12 januari 2020

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Beurzen bleven uitermate kalm op alle turbulentie in het Midden-Oosten. Iran draaide bij, ging zelfs onderuit door de ongelukkige, rampzalige raketaanval op een burgertoestel. Dat bracht veel ontevredenheid/ onstabiliteit in Iran aan het licht, niet allen tegenover Amerika.
Na de flinke stijging van de olieprijs een flinke val.

De dienstensector is wereldwijd sterk. ISM non manufacturing in de VS steeg naar een onverwacht sterke 55 (+1,1).
In Europa gaat het herstel wat minder goed, o.a. door de aanhoudende stakingen in Frankrijk die het vertrouwen ondermijnen.
Maar er lijkt enig herstel in o.a. Duitsland, inflatie iets hoger. Nieuwe orders niet meer dalend.
In Japan herstelt consumentenvertrouwen ook.
In China lijkt er weer wat verbetering te zijn in de cijfers. producentenprijzen dalen minder, goed voor de winsten.
In de VS viel de groei van de werkgelegenheid iets tegen met 145.000 (160.000 verwacht en neerwaartse bijstellingen vorige maanden). Werkloosheid bleef 3,5%. loonstijging viel iets tegen, maar dit kan door iets ongelukkige peildatum komen.
Initial claims voor werkloosheid daalden weer naar zeer lage niveaus en dat houdt de recessievrees goed in toom.
Nieuwe orders daalden 0,7%(-0,8% verwacht).
Vervoer per spoor bijna -10% op jaarbasis.
Problemen bij Boeing gaan maar niet weg en is reden voor diverse economen minder groei in het eerste kwartaal te verwachten in de VS. Diverse effectenhuizen zijn hun verwachtingen voor 2020 echter aan het verhogen, moed puttend uit de extra liquiditeit van de FED in 2019 en verbetring in de handelsoorlog (China gaat niet alleen veel meer landbouwproducten importeren, maar van alles)

overpeinzingen


De angsten over oorlog in het Midden-Oosten waaiden wel heel erg snel over. Iran bleek toch niet zo precies om te gaan met raketten (en dat terwijl Iran uitpuilt van de jonge technici, net als China en Rusland).

(plaatje via blog a dash of insight van Jeff Miller)
 Niemand wil oorlog, de Iraanse economie kan het al lang niet meer verdragen en Trump wil herkozen worden en dat gaat alleen met een sterke economie. Daarom gelooft iedereen ook vol overtuiging dat het goed zal gaan met de handelsoorlog tussen de VS en China. Beide partijen hebben groei broodnodig.
Olieprijzen wel heel erg fors omlaag, maar dit betekent niet dat olieprijzen in 2020 niet wat onbehaaglijk veel zouden kunnen stijgen
(blog Bespoke)
Jeff Miller begon deze week ineens wat te tobben over inflatie in de VS. Wat meer inflatie en weg is de hoop op nog veel meer extra liquiditeit van de FED en het zal waarschijnlijk wel komen door hogere arbeidskosten per eenheid product en dat is niet goed voor de winstmarge.
De inflatieverwachtingen volgens index linked bonds zoals TIPS zijn nog heel laag, maar verrassend weinig opgelopen door hogere olie- en goudprijzen, lage VIX en zo langzamerhand onbegrijpelijk lage credit spreads, stijgende ISM prices.
 Steeds meer beleggers springen op de rijdende trein van hogere koersen, zich steeds minder zorgen makend over een recessie in de VS (althans voor 2020), handelsoorlogen, Iran, Sanders c.s., winstverwachtingen, renteverhogingen van de FED. FOMO, fear of missing out. Men durft veel minder short te gaan.  

De grootste angst zou volgens peilingen overoptimisme zijn (overdreven koersmomentum), gevolgd door angsten voor recessie, winsten en pas een tijd later geopolitiek.
(te veel tweets van Trump dat het erg goed gaat op de beurs is een contrair signaal, deze tweet was slordig met 409 i.p.v. 401)
John Mauldin piekert verder over de steeds snellere opbouw van schulden, zo ongeveer afgedwongen door de lage rente. Extra schuld leidt tot steeds minder extra groei, vooral in China, maar ook in de VS en Europa. Natuurlijk is dit een onhoudbare trend, maar het is te verleidelijk en zelfs Mauldin ziet dit niet misgaan op korte termijn. Centrale banken zijn steeds meer gedwongen de rente te laag te houden. En dat is onproductief, de productiviteit drukkend. Bernanke meldt dat onder 2% het beleid van centrale banken niet meer zo effectief is.
Gundlach/ Bianco stelden dat negatieve rentes of wat daar op leidt tot het failliet van banken leidt. Sinds rente 0 is in Japan zijn de Japanse banken ruim 80% in koers gedaald en in de EU was dit vaak zelfs 90%. In de VS staan de banken op all time highs, mede dankzij herkapitalisering na 2008, iets dat in  Europa niet/onvoldoende gebeurde.

5 januari 2020

financieel economisch nieuws van de afgelopen week


Trump bewees maar eens zijn onvoorspelbaarheid met zijn Franz Ferdinand- achtige aanslag op Irans bewierookte held, de oppermachtige generaal Soleimani. Bevestiging dat je nooit meer zaken met Amerika moet doen klinkt het luid in bijna het hele Midden-Oosten. Het Iraakse parlement nam een (voor Amerika niet rechtsgeldige) motie aan om Amerikaanse troepen weg te sturen van Iraakse bodem. Voorbeeld van treurige malarkey volgens sleepy Joe Biden.  Nog hogere olie- en goudprijzen dus. Toch iets lagere rente. Nauwelijks lagere beurzen (Iran doet toch niets, hogere olieprijzen vaak goed voor beurs, FED to the rescue, Trump populairder). Stemming beurzen opperbest.

