6 december 2019

De klimaatdiscussie gaat niet erg de goede kant op in de VS


De discussie verloopt helemaal volgens de partijlijnen.


Dat betekent dat er niets gaat gebeuren in de VS, alleen maar halfzachte maatregelen. Voor doeltreffend beleid moeten beide partijen het erover eens worden dat er onvermijdelijk echt iets moet gaan gebeuren.

Uit Wall Street Journal:
“Rechts zegt dat de VS maar 14% doet van de CO2 uitstoot en dat vooral China en India aangepakt moeten worden. De politici vinden dat ze er niets aan kunnen doen, omdat het electoraal onmogelijk is. Men wil er gewoonweg niet voor betalen en al helemaal niet als het nergens elders in de wereld overtuigend wel gedaan wordt. Greta Thunberg wordt misbruikt om een kansloze missie. Schande om een kind in te zetten. Met nachtmerries over het klimaat. Met Asperger. Daardoor kan ze maar moeilijk liegen. Ze spreekt verbazend goed Engels met verbazende eloquentie. Ze is omringd met activisten die niet echt hun levensstijl willen veranderen om het klimaat te veranderen. Ze vliegen nog steeds van hot naar her, ze eten volop vlees. Trump noemt haar te kinderachtig om te geloven.”

Dit is het failliet van democratie, als politici de kiezers niet kunnen overtuigen dat ze moeten gaan voor survival op lange termijn.

Dat deed Churchill anders. Amerika zat in de Eerste en Tweede Wereldoorlog eerst vier jaar te dubben wat te doen, want electorale zelfmoord dreigde, om uiteindelijk toch te besluiten wat nodig was voor de lange termijn, de Duitse dreiging bedwingen. En toen waren die wereldoorlogen snel afgelopen.

Zo zal het met de klimaatcrisis denk ik ook gaan: Amerika heeft enkele jaren nodig om in te zien dat grote opoffering onvermijdelijk is en dan all-in gaan om de klimaatcrisis te gaan bedwingen. En samen met China zal het dan uiteindelijk wel lukken hoop ik.

Men zal snel gewend raken aan de opofferingen die snel minder worden door de kostprijsdaling van alternatieve energie en de voordelen van betere isolatie, elektrische auto’s, veganistische lekkernijen, huren in plaats van bezitten, virtual reality etc.

Maar voorlopig gaan politici voor electoraal gewin, zeggen ze dat global warming een hoax is, dat het te duur is om te bestrijden en ze proberen rationeel ongelooflijk krachtig en plausibel voor zichzelf uit te leggen dat het beter is om de waarschuwingen van Greta Thunberg (womenomics to the rescue) in de wind te slaan. De historie zal uiteraard niet mild over deze politici gaan oordelen.

3 december 2019

Womenomics


Een andere running gag bij mijn afscheidscollege die niet goed uit de verf kwam was womenomics. Het inzetten op een hogere participatiegraad van vrouwen verklaart het leeuwendeel (eigenlijk dus beter leeuwinnendeel) van het succes van Abe met zijn Abenomics. Womenomics, zo verkocht Abe het. De daling van het nominale BNP stopte en het groeit nu al weer jaren, vooral dus dankzij womenomics. Dit was niet zo bekend bij mijn publiek. 

Ik meldde als teken van de tijdgeest dat vrouwen machtiger gaan worden. Ze hebben betere diploma’s dan die domme jongens en dat gaat (merkwaardig langzaam) zorgen voor meer topbanen voor vrouwen.

Als mensen preutser worden, zou het voorspoediger gaan volgens de tijdgeest. Je kunt het zien aan al die preutse dames geschilderd in onze Gouden Eeuw. Wat een verschil met Turks Fruit uit 1969 van Jan Wolkers.
Als dat zo is, dan moeten we blij zijn met de boodschap van de ‘Metoo’ beweging.

 Ik meldde verder nog dat womenomics de oplossing is voor de problemen van Italië. Daar is de participatiegraad van vrouwen erg laag.

De participatiegraad is in de meeste westerse landen vrij hoog aan het worden. In de VS de laatste jaren vooral door toename van vrouwen van 55-64 in het arbeidsproces. Dat is een van de redenen waarom de groei in de VS beter was dan in Europa.

Womenomics, het beter en meer inzetten van de talenten van vrouwen,  is een reden waarom de groei in de komende jaren kan meevallen.

1 december 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week


Beurzen stegen een klein beetje verder, de grote liquiditeitsinjecties van de FED (afgelopen week $105 miljard) deden hun oppompende werk. Het macro nieuws was enigszins gemengd: ruim goed genoeg om de bulls optimistisch te houden en met voldoende strubbelingen om de bears waakzaam te houden.
De olieprijs daalde op onwil van de OPEC om te signaleren dat ze de productie laag zouden houden. Saudi Aramco aandelen zijn geplaatst, de olieprijs hoeft niet meer omhoog gepraat te worden.

