19 september 2019

FED verlaagt de rente met 0,25%


FED verlaagt rente 0,25%. Beurs reageert niet. Niet boos à la Trump en zoals end 2018 gebeurde bij de verhogingen, niet blij zoals vroeger voor Powell gebruikelijk was als de FED iets te melden had. En dat nadat enige tijd terug nog 0,5% renteverlaging was ingeprijsd en gisteren maar een halve. Toch was iedereen ervan overtuigd dat de rente 0,25% verlaagd zou worden, maar het was voor het eerst in tijden enigszins onzeker wat de FED zou gaan doen. Geen wilde plannen met QE, wel extra liquiditeitssteun aan banken als er rare dingen gebeuren zoals de afgelopen dagen met de plotseling torenhoge repo-rente en de effectieve FED-rente van de dag.
Er was ongebruikelijk veel verschil van mening. Leden die de rente niet wilden verlagen en Bullard die de rente 0,5% wilde verlagen. De rentevoorspellingen, de ‘dots’ geven nog maar één verlaging aan tot eind 2020 en de helft van de leden van de FED wil eigenlijk geen verdere verlagingen. Dat is uitgaande van een doorgaande economische groei en geen hinderlijk hoge inflatie.
De FED geeft aan dat ze net als de beurs niet meer bang zijn voor de handelsoorlog. Die gaat prima, er wordt geweldige vooruitgang geboekt, zoals we het afgelopen jaar zo vaak gezien hebben (al komt dat vooral tot uitdrukking in hogere importtarieven die nu eindelijk de Amerikaanse inflatie een tikje op gaan stuwen). Men praat weer. Een onderminister van China (vicepremier Liu mag gelukkig belangrijkere zaken gaan doen) pleit voor verlaging van tarieven en wie weet wordt het nog wel wat na de verkiezingen.  De aandelen in de VS die veel zaken doen met China (mandje van Strategas) stijgen als een tierelier sinds begin september. De val van FEDEX, een graadmeter voor de verwachte wereldhandel volgens Strategas, lijkt gestuit.
Tja, de markt moet nu weer gaan duidelijk maken dat die onfrisse gedachten van de FED om de rente nog maar een keer of helemaal niet te verlagen een verderfelijk gedachtegoed is. Meer en meer moet er. Vooral nu het niet meer zo goed gaat met de winsten en de groei buiten de VS.



15 september 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week


Wederom een goed gemutste, maar niet overenthousiaste beurs vanwege hoop op iets minder drama in de handelsoorlog tussen China en de VS (China koopt door varkenspest noodgedwongen meer varkensvlees en sojabonen uit de VS en Trump stelt verhogingen een beetje uit, maar China wil niet praten (no way) over in Chinese ogen niet welgevallige hervormingen), iets minder Brexit-drama, de FED die de rente gaat verlagen en iets meer optimisme over macro. Trump lijkt goed ingeschat te hebben dat FOMO (fear of missing out) en Tina (there is no alternative) beurzen dicht bij all time highs zullen houden totdat de recessievrees echt vleugels krijgt. Er was een herstel van achtergebleven aandelen zoals banken, cyclische zaken maar de ‘crowded trades’ hadden het moeilijk: de veilige aandelen zoals Unilever en de disruptie-wonderaandelen en momentumaandelen kregen het moeilijk, 100 jaar staatsobligatie Oostenrijk ook, de lange rente steeg fors verder (maar nadert/ is op weer instapniveaus).

De olieprijs daalde wat na de stijgingen van vorige weken, maar de aanslag op Saoedische oliebelangen kan even weer voor stijgingen zorgen (en meer ruzie met Iran en Jemen).

De ECB verlaagde de rente 0,1% en gaat weer in de slag met QE voor € 20 miljard per maand voor onbestemde tijd en doet wat om de pijn te verzachten voor banken en particulieren wellicht niet zo’n heel erg negatieve rentes moeten betalen. Toch niet helemaal de bazooka die de markt verwacht had. Draghi zei zo ongeveer dat pensioenfondsen zich de ogen uit de kop moesten schamen over die klachten over negatieve rente, die is nodig voor het hogere doel van hulp aan de noodlijdende Club Mediterrané. Het pensioen van Draghi zou eigenlijk met minstens dat van de deelnemers van ABP etc. gekort moeten worden vind ik. Klaas Knot, Nederlands lid van de ECB en samen met Weidman de grote havik), kwam met zelden voorkomend ernstige kritiek op de vreselijke plannen van de ECB om daarmee de dekkingsgraad van Nederlandse pensioenfondsen verder te verlagen onder de niveaus waarbij gekort moet worden op de uitkeringen.

De retail sales waren +0,4% over augustus in de VS, beter dan verwacht. De daling van het consumentenvertrouwen doet zich nog niet voelen, maar retail sales zijn bijzonder kwetsbaar op het ogenblik omdat ze te hard hersteld zijn en daarop vrijwel altijd daarna gaan corrigeren.

Inflatie was ongeveer als verwacht, maar kerninflatie +0,3% en PCE-kerninflatie van FED waarschijnlijk nog tijden onder 2%. De verhoging van importtarieven zorgt op korte termijn voor beperkte verdere stijging, maar voor de langere termijn ziet de inflatiemarkt toch deflatoire tendensen hierdoor ontstaan. Importprijzen daalden echter 0,5% in de VS vorige maand.

Initial claims voor werkloosheid daalden fors naar 204.000. JOLTS-report over arbeidsmarkt was nog sterk.
Het vertrouwen van midden- en kleinbedrijf volgens NFIB daalde weer verder na het herstel eerder dit jaar, waardoor de trend toch echt dalend is geworden. Vooral investeringsplannen zitten steeds verder in het slop.
De Washington Post-ABC polls wijzen op een positieve beoordeling van de economie nu, maar 60% geeft aan in 2020 grote kans op een recessie te zien. Dat dreigt een selffulfilling prophecy worden. University of Michigan consumentenvertrouwen steeg weer.  Vooralsnog wijzen de berekeningen van o.a. de FED dat de handelsoorlog met bijbehorende onzekerheid slechts 1% van de groei af gaan halen, niet genoeg voor een recessie (maar inclusief neergang in het buitenland en gebrek aan werkloze productieve arbeiders worden de cijfers niet mooier). Het begrotingstekort van de VS heeft de $1000 miljard overschreden, niet een geweldig startpunt voor extra stimulering.

Detailhandelsverkopen zwak in Japan, dalende autoverkopen in China. In Europa dalende industriële productie, dalende trend export en in Duitsland zwakt groei bouw af (in Nederland ook door milieuproblemen).
China heeft moeite de groei voldoende te stimuleren, maar de Chinese beurzen deden het recent toch best goed. Beurzen in de VS en Europa staan dicht bij barrières. De beurzen moeten het weer gaan zegen of ze echt omhoog willen.

8 september 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week


Beurzen (in ieder geval de algoritmes) waren veelal goed gemutst, vooral op woensdag en donderdag. Dat was genoeg om het belangrijke weerstandsniveau van 2945 voor de S&P500 opwaarts te doorbreken. Dat werd toegeschreven aan hoop op herstart onderhandelingen tussen de VS en China en hoop op betere economische cijfers en monetaire stimulering China (verlaging reserve requirement ratio) (ik denk eerder aan rebalancing van beleggers na de daling van de aandelenkoersen en stijging obligatiekoersen in augustus). De rente steeg behoorlijk, kennelijk was de voorafgaande daling wat te veel van het kwade geweest.

De ISM manufacturing zakte zeer teleurstellend onder de 50 (49,1) in de VS (vooral door daling import en export ISM, de handelsoorlog doet zich voelen), maar ISM non manufacturing, belangrijker voor economische groei, steeg onverwacht veel met 2,7 tot 56,4. Samen met een kleiner handelstekort en stijging nieuwe orders leidt dit tot kleine opwaartse herzieningen voor de groei in het derde kwartaal. De Atlanta FED zit nu op 1,5%, veel anderen iets hoger. De Markit PMI non manufacturing was zwakker.

De angst voor een recessie is groot geworden in de VS, met name ook bij de CIO’s, maar werd naar beneden gepraat door Powell (De FED voorspelt zoals altijd dat er geen recessie komt) en door economen die wijzen op een goede arbeidsmarkt, goede vooruitzichten voor de huizenmarkt, de sterke consument. Iets meer geloofwaardig was de daling van de olievoorraden in de VS, wat wijst op een betere economische gang van zaken. Olieprijzen stegen.