Dat is een beproefd recept voor een president onder het vuur van impeachment. En ja hoor, zijn approval rate bereikte voor het eerst 50%. Nog wat uitgekiend wapengekletter en die oudjes van de democraten (zoals zelfs Obama zegt) worden inderdaad met een landslide verslagen. 

De ISM daalde onverwachts naar een schamele 47,2 in plaats van zoals verwacht te stijgen naar 49. Ongetwijfeld fake news volgens Trump, die wel zal gaan aandringen op ontslag van die recalcitrante luitjes bij de ISM. ISM prices paid wel omhoog, de recent opkomende inflatieangsten voedend. Pillenfabrikanten vragen 6% hogere prijzen in VS.

De Amerikaanse huizenmarkt lijkt nu echt te gaan herstellen met meer  ‘pending home sales’ en hogere omzet bouw. Initial claims voor werkloosheid weer laag. Stijging persoonlijk inkomen goed en daarmee ook persoonlijke consumptie.

Wereldwijd vielen de PMI’s over het algemeen mee, vooral in Zuid-Korea (niet zo in China). China gaat extra stimuleren, ook monetair (verlaging van reserve ratio voor reserves), belangrijkste reden voor uitbundige stemming op 2 januari. Apple door $300.

Handelsbalans VS lijkt mee te gaan vallen door lagere importen die samengaan met lagere voorraadopbouw (daardoor samen niet zo’n grote positieve bijdrage aan groei).
Consumentenvertrouwen viel tegen. Duke CFO survey draaide naar meer optimisme, vooral over eigen bedrijf.

Overpeinzingen: Gaat de aanslag op generaal Soleimani de koersen omlaag brengen?


Voorlopig lijkt dit nog niet het geval. Handelaren zitten (vooralsnog) nog steeds erg lang gamma (=buy the dip houding) en dat remt koersdalingen. De historie leert dat een ernstig conflict in het Midden-Oosten meestal niet de koersen omlaag bracht. Enkele keren wel (eerste en tweede oliecrisis, de inval van Saddam Hoessein in Koeweit) en af en toe ontstond een grote bull markt (Golfoorlog 2003).

De voorlopige analyse is dat Iran niet zo veel kan doen ter vergelding van de aanslag op Soleimani c.s. De VS moet echter ineens veel meer troepen naar het Midden-Oostensturen dan aanvankelijk de bedoeling van Trump was, die wilde zich immers terugtrekken uit het Midden-Oosten nu de VS weer zelfvoorzienend zijn in olie. De VS lijkt onherstelbare averij te hebben opgelopen in de publieke opinie  van Irak/ Syrië, is een onbetrouwbare bondgenoot gebleken. De VS heeft gezien hoe de Iraanse invloed via de Hezbollah-militias steeds groter is geworden (niet alleen in Irak maar ook in Syrië, Libanon en Jemen), vooral sinds de gezamenlijke bestrijding van IS. Moet de VS Irak opgeven of à la Vietnam met steeds grotere inzet een verliezende oorlog starten?  Wat is in vredesnaam (…) de strategie van Trump in het Midden-oosten?
Volstrekt onduidelijk dus, niet gecommuniceerd met het volk/ congres, zoals Buttigieg terecht fulmineert (Pelosi c.s. werden vooraf niet geïnformeerd over de acties in Irak, wel tal van kornuitjes van Trump op Mar-a-Lago).
Boze tongen beweren uiteraard dat de aanslag bedoeld is om de aandacht van impeachment af te leiden en dient ter verhoging van de kans op herverkiezing van Trump (en ja hoor, zijn approval rate is gestegen, voor het eerst 50%).

Trump is niet de enige die met een verwarrende strategie (troepen moeten teruggetrokken worden volgens zijn verkiezingsbeloftes, maar Trump zendt wel eerst steeds meer troepen) groot inzet (de dood van Soleimani leidt natuurlijk niet tot minder aanslagen op Amerikanen zoals ter verdediging van de aanslag gemeld maar tot meer aanslagen).
De FED kreeg het voor elkaar het volgende op te merken: Chicago Fed leader Evans says to Bloomberg TV about rate hike cycle: "I don't think it was a mistake, but it was a misunderstanding” of what was happening to the economy.
Het was kennelijk een soort misverstand hoe de economie/ repomarkt werkt en daarom was het niet verkeerd dat de rente verhoogd en verlaagd werd en dat de repomarkt met extra liquiditeit gered werd. De verlaging van de rente zou volgens de notulen van de FED wel tot extra speculatie hebben geleid (vreemd, iedereen roept dat de extra liquiditeit een ‘melt up’ aan het veroorzaken is).

Ondertussen was het sentiment tot vrijdag zorgelijk optimistisch geworden, eindelijk vergelijkbaar met begin 2018.