Uiteraard is er ook deze week opnieuw enorme vooruitgang geboekt in de onderhandelingen met China volgens het Witte Huis. China beloofde diefstal van intellectual property te gaan beboeten, maar gaat vergeldingsmaatregelen nemen tegen het tekenen van de Hongkongwetten door Trump. Al stemmen ze in Hongkong massaal voor democratie, Peking deelt toch echt de lakens uit. Hij moet dat inmengen in Chinese zaken afleren, meer zoals Bouterse handelen inzake China. Dan word je daar met alle egards ontvangen, ook al word je tot 20 jaar veroordeeld voor uit de weg laten ruimen van tegenstanders. Heldenontvangst thuis.

Democraten slagen er steeds minder in om duidelijk te maken dat Trump afgezet moet worden vanwege gedoe over Oekraïne. Trump heeft er immers geen actieve herinnering aan, aan die opdracht aan Giuliani om Oekraïne onder druk te zetten.  Niet erg genoeg volgens steeds meer republikeinse commentatoren.  Trump mag best vragen om corruptie van bepaalde mensen te onderzoeken en het ophouden van uitgaven voor hulp aan Oekraïne vinden de meeste Amerikanen een goede zaak. Trump lijkt wel meer afstand te gaan nemen van zijn trouwste dienaar Giuliani.

De bulls zien weer een daling van de initial claims voor werkloosheid, stijgende schattingen voor de groei in het vierde kwartaal (door nieuwe orders +0,6% tegen -0,7% de maand ervoor en meevallend handelstekort door minder import uit China) en opwaartse herziening van die in het derde kwartaal naar 2,1% door hogere voorraadvorming. Persoonlijke consumptie in oktober 0,3% (bij CPI van +0,4%, maar volgens PCE lager).. PMI Chicago iets hoger. Herstel huizenmarkt.

De bears zien tegenvallende stijging groei persoonlijk inkomen van nog geen 0,1% over oktober (+0,3% verwacht), daling van de voor lopende PMI’s van Richmond en Dallas. Daling verkopen nieuwe huizen, pending sales. Daling consumentenvertrouwen (stijging verwacht, maar vertrouwen bij democratische kiezers stijgt). Chicago FED Activity Index -0,71, slecht.

Er werd meer online gekocht op Black Friday, maar of de kerstaankopen veel hoger worden dan vorig jaar is nog onduidelijk.

Bloomberg (77 jaar) stelt zich verkiesbaar als niet zo enge republikein bij de democraten. Het wordt nu echt een slag om de geronten (Biden 76, Sanders 78, Warren 70), maar misschien gaat de jeugd (Buttigieg) met de buit er vandoor, zoals vaker gebeurde bij de democraten (Obama, Kennedy, Clinton).

In Duitsland daalden de voorraden enorm en dat betekent straks meer groei.
Enorme daling van de detailhandelsverkopen in Japan na verhoging van de BTW, nog veel erger dan verwacht.

Per saldo zijn er tekenen dat de groeivertraging is gestopt in Europa, in de VS de groei maar weinig afzwakt en iets herstelt in de industrie en dat China en Japan verder afzwakken qua groei.



30 november 2019

Mijn afscheidscollege: Mash vergeten


Min verhaal over geschiedenis en golven in de economie vond men interessant, maar mijn ‘running gags’ gingen bijna allemaal de mist in
Soms veronderstel ik te veel kennis aanwezig, zoals over de Koreaanse oorlog en de serie Mash met titelsong “Suicide is Painless”(it brings on many changes etc.).
Ik heb 40 jaar gewerkt bij BMO en voorgangers en daarom lijkt het voor sommigen of ik er altijd geweest ben (het 'Boemibol'- effect). Dat ik me dingen kan herinneren, er bij was, ver voor mijn tijd.

Ruud Oude Wolbers had een keer een foto van Donald Sutherland, op wie ik veel lijk, rondgestuurd als kiekje van mij tijdens de Koreaanse oorlog. En enkele collega’s geloofden echt dat ik had meegevochten in de Koreaanse oorlog. Nu ben ik niet meer van de jongsten, maar begin jaren vijftig toen de Koreaanse oorlog speelde was ik er nog niet of een baby
De cynische titelsong van Mash, een parodie op de Vietnamoorlog ingekleed als Koreaanse oorlog, omschrijft redelijk goed het economische fenomeen van creatieve vernietiging. Flink afschrijven en dan overnieuw beginnen, zorgen voor de creatieve transformatie.
Nou, dat kwam in het geheel niet over, nul reactie Mash is te lang geleden uitgezonden..

Een uitleg van de Kondratieffgolf is dat schulden langdurig moeten worden afgeschreven in de lange slechte periode. Ik voegde dus toe dat economische suicide echt niet painless was.

Even later had ik het erover dat men weer stemt voor een regering die het geld laat rollen. Zie Argentinië, beurs -50%. Financial suicide is niet painless.

Weer later had ik het over het verschijnsel van Moderne Monetaire Theorie, waar men overheidsschulden gaat kwijtschelden voor investeringen in goede zaken. En hé,hier lijkt economische suicide wel painless.

