempo. Het probleem van General Motors in 2008: failliet gaan of door overheid overgenomen worden met bail-out. Het probleem was dat veel mensen geen auto wilden kopen van een failliet bedrijf.

Enkele zeer populaire aandelen konden afgelopen week niet bekoren, Tesla en Facebook meer dan 5% achteruit, Apple flauwte etc.

Na een betrekkelijk goede eerste helft van januari is de vaart er nu uit en zijn er kleine verliezen te zien op behoorlijk wat beurzen.

De inflatieverwachtingen liepen al weer op, in drie maanden nu een half procent omhoog in de VS en dat werd voor de helft vertaald in rentestijging 10 jaar leningen.

Economische groei was als verwacht 4% in de VS in het vierde kwartaal. In Duitsland 0,1%, Spanje +0.4%, Frankrijk -1,3%, veel beter dan verwacht. Groei lijkt negatief te blijven in de EU en zwakker te worden in het eerste kwartaal in de VS. Fiscale stimulering moet daarna de groei helpen in de VS. Vaccinaties moeten de groei helpen vooral in de tweede helft van 2021.  

Industriële productie is over het algemeen sterk, maar het gaat niet meer goed met groei werkgelegenheid, inkomens en consumptie (in de VS vooral sinds november). Die zwakte zal naar verwachting tijdelijk zijn, maar de economie is nog erg kwetsbaar voor tegenvallers (meer faillissementen, slechte zombiebedrijven, minder winst door lagere overheidssubsidies etc.)

27 januari 2021

Gamestop: de naam zegt het al: het beursspel stopt

 

Er wordt ongelooflijk veel geschreven over de enorme koersbewegingen van Gamestop, omdat het slimme geld van hedge funds onwaarschijnlijk veel short was gegaan en beursforum Reddit iedereen met overdonderend  succes aanspoorde om Gamestop te kopen.

Short gaan van aandelen was de laatste tijd al ongekend verliesgevend, maar de toestanden rond Gamestop, dat is toch wel de limit.

Vele shorts worden nu dan toch maar gesloten en daarmee verbrandt de beurs een laatste restje brandstof. Het was al aan 65% van de beleggers duidelijk dat er een bubbel was in bepaalde aandelen en 25% zag wel dat aandelen richting bubbel aan het gaan waren. Maar verkopen? Nu met Gamestop zijn er plotseling heel wat meer mensen er meer van overtuigd dat aandelen ongezond duur zijn geworden.  

En ja, de millennial koopt waarschijnlijk onverdroten voort, maar de mensen met de aandelen in bezit zoals vooral de babyboomers, krabben zich achter de steeds meer bejaarde oren. Cash lonkt. Ander zaken lijken geen bescherming te bieden, nu door de vaccins de economie straks weer open gaat (landen met hoge vaccinatie ouderen zien nu daling aantal mensen in ziekenhuis) en centrale banken minder scheutig gaan worden. Nee, nu nog niet worden ze kuis, nee echt niet, maar huizenprijsstijging van meer dan 10% zoals nu in de VS, nee dat is niet goed voor de inkoop van Mortgage Backed Securities. Obligaties dan niet goed, goud niet goed, bitcoins altijd te eng (Yellen gaat natuurlijk reguleren, want democraten houden van reguleren en centrale banken houden niet van bitcoin) en dan blijft eigenlijk vooral cash over. Misschien grondstoffen dan goed en Bill Gates zoekt het in landbouwgrond. Cash lonkt en dat betekent dreigende deleveraging van allerlei All Weather multi asset fondsen. Slecht voor beurzen als dat zou gebeuren.

 Eigenlijk zie je al dat vele beursindices de laatste weken zo ongeveer stil staan en dat betekent dat tijdswaarde omineus aan het verdampen is bij vele steeds nijverder opties kopende millennials (ex de Gamestop calls). Zelfs met bitcoins wil het ineens af en toe niet lukken in hun opmars naar 80.000 of 8.000 of uiteraard iets anders.

Het is wel mooi geweest die rally na de verkiezing van Biden, er is broodnodig rust in de vorm van een niet te wilde correctie nodig. Zo’n rustige correctie is bepaald niet standaard als iedereen plotseling tot de conclusie komt dat aandelen een bubbel zijn en millennials ontdekken dat men ook puts kan kopen, iets waar ze nog weinig weet van schijnen te hebben. Kunnen ze misschien straks gaan afkijken van babyboomers.

Het begint nu toch wel heel erg bol te staan van indicatoren dat het sentiment overspannen positief is, zeer overspannen zelfs. Bijvoorbeeld    US Stock Market: Signs Of Bubbles - Christophe Barraud (christophe-barraud.com).