Christine Lagarde meldde nog te geloven in de heilzame werking van negatieve rentes, maar gaat toch beter kijken naar de studies daarover (die van de San Francisco FED braakte over negatieve rentes). Kuroda ziet ook wel wat in nog negatievere rentes.

De werkgelegenheidsgroeicijfers in de VS vielen zwaar tegen. 130.000 inclusief 25.000 extra ambtenaren voor de volkstelling van 2020 en nog 20.000 door andere tijdelijke zaken. De cijfers van de vorige manden werden met 20.000 neerwaarts herzien. Een en ander (samen met diverse andere economische indicatoren, Challenger Survey) wijst erop dat de groei van het aantal banen structureel onder 150.000 is gekomen en er een flinke kans is op behoorlijk snel afzwakken van de groei van de werkgelegenheid zoals gebruikelijk is voor een recessie. Indicatoren van het Household Survey waren echter veel gunstiger en wijzen op meer groei werkgelegenheid. De werkloosheid bleef 3,7%, de participatiegraad steeg en loonstijging was 0,1% hoger dan verwacht op 3,5% op jaarbasis.

PMI’s wereldwijd waren zoals verwacht. Industrie zwak, maar niet echt zwakker en diensten sterk, maar buiten de VS wel wat zwakker. Het gaat slechter met Duitsland (nieuwe orders zeer zwak), het VK en Japan en beter in Australië en Brazilië. De groei in China lijkt goed te blijven, zelfs bij minder fiscale stimulering dan in 2016, al heeft de export uiteraard veel last van de handelsoorlog.

Brexit blijft maar door etteren, nu waarschijnlijk na twee smadelijke nederlagen van Johnson uitgesteld tot na 31 oktober (wedkantoren: vorige week 60%kans, nu 20%). Dan komen er verkiezingen die wel eens glorieus door de nu uitgelachen Boris Johnson kunnen worden gewonnen.


overpeinzingen: hoge kans op recessie VS binnen een jaar en gemiddeld weinig stijging koersen komende tien jaar


Ik hoor al enige tijd in het berenkamp vanwege vooral de stijgende kans op een recessie in de VS. 

Er begint weer de gebruikelijke strijd uit te breken dat de rentecurve veel te negatieve signalen voor de economie uitzendt en dat na inversie van de rentecurve de aandelenkoersen ruim 10-20% omhoog horen te gaan voordat de top van de cyclus bereikt wordt. Ik lees vaker waarschuwingen dat men ook deze keer weer de rentecurve niet gelooft, maar meer dan andere keren dat na inversie de koersen nog flink stijgen. Als er geen recessie komt, dan kunnen de koersen meer dan 10% omhoog. De rentecurve is geen onfeilbare voorspeller van recessies.

Wat deze keer anders is, is dat de termijnpremie (voor het nemen van duratierisico) van obligaties zeer negatief is geworden in de VS en de recente studie dat daling van de ingeprijsde korte rente over de komende circa zes kwartalen een betere indicator is https://doi.org/10.1080/0015198X.2019.1625617 . (Engstrom en Sharpe in Financial Analysts Journal juli 2019). Die staat nu overduidelijk op onweer. Een en ander betekent dat mijn vertrouwen in de rentecurve als voorspeller van een recessie in de VS niet gebroken is.
De economische indicatoren geven een lagere maar wel stijgende kans op recessie aan dan de rentecurve. Dat is zichtbaar in de rente. Die staat lager dan je zou verwachten op basis van de economische indicatoren. Maar we weten dat twee zaken niet in die economische indicatoren zitten: de handelsoorlog en de hoge onzekerheid bij met name CFO’s (volgens het Duke Survey verwacht 60% een recessie in de VS binnen een jaar en het Survey van Goldman Sachs geeft 41% gelovers aan in een recessie in 2020 en 82% op een recessie in 2021). Dus als ik zou vragen aan economen: Moet de rente hoger of lager staan dan jouw economische indicatoren zeggen? Dan zal een Albanese meerderheid gaan voor lager.

Hoe veel lager? Dat is door al die onzekerheid onzeker. Er ontstaat trending en uiteindelijk een overdreven daling. Daar is woensdag/ donderdag een flinke reactie op gekomen. Kennelijk vond men toen dater wel genoeg was overdreven. De S&P500 werd buiten de VS flink hoger gezet en men legde dat uit als een rationele reactie op het goede nieuws dat er in oktober een face-to-face- ontmoeting is gepland tussen handelsonderhandelaars van de VS en China om een poging te wagen de onderhandelingen weer op gang te krijgen, die misschien niet doorgaat bij verhoging van de tarieven door Trump per 1 oktober. Beide partijen willen zo veel mogelijk uitstellen tot na de verkiezingen in november 2020. Verder was er ook enig goed economisch nieuws (ISM non manufacturing, nieuwe orders etc. waardoor Citigroup Economic Surprises Index eindelijk weer positief werd) en goed ander politiek nieuws (Harde Brexit lijkt uitgesteld, Italië zou kunnen meevallen etc.). Dit soort uitleg is echter minder sterk dan gewoon de observatie dat de rentedaling kennelijk te veel momentum had gekregen en op een onduidelijk zeker moment keert het dan op technische gronden en niet veel anders.

Lange termijn
Op de beleggingskaart die boven mijn blog prijkt is te zien dat we (Ter Veer en ik) in 2009 veronderstelden dat de reële S&P500 zeer veel omhoog zou gaan tot januari 2018. Ongeveer dan zou een horizontale tot dalende trend optreden. De reële S&P500 is niet zo veel gestegen als we intekenden door afzwakking na 2015. Dat maakt het iets kansrijker dat de reële trend voor de komende jaren ongeveer horizontaal gaat worden met uitzondering van die mogelijk grote uitglijder (van het chaotisch neergangscenario) naar beneden rond 2024-2026.

 dat je voor de komende tien jaar niet veel van aandelen moet verwachten op basis van de lievelingsindicator hiervoor van Warren Buffett dat aandelen te duur zijn als de S&P500 te veel waard is vergeleken met het nominale BNP van de VS.


Waarom kan dat zo zijn? Het lijkt erop dat de winstquote in het BNP niet verder kan stijgen ten opzichte van de arbeidsinkomensquote, maar moet gaan dalen in het BNP vanwege de hogere overheidsuitgaven die op ons afkomen voor zorg, pensioen en klimaat. Historisch leidt dat tot minder investeringen als % van het BNP. Een en ander wordt ondersteund door sterke populistische tendensen die o.a. ook (naast afdwingen hogere overheidsuitgaven en met enige kans ook hogere loonstijging) een eind maken aan extra winstgroei door globalisering.

5 september 2019

Waarom beurzen omhoog? Handelsoorlog? Overdreven negatief sentiment volgens BAML? Rebalancing van pensioenfondsen?


Er is een datum geprikt voor een herstart van de handelsonderhandelingen tussen China en de VS. Dat is zo fantastisch dat met name de chips sector ineens veel meer waard is. ASML+3% nog te weinig. Aldus de uitleg van sommige beurscommentatoren. Weinig geloofwaardig dat het prikken van een datum zo belangrijk is, als beide partijen hebben aangegeven dat het in hun belang is voor de verkiezingen in november 2020 om de handelsoorlog door te laten gaan. De commentatoren zijn het er over eens dat het Trump een kleine recessie waard is om de Chinezen aan te pakken. China laat overduidelijk merken niet gediend te zijn van de huidige praktijken en de draad pas weer wil oppakken met een president die respectvol voor meer Chinese rede vatbaar is.
Ach, er is deze week nog veel meer van dat fantastisch nieuws: de hard Brexit wordt uitgesteld, Italië krijgt een fantastisch stabiele regering, Met Hongkong komt het helemaal goed na het intrekken van het voorstel dat China iedereen in Hongkong mag oppakken en voor het gerecht brengen.
Dat lijkt toch niet de reden te zijn waarom de S&P500 ineens weer eens op een all time high afstevent. 2945 is gebroken in de futures en 3030 is de nieuwe barrière.

Dan de sentimentsmeter van BAML. Die is extreem populair op het ogenblik. Bij extreem optimisme, 16* geconstateerd kwam er 16* een koersreactie. Nu is er extreem pessimisme en dat deed de koersen in 10 van de 16 keer flink stijgen. De rente steeg zelfs 16* volgens sommige vorsers.
Dat lijkt me al een betere reden waarom de aandelenkoersen stijgen. Het rentemomentum is extreem geworden, dus een reactie op al die rentedalingen is voor de hand liggend. 