24 november 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Geringe daling van de beurzen door het afblazen van een fase 1 handelsakkoord tussen de VS en China voor einde dit jaar. China gaat wel buigen roept Trump en Xi zegt ineens dat er t.z.t. wel iets moet komen. Trump gaat wet tekenen om Hongkong iets te beschermen, wat slecht valt in China.
Weinig invloed van de zittingen over impeachment van Trump (ja hij deed het, maar zo erg was het nou ook weer niet, iedereen wist er van), geweld in Hongkong (even pauze door verkiezingen), Chili, Iran. USMCA (NAfta) akkoord loopt vertraging op, omdat Trump andere bezigheden heeft, idem voor akkoord over prijzen van pillen..De Brexit saga gaat door, Corbyn bleef verrassend goed overeind tegen Johnson in hun verkiezingsdebat.
Doorgaande QE van FED en ECB
Olieprijzen liepen op door verrassend grote daling van de olievoorraden in de VS. Marges bij raffinaderijen zitten echter in vrije val en dat betekent meestal lagere olieprijzen.

Het macro nieuws was goed voor de industrie, maar slecht voor de diensten. Doorzettend mager herstel van de flash PMI's voor de industrie en verdere lichte afzwakking van de flash diensten PMI's.. 

In de VS was er meevallend herstel van het consumentenvertrouwen volgen University of Michigan. Meevallende flinke stijging van het aantal vergunningen om een huis te gaan bouwen. Housing starts omhoog. Wel licht tegenvallende huizenverkopen, iets minder optimisme huizenbouwers, iets minder hypotheekaanvragen. Leading indicators daalden met 0,1% (maand ervoor -0,2%). De Phillyfed verbeterde iets. Strategas SLIM indicators van Ore voor ISM verbeterden. ISM omhoog, zo lijkt het.





overpeinzingen


De S&P500 ging afgelopen week 0,3% achteruit. Dat was de hele reactie op het vastlopen van de handelsbesprekingen tussen de VS en China, terwijl men toch zeker dacht te weten dat er snel een fase1 akkoord zou komen met de aftrap van geleidelijke verlaging van de importheffingen. Eerder verhoging dan verlaging van de importheffingen, maar Apple zou gespaard worden. Dat laat zien hoe slecht die hogere importtarieven weken: een groot deel van de export uit China naar de VS gaat via Amerikaanse dochterbedrijven die zich in allerlei bochten moeten wringen om prijzen betaalbaar te houden voor de Amerikaanse consument.

Er was natuurlijk wel wat goed economisch nieuws. Men begint weer meer vertrouwen te krijgen. De flash PMI’s voor de industrie verbeterden of stabiliseerden voor de derde maand. Duitsland verbetert. Maar de PMI’s voor de dienstensector verslechterden en samen betekent dit toch afzwakkende groei.
De winstverwachtingen verbeterden licht in de VS en daardoor lijkt de trend van neergaande verwachtingen toch te gaan verbeteren.

Maar alom wordt die slechts lichte daling bij slecht nieuws toegeschreven aan de enorme QE van de FED. Deze staat in de hoogste versnelling en zorgt ook voor versnelling in de geldgroei. Nog niet genoeg om de daling van de leading indicators te stoppen, maar de bulls houden hoop hierop.

Of die vermeende green shoots die zo velen plotseling zien doorzetten is de vraag, net zoals hoe lang de FED doorgaat met deze QE die van de FED geen QE mag heten. De laatste paar maanden groeit de balans van de FED met 31% op jaarbasis en M2 groeit meer dan 10% op jaarbasis. Dit is wel om de nood bij de banken te ledigen, maar beurzen stijgen toch hierop hebben we gezien.

(plaatjes Strategas)
Het vierde kwartaal gaat lagere groei zien dan het derde, vooral in Japan en China. Men onderschat meestal de schade die groeiafzwakking in Japan veroorzaakt voor de wereldeconomie. Maar daarna moet alles beter gaan volgens de bulls. 
Tenzij Trump echt niet buigt in de handelsoorlog. Hij riep afgelopen week Powell op het matje, want dat was nodig na de tegenslag in de onderhandelingen met China. Omlaag met die rente eiste hij. Powell meldde dat de FED de rentepolitiek helemaal afstemt op wat men denkt te zien gebeuren in de economie, niet op wat vlegels als Trump willen. Maar toch, QE in de hoogste versnelling. Trump was eigenlijk best te spreken over die Powell, zo liet hij doorschemeren.  Met zo veel QE kan er eigenlijk niets mis gaan met de beurs en de economie.

17 november 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

De S&P500 ging opnieuw behoorlijk omhoog onder sterk aanzwellend optimisme over de groei in de VS (green shoots, soft landing en Goldilocks inflatie) en gestaag toenemend vertrouwen in het geleidelijk terugdraaien van de importheffingen voor en door China. Recessierisico werd flink uitgeprijsd. Een en ander heeft nu gezorgd voor flinke overbought signalen op aandelenbeurzen. De rentestijging zette niet door, waarschijnlijk omdat het macronieuws toch niet zo goed was.

Powell gaf nog niet het signaal brand meester in de repocrisis en gaat dus nog even door met liquiditeitsinjecties. Geldgroei hoog dus.