Bubbels kunnen altijd verder groeien, maar diverse mensen zien Gamestop als de naald die in de bubbel wordt geprikt.

Ach ik weet het ook niet. Ik ben maar een moderne bear (je verkoopt maar een beetje, niet alles met veel tam tam) die et vaak mis heeft gehad. Het bovenstaande is dan ook geen advies om uit het raam te springen of anderzijds in paniek te raken. Misschien komt alles goed, zoals we gewend zijn, want de FED is meestal to the rescue als de dalingen te groot worden. The only way is up, als je maar voldoende geduld hebt (soms zijn daar vele jaren voor nodig, zie Japan).

  

25 januari 2021

de FATMAN G sings en dus is de bull markt nog niet helemaal ten einde, de afgelopen week

 De Amerikaanse beurs is nog steeds in de greep van tech aandelen. FATMAN-G. Eerst was het FANG, maar nu zijn ook Apple, Microsoft en Tesla toegelaten. Hosanna voor Netflix, treurnis voor vergane glorie als IBM en Intel vorige week. De AEX breekt uit na 666,66 als high te hebben gezet via de wondere wereld van ASML en Prosus (tencent). Door het extreme gewicht van tech in de AEX doet de AEX het relatief goed.

Komt de oude industrie terug? Chipgebrek bij autofabrikanten. Stellantis, de stralende ster, is de nieuwe naam van fusie autogigant van Peugeot (Citroen), Fiat (Alfa Rome), Opel (Vauxhall), Chryser. Samen hoopt men zo’n $6 miljard aan kosten uit te kunnen sparen, om dat uit te kunnen geven om nieuwe elektrieke automobielen te maken.

De beursindices zijn het jaar rustig begonnen. Rustige stijging, ondersteund door hoop op licht in de COVID-tunnel via vaccinaties, zeer meevallende winstcijfers over het vierde kwartaal en meer rust vanuit het Witte Huis met meer stimulering, wel flink afgeremd door republikeinen die ineens ontdekt hebben dat een begrotingstekort ongelooflijk slecht is als dit niet veroorzaakt wordt door een republikeinse president. Ze willen zelfs een flinke rem op alle inspanningen van Biden c.s. om de COVID-crisis niet al te veel verder uit de hand te laten lopen.

Nederland is in een strengere lockdown gegaan dan in maart vanwege angst voor de Britse variant  B117. Die schijnt nog goedaardig te zijn vergeleken met de Braziliaanse variant  484K en de Zuid-Afrikaanse variant.

Nederland krijgt het voorlopig niet voor elkaar om de bevolking in snel tempo in te enten, na Bulgarije is Nederland het traagste in Europa. Astra Zeneca gaat voorlopig 60% minder vaccins leveren dan beloofd. Jansen moet redding brengen. Maar is er voldoende redding tegen de nieuwe varianten? Ik denk dat de vaccins iets bijgesteld moeten worden. D.w.z. we blijven aan het inenten in de komende jaren en er blijft voorlopig grote oversterfte. Onze [virus] wappies demonstreerden vandaag gewelddadig tegen de waanzin van de avondklok als onbetamelijke preventie in hun ogen tegen dat onnozele coronagriepje, dat we moeten zwichten voor tiran Rutte (ik zag het bij het oorlogsmonument op het Weteringcircuit in Amsterdam, daar verstopten ze doorgang voor mij richting hulpbehoevende vriend) en genoeg reden in hun ogen voor verbazend flinke vernielingen, ziekenhuis in Enschede werd gemolesteerd, teststraat tegen corona op Urk werd platgebrand, grote vernielingen in Eindhoven. Verbazend, een extreme minderheid neemt het niet meer, de avondklok wordt met alle middelen bestreden [het is natuurlijk nog onvergelijkbaar minder ernstig dan de VS zag op 6 januari].

 

Zit dat nakende nieuwe coronaleed voldoende in de koersen? Alleen als de VS op wonderbaarlijke manier gespaard blijft voor die nieuwe varianten en die varianten als door een wonder daar niet dominant worden. Ik ben vooral bang voor de Braziliaanse variant die zo erg huishoudt in Manaus, een miljoenenstad waar door vorige uitbraken groepsimmuniteit zou horen te zijn ontstaan (75% zou al besmet zijn). Maar nee dus, men raakt en masse opnieuw besmet met ergere vormen dan de eerste keer (tot op heden was een tweede besmetting meestal minder erg dan de eerste).