 De belangrijkste reden voor mij is denk ik rebalancing van pensioenfondsen begin september na de relatieve opmars van obligaties versus aandelen. Dat steunt de markt overigens maar kort.

De obligatiemarkt heeft luid en duidelijk gezegd dat er een recessie komt. Niet eens zo zeer via inversie van de rentecurve tussen 10 en 2 jaar of tussen 10 jaar en 3 maanden, maar via ingeprijsde daling van de korte rente over 6 kwartalen volgens een nieuwe studie in de Financial Analysts Journal van Engstrom en Sharpe https://doi.org/10.1080/0015198X.2019.1625617 .    


Met recente update van near term forward spread met de verdere verslechtering sinds het artikel geschreven werd.

Als gemiddeld over een jaar de near term spread over 6 kwartalen negatief is, dan betekende dat gemiddeld een 22% lagere opbrengst van aandelen dan normaal over het volgende jaar. Niet enorm betrouwbaar, maar in het verleden was het wel zeer significant (en dat is helaas geen garantie voor de toekomst)

Aandelenmarkten stijgen na inversie van de rentecurve meestal nog zo’n 10% onverdroten verder. Na ongeveer een jaar pas was er dan nogal eens de klap. Nu is het volgens brokers daarom te vroeg om nu al in te pakken, koopt aandelen, nu iedereen bang is. Wacht niet tot het hoogste punt! Bovendien is het deze keer anders, er komt echt geen recessie in de VS komende zes maanden en waarschijnlijk niet binnen een jaar, aldus een bijna Albanese meerderheid van economen. Toch praat iedereen over een nakende recessie in de VS, zo erg zelfs dat het een selffulfilling prophecy dreigt te worden. De consument blijft gewoon doorkopen, gebrek aan geld gaat hem bij deze rente echt niet tegenhouden. De spaarquote is hoog, men gaat de hypotheek herfinancieren tegen lagere rente en Trump praat met een wel uitgedachte tweet het vertrouwen weer omhoog tot ongekende hoogtes. Totdat het niet meer gaat.
/

3 september 2019

Thelma en Louise in de financieel economische politiek


Het is enigszins uit het verband gerukt om de feministische film Thelma and Louise te gebruiken voor analyse van de financieel economische wanstanden van vandaag door populistisch (en dus populair, goed invoelbaar bij grote delen van het publiek) optreden. Maar het is te verleidelijk.
Het kan zowel bij de Brexit als bij Trump als bij de ECB.
De vergelijking is populair bij de beren ter beschrijving van wat Trump aan het doen is, maar het kan ook bij de aanpak van Johnson en de ECB.

Tja, die arme Thelma & Louise uit die film uit 1991, maar wel met echte vriendschap tussen beiden. Thelma als de vaak geschoffeerde serveerster en Louise als de liefdeloos behandelde echtgenote die van haar alleen maar tv-kijkende man het aanrecht als enige recht had. Ze raken op het verkeerde pad enigszins buiten hun schuld om. Thelma moet uit noodweer de verkrachter van Louise doodschieten, ze moeten de tips van de vrijgelaten gevangene hoe banken etc. te bewegen geld aan hun te overhandigen in de praktijk brengen, nadat deze J.D. Louise van haar laatste spaarcentjes had beroofd. Ze slaan op de vlucht, worden achtervolgd door inspecteur Slocumb die hun tot op het laatst een uitweg denkt te geven. Maar nee, geen happy Hollywood end, de film eindigt met hun Ford Thunderbird uit 1966 in de lucht boven de Grand Canyon.

Trump zette zich in voor deze twee ‘deplorables’, de een reddend uit de liefdeloze handen van Hillary Clinton en de ander verlossend uit de machtige klauwen van het stelende China dat voor slecht en onderbetaald werk zorgde. Hij wordt na de nodige verwoestende tweets achtervolgd door inspecteur Mr. Markit die keer op keer denkt dat Trump het slachtoffer is (vanwege ‘fake news’) en steeds weer een uitweg lijkt te bieden. Eerst moet Trump Powell, de grootste vijand van het Amerikaanse volk, ‘erledigen’ en daarna de ‘Endlösung’ van het Chinese probleem zoals Hitler dat zou zeggen (zo ver gaat Trump natuurlijk niet). Hij leert van Navarro en Bannon de juiste trucjes om aan stemmen te komen, verlaagt de belastingen (positief), versimpelt de regeltjes (positief), verhoogt de importtarieven (pakt bij elke verdere verhoging verder negatief uit).  O, twitter nog iets moois, het hoeft niet waar te zijn, verhoor ons gebed voor hogere koersen. Pak die Chinezen nog een keer, maar geef ons genoeg goedkoop Chinees speelgoed met kerstmis. Het lijkt allemaal goed te gaan, men spreekt van een ijzersterke Trump-economie, waar je naar kan fluiten onder een democratisch regiem denkt men. Zo veel mogelijk terugdraaien van wat Obama regelde, niet omdat dat goed zou zijn, maar omdat Trump Obama haat. Maar dat verhogen van tarieven doet hij te veel en hij creëert zo veel onzekerheid dat Mr. Markit eindelijk hem te pakken lijkt te krijgen. Nog een laatste grote tweet voorwaarts… covfefe... de algoritmes vatten dat ineens op als dat de Californië morgen niet meer bestaat...great again op de bodem van de Grand Canyon. Zo loopt dat af volgens de beren.

    De ECB gaat met die desastreuze negatieve rentes richting ravijn à la Thelma en Louise. Er komen steeds meer studies over hoe slecht negatieve rentes zijn. Het leidt tot lagere rente, lagere kredietgroei, zwakkere banken, onbetaalbare huizen, bubbels, meer cash aanhouden en een licence to kill van o.a. de  Nederlandse pensioenfondsen. Er dreigen runs op banken. Negatieve rente lijkt een beetje op wat Robin Hood deed: hij steelt het geld van de rijke spaarders om het te geven aan de arme schuldenaren. Lang leve de krekel en weg met de mier. Christine Lagarde bijna even charmant als een Europese Evita Peron. We hebben diverse keren gezien wat er gebeurt als Peronisten aan de macht komen, maar toch worden ze om de zo veel tijd in een nieuw jasje vol enthousiasme gekozen in o.a. Argentinië.

Tja, Brexit. Hoe heeft het VK zich zo in de nesten kunnen werken. Met Johnson aan het stuur rijdt hij als een Thelma af op de kliffen van het Albion. De Engelse deplorables willen niet langer dat met hen gesold wordt via een oeverloze hoeveelheid aan Europese regeltjes, invasie van immigranten. Ze willen zich onttrekken aan de klauwen van Brussel. Ze zetten hun man uit Brussel aan de kant. De Bank of England moet beroofd worden om een enorme belastingverlaging te kunnen bekostigen.
Hoe loopt dat af? Nog steeds volkomen onzeker. Politici zijn in ieder geval meesters in uitstellen. No deal? De oude deal met een kunstje voor de grens met Ierland? Geen Brexit? Verkiezingen? Totale verlamming? Business as usual?  Steeds duidelijker wordt dat er geen goede verstandhouding tussen EU en Engeland kan terugkeren.    

Een iets andere versie:

Trump ziet dat de economie aan de rand van het ravijn staat. Er moet een grote stap voorwaarts gemaakt worden en daarom gaat hij de twee belangrijkste lieden voor het economisch beleid, Powell en Mnuchin vervangen door de echte specialisten op dat gebied, Thelma en Louise.
Powell, de grote vijand van het volk, en Mnuchin, die slappe hap die steeds weet te melden dat er zo veel vooruitgang is gemaakt bij de besprekingen met China gaan derhalve vervangen worden door Thelma en Louise. Deze twee gaan de dollar onderuithalen zoals Trump wenst, nu de yuan boven 7,14 is uitgebroken. Louise gaat het interventiepotje van $94 miljard van Treasury hiervoor inzetten en dat is niet genoeg weet ze, maar met Thelma samen zal het genoeg zijn. Thelma zal zeggen dat ze mee gaat interveniëren en meldt dan: geloof me, het zal genoeg zijn om de dollar omlaag te krijgen. Daarna gaat Thelma zich verlustigen aan Moderne Monetaire Theorie om aan alle wensen van Louise en Trump te kunnen voldoen.
Zo gaat het echter meestal niet: de FED stimuleert vaak extra als het Ministerie van Financiën moet bezuinigen in matige tijden en de FED gaat verkrappen als de overheid te veel stimuleert in betrekkelijk goede tijden. Thelma hoort dus vaak met Louise overhoop te liggen. Louise weet het: je moet mee geld uitgeven dan je hebt.