Het macronieuws in de VS was afgelopen week teleurstellend. De Atlanta FED groei voor het vierde kwartaal daalde van 1% naar 0,3%. Cijfers voor maand oktober:  Industriële productie -0,8%, inflatie +0,4% (kerninflatie +0,2%), producentenprijzen iets te veel omhoog, importprijzen -0,5% (! en dat in een handelsoorlog met hogere importtarieven). Diverse signalen staan plotseling weer op lichte  stijging van de inflatie op korte termijn, maar de verdisconteerde inflatieverwachtingen voor TIPS daalden afgelopen week. Detailhandelsverkopen +0,3% in oktober na -0,3% in september.  Initial claims voor werkloosheid vorige week een meer dan verwachte 14.000 omhoog. Hypotheekaanvragen wel goed omhoog. Vertrouwen van midden- en kleinbedrijf NFIB ietsje omhoog. Empire State survey, voorloper van ISM, omlaag.  

Winsten een jaar vooruit per aandeel (inclusief inkoop eigen aandelen) werden weer iets (niet ernstig) negatief bijgesteld voor de S&P500. Het vierde kwartaal dreigt ook negatief te worden, dat zou een winstrecessie betekenen. 


Het macronieuws uit China was zeer slecht: groei industriële productie op jaarbasis 4,7% (5,4% verwacht, omdat dit een jaarcijfer is en niet een maandcijfer is dit enorm tegenvallend). groei detailhandelsverkopen + 7,8% (7,2% verwacht en dat bij tegenvallend hoge inflatie door varkensvlees dat in die detailhandelsverkopen zit) , vaste investeringen lager, kredietgroei veel lager dan een jaar geleden.
De protesten in Hongkong gaan door, maar het geduld van Xi raakt op. Het Chinese leger ruimt barricades op etc.

De groei over het derde kwartaal (niet geannualiseerd) was in de EU 0,2%, in Duitsland +0,1% (-0,1% werd gevreesd, maar nu wordt fiscale stimulering weer bruut van de hand gewezen) en in Nederland een mooie 0,4%. In Japan 0,2% geannualiseerd en dat was tegenvallend inclusief de extra consumptie vooruitlopend op de BTW-verhoging. 

Bij de wedkantoren lijkt de val van Elisabeth Warren even te stoppen en zorgt speculatie over deelname van Bloomberg voor enige daling bij de belangrijkste twee andere gematigde kandidaten Biden en Buttigieg. Het ligt nog volkomen open volgens de wedkantoren wie de democratische kandidaat wordt volgend jaar. Trump spint garen bij voorlopig onvoldoende overtuigende impeachmentverhoren (voor republikeinse senatoren).

Verder kondigde IBM aan dat ze de weersvoorspellingen op hun weerkanalen flink gaan verbeteren met inzet van zeer krachtige computers.

overpeinzingen: pas op dat het momentum niet te sterk wordt


Veel beurzen zetten all time highs. Er is plotseling veel meer optimisme over economische groei gekomen. Er is een record sprong volgens BAML van economen die van voorspelling lijkt slechter te gaan worden dan mijn basisscenario naar het kan wel eens beter gaan dan mijn basisscenario. Ofwel, het geloof in green shoots is enorm gestegen in de afgelopen weken.
Ondertussen gaat de FED onverdroten door met liquiditeitsinjecties. Dit wordt enigszins tegengewerkt door het uitzonderlijk fors oplopen van de Amerikaanse staatsschuld in de afgelopen twee weken (+$127 miljard).

Er is geloof dat er een goed resultaat komt uit het fase 1 akkoord in de handelsoorlog tussen de VS en China. Het optimisme hierover lijkt echter even niet meer te groeien. China moet zuinig zijn met zijn enige grote troef, de importen van agrarische producten om het Trump mogelijk te maken de swingstaten in het midwesten opnieuw te winnen. De democraten lijken toch een gematigde kandidaat naar voren te gaan schuiven en niet die drommelse Elisabeth Warren met haar voor China zo vervelende plannetjes. Trump mag niet te zwak lijken in de handelsoorlog en kan niet met alle wensen van China akkoord gaan. Hardliners in China zijn ook niet bereid tot concessies van enige betekenis.

De macrocijfers ondersteunden afgelopen week dat nieuwe optimisme over economische groei beslist niet. China was dramatisch slecht (zowel industriële productie, detailhandelsverkopen, investeringen en kredietgroei via Total Social Financing). In oktober daalde de industriële productie in de VS met 0,8%. Detailhandelsverkopen stegen met 0,3%, maar dat was slechts genoeg om de daling in september te compenseren. Inflatie is aan het stijgen (+0,4%, kerninflatie +0,2%, niet goed voor reële consumptie). Inflatie lijkt toch minder Goldilocks aan het worden. Slechts minuscule verbetering van sentiment bij midden- en kleinbedrijf en consumentenvertrouwen verbetert vooralsnog minder dan je zou verwachten op basis van hogere beurzen en optimisme over handelsverdragen. Initial claims voor werkloosheid vorige week een veel meer dan verwachte 14.000 hoger, maar nog steeds laag. Met hypotheekaanvragen gaat het goed en dat betekent dat de huizenmarkt de economie gaat steunen. Voorloper van ISM de Empire Index van de staat New York daalde (orders wel beter, maar o.a. onvervulde orders, levertijden zwakker). Transportcijfers lieten meer krimp zien.