De gripping hand van Mauldin (zoals hij beschrijft in zijn visie voor 2021: in een science fiction verhaal zijn er aliens met drie armen, twee gewone en een onhandige, maar bijzonder sterke: de gripping hand)  kan dan opnieuw sterker zijn dan gedacht. Het virus muteert voortdurend anders dan gedacht en dat vraagt voortdurend om nieuwe aanvullende acties. Dat gaat wel lukken, maar de verwachting was dat we na de zomer in de westerse wereld van alles verlost zouden zijn. Dat zal dus wel niet zo zijn, er komt alleen iets waar wel mee te leven valt als je niet te oud en niet te arm bent. En voldoende afgevallen bent. En?...

De macrocijfers laten zien dat economische groei in de VS veel beter overeind blijft dan in Europa (flash PMI’s niet goed, de Duitse IFO zakte verder weg dan verwacht, de economie van Europa krimpt), maar toch afbrokkelt. Het gaat nog goed in de industrie maar de huizenmarkt in de VS lijkt op het toppunt van optimisme te staan (NAHBMI kan haast niet hoger, vooral niet bij een stijgende rente). De rente stijgt in de VS vanwege optimisme over corona en stimulering door de regering Biden, al hebben de republikeinen zich weer flink ingegraven. Ha, ha geen 1900 miljard stimulering, no way, zie je de republikeinse senatoren roepen. Maar er komt extra stimulering en dat houdt de hoop er in.

23 januari 2021

Bas Jacobs in Vrij Nederland 01 2021: Aan de haal met de geldpers, de verlokkingen en gevaren van Moderne Monetaire Theorie (MMT). Ik: waarom niet de oude gulden regel van begroting invoeren: overheidstekorten mogen groeien met rendabele investeringen (zoals voor klimaat)?

 

In 2020 hebben we eigenlijk Moderne Monetaire Theorie (MMT) op volle kracht in werking gezien: overheden gingen op ongekende schaal stimuleren en die bijbehorende enorme stijging van de overheidstekorten werden door de centrale banken ruimschoots gefinancierd.

Enorme geldgroei en toch geen inflatie. Dat is wat MMT voorspelde. Hoe groter de monetaire financiering van het overheidstekort, des te lager de rente. Een groter overheidstekort zorgt dus voor een lagere rente aldus MMT. Dat hebben we in het verleden overigens vaak gezien, zelfs zonder extreem monetair beleid als QE, omdat stijging van overheidstekorten meestal gebeurt in slechte economische tijden waarin mensen meer willen sparen en minder investeren.

Bas Jacobs laat enigszins (het artikel is daar uiteraard te kort voor) zien dat dit in lijn is met de Keynesiaans theorie die standaard is geworden in de economische theorie en fiscaal beleid. Volgens het bij economen zeer populaire ISLM model moet de overheid als de vraag te ver achter blijft bij het aanbod flink geld gaan uitgeven en dat gaat niet leiden tot meer inflatie en hogere rente. Daarom was Bas Jacobs (en met hem vele andere gerenommeerde economen) het vorige decennium ook tegen de enorme bezuinigingsdrang van overheden na de Kredietcrisis van 2007-2009.  

MMT is nog steeds niet geaccepteerd door bijna alle belangrijke economen. Te veel geldgroei leidt tot te veel inflatie en de schulden worden door de dan hogere rente een ondraagbare last.

In de huidige tijd van een rente die ongeveer 0 is of zelfs negatief voor overheden is de lokroep van MMT haast niet te weerstaan door politici, vooral niet door linkse politici die een oneindige lijst van verlangens hebben om uit te delen aan de minder bedeelden en aan betere overheidsvoorzieningen (waarom rechtse politici MMT niet willen inzetten voor lagere belastingen is me een raadsel).

Het zwakke punt van MMT is dus dat overheden in problemen komen als door te veel geldgroei de inflatie te ver oploopt en de rente te veel stijgt. Nu is de rente zo laag dat schulden geen pijn doen, maar dat wordt onhoudbaar zegt Bas Jacobs (ik ben het uiteraard met hem eens), als de rente te veel stijgt en dat gaat natuurlijk gebeuren als je MMT te lang inzet. MMT stelt dat als de inflatie oploopt de overheid de belastingen moet gaan verhogen om zo de te hoge vraag te verminderen. Er moet een Copernicaanse omkering komen van het overheidsbeleid: het draait om het monetaire beleid dat gecorrigeerd moet worden met overheidsbeleid. Ik dacht altijd dat hogere belastingen tot hogere inflatie moeten leiden, maar MMT denkt daar anders over.

[PV: dat is eigenlijk zoals het de afgelopen jaren is gegaan: het economische stimuleringsbeleid lag helemaal bij centrale banken en overheden zaten maar te bezuinigen totdat ze voldoende geld toegestopt kregen van centrale banken. Eigenlijk zouden we de presidenten van centrale banken moeten kiezen en niet politici voor een regering, als we geloven in MMT.]