  • Net als begin 2018 gaan de beleggingscommissies rebalancen na de grote stijging van de aandelenkoersen/ daling van de obligatiekoersen.
  • De FED gaat wat overliquiditeit terugnemen na het jaareinde, maar beloofde voor sinterklaas te blijven spelen in de komende maanden.
  • Het ontluikende optimisme over de Amerikaanse economie wordt niet gesteund door de ISM (die viel onverwachts verder terug), niet langer met extra fiscale stimulering (ex defensie-uitgaven), niet door verder herstellend consumentenvertrouwen, niet door stijgende olieprijzen/ hogere inflatie/ hogere stijging arbeidskosten per eenheid product, wel door de huizenmarkt en minder pessimisme van CFO’s (draai in Duke Survey). Met de winstverwachtingen gaat het niet heel erg goed om het maar eens een beetje eufemistisch te stellen en dat tegen een groeiende schare bankeconomen in die steeds stelliger roepen dat het wel goed komt met die winsten, echt wel beter zal gaan.
  • De verwachte daling van de onzekerheid door de ronduit meest fantastische fase 1 deal die Amerika ooit gezien heeft op vermoedelijk 15 januari met start van fase 2 onderhandelingen wordt nu ernstig op de proef gesteld door Trumps acties in Irak. Ook de enorme hoeveelheid geld die Sanders heeft opgehaald ter versterking van zijn nu uitpuilende verkiezingskas vergeleken met bijvoorbeeld Biden wijzen op een flink hogere kans op Sanders als president (‘feel the Bern’ is een negatief thema voor o.a.  healthcare aandelen). D.w.z. grote onzekerheid over uitkomst verkiezingen in november.
  • De waarderingen zijn nu heel wat ongunstiger dan eind 2018 (earnings yield op basis verwachte earnings jaar vooruit toen 7,02%, vorige week 5,28%, nu door groot optimisme voor winsten Q4 2020 die deze week in de jaar vooruit verwachte winst kwamen 5,46%).

Dat betekent niet dat de grote bear markt nu onafwendbaar is. Waarderingen zijn hoog, maar niet erg overdreven bij huidige rente en inflatie, als er geen recessie komt in 2020. Die kans op recessie is flink afgenomen en nu weer betrekkelijk laag, zij het plotseling wel weer stijgend. Ik vertrouw die green shoots niet, maar ik kan het heel goed mis hebben en dat er wel redelijke groei (2,5%+) in de VS komt in 2020.
Al met al voor mij niet genoeg reden om mijn overliquiditeit om te zetten in aandelen, alhoewel olieaandelen erg aantrekkelijk lijken met hun hoge dividendrendement en bescherming tegen nieuwe fratsen van Trump en Iran.   

3 januari 2020

Mogelijke verrassingen voor 2020


De consensus is er uit: geen recessie in de VS, maar 2% groei (dankzij vooral groei consumptie) en inflatie ook zo iets. Beurzen zo’n 7-10% omhoog net als altijd verwacht wordt. Rente omhoog. Er worden goede vorderingen gemaakt in de handelsoorlogen. Brexit gaat zonder al te veel problemen. Niks bijzonders over olieprijs, alle grondstoffenprijzen wat omhoog. Trump wordt herkozen (al zijn wedkantoren hier nog niet erg overtuigend positief over, maar de financiële vorsers zijn bijna unaniem: bij zo veel inkomensgroei en geen recessie wordt een president altijd herkozen)

Misschien dat de green shoots zo mooi worden dat groei positief gaat verbazen. Wie weet valt productiviteitsgroei mee. De huizenmarkt trekt sterk aan. Investeringen kunnen meevallen als de CEO’s plotseling weer overwegend positief worden.

Tegenvallers liggen meer voor de hand:
  • Winstdaling door te hard stijgende arbeidskosten per eenheid product (buiten Amerika de afgelopen tien jaar ook buiten recessies heel normaal)
  • Groei werkgelegenheid veel minder dan 80.000
  • Tegenvallende inflatie door o.a. stijging olieprijzen en stijging arbeidskosten per eenheid product
  •  De rente daalt uiteindelijk toch weer
  • Brexit gaat natuurlijk niet zonder rimpeltjes
  • Kredietproblemen, schulden van bedrijven in de VS en China zijn veel te hoog, heel vee schuld staat op het randje van investment grade (en kan last krijgen van downgrades, ook zonder recessie)
  • Sanders wordt nieuwe president van de VS (drama voor beurzen)
  • Beurzen worden benauwd voor 2021 (bezuinigingen onder Trump, belastingverhogingen onder Sanders)
  •  Terrorisme, bijvoorbeeld grote aanslag met drones


Wat te denken van de Amerikaanse aanslag op belangrijkste Iraanse generaal/ Iraakse hezbollah militia-aanvoerder in Bagdad?


Trump was het zat, dat getreiter van Iran, het organiseren van aanvallen op o.a. de Amerikaanse ambassade. Het was een totale misrekening van de zich helemaal veilig wanende generaal van Iraans Qud-divisie die de afgelopen decennia al duizenden Amerikaanse militairen heeft gedood, Assad door dik en dun gesteund heeft (en daarmee wel ISIS effectief bestreed). Obama zou het niet gedurfd hebben, maar Trump wel, die geloofde zijn generaals wel dat dit een extreem gevaarlijke terrorist met volop buitengewoon overtuigend historisch bewijs was die aanslagen op Amerikanen in Irak aan het beramen was.

Iran moet iets terugdoen en niet een beetje, dit druist in tegen hun eer en imperiale ambities (die toch al steeds meer belemmerd werden door Erdogan, Poetin) . Ze hebben al laten zien dat ze eenvoudig de halve olieproductie van Saoedi-Arabië kunnen uitschakelen. Een ongelukje in de straat van Hormoez kan heel wat olietransport blokkeren (Shell durft niet meer uit te varen in de Perzische Golf schijnt).
De president van Irak veroordeelde de aanslag, net als de meeste andere landen die bang zijn voor te veel escalatie. Te doldriest van Trump oordeelt men, maar ik kan Trump toch geen ongelijk geven.  Je moet op een gegeven moment de politiek van pappen en nat houden verlaten. 

Wat is dat voor rare oorlogvoering van Iran in Irak en enkele andere landen in het Midden-Oosten. Iran heeft daar vele vrienden, maar ook veel vijanden (bijvoorbeeld grote demonstratie tegen Iran in Najaf (Hezbollah is niet overal populair) tegen Iraanse inmenging in Irak). Al die buitenlandse troepen die het leven onveilig maken in zo veel landen in het Midden-Oosten.
Israël zou staan te popelen om Iraanse kernreactoren eens lekker plat te bombarderen.
Esper (minister van defensie VS) dreigt met preventieve acties als Iran Amerikaanse burgers/militairen gaat aanvallen (bijvoorbeeld bij nog een keer troepen VS bij Kirkoek aanvallen inclusief bombarderen van olievelden aldaar).