Onzekerheid is nog steeds groot en dat betekent dat beurzen trending zijn, niet mean reverting. De keer komt als het momentum van die trend te sterk is (nu bijvoorbeeld koersen niet te ver boven 40 en 10 weeks gemiddelde, niet verder dan bij de vorige recente kleine correcties). Dat moet dan bevestigd worden door overoptimisme van o.a. adviseurs, te veel speculatie op een lagere VIX en ‘greed’ volgens de thermometer van bijv. BAML. Aan die voorwaarden begint zo zoetjes aan voldaan te worden.
De vraag is wel of dit een correctie van meer dan 3-6% gaat veroorzaken. Als het verhaal van verbeterende macro standhoudt, dan is niet veel correctie nodig en uiteindelijk een verdere stijging van 10-15% normaal.   

15 november 2019

China en de handelsoorlog


De laatste cijfers geven aan dat de groei in China meer dan verwacht aan het afzwakken is. Zowel groei industriële productie, detailhandelsverkopen als investeringen viel tegen. Er is duidelijk last van de importheffingen en het afknijpen van te veel kredietgroei via TSF, total social financing (via geld van particulieren gestald bij banken). Daaroverheen komt de verdubbeling van de varkensvleesprijzen die zorgt voor een oplopen van de consumptieprijsinflatie tot 4%. Dat drukt groei reële consumptie. Met de winstmarges gaat het niet goed getuige de steeds hardere daling van de producentenprijzen.
China heeft lagere voedselprijzen nodig en signaleert dat ook in de handelsoorlog. Als totale triomf wordt nu naar buiten gebracht dat China weer kippenvlees gaat importeren uit de VS (en andersom ook, de VS gaan kippenvlees importeren uit China straks).

Trump is niet voor niets de grootste president aller tijden volgens zijn republikeinse volgelingen. Er wordt steeds weer enorme vooruitgang geboekt in de onderhandelingen met China, al meer dan een jaar. Enigszins vervelend is wel dat steeds de tarieven verhoogd moesten worden om China op het juiste pad te houden.

Goed, nu is er weer uitstel van verhoging verleend en gaat er gepraat worden over verlaging van de importheffingen in stappen. China heeft zowaar opgegeven dat niet alle importheffingen onmiddellijk van de baan moeten zijn en wil zowaar over zaken als diefstal intellectueel eigendom en zo praten. Men wil vast wel iets beloven, nakomen uiteraard niet, maar belofte is al mooi genoeg.

De markt rekent er nog vast op dat de tarieven nu in stappen verlaagd gaan worden. Maar de laatste dagen begint er toch weer twijfel te kruipen in de goede wil van China. Strategas suggereert dat dit komt door de val in populariteit van Elisabeth Warren in de polls. Zij was nog verschrikkelijker voor China dan Trump want zij is veel feller op burgerrechten en nog wat zaken die China niet zo bevallen.

Warrens kansen stegen heel hard in de wedkantoren toen zij flink steeg in de polls wie de Iowa caucus zou winnen. Maar nu, vooral sinds de details over haar medicare for all plan bekend zijn geworden, gokt men veel minder op haar. Ze staat nog wel één, maar voelt de hete adem van de gematigde kandidaten Biden en mayor Pete die vinden dat Trump de economie nodeloos heeft verzwakt met zijn importheffingen inclusief enorme schade via oplopende onzekerheid. Sanders heeft al tijden geen hartaanval gehad en krabbelt ook wat op. Bloomberg wil op zijn oude dag ook nog wel president worden, maar houdt zijn kruit nog even droog, misschien begint hij een wanhoopsoffensief om de vele supertuesday staten te winnen via enorme door hem zelf gefinancierde reclamecampagnes die dan weer wel ten koste van zijn goede vriend Biden zouden moeten gaan.  De kansen voor wie de democratische kandidaat gaat worden liggen weer volkomen open. Het is volkomen onduidelijk wie het gaat worden.  Eerst had Kamala Harris het momentum, toen Elisabeth Warren en nu Pete Buttigieg.

Trump lijkt te profiteren van het circus rond zijn impeachment. Hij wordt er populairder door bij zijn volgelingen, want hij deed in hun en zijn ogen niets verkeerd, hij probeert uit landsbelang te voorkomen dat een corrupte kandidaat als Biden president kan worden. Natuurlijk blijven de meeste republikeinse senatoren hem steunen en kan hij net als na het Mueller rapport straks zeggen dat weer gebleken is dat hem niets, maar dan ook helemaal niets, te verwijten valt en dat inderdaad alles een al jaren durende onterechte heksenjacht is.

14 november 2019

toch maar met pensioen

Eindelijk dan mijn afscheidscollege (over economische geschiedenis aan de hand van de lange en zeer lange golven en doortrekken van de beleggingskaart, 29 november bij BMO om 15.30). Na zo’n lange tijd. Ik heb zelfs nog meegemaakt dat de rente structureel steeg en 13% bereikte. Kortom, geschiedenis te over. Al heb ik niet persoonlijk meegemaakt wat de Romeinen hier uitspookten en niet life meegemaakt hoe erg de tiërcering van de staatsschuld was in 1810.
Ik zal na mijn pensionering gewoon doorgaan met mijn blog, wel met minder hulpmiddelen (en af en toe enige tijd onderbroken door reizen).