1 september 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week


Beursherstel door op hoop berustende tweets van Trump en meer hoop dat een recessie in de VS nog de nodige tijd vermeden kan worden. Augustus werd daardoor een slechte, maar niet zeer slechte beursmaand voor aandelen met opnieuw grote stijgingen van de obligatiekoersen (zelfs voor Italië waar de markt blij lijkt te zijn met een regering van de 5sterrenbeweging en de sociaaldemocraten, partijen die elkaar uitgebreid voor rotte vis en erger hebben uitgescholden).
De 30-jaars rente in de VS brak door 2% naar beneden naar record lows. De 10-jaars rente zit in de VS bijna op de record lows van 2012 en 2016.
Olieprijzen stegen, maar kwamen even onder druk door overproductie Rusland. Schalieolieproducenten kwetsbaar bij WTI onder $50, maar zo ver is het nog niet.

Er komen toch duidelijk meer tekenen dat de zwakte van de industrie zich langzaam ook wereldwijd gaat doen voelen in de dienstensector. De recessieangst is hoog geworden, ook in de VS.

Consumentenvertrouwen op basis van Conference Board Survey (meer gevoelig voor arbeidsmarkt) bleef hoog, maar brokkelde flink af volgens University of Michigan (meer gevoelig voor beurzen). De groei van het BNP over het tweede kwartaal werd zoals verwacht 0,1% lager bijgesteld op 2%. Orders duurzame goederen ex transport +2,1%. Hypotheekaanvragen omlaag, initial claims voor werkloosheid zeer laag op 215.000. Persoonlijk inkomen steeg slechts 0,1%, uitgaven met 0,6% (bij 0,2% stijging prijsindex hiervan)

 Volgens de wedkantoren is Elisabeth Warren de nieuwe frontrunner bij de democraten. De kans op een harde Brexit is volgens de wedkantoren ook flink toegenomen na de schorsing van het parlement door Johnson.

Consumentenvertrouwen lijkt te stabiliseren in de eurozone dankzij Frankrijk. Duitse IFO echter zwak, dienstensector PMI dreigt verder te verzwakken na lang sterk te zijn geweest..

Knot lag in een interview weer eens dwars, hij ziet niets in negatieve rentes en het weer opstarten van QE. Was hij maar de baas van de ECB, dan zouden onze pensioenfondsen minder moeten korten. Dudley, voormalig hoofd van de belangrijke New York FED, maakte het veel bonter en riep o.a. op tot rebellie van de FED tegen Trump, met afgrijzen en enthousiasme begroet. In de FED zijn de meningen uitzonderlijk erg verdeeld over verlaging van de rente. Diverse leden willen echt niet, maar de meesten zullen de markt slaafs naar beneden volgen. De FED heeft een communicatieprobleem en Trump maakt daar gehakt van. Hij en Navarro zoeken naarstig naar zondebokken voor een tegenvallende economische groei straks (FED, I told you so), maar vooralsnog roepen ze dat anti-Trump propaganda fake news verspreidt over een zwakke economie.

In Japan vielen vertrouwen en detailhandelsverkopen diep terug uit angst voor de nakende BTW-verhoging. Zuid-Korea en Japan ruziën verder, elkaar de schuld gevend van tegenvallende groei.

Het vertrouwen van het Chinese bedrijfsleven zakt opnieuw diep weg na de kortstondige flinke opleving eerder dit jaar. De Chinese yuan zakte verder weg om zo de 5% extra verhoging van de importtarieven door Trump per 1 september te verzachten. Men tracht kapitaalvlucht te beteugelen via o.a. waarschuwingen om geen huis in de VS te kopen.


Overpeinzingen. Trump put toch nog niet waardeloos, vooral niet in combinatie met Powell put, maar neergaand vertrouwen kan beurzen en economie breken bij een schok.


Met een paar suggestieve opmerkingen ging de markt weer eens geloven dat het betrekkelijk snel weer goed zou komen met de handelsoorlog tussen China en de VS. Trump loog gewoon glashard (zoals later toegegeven door lieden in het Witte Huis) dat hij telefoontjes had gekregen uit China om de besprekingen weer op gang te brengen en dat China zo veel leed onder zijn hardhandige optreden dat ze smekend hadden geroepen om verlossing van het handelsoorlogskwaad tegen voor de VS gunstige voorwaarden. Een tot dan onbekend piefje liet naderhand horen dat als de tariefsverhogingen uitgesteld zouden worden ook China dat wellicht zou kunnen doen.




Een en ander bracht de beurzen in een goede stemming, er was te veel verlies geleden en de algoritmes hadden te zwaar gereageerd op escalerende tweets van Trump. En uiteraard was er afgelopen week een overreactie de andere kant in van de algoritmes volgens deze redenering.
Beurzen waren verder blij met de sterk meevallende detailhandelsverkopen, persoonlijke bestedingen en het toegenomen vertrouwen van jongeren.

Ondertussen verzwakten de economische cijfers over een breed front langzaam verder. Een en ander wijst op een groei van net iets minder dan 2% in het derde kwartaal in de VS en de trend doortrekkend nog steeds meer dan 1,5% in het vierde kwartaal en maar net iets onder 1,5% in het eerste kwartaal van 2020. Geen recessie dan voor de verkiezingen en daarmee geen president Warren. De S&P500 blijft dan in een vederlicht stijgende trend en Trump kan doorgaan met het uitslaan van oorlogstaal richting Xi en de volgens tweets nog grotere vijand van het Amerikaanse volk Powell opgehitst door zijn op hol geslagen, doorgedraaide vroegere kompaan Dudley. Hij lijdt (zoals zo velen) aan het ‘Trump derangement syndrome’. 
[N.B.: Powell grotere vijand: Xi werd afgelopen week weer in ere hersteld als grote leider, maar Powell kreeg nog enkele keren bijna de volle laag van Trump en is dus de grotere vijand van het volk.Dudley verkondigde dat de FED niet zo maar moet toegeven aan Trump als hij iets slechts doet voor de doelstellingen van de FED van hoge groei en lage inflatie, de FED moet om die doelstellingen te gaan bereiken herverkiezing van Trump tegengaan.]

Dat vermijden van een recessie voor de verkiezingen kan alleen bij flinke verdere verlaging van de rentes door de FED, stoppen van de verhogingen van de importtarieven en stoppen van de verslechtering van het vertrouwen wereldwijd. Die renteverlagingen zijn bijna gegarandeerd, als men de rentefutures gelooft en meestal is het raadzaam dat te doen want frequent prijst men te weinig verlagingen/ te veel verhogingen in. 100% ingeprijsde kans op verlaging voor de rente vlak voor een vergadering van de FED (nu in september) heeft de aflopen paar decennia inderdaad altijd zonder uitzondering geleid tot renteverlaging door de FED.

Die renteverlagingen komen wel, maar Trump gelooft steeds vaster dat de S&P500 blijft liggen onder de dreigingen van de handelsoorlog, na beperkte oprispingen met enkele tweets en renteverlagingen weer naar een hoger plan te brengen is en dat de handelsoorlog de economische groei nauwelijks beïnvloedt.

Markten moeten Trump corrigeren en deden dit tot op heden beslist nog niet overtuigend. Markten gaven tot op heden het gelijk van Trump aan: de groei verzwakte nog maar nauwelijks in de VS, meer pijn buiten de VS en de renteverlagingen boden voldoende soelaas voor stijgende beurzen na kleine schrikreacties.

[ongelooflijk dat men slechts enkele procenten verdere daling ziet als er een recessie komt, maar  het zou kunnen: bij negatieve rente is een zekere dividendleveraar als Unilever immers bijna oneindig veel waard]
Vorig jaar had de beurs twee grote schrikreacties maar die waren veroorzaakt door doldrieste plannen van de FED om de rente naar ondraaglijke hoogtes te gaan verhogen. De markt corrigeerde dat ‘foutieve’ denken wel.

Waarom zouden markten nu wel het geloof in Trump verliezen?
(bron Strategas, zij hebben ook andere plaatjes zoals de nu  negatieve trend van de aandelen die het goed doen bij een republikeins bewind)
De wedkantoren voor de kansen van Trump op herverkiezing zitten dicht bij 50% kans, de trend is iets dalend na het weer oplaaien van de tarievenoorlog sinds mei.  Xi wil echt niet dat Trump herkozen wordt. De ‘bots’ willen echt wel dat Biden gaat winnen, die Warren is een harde tante voor Poetin en Xi zo vrezen die. Maar Biden zakt weg en de approval rate voor Trump in de republikeinse partij kwam op een all time high van 94% volgens tweets van Trump (en die krijgt altijd gelijk ook al liegt hij).