De NRC ziet de aanslag als het einde van de Amerikaanse invloed in Irak. Trump wil troepen terugtrekken uit het Midden-Oosten en zou het troepenaantal van 5000 nu in Irak moeten verhogen tot misschien wel 100.000 om Irak echt onder controle te krijgen. Dat gaat niet gebeuren en daarom zou Trump alle troepen moeten gaan terugtrekken. Amerika kan zelf genoeg olie produceren.

Aandelenkoersen reageren voorlopig vrijwel niet op de aanslag. Iran stelt op olie-exportgebied niet zo veel meer voor. Iran is bijna bankroet door de sancties van Trump en al die dure buitenlandse oorlogen zijn niet populair onder de Iraanse bevolking. Beurzen geloven nog heilig in de wat beter zichtbare green shoots van herstel industrie (al werkt Boeing niet erg mee en is de druk van beleggers om rendabeler (=minder, niet meer in de te dure velden) schalieolie te produceren) en de heilzame liquiditeitsinjecties van de FED (al lijken die te stoppen, nu de enorme vraag van banken volgens de laatste cijfers verzadigd lijkt)

Een van de potentiële verrassingen van 2020 is een olieprijs van $80-100 en dat zou een flinke tegenslag zijn voor de groei van de reële consumptie.

1 januari 2020

Overpeinzing: groei werkgelegenheid gaat tegenvallen en inflatie loopt iets meer op dan consensus


Ik denk dat investeringen erg moeten gaan meevallen wil er meer dan 80.000 groei werkgelegenheid per maand gemiddeld gaan komen in 2020.
Verder denk ik dat inflatie iets meer op gaat lopen dan men nu denkt. Niet onrustbarend, maar genoeg om samen met lagere groei werkgelegenheid de groei van het persoonlijk inkomen en daarmee consumptie onder druk te zetten.
China en India kampen met lagere groei dan men beloofd heeft en men probeert extra groei te forceren, maar dat mag dan weer niet gaan via te grote schuldengroei in China. Een van de dingen die dit uitlokt is dat men extra fossiele brandstoffen aan het gebruiken is. Genoeg voor stijgende olieprijzen.
In de VS onderschat men waarschijnlijk de stijging van de arbeidskosten per eenheid product. Ondanks het geklaag over uitblijvende loonstijging bij lage werkloosheid zien we toch nog steeds een sterk verband met stijging arbeidskosten per eenheid product en bezettingsgraad (en werkloosheid).

De kosten voor de benefits (pensioenen, zorgverzekeringen) stijgen behoorlijk en daardoor is er zelfs bij lage loonstijging toch druk op de loonkosten.
Er zijn gelukkig nog genoeg andere zaken (internet, geringe pricing power etc.) die ervoor zorgen dat de inflatie niet al te veel lijkt te gaan stijgen voorlopig.



Via blog Calculated Risk: De bevolkingsgroei van de VS over 2018/19 is neerwaarts herzien. De politiek van Trump werpt haar vruchten af: immigratie is behoorlijk terug aan het lopen. Daarnaast daalt het aantal geboorten ietsje meer dan verwacht en sterven er ietsje meer mensen (wel als verwacht). Bevolkingsgroei over 2018/2019 wordt nu geschat op 0,47% (1,5 miljoen groei tot 328 miljoen). Vóór 2016 was dit 2 miljoen+.
De participatiegraad is sinds dieptepunt in 2015 van 62,4 punt gestegen tot 62,9 en gaat volgens BLS volgend jaar naar 63,2 (en daarmee zou groei werkgelegenheid ongeveer 1,5 miljoen kunnen zijn). Maar dat gaat daarna volgens de schattingen van de overheid (BLS) vanwege vergrijzing dalen tot 61,2 in 2028.
De komende tien jaar gaat de participatiegraad door de demografie zo’n 0,2 punt per jaar dalen, ofwel 0,3% en dat bij bevolkingsgroei van nog geen 0,5% (even veronderstellend dat immigratie stabiliseert op huidig niveau). Daaruit valt nog maar weinig groei van de werkgelegenheid te destilleren, misschien zo’n 350.000 per jaar (in een goede maand werd dit cijfer in de huidige cyclus al bereikt. Dat is veel minder dan de 2 miljoen waar volgens economen Amerika recht op heeft.
Groei van de werkgelegenheid gaat dus waarschijnlijk flink afzwakken en Amerika kon de afgelopen decennia geen recessie voorkomen bij groei van de werkgelegenheid lager dan 1,8 miljoen.

 De groei van de werkgelegenheid heeft nu nog momentum, waardoor de afzwakking van de werkgelegenheidsgroei geremd wordt. Maar ik denk dat we er aan moeten gaan wennen dat werkgelegenheidsgroei in de VS niet iets is als 150-200.000 gemiddeld per maand maar lager dan 80.000 (of eerder 30.000 als je de recessies meeneemt)
Calculated Risk voorspelt dat de participatiegraad in 2020 daalt van 63,2 naar 63 of ietsje lager. Bij de huidige bevolkingsgroei betekent dit banengroei van gemiddeld 30.000 per maand.
De participatiegraad van de kerngroep werkenden, het cohort 25-54-jarigen is eindelijk gestegen tot de niveaus van 2007.  Verdere stijging zal moeilijk zijn, gezien o.a. de neerwaartse druk van verslaving aan pijnstillers en opiaten en toenemende obesitas.