 Het sterke punt van MMT is dat de rente lang erg laag moet blijven omdat anders de schuldproblemen te groot worden en dat centrale banken dus gedwongen worden om de rente laag te houden. Men kan dan nog heel wat jaren met geld strooien voordat het mis gaat.

MMT meldt ook dat hogere overheidsschulden haast niet verkeerd kunnen gaan zo lang de economie harder groeit dan de rentelasten. Belastinginkomsten stijgen dan vanzelf harder dan de schuldenlasten, tenminste las de centrale banken de rente voldoende laag weten te houden [en daarom wilde Trump dus Powell ontslaan, omdat hij in 2018 faalde om de overheidsschulden meer draagbaar te maken via de toen stijgende rente].

Ik zelf sta verbaasd hoe klakkeloos iedereen maar slikt dat de rente laag zal blijven omdat het anders zo slecht is voor degenen die te veel schuld hebben. Nee, als er te veel schuld is, dan is de tucht van de markt vreselijk: de markt zet dan hogere rentes neer net zo lang totdat er genoeg beleggers zijn die schulden willen kopen. Als centrale banken dit te lang saboteren ontstaat op zeker moment torenhoge inflatie (en een vlucht in cryptomunten, goud etc.) die de waarde van de schulden in reële termen weer terugbrengt tot niveaus waar de kapitaalmarkt mee kan leven gezien de vergoeding in de vorm van rente.

 

Waar ik nog meer over verbaasd ben is waarom men de gulden financieringsregel voor het overheidsbeleid bij de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog niet weer van stal haalt: het overheidstekort mag stijgen met de omvang van de (extra) overheidsinvesteringen (die toen zo extra nodig waren voor nieuwe scholen, zwembaden, woningen, wegen en ga zo maar door).

 Als overheden investeren zullen bij de huidige rente maar ook bij enige stijging van de rente de inkomsten uit die investeringen voldoende zijn om de extra schulden houdbaar te houden. Investeren in infrastructuur is bijna een free lunch, zo lang je kunt aantonen dat het voldoende rendeert gezien de rente.

Dat zet de deuren wijd open voor investeringen tegen de klimaatcrisis. Alternatieve energie wordt steeds goedkoper en daardoor meer rendabel. Via MMT kun je betogen dat er geen rem nodig is op investeringen voor bestrijding van de klimaatcrisis, zo lang het geld ook maar enigszins nuttig wordt besteed (d.w.z. geen subsidie voor Tesla-auto’s van veel meer dan € 100.000 bijvoorbeeld, maar wel voor zonne-energie, windparken op zee en isolatie etc.).

Investeringen voor bestrijding van de klimaatcrisis lijken nu minstens zo nodig als de investeringen voor de wederopbouw toen. En het geld hiervoor kan gemakkelijk geleend worden zelfs zonder dat centrale banken de rente onder nul houden. Financiering voor infrastructuur is altijd een populaire belegging geweest. Zie bijvoorbeeld het enorme economische succes van China dankzij vooral opbouw van de infrastructuur.

  

21 januari 2021

wat lijkt het toch op 1999-2000

 


Met verbazing zitten vele mensen te kijken naar de koersen. Ze stijgen maar en stijgen maar en dat eigenlijk zonder belangrijk extra goed nieuws. FOMO, fear of missing out. TINA, there is no alternative voor aandelen (ex crypto natuurlijk en waarschijnlijk ook een rijtje grondstoffen). Ja, de rente is onnatuurlijk laag en dat blijft zo en er is enorme geldgroei, maar die groei gaat terugvallen. Vooral onduidelijk is wat China gaat doen met de kredietimpuls aan de groei in de wereld. Ja, we zitten in een tijd met enorme technologische vooruitgang en er zijn veel jonge bedrijven op die de wereld gaan veroveren en een enorme stijging van de omzetten laten zien die de nodige jaren kan aanhouden.

De koersontwikkelingen van vooral technologie-aandelen zijn een lust voor het oog. Onbegrijpelijk hard voor de doorgewinterde belegger, maar precies kat in het bakje voor de nieuwbakken beursexpert.  Net als toen:

‘The only way is up’, zo hoorde ik een collega naast mij op mijn werk voortdurend neuriën van 1997 tot 2000 en daarmee had hij het een stuk beter bij het rechte eind dan die knorrende oude brombeer naast hem. Want wat weten die oude sokken nou eenmaal van beleggen? Allemaal dingen die niet waar zijn (fake). En hij had meer gelijk dan ik aanvankelijk dacht. Ik had onvoldoende studies bijgehouden die aangaven dat contrair beleggen meestal niet goed werkt: als het sentiment positief is, zeer positief is, dan is dat meestal geen goede reden om pessimistisch te worden. Beurzen gaan dan gewoonlijk ongeveer even veel omhoog als in tijden dat men minder positief is en vaak zelfs meer dan gemiddeld. Dit jaar zie je dat weer: kopen op een all time high is gemiddeld iets meer winstgevend dan op andere tijden, dus laat je niet daardoor afschrikken. Al die charttechnische commentaren, die leveren niets extra op. Ze geven wel vaak iets zinvols aan voor het risico, maar extra geld verdienen door een of andere simpele methode van lijntjes trekken, dat levert niet aantoonbaar door onderzoek gesteund geld op (alleen voor de superkorte termijn natuurlijk wel, dan winnen de snelste goede algoritmes). Niet dat het geen geld oplevert, want ‘the only way is up’ en op zeer lange termijn is dat ook zo. Kopen op momentum van stijgende koersen is gemiddeld heel vaak een prima strategie geweest.  

Waarderingen waren vanaf 1994 (na de rentekrach van 1994, ja, zoiets kan gebeuren, zo maar een rentestijging van enkele procenten op AAA-staatsleningen) gestegen tot niet eerder vertoonde hoogtes. Greenspan hield in december 1995 al zijn beruchte speech over ‘irrational exuberance’. Toen al waren de waarderingen van aandelen gezien de historie zeer hoog, onveilig hoog. Ik kon me niet voorstellen waarom gewone aandelen van goede kwaliteit zoals toen bijvoorbeeld Randstad en Aegon 30* de winst moesten staan of nog hoger, ook al was er een prima verhaal bij. En dat verhaal bleef maar mooi en zo gingen de waarderingen van mooie aandelen van 30 naar 40 keer de winst en soms zelfs 50 keer. Vooral bij technologiebedrijven die over een langere periode (5+ jaar) ongekend mooie winststijgingen hadden laten zien (van 20% per jaar of nog iets beter, ongekend, want voor die tijd zag je geen zeer grote bedrijven die meer dan 10-15% winstgroei hadden laten zien over een periode van meer dan vijf jaar) schoten de waarderingen omhoog.

Daarnaast waren er de internetaandelen. Ze ware spiksplinternieuw in de jaren 90 en daar zat de ultieme fantasie in. Die hadden de toekomst en alles met telecommunicatie was ineens een fantastisch verhaal (KPN was een fraai groeiaandeel in de ogen van de beurs toen en afsplitsing KPN Quest een wonder, nu failliet). Winst maken was niet nodig, als je maar fenomenale omzetgroei liet zien. Dat kon bijna altijd, want je gaf zaken gewoon zo ongeveer weg en dan zijn er griffe kopers natuurlijk.  Je kon dit soort aandelen natuurlijk niet goed waarderen en er stond een Price-to-dream ratio zoals ik dat noemde. Als de droom maar groter wordt, dan kan de prijs (koers) omhoog.

Dat zien we nu ook. Er is een record aantal bedrijven met grote beurswaarde die helemaal geen winst maken. Ze hebben de toekomst zo denkt men en zo niet, dan verkopen we het op tijd en kopen we een andere droom. En aan dromen geen gebrek deze dagen. Wat weet men ook nu weer een enorm aantal bedrijven op te hoesten dat vaandeldrager van een of andere nieuwe technologie is!

Net als toen ziet men de gevaren wel, zelfs meer dan toen vermoed ik, maar men denkt, nog meer dan toen, op tijd te verkopen.


De meeste mensen zien echt wel dat Tesla en bitcoin tomeloos omlaag kunnen (maar ook verdubbelen)


Alle banken weten dat de groei van de monetaire stimulering in elkaar gaat zakken. Stel dat het economisch herstel sterk wordt door extra geld uitgeven aan o.a. beleven na succesvolle vaccinaties (niet zeker, de Braziliaanse variant 484K veroorzaakt grote problemen), dan gaan centrale banken QE verminderen. ‘Tapering’ van QE, zo luidt dat en dat is de angstdroom van met name veel grote beleggers.

We weten wel dat aandelen nu veel te duur zijn, maar we komen niet in actie om aandelen te verkopen. Je ziet immers de koersen stijgen, je lijkt dus te kunnen wachten. TINA. En het was zo verkeerd om te vroeg te verkopen. Je krijgt toch dividend dat hoger is dan de rente op een spaarrekening of op degelijke obligaties. En je hebt toch al extra gespaard in 2020 omdat je het niet uitgaf aan beleven. Net als eind jaren 90 was het voor de professionele belegger gevaarlijk geworden om al te negatief te handelen. Uitgebreide optiestrategieën om het risico te verminderen bleek toen in de nodige gevallen ruim genoeg reden om je te ontdoen van de directeur beleggingen of de portfoliomanager die dit soort achterlijke strategieën had toegelaten. Ze waren niet bij de tijd en hadden niet gezien dat er een ‘new era’ ging aanbreken van ongekende technologische vooruitgang waarin bepaalde bedrijven toch minstens ver in de hemel konden doorgroeien. Verkopen op waardering van aandelen, je weet toch, dat dit meestal verkeerd uitpakt. Hoe kun je zo dom zijn!