 Het vertrouwen zit in zo veel landen in een neerwaartse trend dat besmetting normaal zou zijn. Men begint elkaar de recessie in te praten. Bedrijven investeren minder, paniek slaat toe bij pensioenfondsen die nu toch echt over kortingen/ lagere rekenrentes (vooral in VS) moeten gaan praten, consumenten durven haast niet meer grote uitgaven te doen, de huizenprijzen stijgen haast niet meer in de VS. Normaal is dat het langzame tempo van afzwakking ineens gaat versnellen doordat er iets vervelends gebeurt. Dat kan van alles zijn. Nu bijvoorbeeld uitval van productie door uitblijven van toeleveringen door de handelsoorlog, een harde Brexit, recessie in Japan door verhoging van de BTW, plotselinge saneringen door bedrijven door tegenvallende winsten (=stijging werkloosheid), politieke chaos in Hongkong, rond Iran, Italië, instortend vertrouwen van republikeinen door opkomst Warren etc., vooral bij een samengaan van schokken/schokjes. Trump verkijkt zich denk ik (ik kan abuis zijn) op de hoge gevoeligheid en daarmee waarschijnlijkheid nu van dit soort schokken/schokjes

25 augustus 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week


Er was een vlak tot stijgend koersverloop tot vrijdag, waarbij de verscherping van de handelsoorlog roet in het eten gooide. China verhoogde importtarieven ter vergelding van de nieuwe heffingen van Trump. Trump verhoogde nog eens 5% extra op bijna alle importen uit China en waarschuwde Amerikaanse bedrijven niet te heulen met de Chinese vijand. Wegwezen, al nam hij dat laatste zondag weer terug. Trump had zware aanvallen op Powell en Xi, die gaan overal de schuld van krijgen. Trumps aanhangers worden steeds lyrischer over zijn aanpak, de rest krijgt het steeds benauwder.

De daling van de koersen op vrijdag was paniekerig en technisch ziet het er ineens zwakjes uit. Algoritmes die overdreven reageren op tweets kregen de schuld. De aanval op opwaarts doorbreken van 2945 is mislukt, de aanval onder 2820 dreigt wel te lukken. Weer tegenvallers in de handelsoorlog, meer recessiesignalen, weer afbrokkelende winstverwachtingen, waarschuwingen dat de bomen niet tot in de hemel groeien bij diverse techbedrijven. Volgens het Patagonia model roepen langzaam meer (181) bedrijven/ banken dat ze meer aan andere doelen gaan denken dan alleen aan aandeelhouders blij maken https://www.forbes.com/sites/jasonwingard/2019/08/23/the-patagonia-model-ceos-redefine-shareholder-value/#29668b1016e3.

De preken van de centrale bankiers in Jackson Hole hadden nauwelijks invloed. Powell bracht een positief verhaal, Carney een negatief. Het geloof in voldoende steun aan de economische groei bij de nu al zo lage rentes is tanende (centrale banken duwen aan het beruchte touwtje 'pushing on a string'). De FED verlaagt de rente dus in september en misschien wel met 50bp.

Het belangrijkste economische nieuws was de voorlopige negatieve herziening van de groei van de werkgelegenheid in het jaar voor maart met 501.000. De uiteindelijke herziening maart 2020 zal hier waarschijnlijk niet veel van afwijken. Daardoor zou de groei van de werkgelegenheid nu al onder mijn recessiewaarschuwingsgrens van 1800.000 zijn gekomen. De arbeidsmarkt is lang niet zo positief als gedacht en samen met de kortere werkweek (want veel minder overwerk, daling van ISM op tijd leveren) begint dit snel zorgelijk te worden. Het basisscenario wordt nu een doorgaande afzwakking van de groei van de werkgelegenheid (en nul is geen grens). Dat wordt bevestigd door de zwakke PMI diensten van de VS die verder daalde en nog maar weinig boven 50 staat (50,9, een jaar geleden nog 60).

Citigroup Economic Surprises Index is bezig aan een herstel in de VS, maar is nu al erg lang onder 0 (en dat betekent een neerwaartse trend van verwachte groei). Leading Indicators herstelden wel vorige maand naar weer positief (+0,5%). Er zijn behoorlijk wat fluctuaties in de indicatoren voor de korte termijn, nu toch wel meer naar beneden. Bijna alle economen blijven stug volhouden dat de inverse rentestructuur deze keer echt geen recessie binnen een jaar aankondigt, omdat de arbeidsmarkt en daarmee consumptie zo sterk is, getuige o.a. de zeer sterk meevallende detailhandelsverkopen.

De lage hypotheekrente steunt de huizenmarkt, meer hypotheekaanvragen, iets hoger vertrouwen huizenbouwers, maar de afzwakking van stijging van de huizenprijzen zet maar door en is dicht bij nul aan het belanden. Volatiele cijfers huizenverkopen, onduidelijke trend.


PMI's buiten Amerika waren ongeveer gelijk aan vorige maand en bleven zwak voor de industrie.

overpeinzingen: Trump, Carney, Macron, demografie


Trump gaat door met de handelsoorlog met o.a. China (straks is de EU ook aan de beurt). Dit raakt de groei, maar Trump heeft zich ingegraven en geeft de FED de schuld. Trump hoeft niets te doen om de beurs te lijmen, dat moet de FED doen (en anders rollen er koppen). Dat zal hij vol overtuiging blijven verkondigen. En ook dat hij de eerste president is die wat doet aan de kwalijke praktijken van China in de vorm van diefstal van intellectueel eigendom, unfaire behandeling van buitenlandse bedrijven in China, zodanig hoge handelstekorten dat het de Amerikaanse maakindustrie kapot maakt. Daar moet hij dus mee doorgaan, al hoopt bijna de hele wereld dat hij tot inkeer gebracht kan worden.

 Carney gaf tijdens zijn speech op het wereldwijde onderonsje van centrale bankiers in Jackson Hole aan dat Amerika net als het VK last gaat krijgen van al die onzekerheid via lagere investeringen. Het komt door de handelsoorlogen en die gaan de Amerikaanse economie dus hard raken. Het is geen Brexit maar een Wexit, de wereld wordt door Amerika verlaten. Carney bepleitte een nieuwe virtuele wereldvaluta om de dominantie van de dollar te verminderen. Er moet geen bestaande valuta opkomen om de dollar te vervangen, want dat leidt tot dezelfde problemen als er nu zijn rond de dollar.

Powell deed zijn best de beurzen mild te stemmen. De FED staat klaar als de economische groei tegenvalt bijvoorbeeld door het buitenland en handelsoorlogen. Dan kan de FED- rente meer omlaag dan alleen een mid cycle renteverlaging omdat inflatie nog laag genoeg is. Powell vermeed de hinderlaag van alles op mid cycle renteverlaging te gooien. Nee, groei was nog goed, maar je moet die ferm verdedigen met alles wat je in huis hebt mocht dat t.z.t. nodig zijn. Tijdens zijn spech gingen de koersen daarom wat omhoog, tot de tweets van Trump.  

De G7 verloopt rommelig. Trump wilde eerst niet komen omdat in zijn ogen over onnodige, onbelangrijke zaken gepraat zou gaan worden als de klimaatcrisis (een hoax volgens Trump immers), hoe de groei van Afrika (2,7% van wereldeconomie, wel erg weinig voor een economische top om over te praten) te helpen en genderneutraalheid. Trump kwam omdat hij de rest van de wereld een lesje zou mogen geven over hoe je economisch beleid moet voeren. Ondertussen kibbelen de Amerikanen over de aanpak van Macron van de G7. Macron heeft op de agenda allen zijn speeltjes gezet en niet die van de VS. Macron forceerde een niet geplande lunch met Trump zonder Amerikaanse hulpjes daarbij (en die klagen: Macron praat over het weer, wat een verprutste tijd van onze Grote Leider). Net als in de Hornbachreclame moet Macron maar eens flink de oren gewassen worden met wat ferme kletsen in het gezicht, zodat hij weer het ware geloof blijft aanhangen (van de Washington consensus). Trump beloofde als antwoorde op de digitale belastingen die Frankrijk wil gaan invoeren Franse wijn extra te gaan belasten (en Nederlandse/ Franse kaas, zich niets aantrekkend van onze leuze ‘make cheese, not war’).