22 december 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week


Vrijdag schoten de koersen verder omhoog op Wall Street, nadat men gezien had dat de impeachment van Trump een non-event was, zelfs een verhoging van de kans dat Trump zou worden herkozen. Geen enkel republikeins congreslid stemde voor impeachment twitterde Trump triomfantelijk (een democraat werd zelfs republikein vanwege het veronderstelde onrecht Trump aangedaan) en daarmee is volstrekt duidelijk dat Trump niet door de senaat afgezet gaat worden. Trump had verder een goede week met goedkeuring USMCA-verdrag ter vervanging Nafta en de goedkeuring van de defensiebegroting (inclusief gelden voor bouwen van de muur aan de Mexicaanse grens).

Het optimisme over de handelsoorlog en herstel investeringen klom, men zag bevestiging in de NAHBM-index dat de huizenmarkt nog aanzienlijk verder gaat aantrekken (ook al vielen verkopen bestaande huizen iets tegen), een stijging van het persoonlijk inkomen (+0,5%) en consumptie daaruit (+0,4%). Leading indicators onveranderd (vorige maand -0,2%). Weer een iets steilere rentecurve met daaruit (onbetrouwbaar) afgeleid verdere daling van kans op recessie in 2020. Ook hogere koperprijzen wijzen hierop. Het handelsoptimisme wordt overigens wel getemperd door een wereldwijde verharding van de standpunten in de technologieoorlog.
Meer optimisme over de macro betekende ook hogere rente en olieprijzen.

In Nederland veroordeelde het gerecht in hoogste instantie de staat tot het voldoen aan de klimaatakkoordeisen 2020 vanwege het ontoelaatbaar blootstellen van de bevolking aan de risico’s van klimaatverandering. Wereldwijd hoop biedend aan klimaatactivisten om onwillige democratieën op de knieën te krijgen om gerechtelijk gedwongen wat meer aan de klimaatcrisis te gaan doen.
Dit moet dan over 20-30 jaar gaan leiden tot afname van de stijging van de temperaturen. De CO2 – uitstoot stijgt wereldwijd nog steeds door vooral China en India.

Het pond ging weer eens door de grond vanwege drastische besluiten wanneer Brexit-onderhandelingen helemaal rond moeten zijn, waardoor de kans op een harde Brexit is toegenomen.

Flash PMI’s vielen iets tegen voor de VS en vooral Europa. Geen prachtig herstel, wel uitzicht op stabilisatie en uiteindelijk enige verbetering (via meer exportorders Duitsland o.a.)

In de VS viel het Jolts-report over de arbeidsmarkt in de VS mee, o.a. meer vacatures na maanden van dalend aantal vacatures. Initial claims voor werkloosheid daalden, maar minder dan verwacht, 234.000,een klein rimpeltje trekkend bij de bulls. Industriële productie +1,1% door meer productie auto’s (einde staking GM; nu echter wordt productie straks gedrukt door Boeing ).
Empire en Phillyfed vielen iets tegen, maar Strategas (Norbert Ore, de ISM-expert) verwacht toch stijging van de ISM.

In China verbeterden de cijfers voor industriële productie en detailhandelsverkopen.

overpeinzingen: optimisme is terug, maar handelen op sentimentsindicatoren vraagt meestal meer geduld dan je hebt


Jeff “old prof” Miller van https://www.dashofinsight.com/weighing-the-week-ahead-are-investors-too-complacent/  snijdt deze week het probleem van complacency aan.  Is er te veel optimisme op de markt en worden problemen te gemakkelijk weggewuifd.
Zijn eindoordeel is dat markten optimistisch zijn, maar niet te erg gezien de verbeterende fundamentals. De 'wall of worry' is nog steeds hoog, gezien o.a. het grote aantal put opties op de S&P500. Jeff Miller blijft onverstoorbaar bullish op basis van zijn fundamentals.

Je kunt niet zonder meer altijd contrair gaan als je veel optimisme op markten signaleert. Dat optimisme kan terecht zijn en nog groter worden.
Pas als het optimisme echt te groot is, dan moet je inpakken. Maar het is heel moeilijk om te zien of het optimisme echt niet hoger kan. De sentimentsindexen waarmee gestrooid worden geven zelden een bruikbaar uitsluitsel. Per definitie zelfs niet in een efficiënte markt zoals meestal het geval is voor aandelenindices. Aan zo ongeveer alle sentimentsindicatoren kleven de nodige theoretische problemen. Maar als ze ongeveer allemaal dezelfde richting in wijzen, dan geeft dat toch een contraire aanwijzing (zoals nu het geval lijkt te gaan worden).



Meestal heb je een vooringenomen standpunt en dan pak je de indicatoren die je vooringenomen standpunten bevestigen. Zie je wel, ik ga gelijk krijgen.

Tja, dat duurt vaak langer dan gedacht of verdragen kan worden.

Pessimisme tegen verruimende centrale banken in werkt niet goed, zo moest ik dit jaar ondervinden.
Mensen die positief zijn op basis van aandelen verkopende particulieren kunnen eveneens bedrogen uitkomen. Dat zou op dit punt van de babyboomercyclus namelijk heel goed verder kunnen doorzetten. Je gaat meestal vermogen afbouwen/ opmaken/ verliezen na je pensionering, maar als men vermogen van enige omvang bezit meestal pas na enkele jaren. Dat omslagpunt was vroeger (niet erg goed statistisch onderbouwd) geschat op ongeveer 70,5 jaar en nu denkt men aan 72 jaar en dat zou stijgend zijn richting 74-75 jaar.  Als die 72 jaar klopt, dan is dat sinds 2018 problematisch voor de beurs omdat zo veel babyboomers nu 72+ aan het worden zijn (in 1946 was er een ongekende geboorte-explosie). Het vermogen in de westerse wereld is nu nog voor het leeuwendeel in handen van de babyboomers.  Die kunnen nog maar heel moeilijk grote koersverliezen verdragen, want hun ‘human capital’ is bijna of helemaal verdwenen. Zij blijven daarom waarschijnlijk aan de verkopende hand in de komende jaren.