Een deel van die beleggers die niet geloofden in permanent hoge waarderingen had gezien hoe slecht het was afgelopen na 1990 met Japanse aandelen. Dat waren toch wonderaandelen. Toch echt wel gemiddeld 65* de winst waard, want ze hadden ‘hidden assets’ (zoals grond in Tokyo) of waren marktleider aan het worden in de wereld met hun ongekende kwaliteit of ze hadden grote deelnemingen in succesvolle bedrijven (bijvoorbeeld het gezien de naam totaal niet aansprekende Toyoda Automatic Loom dat lang geleden een autofabriekje oprichtte (Toyota)) of ze zaten als klein bedrijf toch in de Nikkei 225.  Alle dromen dat het geen probleem was dat een bedrijf meer dan 100 keer de winst waard was spatten uiteen. De waarde van grond stortte in (uiteindelijk ging 80% van de waarde van grond af in de nodige steden).

En dat deel had meestal ook gezien hoe in 1987 de beurs ineens alles idioot veel te duur vond en er ineens geen kopers waren op veel lagere koersen. Waardering was belangrijk voor de lange termijn, wisten zij. Als koersen hele lange tijd maar op bleven lopen zonder voldoende echt nieuw goed nieuws, dan wordt het link. Nou dat was totaal verkeerd gedacht, niet een beetje dom zou koningin Maxima toen hebben kunnen zeggen, maar reden voor ontslag eind jaren 90.

Zelf ging ik in 1998 om. De Azië-crisis had toen voor een flinke deuk in de koersen gezorgd. En dat was niet terecht voor Amerika en Europa. Ik ging mee met de terecht optimistische macroverhalen van toen collega Linda Teer. Ik werd spijtkoper en was maar al te blij dat ik een reden had om me aan te sluiten bij de optimisten dat de waarderingen voortaan structureel hoger moesten zijn vanwege structurele hoge winstgroei van bepaalde bedrijven en ruimer monetair beleid. Dat ging even goed, maar vanaf 2000 moest ik zien hoe de waarde van mijn aandelenportefeuille klap na klap kreeg (uiteindelijk ongeveer de helft weg). Ik schaamde me dat ik niet op tijd verkocht had, terwijl ik toch zo gewaarschuwd was. Vooral door Gerhard ter Veer natuurlijk, die heeft me talrijke malen flink gewaarschuwd. Maar ik had ook mee kunnen gaan met nieuwe baas Arnab Banerji, die zei dat technologie een ‘basket case was’, een typisch gevalletje van gewoon in de vuilnisbak stoppen van voorspelbare neergang. Of met het verhaal van Noordman [niet Jitzes] dat de boekhoudcrisis echt vernietigend slecht was voor vele aandelen, vooral onterechte wonderaandelen.

Eind jaren 90 had ik aan o.a. collega’s grafieken van aandelenindices op zeer lange termijn laten zien dat je heel lange periodes van meer dan tien jaar kunt hebben dat aandelenkoersen niet stijgen of dalen in reële termen. En dat dit gebeurde vooral als de waarderingen te hoog waren geworden en er een structureel probleem opdook (zoals inflatie/ stagflatie na 1965). Ik kon me in de jaren 80 niet voorstellen dat de waarderingen van aandelen in de jaren 60 zo hoog waren en bleven (gezien de oplopende inflatie en socialisering van de maatschappij). Reden voor voorzichtigheid dus. Ik werd uiteraard weggehoond en de stijgende koersen op de Nasdaq toonden elke dag meer overtuigend mijn ongelijk, mijn gevaarlijke domheid aan. Totdat ik zelf ook een grote domoor bleek.

Rond 2000 waren er ook veel bedrijven die tot anno 2021 een goede belegging bleken. Zoals Amazon. Dat is een te veel aangehaald voorbeeld. Of voor mezelf ASML en DSM. Veel bedrijven waren in 2000 niet meegegaan met de gekte van technologie en relatief te goedkoop. Maar veel van die echt goede bedrijven waren na 2000 voor een periode van ongeveer tien jaar dood geld, zoals Microsoft.

De grote waarschuwer van het moment is dezelfde die waarschuwde eind jaren 90: Jeremy Grantham (de G van GMO)). Recentelijk met zijn verhaal ‘the last dance’. Zoals altijd helder geschreven (Nothing is so irritating as to see your neighbour getting rich. There is no free lunch etc.)