10 november 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week


Nieuwe all time highs voor de Amerikaanse beursindices. Hoop op een mooi handelsakkoord tussen China en de VS en enkele macrocijfers die aangezien worden voor green shoots, misschien is de periode van neergaande macro voorbij. Wereldwijd vallen er diverse macro cijfers mee. Daarom stijgt de rente overal in onrustbarende mate, in Europa zelfs meer dan in de VS. Geldgroei trekt behoorlijk aan, al is die nog steeds niet hoog. Dit is een gevolg van de stevige QE van o.a. de FED.
Naast stabilisatie van groei of verbetering van groei meent men ook iets hogere inflatie te kunnen ontwaren.

Vorige week was vooral de niet officiële Chinese Caixin PMI een grote opsteker. 
Naast de flinke stijging van de Sentix expectations voor Duitsland (de meest voorlopende indictor voor Duitsland, meer nog dan de IFO), was deze week de Amerikaanse ISM voor de dienstensector. 54,7, duidelijk beter dan verwacht.
Initial claims voor werkloosheid in de VS daalden weer naar extreem lage niveaus en daarmee blijft de arbeidsmarkt positief, ook al daalt het aantal vacatures gestaag. Indicatoren voor detailhandelsverkopen blijven goed.  Het handelstekort nam af. Consumentenvertrouwen herstelde iets. Geen recessie in het vierde kwartaal dus, hooguit slechts wederom iets afzwakkende groei.

Er waren echter ook de nodige slechte indicatoren. Arbeidsproductiviteit daalde met 0,3% in het derde kwartaal (+0,9% was verwacht) en arbeidskosten per eenheid product waren (dus) hoger dan verwacht op +3,6% (was in tweede kwartaal +2,4%). Niet goed voor de winstmarge. Verder daalden vorige maand nieuwe orders met 0,6%.
De iets hogere rente leidt nu al tot minder hypotheekaanvragen. Consumentenkredietgroei neemt af, banken zijn strenger met kredieten.

De vrije reserves van de banken stijgen overigens nauwelijks op de QE, o.a. omdat de staat (Treasury) te veel het saldo op laat lopen bij de banken en FED vanwege het grote begrotingstekort.

In Duitsland verbeterde PMI non manufacturing een klein beetje, stegen de nieuwe orders 1,3% (0,1% verwacht).

Democraten weten steeds meer vervelende getuigenissen tegen Trump los te peuteren, waardoor impeachment in het congres waarschijnlijk is, maar vooralsnog niet met 2/3 meerderheid door senaat komt (maar dit laatste is iets minder zeker geworden).
Democraten scoorden beter dan verwacht bij drie gouverneursverkiezingen (twee maal winst, een maal veel minder verlies dan vorige keer)

In Australië woeden steeds meer bosbranden in het subtropisch regen(!)woud, maar de regering houdt vol dat klimaatverandering een 'hoax' is.

Westerse beleggers staan niet zo te trappelen om mee te doen in de emissie van Saudi Aramco, maar China wel.

Green shoots: zet het door? Ofwel is het mid cycle à la 1995 of end cycle à la 1999?


The Heisenberg https://seekingalpha.com/article/4304441-stocks-will-lose-patience-sharply-higher-yields-bond-bloodbath-continues : de rentestijging is te ver, te snel gegaan. Drie sigma afgelopen week. Goldman Sachs meldde al, dat bij een 2 sigma rentestijging in drie maanden aandelen door de obligatiemarkt mee naar beneden worden gesleurd. 'Financial conditions' verslechteren dan weer en weg is het verhaal van green shoots.
Dat zorgt er denk ik voor dat de rente in de VS niet erg veel meer kan stijgen, 10 jaar naar 2,2/ 2,3%% zoals Breitholtz/ Bianco zeggen, lijkt me voorlopig wel genoeg. Te hoge inflatie kan de aandelenmarkt in zak en as doen zitten. Vooralsnog is de flinke rentestijging opnieuw veroorzaakt door een hogere reële rente en nauwelijks door hogere inflatieverwachtingen.

Je kunt nu een heleboel plaatjes bij elkaar sprokkelen die aangeven dat de verslechtering stabiliseert of dat er verbetering is. Ik voel me dan vaak niet op mijn gemak. Als het zo gemakkelijk is om dit soort signalen te vinden, waarom zou het dan niet in de prijs zitten. Als het je vooringenomen richting van de cijfers bevestigt, ga je blij door met verzamelen va die plaatjes. Maar in mijn achterhoofd knaagt dan wel, dit moet toch al grotendeels in de prijs zitten.