De millennials proberen een huis te kopen en moeten daarvoor een steeds groter eigen vermogen storten. Daar spaart men dan ook steeds harder voor, maar dat gaat meestal niet richting aandelen.

Dus wat te denken van het herwonnen beleggingsoptimisme, vooral te zien aan het snel slinkende aantal bears? Het is nog niet zo extreem als begin 2018, maar niet erg ver meer daar vandaan.
Fundamentals lijken te verbeteren, maar bepaalde verwachtingen (over bijvoorbeeld winsten, investeringen, handelsoorlog) zijn toch wel erg hard aan het stijgen terwijl het economisch nieuws gemixt is.

 De FED is enorm aan het verruimen, maar gaan ze na het jaareinde het tempo eruit halen? Hoe zit het met de repocrisis die volgens gezaghebbende orakels problematisch blijft, met straks gedwongen lagere leverage van hedge funds?

(Zoltan Pozsar is op het ogenblik de toonaangevende goeroe voor de repocrisis)

Ik blijf nog even zitten op mijn te grote hoeveelheid cash, maar houd mijn aandelenpositie gewoon aan. Ik hoef geen benchmark meer te verslaan, ik moet er alleen nog maar voor zorgen als neo-pensionado dat ik rijk blijf. Geduldig de komende paniek afwachten. Als die niet komt, is dat geen probleem voor mij.



17 december 2019

boomer woord van het jaar: vergrijzing slaat toe

Tot vandaag was het nog babyboomer, maar nu is het slechts boomer. De generatie van 1946-1964 is niet langer meer baby. In Nederland niet eens OK boomer. De hele generatie is nu vergrijsd, conservatief, inclusief de hippies die zich vastklampen aan een vroegpensioen vanwege vermeende bijdrage aan wederopbouw van het vaderland. Vooralsnog herkent de spellingscontrole boomer nog niet als Nederlands woord, maar bij een volgende update vast wel.
Babyboomers spelen nog steeds de baas. De zomer van 1946 bracht drie Amerikaanse presidenten voort (Clinton, Bush, Trump). Zij kopen nog steeds flink door met duurzame goederen zoals auto's. De generaties na hun laten wat dat betreft menig steekje vallen. Zonder boomers was de economie beslist niet OK.
In België koos men ook voor een woord dt de tijdgeest aangeeft: winkelhier (en niet buiten je streek/land), het ultieme woord voor deglobalisering

15 december 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Verrassend weinig stijgende beurzen gezien het vele goede nieuws. Trump kwam met iets vaags dat lijkt te gaan leiden over 30 dagen van een nog te verwateren fase 1 deal met China (door 99% toe te geven aan Chinese eisen ('trade wars are easy to win' aldus Trump, maar hij kreeg nog niet eens 'free fortune cookies'), noodzakelijk om de Amerikaanse economie in met name het Middenwesten niet verder te laten verslechteren, Trump raadde de boeren aan vanwege de fenomenale deal maar grotere tractoren te gaan kopen (anderen raden emigratie naar Oekraïne aan)), en een USMCA (Nafta) deal met het congres (senaat moppert nog, keurt pas in 2020 deal goed). Johnson won overweldigend met de slogan 'get Brexit done' en zo lijkt die onzalige Brexit te geschieden op 31 januari. Minder onzekerheid,  geen extreem linkse Labour hervormingen en daardoor een nog sterker pond en hogere FTSE. Of Schotland binnen het VK blijft is de vraag na de relatief nog grotere winst van de SNP.
Het impeachment circus begint steeds meer ten faveure van Trump te werken. 
Noord-Korea blijft stout met verboden kernproeven, ook al was dit niet afgesproken in al die mooie grote, lieve brieven aan Trump
De klimaattop in Madrid werd een sof, men werd het slechts eens dat ooit de uitstoot van broeikasgassen moet gaan afnemen en dat men daar ooit meer actie voor zal moeten ondernemen (en anders je verantwoordelijkheid hiervoor nemen (in het Zweeds tegen de muur gezet worden) volgens Time's persoonlijkheid van het jaar Greta Thunberg (tot afgrijzen van Trump)).

Powell maakte duidelijk de rente niet te willen verhogen, nu niet en in heel 2020 niet, tenzij de markt erom vraagt (er is nog wel 1 renteverlaging ingeprijsd voor 2020). Hij bleek een "Uber dove' via het beloven aan banken vrijwel onbeperkte steun in de repocrisis te geven tot misschien wel na de tweede helft van 2020.

Lagarde had haar eerste persconferentie als voorzitter van de ECB en maakte duidelijk geen duif of havik te zijn, maar een uil (die van Minerva, die roept om meer fiscale stimulering van vooral Duitsland en Nederland). Ze lijkt minder gecharmeerd van negatieve rentes dan Draghi.

De rentestijging in Japan lijkt uit de hand te lopen (door plotseling flink stijgend optimisme over nominale economische groei na de BTW-verhoging) en de 10-jaar rente is nu zelfs boven 0%.

In de VS nam het vertrouwen van het midden- en kleinbedrijf volgens het NFIB-survey toe. Initial claims voor werkloosheid stegen van 203.000 naar 252.000 (212.000 verwacht), o.a. door rare seizoenaanpassingen.  Detailhandelsverkopen stegen met nominaal 0,2% in november (0,4% verwacht). 

Koperprijzen zitten weer in een stijgende trend, men is weer optimistischer over olie (al viel de voorraadvorming vorige week zwaar tegen). 
CPI in de VS viel iets hoger uit dan verwacht met 0,3%, maar de kerninflatie was 0,2% als verwacht. Stijging van producentenprijzen was lager dan verwacht.
De groei van M2 trekt flink aan, maar de kredietgroei zwakt ietsje af.