. Hij gaat gelijk krijgen, maar wanneer. Hij is al iets te lang negatief om volkomen geloofwaardig te zijn, net als eind jaren 90. De klanten liepen toen massaal weg bij GMO (maar kwamen uiteraard wel weer terug na 2003). Ook nu is hij enige jaren te vroeg negatief geworden. De verwachte opbrengsten van GMO trekken vaak grote aandacht. Op basis van waarderingen zijn die al enige jaren extreem laag. Nu verstrekt de te lage rente die neergang in de verwachte opbrengsten. Een enigszins op historische ervaring gebaseerde verwachting via negatieve rentes en torenhoge waarderingen komt nu gewoon uit op negatieve verwachte opbrengsten voor aandelen in de komende vijf tot zeven jaar, aldus GMO (GMO is een óutlier’ met dit soort negatieve rendementen. Bijvoorbeeld Robeco is veel positiever en kreeg ongelooflijk veel complimentjes voor hun excellent verwoordde goed onderzochte mooie verwachte rendementen voor de komende paar jaar).

 

Ik heb geleerd van die periode na 2000. Ik had veel meer cash in 2009 gemaakt om leuke aandelen te kopen zoals Unilever, Randstad (eindelijk niet meer te duur, maar toch niet indrukwekkend goede belegging) en Wolters Kluwer (naast rampen zoals BAM). Nu heb ik ook veel cash, maar dat komt vooral door mijn leeftijd. Als het echt goedkoop wordt, dan ga ik weer kopen (zoals ik achteraf veel te bescheiden deed o.a. eind maart 2020).  Al die cash bijt me niet, ook al krijg je geen rente. Tenminste, zo lang inflatie laag blijft.

Wat ik zag, was dat verwachtingspatronen heel langzaam gevormd kunnen worden. Heel langzaam word je meegetrokken in het denken dat waarderingen altijd hoog zullen blijven. Buy the dip. Aandelen kunnen heel lang te duur blijven, zie 1995-2000. Monetair beleid kan heel lang ruimer blijven dan je ooit voor mogelijk had gehouden. Negatieve rentes kunnen heel lang aanhouden. Maar iets kopen dat veel te duur is, dat is meestal geen goede beleggingsstrategie, dat kan nog vele jaren na de koop zonde berouw veroorzaken.   

Wat ik na 2000 ook geleerd had, is hoe goed het was om ruim voor 2000 al voorzichtig te worden. Het stak niet op een jaar. En zo denk ik nu ook. Het lijkt me onwaarschijnlijk dat er een langere aandelenbubbel is aangebroken na maart 2020 dan die bubbel die startte in 1995. Ook al stijgen de koersen nu nog een of twee jaar door, dan is, als we ook maar enigszins iets krijgen als wat na 2000 gebeurde, het nog steeds de moeite waard om voorzichtig te zijn, cash achter de hand te hebben.

In mijn scenariodenken is cash maken eigenlijk alleen noodzakelijk voor iedereen als er iets als een Chaotisch Neergangscenario aankomt (à la de eerste oliecrisis van 1973-1974) , zoals beschreven in ons boek Beleggen op de golven, dat wel eens rond 2024-2026 (helaas niet precies aan te geven) zou kunnen plaatsvinden.

Leeftijd is belangrijk, wie jong is, kan waarschijnlijk beter maar elke maand een beetje gespreid stoïcijns door beleggen, maar voor bijvoorbeeld de babyboomer is voorzichtigheid denk ik op zijn plaats. Ik kan het natuurlijk fout hebben, vooral niet op tijd zijn, want op tijd gelijk hebben lukt maar zelden. 



En wie weet, this time is different en is er inderdaad een free lunch met kopen van aandelen en bitcoins. Maar meestal is die free lunch er ineens niet meer, op.  






17 januari 2021

overpeinzingen over de week die was

 Het winstseizoen over het vierde kwartaal is begonnen. En de cijfers vallen net als in de voorgaande twee kwartalen enorm, veel meer dan normaal, mee. Het lijkt erop dat de winst in het vierde kwartaal in de VS S&P500 maar 6,8% lager is dan in 2019. De guidance is tot op heden behoorlijk positief. Dat doet vermoeden dat de winstverwachtingen voor 2021 gehaald kunnen worden of overtroffen.

Of dat genoeg is voor een goed beursjaar valt te bezien. Men prijst een strak hemelblauwe lucht in voor altijd na vaccinatie. Rente die laag blijft en veel QE ondanks sterk oplopende inflatie. Men mompelt steeds meer dat al die fiscale stimulering leidt tot te veel schuld die via hogere belastingen, bezuinigingen en hogere rentes enigszins terugbetaald moet worden. De stimulering is te veel via overdrachten, niet via productieve investeringen (al kan dat alsnog gebeuren in de krakende infrastructuur in de VS).