De sprokkelaars van ‘green shoots’-plaatjes zien dat we mid cycle zijn, ongeveer als 1995 (na grote rentestijging in 1994 3*verlaging rente FED, groei-afzwakking die in 1995 leidde tot stabilisatie winsten), terwijl ik meer overeenkomst zie met 1999 (we zijn verder in de cyclus, winstmarges dalen, werkloosheid record laag, handelsoorlog nu, Azië-crisis toen, NIPA winsten VS van BNP omlaag, 'unicorns' waanzinnig duur en verliesgevend). Uiteraard twijfel ik nu wat meer door de all time highs en vele positieve verhalen.
de 'green shoots'- plaatjes zorgen wel dat de recessiekansen in de VS binnen een jaar gedaald zijn in de nodige modellen.

Deze keer: er zit wel erg veel optimisme over de handelsdeal in de verhalen. Trump bevestigt dat niet meer in zijn twitters en Navarro is des duivels over de gesuggereerde concessies van de VS.
De macrocijfers zijn inderdaad hoopgevender dan ze in tijden geweest zijn, maar een nieuwe verslechtering ligt voor de hand als FED/ECB niet nog meer verruimen (onwaarschijnlijk, mate van verruiming moet haast wel gaan afnemen), er geen fiscale stimulering van betekenis komt (uitermate moeilijk bij het begrotingstekort van de VS) en winstmarges verder onder druk lijken te komen.

Beurscorrecties komen vaak voor en niemand zou verbaasd zijn als er nu weer een komt. De meeste sentimentsindicatoren wijzen nog niet op onheil, maar diverse toch wel. Er is ‘greed’ en er wordt weer volop gespeculeerd op een lagere VIX. In augustus verwachtten velen die correctie, maar die kwam niet echt. Dat houdt niet in dat er geen correcties meer kunnen komen, zo sterk zijn de put opties van Powell en Trump niet..

9 november 2019

de rente en de onbetaalbaarheid van medicare for all in de VS


Afgelopen week stegen de koersen flink op hoop dat de handelsoorlog tussen de VS en China flink gaat verbeteren (een wapenstilstand zou nu een domper voor de beurs betekenen) en ook zag men talrijke voorbeelden van green shoots voor de economie. De FED gaat maar door met grote liquiditeitsinjecties (noodgedwongen, o.a. door de grote hoeveelheid kort geld die Treasury nodig heeft vanwege het begrotingstekort). Bij de ECB roept Lagarde steeds luider dat Duitsland en Nederland meer fiscaal moeten stimuleren, de ECB kan groei niet meer verder stimuleren.
Een en ander leidt tot flinke stijging van de rente, zowel in de VS als Europa. 10 jaar rente brak overtuigend door de 1,85-,90% en de weg naar 2,2-2,3% ligt open. Zelfs Jim Bianco ziet hogere rentes en prijst collega Breitholtz in tweets voor het plausibel maken hiervan. De obligatiemarkt bibbert weer eens voor de inflatiecijfers. 2019 wordt het jaar van de volatiele rente volgens obligatiekoning Gundlach.

En dat zette weer een rem op de koersstijgingen van de aandelenbeurzen.

De onthullingen over de ontzaglijke kosten van de ongelooflijk goed en gedetailleerd ver uitgewerkte plannen van Warren voor medicare for all leidde tot opgetogen commentaren uit republikeinse hoek. Dat volstrekt onbetaalbare plan is de langste ‘suicide note’ ooit geschreven. 215 miljoen Amerikanen zijn verzekerd via hun werkgevers en men accepteerde in ruil daarvoor nogal eens lagere lonen. Bijna alle democratische kandidaten hebben zich overgeleverd aan dat medicare for all plan. Trump kan bij zulke plannen de winst niet ontgaan, zo denken steeds meer mensen. Alleen sleepy Joe en mayor Pete omarmen deze electoraal gezien rampzalige plannen niet, maar die hakt Trump gemakkelijk in de pan. Reden genoeg voor miljardair ('little' volgens Trump) Bloomberg om niet als onafhankelijke kandidaat maar als democraat de strijd te gaan aanbinden met de schare aan democratische kandidaten Ook zou Hillary wel weer eens op het toneel kunnen verschijnen, maar dan moet eerst Biden wel overtuigend kansloos geacht worden.

China liet doorschemeren dat er nu een plan is geaccordeerd waarbij de importtarieven in fasen worden afgebouwd zonder dat China daar concessies van betekenis voor hoeft te doen. Trump heeft nog wat tegengesputterd in tweets en zijn medewerkers vinden het maar niets, maar Trump moet wel akkoord gaan wil hij de verkiezingen winnen. Winnen (van o.a. verkiezingen) gaat immers voor principes ook bij hem. 
Pence en Pompeo hebben in oktober met belangrijke speeches nog wat schepjes bovenop hun speeches van vorig jaar gedaan in de afschildering van China als 'evil emprire' dat de hegemonie van de VS dreigt over te nemen (zazel op hun pad zou Hocus Pocus zeggen volgens Maarten Toonder) en dat met minachting van burgerrechten, Amerikaans intellectueel eigendom en eigenlijk heel het westers kapitalistisch systeem. 
Toch is er in dezelfde tijd zoals al meer dan een jaar opnieuw grote vooruitgang gemaakt in de onderhandelingen over de handelsoorlog. Even tarieven omlaag, want dat moet voor de verkiezingen. Beter Trump dan Warren hoor je de Chinezen denken. Zij heeft een plan om de Chinezen te dwarsbomen en Trump die doet maar wat, is met wat gevlei en cadeautjes gemakkelijk om te praten. .Maar kiest China echt voor Trump? Moeilijk voor te stellen, tenzij Trump inderdaad doorgaat met capituleren zoals hij nu al weken doet.