Trump probeert nog iets intact te laten van de Trump put door te suggereren dat hij misschien iets te ver is gegaan met zijn handelsoorlog, dat hij een en ander (steeds) heroverweegt. Natuurlijk mogen Amerikaanse bedrijven in China blijven, vergeet wat gisteren in een spontane opwelling was gezegd over het geforceerd weggaan uit China.
Hoe Trump zich ook inspant, China is duidelijk de wereldhegemonie aan het overnemen. Huawei lijkt nauwelijks gehinderd in zijn groei ondanks alle aanslagen op de groei door Amerika, blijft superieur in 5G. Zelfs inclusief handelsoorlogen lijkt China ongeveer 6% te kunnen blijven groeien, drie keer zo veel als de VS en in absolute zin ruim twee keer zo veel. China gaat de leiding nemen in de klimaatcrisis. Steeds meer landen kiezen meer en meer de zijde van China, niet de VS.

De demografie van de VS is veel beter dan die van China, maar enorme restricties op immigratie gaan zich doen voelen in de VS. Bepaald werk wordt moeizamer gedaan (bouw, landbouw o.a.). De bevolkingsgroei van de VS wordt scherp naar beneden herzien sinds 2016 https://www.calculatedriskblog.com/2019/08/lawler-updated-demographic-outlook.html. Minder geboorten, meer sterfte en iets minder immigratie.

Een somber makend verhaal is https://seekingalpha.com/article/4287760-powell-fails-trump-rails-failure-negative-rates . Schulden zijn te hoog, niet afgeschreven. Bankwinsten blijen slechts op peil in de EU omdat banken het vertikken slechte leningen voldoende af te schrijven. De FED moet de rente naar 0 brengen, anders is de dollar te sterk en dat lokt dan weer lagere roei in de VS uit. Interventie van Mnuchin om de dollar te verzwakken is dichterbij gekomen, vooral als de yuan door de 7,14 breekt (wat waarschijnlijk is). Kommer en kwel.

24 augustus 2019

Trump put ingestort


Ja, wat is er toch ineens in Trump gevaren? Hij leek aan de wensen van de markt gehoor te geven vorige week, bevestigde het bestaan van een Trump put, totdat hij op vrijdag weer eens driftig aan het twitteren sloeg.
Eerder deze week leek Trump te buigen (‘blink’) voor China om al te veel economisch onheil te voorkomen. De kerstinkopen moeten niet al te erg gehinderd worden. Tariefverhoging werd uitgesteld. Huawei mag 90 dagen zijn gang gaan.


Why does China have to agree to anything, given that Trump is now negotiating with himself to keep his corporate donors happy?
"Chinese experts said the sudden postponing of impending tariffs showed that the maximum pressure tactics of the US are losing their bite when it comes to China. These measures are set to greatly reduce the weight of US tariffs, as electronics goods alone account for about $130 billion.
'The US has realized that its maximum pressure strategy to force China back to the negotiating table has not worked as expected. Washington knows that only through talks can the two sides reach a deal,' 



Dat bracht een storm van protest teweeg. Trump was ineens de zwakkeling, die buigt vanwege korte termijn economisch gewin. Hij laat ineens China winnen. Xi geeft nu natuurlijk al helemaal niets meer toe. Trump beseft het nog niet, maar hij heeft de handelsoorlog verloren.

Xi handelt volgens het Chinese oorlogsboekje: Sun Tzu's "The Art Of War."
"If your enemy is secure at all points, be prepared for him. If he is in superior strength, evade him. If your opponent is temperamental, seek to irritate him. Pretend to be weak, that he may grow arrogant. If he is taking his ease, give him no rest. If his forces are united, separate them. If sovereign and subject are in accord, put division between them. Attack him where he is unprepared, appear where you are not expected."


Tja, ik denk dat ik ook deze tweet onder moet brengen bij mijn verzameling financieel economische cartoons
Trump legde zich niet neer bij de analyse dat hij de handelsoorlog heeft verloren en gaat onverdroten voort met de situatie erger te maken.
President Donald Trump in tweets:
"Our Country has lost, stupidly, Trillions of Dollars with China over many years. They have stolen our Intellectual Property at a rate of Hundreds of Billions of Dollars a year, & they want to continue. I won't let that happen! We don't need China and, frankly, would be far better off without them. The vast amounts of money made and stolen by China from the United States, year after year, for decades, will and must STOP. Our great American companies are hereby ordered to immediately start looking for an alternative to China, including bringing your companies HOME and making your products in the USA."
"I will be responding to China's Tariffs this afternoon. This is a GREAT opportunity for the United States. Also, I am ordering all carriers, including Fed Ex, Amazon, UPS and the Post Office, to SEARCH FOR & REFUSE, deliveries of Fentanyl from China (or anywhere else!). Fentanyl kills 100,000 Americans a year. President Xi said this would stop, it didn't. Our Economy, because of our gains in the last 2 1/2 years, is MUCH larger than that of China. We will keep it that way!."
Nee, dat is nu volledig kansloos. China straks first en America second. En China groeit harder en nu ook in dollars meer dan de VS (als yuan niet ineen zijgt).
Het lijkt er nu toch echt op dat Trump te ver is gegaan en dat de markt dat via een correctie duidelijk gaat maken. Die volgens Trump uiteraard is veroorzaakt door Powell die solliciteert naar een enkeltje Guantanomo Bay.
Fanatieke aanhangers dwingen Trump door te gaan. Trump geeft Powell de schuld en door het daar helemaal aan te wijten is de Trump put ingestort.
,

18 augustus 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

De paniek op de obligatiemarkt zette door, echte inversie van de rentecurve in de nodige landen waaronder de VS, maar de aandelenmarkt hield het hoofd koel. Recessievrees. Men ziet het niet meer goed komen met die handelsoorlog, maar de FED moet redden en doet dat samen met de bazooka van Christine c.s.
Het macronieuws van de afgelopen week was goed in de VS en daar zou eigenlijk de rente op hebben moeten stijgen. De kerninflatie was de tweede keer op rij 0,3% en hoger dan verwacht. De belangrijkste voorlopers van de ISM, de Phillyfed en Empire survey, waren sterk en wijzen op stijging van de de ISM.
Detailhandelsverkopen +0,7% vorige maand (0,3% verwacht). Zeer sterk.
Het aantal hypotheekaanvragen zit in een stijgende lijn, het sentiment van de huizenbouwers NAHBMI ook. Housing starts eengezinswoningen omhoog, meergezinswoningen omlaag. Zelfs het sentiment van midden- en kleinbedrijf NFIB verbeterde iets, al geeft men wel aan minder te gaan investeren.
Initial claims voor werkloosheid iets omhoog, maar nog steeds zeer laag. Industriële productie -0,2% (+0,1% verwacht).
Groei van de productiviteit in het tweede kwartaal was een sterke 2,3%, maar arbeidskosten per eenheid product steeg meer dan verwacht met 2,5% na flinke opwaartse herziening voor eerste kwartaal (hogere sociale lasten). Winstverhaal verslechtert.

In China vielen de detailhandelsverkopen flink tegen, de industriële productie ook (maar de maand ervoor was sterk). De yuan zakte gecontroleerd bijna niets. De zorgen om Hong Kong nemen toe.

De groei in het tweede kwartaal was negatief in Duitsland en het VK. De +0,5% van Nederland was zeer sterk en het CPB denkt komend jaar aan 1,4% groei (met maar liefst 3% stijging van de lonen en geen kortingen van pensioenfondsen).

Trump belooft Xi weer een belletje te geven, maar het liefst kocht hij Groenland om Denemarken van zijn subsidies te verlossen en vooral eventueel bij verdere global warming flink wat van de grondstoffen van Groenland te kunnen winnen. Groenland zelf sputtert uiteraard tegen: not for sale.

Inversie van de rentecurve: is de Navarro-recessie nabij?


Een grote daling van de rente tot historisch niet eerder geziene diepten bracht de nodige veranderingen teweeg in het denken over economische groei, politiek en de effectiviteit van de centrale banken. Er is paniek getuige de grote rentedalingen en stijging van de goudprijs.