Overpeinzingen


Economen zien steeds minder kans op een recessie in 2020, nu de handelsoorlog over haar hoogtepunt heen lijkt te zijn. Powell biedt bijna onbeperkte liquiditeit aan om de repocrisis te bestrijden. Het is enigszins onduidelijk waarom de banken ineens zo vol met extra vrije reserves gestopt moeten worden, maar de meest plausibele reden lijkt te zijn dat het aanzwellende begrotingstekort een te grote stortvloed aan Treasury bills heeft gecreëerd en de FED moet die nu maar opkopen. En doet dit dan maar om de toorn van Trump en de banken te ontlopen. Zonder verkoop van lange leningen vooralsnog, waardoor de balans steeds gevaarlijker wordt opgeblazen.  

Zo lang de handelsoorlogen inderdaad over de top heen zijn en daardoor de onzekerheid kan verminderen en zo lang de FED steeds harder met geld strooit, is er een goede kans op verder stijgende beurzen.
De FED heeft beloofd verder te gaan met het strooien met geld, maar wil toch wel wat van de extra liquiditeit voor het einde van het boekjaar weer terugzien.

Met de winstontwikkeling gaat het niet goed, al lijkt de steeds maar afzwakkende groei op jaarbasis van de winst een jaar vooruit per aandeel van de S&P500 sinds oktober 2018 te zijn gestopt volgens Brian Gilmartin van Fundamentalis (een goede bron voor analyse van verwachte winsten). Arbeidskosten per eenheid product zitten in een (nu nog maar langzaam) stijgende trend en de pricing power is buitengewoon zwak, vooral bij goederen zoals kleding. De stijging van de CPI loopt iets op, maar die van de producentenprijzen zwakt juist af. Zo diep in de cyclus gaat het meestal niet goed met de productiviteitsstijging (de arbeidsmarkt is te krap om mensen te ontslaan, die krijg je moeilijk terug en de resterende werklozen zijn weinig productief; de onderbezetting van het productieapparaat was weggewerkt (dat zorgt voor cyclische productiviteitsstijging), maar stijgt weer in de industrie; investeringen zijn te laag gebleven in deze cyclus). Loonstijging is nog laag gezien de lage werkloosheid, maar de kosten van benefits gaan harder stijgen door o.a. de lage rente (pensioenpremies daardoor hoger) en hoge stijging ziektekostenverzekering (recent bijna 20% voor grote delen bedrijfsleven).

De afgelopen week was er een grote stijging van de initial claims van werkloosheid na de Thanksgiving week van behoorlijke daling. Er waren problemen met de seizoenaanpassing omdat Thanksgiving laat viel. Initial claims voor werkloosheid zijn al een paar jaar erg laag, onbegrijpelijk laag zelfs.  Initial claims worden enorm in de gaten gehouden want dat is de meest betrouwbare leading indicator voor eventuele zwakte op de arbeidsmarkt. Strategas had een plaatje dat te veel stijging (zijnde zes maand gemiddelde boven twee jaars gemiddelde) beneden normale opbrengsten voor de S&P500 betekende in de meeste gevallen. Zo ver is het nog net niet, maar veel stijging van de initial claims vanaf het niveau van afgelopen week zou de markt niet kunnen verdragen. Vertrouwen inde sterkte van de arbeidsmarkt verdampt dan en men gaat banger worden voor de winstontwikkeling. Vooralsnog lijkt de grote stijging van afgelopen week vooral veroorzaakt door aanpassingsproblemen vanwege Thanksgiving.

Dan is er het al maanden stijgende gevoel bij steeds meer economen dat het weer beter zal gaan met de wereldeconomie. PMI’s voor de industrie laten in veel gevallen al enige maanden verbetering zien. Beurzen zijn gestegen, geldgroei is aangetrokken en daardoor zijn de financial conditions verbeterd. Een U-vormig herstel en misschien een V-herstel. De autoverkopen lijken het dal te hebben bereikt. Men wordt optimistischer over Europa. Na het vierde kwartaal zal het beter gaan in Japan met zo veel fiscale stimulering. China gaat om onduidelijke redenen beter, maar het gaat niet goed met de winsten, dalende producentenprijzen, te hoge stijging prijzen varkensvlees waardoor reële consumptie wordt gedrukt en een vastgoedsector die af lijkt te gaan zwakken nu grondverkopen meer richting sociale sector moeten en men de lokale overheden/ semi overheidsbedrijven (deze mogen weer failliet gaan bleek afgelopen week voor het eerst in 20 jaar) wat beter op de centjes laat letten.  Groei M1 is in China weer onvoldoende om echt optimistisch te worden over hun importgroei.

Ik zie zwak herstel van de industrie (misschien niet voor de VS), vooral door beperkt herstel autoverkopen, maar enige afzwakking van de dienstensector. Dat lijkt onvoldoende voor een recessie in 2020 in de VS, maar dit kan optreden bij een schok. Zelfs als er geen recessie komt, dan lijkt het niet goed te gaan met de winstverwachtingen. 2021 komt dichterbij en Trump/ of andere president zal de overheidsbegroting moeten saneren. Dat is de veiligste periode voor een president om te doen, de kiezer is dat in 2024 echt wel vergeten, zelfs als hierdoor een recessie ontstaat in 2021/2022.
Dat gaat 2020 een moeilijk beursjaar maken. Vooralsnog heeft men de wind mee van de FED en lagere onzekerheid, maar als de FED eindelijk vindt dat er te veel met geld is gestrooid, de winstgroei tegenvalt en recessie dreigt in H2 2020/2021, hoort dat niet genoeg  te zijn voor een goede beurs.