Enorme omzetgroei bij JusteatTakeaway leidde niet tot hogere koersen, maar lagere vanwege de verhalen dat de marge niet in orde is door al die concurrentie. Dat soort zorgen over bedrijven die hard groeien maar met naar men ineens vindt bedenkelijke winstmarge in de toekomst is een gevaar voor de wonderaandelen. Men volgt Cathie Wood van ARK Investments bijna blindelings, maar dat is nog steeds geen garantie voor succes in de toekomst (afgelopen jaar was dit natuurlijk wel heel goed). ARKK -2,3% afgelopen vrijdag bij gigantische instroom.

Het inflatieverhaal in de VS begint toch wel zorgelijk slecht te worden. Hogere inflatie dan verwacht is overigens wel een consensus verwachting (!). Grondstoffenprijzen stijgen nu toch wel heel voortvarend, niet alleen benzine, maar ook metalen en agrarische producten. Er zijn verrassend grote aanbodproblemen zoals chips voor auto’s. Er komt prijsherstel in sectoren waar gedumpt moest worden in de coronatijden zoals bij hotels, vakantiereizen etc. Al die extra voorzorgsmaatregelen voor corona dreigen doorberekend te worden. Biden wil het minimumloon naar $15 van $7,25 (met bijbehorend uitstraaleffect naar alle lonen).

technisch

Er is structurele instroom van geld van millennials (=flow is goed), terwijl de babyboomers nog nauwelijks winst nemen (=stock nu nog intact, maar de stock is veel groter dan de flow en als de stock echt in beweging komt, dan winnen de babyboomers met overmacht van de millennials). 

Insiders verkopen veel meer dan gebruikelijk, maar dat laatste was geen goed bruikbaar teken voor een correctie op zeer korte termijn.

Volgens Goldman Sachs zijn de quantfondsen bijna uitgekocht.

Pensioenfondsen en andere institutionele beleggers zijn toe aan een grote rebalancing van de nodige honderden miljarden dollars vanwege de stijging van de aandelenkoersen en daling obligatiekoersen.

Het beleggingssentiment is extreem positief geworden (, maar het kan gemakkelijk nog extremer).

De VIX is wat op aan het lopen, terwijl de S&P500 nauwelijks of niet daalde en de gerealiseerde volatiliteit zeer laag was. Misschien door QAnon- onrust, onzekerheid over Biden en de mogelijk niet positieve invloed van  mogelijke enorme fiscale stimulering, het virus (Britse variant en andere varianten, maar besmettingen en ziekenhuisopnames lijken iets terug te lopen in de VS), enkele zeer slechte economische cijfers (retail sales onverwachts duidelijk dalend voor tweede maand, plotselinge stijging initial claims voor werkeloosheid, dalend consumentenvertrouwen, flink dalend vertrouwen midden- en kleinbedrijf, dreigende top voor optimisme over huizenmarkt) (maar solide industriële productie in lijn met ISM>60).

Waarderingen zijn op een niveau gekomen dat volgens de meest gehanteerde modellen de verwachte opbrengst voor de komende 5-10 jaar ongeveer 0 of zelfs licht negatief zijn geworden



Er worden idioot veel calls gekocht (afgelopen week 31 miljoen tegen 4-5 miljoen ongeveer normaal in de pré corona tijden en 8-16 miljoen in de post corona tijden) en toch is de beurs afgelopen week niet omhoog. Waar halen de milennials het geld vandaan om nog meer te kopen?


De beurs heeft absoluut een lagere dollar nodig. Maar de dollar zit op een steunniveau. Eerst herstel, dan weer verder omlaag lijkt de boodschap. Er zijn gelukkig heel krachtige trends die wijzen op veel meer groei in de wereld. Met meer inflatie. D.w.z. dollar kan nu naar beneden doorbreken, al denk ik dat de dollar wel eens even wat sterker kan worden versus de euro en de Chinezen even afwachten met Biden voordat ze de yuan nog sterker maken (al lijkt dat uiteindelijk onvermijdelijk bij zo’n groot handelsoverschot en iets minder royaal wordend monetair beleid)





achter de regenboog, sneeuw die alweer verdwenen is

 

Een mooie regenboog voor mijn huis, een paar dagen geleden.


En de regenboog van David Larew. S&P500 structureel 2875 als fundamenteel niveau (vergelijk 575 AEX, het Joost-niveau).


En gisteren lag er voor het eerst deze winter een beetje sneeuw. Alweer verdwenen. Zoals het sinds april ook steeds snel gaat metnegatief sentiment.