De aandelenbeurs is nog nauwelijks onder de indruk van al het geweld op de obligatiemarkt. Ja, de beurs ging op maandag meer dan 2% onderuit, maar dat is toch een peulenschil vergeleken bij bijvoorbeeld de dalingen in 2008/ 2009 of 2000/2003 en over een week bekeken ging de S&P500 nog niet eens een procent achteruit.  Veel beurzen staan heel dicht bij hun all time high, de beleggers kijken verlekkerd naar al die mooie monetaire stimulering van centrale banken. Er komt nog veel meer. De FED moet de rente naar 1% of lager brengen. De ECB meldt een bazooka te hebben ontwikkeld voor de vergadering in september (die bazooka dreigt een nog enormer gat schieten in de dekkingsgraad van Nederlandse pensioenfondsen).  De FED bestudeert een plan om te sturen op inflatie die maar niet echt omhoog wil. De verwachtingen zijn hoog gespannen dat volgende week op het jaarlijkse onderonsje van centrale bankiers in Jackson Hole de meest wild denkbare plannen worden opgeworpen om de economie te stimuleren en de inflatie op te stuwen naar te hoge niveaus.

Er was de nodige paniek op de beurs over de nu toch wel duidelijk negatieve rentecurve in o.a. de VS. De Wall Street Journal meldt dat de Navarro-recessie nu onvermijdelijk is geworden. De handelsoorlog gaat maar door, de wereldhandel kan niet herstellen, de onzekerheid is te hoog voor groei van investeringen, de slechte gang van zaken in Europa en Japan wordt besmettelijk. Fiscale stimulering slaat nu om in verkrapping door de hogere importtarieven. De Trumpregering is ‘uniquely qualified’ om een recessie te veroorzaken.
De meerderheid van de economen zegt dat er helemaal geen recessie voor de deur staat in de VS (tenzij er een grote, onverwachte schok komt). De arbeidsmarkt is veel te sterk. Daardoor stijgen de inkomens en daaruit gaat men meer consumeren. De handelsoorlog gaat stabiliseren. De huizenmarkt gaat weer aantrekken door de lagere hypotheekrente. Het gaat goed met de credit spreads. Lang leve de FED.

 En de Trump put. Hij is door de omkering van de rentecurve en al die recessieverhalen toch een beetje benauwd geworden voor de economie en daarmee zijn herverkiezing. Hij moet water bij de wijn doen in de handelsoorlog en deed dat vorige week ook. Niet veel, maar toch.

Ondertussen waarschuwt men dat de lage werkloosheid geen teken is dat de recessie ver weg is, integendeel. Ongeveer drie jaar nadat de werkloosheid onder het natuurlijke niveau is gezakt, hoort de recessie te beginnen. Recessies starten altijd vanaf het dieptepunt van de werkloosheid. Dat is tweede kwartaal 2020. De groei van de werkgelegenheid is af aan het zwakken en als die duidelijk onder 150.000 is gedaald, gaat men over een soort omslagpunt, ‘cusp’, waarna verdere afzwakking ineens steeds sneller gaat, zo de recessie in. De arbeidsmarkt geeft meestal niet op tijd een teken dat de recessie in aantocht is. De rentecurve wel, maar deze wordt nog niet bevestigd door de credit spreads en daarom hoort een recessie nog even weg te zijn. Beurzen kunnen dan vaak nog even omhoog.
Ondertussen is de rente en de reële rente uitzonderlijk laag. Dat betekent volgens de St. Louis FED https://www.stlouisfed.org/on-the-economy/2019/april/real-interest-rates-tell-recession-follow dat een recessie langdurig zal zijn. Niet per se diep, maar wel langdurig, omdat nog lagere rente niet meer helpt.



China ziet de groei iets meer terugvallen dan gewenst. Detailhandelsverkopen zwakken iets te veel af en idem voor infrastructuurinvesteringen en industriële productie. Netto export gaat nog steeds behoorlijk toe. Export stijgt goed naar bijna alle landen behalve Amerika en import krimpt iets. De lagere yuan zal de netto export hepen. Kortom, er is iets maar niet heel veel extra stimulering nodig in China en die zal er wel komen. Europa en Japan zitten met de gebakken peren inclusief Brexit, Salvini en een verhoging van de Japanse BTW straks.



11 augustus 2019

samenvatting vorige week


De S&P500 bleef uiteindelijk bijna op hetzelfde niveau op vrijdag als de vrijdag ervoor. Daar zag het op maandag niet naar uit, toen men reageerde op de eerste vergeldingsmaatregel van China, een zwakkere yuan die door de psychologisch zo belangrijke 7 ging. Heel gecontroleerd en bescheiden, maar toch het startschot voor een valutaoorlog. China werd meteen uitgemaakt voor manipulator van de valuta. De yuan is een soort barometer voor de wereldeconomie, net als de koperprijs/goudprijs. De daling van beide signalen geeft aan dat er veel zorgen zijn over de wereldeconomie. De Brent olieprijs zette een dieptepunt sinds zeven maanden. De Duitse industrie krimpt flink, idem Zuid-Korea, het VK oogstte het eerste kwartaal met negatieve groei (-0,2%, niet geannualiseerd). ISM non manufacturing in de VS is nog dik boven 50 met 53,7 maar daalde 1,4, meer dan verwacht en het leidende signaal orders/voorraden kreeg zelfs een flinke klap. Daartegenover stonden meevallende groei van Japan en Chinese export en hogere (en boven 50) PMI’s van India, Australië en Canada. Per saldo was er globaal ongeveer stabilisering na de dalingen afgelopen jaar van de PMI’s dicht bij 50.  

Uiteindelijk bleek de markt op dinsdag te erg oversold, bood het 40-weeks gemiddelde steun en kwam er een technisch herstel (dat echt herstel kan worden bij goed nieuws, maar uiteraard niet houdt bij nieuw slecht nieuws, maar velen zien een horizontale trend voorlopig). Rentedaling bood opnieuw voldoende soelaas voor slecht nieuws over macro en handel.

De rente daalde zelfs naar ongekend lage, vaak negatieve niveaus. Zo ongeveer alleen de VS zetten nog geen record low voor de 10-jaar rente. De obligatiemarkt ziet secular stagnation en hoge kans op deflatie, maar vreemd genoeg vrijwel geen kredietrisico (zeer lage credit spreads) met uitzondering zo ongeveer voor Italië, waar de regering weer eens viel en Salvini dreigt het tekort eens flink op te gaan voeren en gouden bergen te gaan beloven. Daar steeg de 10 jaar rente 0,2% door. De Duitse 10 jaar rente tikte zelfs -0,6% aan, wat sommige adviseurs aanzette tot de aanbeveling in bankbiljetten te gaan beleggen. Veel erger is dat bij de huidige rentes korting bij de nodige pensioenfondsen in Nederland haast onvermijdbaar lijkt te zijn geworden. Tegen negatieve rente is haast niet op te sparen. Wie spaart, verliest gegarandeerd met de groeten van de fiscus en Christine (was: wie spaart, krijgt vaart).

De handelsoorlog verzuurde verder na opmerkingen van Trump dat het geplande face-to-face handelsoverleg in september wel eens niet door zou kunnen gaan. De ‘waivers’ om zaken te doen met Huawei blijven maar uit en na 19 augustus heeft dat dan echt consequenties. De consensus vertrouwt nog steeds op de Trump put: de verhoging per 1/9 gaat niet door na een vermeende concessie door China.

Het winstseizoen voor het tweede kwartaal was goed en leidde voor de afwisseling tot enige bescheiden opwaartse bijstellingen voor de verwachte winst in 2020 voor de S&P500. Uber deelde niet in die feestvreugde. Oplopende verliezen (van per ritje 42 cent verlies twee kwartalen geleden naar 67 cent een kwartaal geleden en nu 77 cent) bij afnemende groei van de omzetten.

Initial claims voor werkloosheid in de VS weer record laag voor de tijd van het jaar, hypotheekaanvragen stijgen door de lage rente. Groei consumentenkrediet nam af. Kern producentenprijs inflatie daalde.
Maleisië vraagt dringend van Goldman Sachs om $6,5 miljard over te maken vanwege de (straks vast niet meer zo wild lucratieve) uitgebreide hulp bij het 1MDB omkoopschandaal. Alibaba’s president zou ook mogen dokken.