14 december 2019

Trumps kansen op herverkiezing flink gestegen


Get Brexit done, ja, het uitwuifdrama lijkt georganiseerd te kunnen gaan worden in Wijk aan Zee op 31 januari, een heksensabbatdag.
Een pakkende slogan die staat voor wat je echt vindt, aan duidelijkheid niets te wensen overlaat, dat verhoogt je kansen op een goed verkiezingsresultaat enorm. It is the economy stupid, yes, we can, make America great again zijn andere goede voorbeelden.

Biden en Bloomberg waarschuwen dat het Britse verkiezingsresultaat ook in de VS gaat gebeuren als je een linkse rakker à la Corbyn, nog ouder zelfs, naar voren schuift. De electability van Sanders en Warren is een probleem.

Sanders heeft de meest trouwe aanhang. Ze zullen hem door dik en dun blijven steunen, vinden zijn gezondheid geen probleem. Hij heeft duidelijk bekende principes. Hem aanvallen daarop heeft geen zin, zijn aanhangers stemmen dan nog fanatieker op hem.


De wedkantoren hebben de laatste weken opnieuw grote verschuivingen laten zien welke democratische kandidaten het meeste kans lijken te hebben. Warren is helemaal weggezakt en Biden rukt weer op, samen met Sanders. Mayor Pete maakt niet voldoende vooruitgang om bij Iowa en vooral New Hampshire Sanders te verslaan en Biden lijkt oppermachtig in South Carolina, Texas en Californië. Peggy Noonan beschrijft in de WSJ dat Buttigieg de toekomst is van de democratische partij met allerlei interessante denkbeelden over o.a. hoe de loonstijging voor de middenklasse weer op gang moet komen, maar dat hij het nog niet lijkt te kunnen gaan bolwerken tegen de septuagarians en AOC die hem de grond in boort vanwege verloochening van Obamacare principes o.a. en met succes Sanders promoot).

Trump lijkt na afgelopen week in een fauteuil gedragen te worden naar herverkiezing. Hij gaat de importtarieven voor China verlagen in ruil voor meer aankopen van agrarische producten (en verder niets behalve schone beloften waar China altijd de draak mee heeft gestoken). De FED gaat enorm, nog harder dan ze al deden, verruimen om de repocrisis in te dammen. De werkloosheid is enorm laag en de kansen op recessie in 2020 zijn als sneeuw voor de zon aan het smelten (maar in de winter valt nog wel sneeuw in de VS, zij het niet in Mar del Lago).


Trump pocht dat zijn approval rate bij de republikeinen 95% is, een record. Dat lijkt inderdaad voldoende om herkozen te worden. Democraten hebben alleen kans als ze de jeugdige stemmers weten te mobiliseren, maar dat lukt hoogstwaarschijnlijk niet met dat stelletje septugarians.  Biden heeft meer reden om een impeachment aan zijn broek te krijgen dan Trump. Machtsmisbruik door Biden ten faveure van zijn zoon is meer plausibel dan wat flapuit Trump allemaal heeft zitten roepen aan de Oekraïne, hij heeft zelfs heel anders gehandeld dan hem in de schoenen wordt geschoven. Heel de impeachmentprocedure is een groot echec voor de democraten aan het worden (zoals Pelosi eigenlijk al wel dacht, zo ging het met Clinton ook, als je niet overtuigend geniepig wangedrag kunt aantonen zoals bij Nixon kaatst impeachment negatief terug op de ondersteuners).
 Sleepy Joe kan niet op tegen Trump als campaigner. Sanders wel, maar hij is te links voor de onafhankelijke stemmers en een deel van de democraten en te ongezond/oud.  

10 december 2019

Oldilocks


Het Leitmotif in mijn afscheidscollege was dat we van een periode van Goldilocks Secular Stagnation over aan het gaan zijn naar een periode van Oldilocks Secular Stagnation.
Eerst dacht ik dat we richting een periode à la 1965-1980 zouden gaan met dalende reële koersen voor de S&P500, Stagflatoire Secular Stagnation, maar het kan iets beter gaan in reële termen dan in die tijd.
Het lijkt me minder goed te gaan met beleggingen, assets, dan we gehad hebben, maar niet veel minder goed, net niet Goldilocks: Oldilocks.
De periode met weinig inflatie op de consumptiemarkt maar veel inflatie op de kapitaal markt, assets, kan moeilijk zo doorgaan.
Er zijn inflatoire tendensen op gang gekomen, maar de deflatoire tendensen zijn nog steeds sterk en daarom hoeft de inflatie niet al te veel te stijgen.
Die inflatoire tendensen zetten de winstmarges onder druk. Deglobalisering ook. Men kan minder eigen aandelen inkopen (want minder meevallers op de afschrijvingen o.a.).
De ontevredenheid is zo groot geworden dat het bedrijfsleven niet langer fiscaal begunstigd blijft worden. Zij moeten mee gaan betalen aan de klimaatcrisis, de hogere pensioenlasten, hogere zorgkosten.
Er zal meer regulering komen vanwege de klimaatcrisis en de hogere zorglasten o.a.
Lonen zullen harder gaan stijgen omdat activisme plotseling succesvol is (denk aan gele hesjes, boerenprotesten, bouwprotesten, onderwijsstakingen etc.).
Er is gelukkig druk op inflatie vanuit de demografie (ouderen kopen minder), digitalisering (stijgend deel van economie is onderhevig aan de kostendruk van Amazon c.s.) en meer technologische vooruitgang.
Na anderhalve week zijn de bloemen die ik bij mijn jubileum/afscheid kreeg over hun top heen, maar nog steeds mooi: Oldilocks
mooie herfstkleuren: Oldilocks
De officiële uitleg van oldilocks: haarstijl à la de overjarige hippie of Trump