Overpeinzingen


De verslechtering van de macro indicatoren gaat heel erg langzaam in de VS en China. In Europa wat sneller, maar diverse landen in Europa kunnen flink fiscaal stimuleren. Duitsland aarzelt eindelijk afgelopen week, na eerst langdurig resoluut fiscale stimulering van de hand te hebben gewezen.  
De vraag is of lagere rente de groei nog wel kan helpen. ‘Pushing on a string’ is wat de centrale banken aan het doen zijn, zo was de angst vroeger, maar nu merkwaardig genoeg haast niet. De extreem lage rente zorgt namelijk voor meer hypotheekaanvragen. Bij nog wat meer verlaging van de hypotheekrente (deze steeg overigens licht vorige week) kan er een tsunami aan herfinanciering losbreken.[maar:  Consumentenkrediet staat echter onder druk. Buitenlanders kopen veel minder huizen. Tweede huis kopen is angstiger dan vorig jaar, de voorraad te koop staande huizen neemt toe]. De geldgroei trekt behoorlijk aan in de VS, zoals gebruikelijk bij monetaire verruiming, maar is nog steeds beneden gemiddeld (na de valpartij in 2018 door te veel monetaire verkrapping). Men moet nu zeer flink meer gaan sparen voor het pensioen/ langer doorwerken. Schatrijke Amerikaanse particulieren moeten nu soms ook al rente betalen aan banken over hun tegoeden.

Scott Grannis blijft optimistisch met een redelijk plausibel verhaal dat de markten heel erg veel zorgen hebben verdisconteerd en er nog niet veel macro ellende is http://scottgrannis.blogspot.com/2019/08/round-3-of-tariff-wars.html . Als de handelsoorlog in een beter vaarwater komt, kunnen de koersen fors omhoog. Eerst moeten de Chinezen geloofwaardig de stuipen op het lijf gejaagd worden via sidderingen op de beurs en dan wint Trump groots na concessies van China, omdat hun economie veel meer lijdt dan de Amerikaanse.

Jeff Miller heeft een vergelijkbaar verhaal https://www.dashofinsight.com/weighing-the-week-ahead-get-out-hide-out-or-ride-it-out/ , met nadruk op verbeterende verwachte winstgroei en kredietgroei. Hij heeft wel zorgen over het blijven winnen van de winnaars van de afgelopen jaren, zoals FANG-aandelen en lange obligaties. Waarde-aandelen lijken kansrijk, vooral op lange termijn en nu ook weer zoals altijd op lange termijn, small caps value.

Josh Brown van The Reformed Broker en Ritholtz heeft ook zijn twijfels over de winnaars van de afgelopen jaren https://thereformedbroker.com/2019/08/09/when-everything-that-counts-cant-be-counted-2/?curator=thereformedbroker&utm_source=thereformedbroker . Om goede redenen zijn bedrijven met weinig fysieke bezittingen maar met een enorm distributienetwerk ongelooflijk veel waard geworden. Maar nu is het toch wel erg gortig gelopen, het loopt de spuitgaten uit. Die oude, goede bedrijven bol met fysieke bezittingen lijken toch wel heel aantrekkelijk. En och, wees blij dat beurzen af en toe dalen, dat is de reden voor hogere verwachte opbrengsten, dan kun je weer goed bijkopen.

Verder lees ik steeds vaker dat je deze keer de waarschuwing van de inverse rentecurve in de wind moet slaan. Dat gebeurt vrijwel altijd voorafgaand aan elke recessie. Nu komt het door de negatieve rente in Europa en Japan, de negatieve termijnpremie. Het gaat goed met credits, de FED wil deze keer geen recessie. Maar maak de kat niet wijs dat de obligatiemarkt geen flinke daling van de (nominale) groei voorziet.
Het aantal recessiesignalen wordt steeds groter, al kan het nog wel even duren voor het zo ver is. Bij Trump weet je het maar nooit. Goud/koper prijs wijst nu op recessie. De daling van winst/BNP in de VS is ernstig aan het worden en moet tot kostensanering gaan leiden, vooral bij midden- en kleinbedrijf. Autoverkopen stijgen niet meer, dragen niet meer bij aan de groei, voor het eerst sinds 2010. De olieprijs lijkt naar benden door te breken. Chris Puplava signaleert terecht dat bepaalde trends op het punt staan gebroken te worden en dat voorspelt niet veel goeds: https://seekingalpha.com/article/4283726-global-inflection-points-china-oil-plunging-bond-yields Vooral de sterke yen en zwakke yuan met hun negatieve invloed op de wereldliquiditeit zijn onrustbarend.

9 augustus 2019

eergisteren de maandelijkse intercontinentale macro meeting


Sinds maart hoor ik in ernstige mate bij de beren. De cyclus is oud en glijdt langzaam weg naar beneden en we zijn van Good Trump (deregulatie, belastingverlaging) gegaan naar Bad Trump (regulatie om democraten wind uit de zeilen te nemen en belastingverhoging via handelsoorlogen, onvoldoende fiscale stimulering, te veel onzekerheid creërend, internationale samenwerking torpederend en laten ontaarden in besmettelijke politieke ruzies elders (Japan/ Zuid-Korea, China/ Hongkong/ Taiwan etc.).
Mijn collega’s in Amerika waren tot voor kort nog vol hoop op een beperkte handelsoorlog met op tijd tot een compromis/ wapenstilstand met China. Nu zien ze het tij keren met langdurige verharding van beide kanten. Dit is slecht voor economische groei op korte termijn, maar beide partijen stellen dat ze moeten volharden voor de resultaten op lange termijn. Ze zien Trump de tarieven verhogen rond 1 september en denken dat er 1/3 kans is op verdere verhoging, vooral nu China is uitgemaakt voor manipulator van zijn valuta. China zal daar een lik op stuk (tit-for-tat) beleid op loslaten. Men zal o.a. de yuan steeds een beetje laten dalen. Misschien te veel, want dat kan tot kapitaalvlucht leiden. Ja, de handelsoorlog kost groei en vraagt om meer stimulering, maar nee, het groeidoel van 6% is dan niet in gevaar. Een zwakkere yuan betekent minder vraag van China, slecht voor de groei in de rest van de wereld. BMO schat dat de handelsoorlog de groei heeft gedrukt met 0,4% en dat dit na september tot -1% verergerd. Overigens, niet genoeg voor een recessie in de VS.
 Navarro is de nieuwe held van Trump en zijn fanatieke aanhangers. Navarro houdt er bizarre economische theorieën op na. Importheffingen zorgen niet voor hogere importprijzen. Goldman Sachs is een grote reden dat Amerika zijn banen kwijtraakt. Alle groeiafzwakking komt door de FED, niet door de onzekerheid die Trump creëert en de handelsoorlogen. Oude economie theorieboekjes kunnen maar beter weggegooid worden. Deze richten zich te veel op de gevolgen op korte termijn van handelsoorlogen. Nu moet China aangepakt worden, hoe later je het doet, hoe duurder het wordt.
Er is volgens fanatieke Trump-aanhangers geen goed alternatief voor verhoging tarieven om China te stoppen. Tot op heden deed de handelsoorlog weinig kwaad voor de S&P500, omdat de FED meer dan voldoende verruimde. Er kwamen toch nieuwe all time highs en dat houdt Trump op het pad van verhogen, hij speelt graag voor de tariff man.

In China denkt men ongeveer hetzelfde. Nu is het de tijd om dwars te liggen, de Amerikaanse economie zo hard mogelijk te raken voor de verkiezingen. Anders blijft Amerika maar doordrammen. Beter op korte termijn pijn dan op lange termijn steeds meer pijn.

Ondertussen is 9/1 steeds dreigender geworden. Nog geen 9/11 maar toch. De consensus is nog steeds dat Trump gaat terugkeren op zijn schreden van tariefverhoging op 9/1 en dat men met Huawei  zaken mag blijven doen met de VS na ultimatum van 19 augustus en dat China fors sojabonen etc. gaat inkopen van de VS onmiddellijk na ‘waivers’ voor Huawei (o.a. omdat Brazilië niet voldoende lijkt te kunnen gaan leveren). Huawei heeft ondertussen aangegeven het snel zonder Amerikaanse toeleveringen te kunnen stellen voor de consumentenproducten. Er is een bijeenkomst gepland tussen afgevaardigden van China en de VS in de VS en dat zou niet kunnen doorgaan, als de heffingen op 9/1 zouden ingaan.
Invoering van hogere heffingen zal de beurzen geen goed doen. De yuan moet dan wat verder omlaag. Dat doet de koperprijs en olieprijs neerwaarts breken, zo zijn nu de analyses. Niet goed voor de winsten van vooral de grondstoffenbedrijven, waardoor toch een winstrecessie in de VS dreigt.


Gisteren stegen de koersen o.a. door meer hoop op niet ingaan van de nieuwe tarieven op 9/1. Inderdaad niet ingaan zal uiteraard verdere stijging uitlokken. Maar het lijkt allemaal niet erg symmetrisch: daling door wel invoeren lijkt groter te worden dan stijging bij niet invoeren van extra tarieven.

a