3 november 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

De S&P500 steeg verder en doet het opnieuw beter dan de Europese beurzen. De rente kon per saldo wat dalen na de havikachtige renteverlaging van de FED. Die gaat pauzeren en de rente niet verlagen als het economisch beeld niet noemenswaardig verslechtert. Verhogen is voorlopig helemaal uitgesloten, tenzij er een grote stijging van de inflatie komt (onwaarschijnlijk):
Powell from transcript: "I think we would need to see a really significant move up in inflation that’s persistent before we even consider raising rates to address inflation concerns."

Jim Bianco en anderen: de repocrisis [ FED New York moest ook afgelopen week flink kopen om de repomarkt in het gareel te houden] werkt door in de korte rente. De futures geven daarom misschien/ waarschijnlijk een te lage kans op verlaging van de FED rente. Futures zeggen dat er nog één renteverlaging komt, misschien al in januari (50% kans). De dots geven aan dat behoorlijk wat FED leden een hogere rente zien in hun basisscenario van mid cycle herstel van de Amerikaanse economie.


The Donald in tweet over het banengroeirapport: Wow, a blowout JOBS number just out, adjusted for revisions and the General Motors strike, 303,000. This is far greater than expectations. USA ROCKS!
[128.000 officiële banengroei+ 95.000 herzieningen vorige maanden  + 40,000 door tijdelijke staking bij General Motors +20.000 correctie voor tellers volkstelling 2020= 283.000 dit is voor Donald Trump vrijwel helemaal goed]. Banengroei was veel beter dan verwacht. Enig minpuntje: de banengroei was vooral in deeltijdbanen.


De ISM steeg 0,5 naar 48,3, minder dan verwacht, maar goede stijging van leading componenten zoals nieuwe orders, export orders. Pending home sales omhoog. ECI, arbeidskosten 0,75% omhoog in derde kwartaal, net als de loongroei, niet slecht voor zo'n lage werkloosheid (wel +0,1% naar 3,6%). 
De groei van het BNP van de VS over het derde kwartaal was 1,9% en dat was 0,2% meer dan verwacht.
Groei in Frankrijk was met 0,3% 0,1% beter dan verwacht.

PMI's waren zoals verwacht slecht in Europa en Japan, maar lijken te stabiliseren (Nederland viel wel terug, maar bleef net boven 50). Officiële PMI van China omlaag, maar markit PMI behoorlijk omhoog.

De impeachmentprocedure is opgestart en zoals verwacht stemden alle republikeinen tegen, inclusief zelfs enkele democraten. Trump blijft foeteren op een en ander, hij heeft in eigen ogen niets verkeerds gedaan. Hij gaat het gesprek met de Oekraïense president voorlezen en sommeerde hem naar het Witte Huis te komen. Duidelijk is dat Trump buiten zijn boekje is gegaan, maar dat republikeinen dit niet erg vinden. 
China heeft laten doorschemeren dat het handelsakkoord voorlopig niet verder dan fase 1 zal komen als het daar al komt.

Het VK gaat op 12 december nieuwe verkiezingen houden. Farage niet kandidaat. Het wijst op Brexit op 31 januari.Johnson met zijn sado-populisme lijkt te gaan winnen.
Trump is ook zo'n sado-populist, aan het doen wat de deplorables het meeste schaadt. Er zijn nieuwe belastingmaatregelen waardoor de multibiljonairs minder belasting hoeven te betalen (loophole met omkeringsprincipe wordt hersteld; Zucman c.s. berekenden dat de multibiljonairs nu in % minder belasting betalen dan de middenklasse)


overpeinzingen


Er is weer vrees voor extreme ‘greed’: er is een excessief short gaan van VIX (ongeveer als begin 2018), want dat was zo vaak winstgevend. Wat kan er verkeerd gaan? Na de derde renteverlaging van de FED blijven de koersen meestal eerst nog enige tijd stabiel/ licht stijgend tot men afglijdt naar een recessie of er komt een nieuwe stijging van ca. 15% als er geen recessie komt. Recessieangst is behoorlijk weg na de mooie werkgelegenheidscijfers en meevallende groei van het BNP in het derde kwartaal. ISM omhoog, al was dat minder dan verwacht. Lage inflatie zorgt voor reële groei inkomens. Door de lage rente komen bedrijven veel minder in problemen met hun leningen. 
Alles gaat goed: enorme QE van de FED, de ECB en BOJ doen ook wat aan QE. Maar PBoC moet verkrappen. PMI markit van China (Caixhin) was sterk, veel sterker dan de PMI volgens overheid. Green shoots worden met de nodige moeite (ik zie, ik zie, wat jij niet ziet- spelletje) gesignaleerd. Het beleggingssentiment is flink opgeklaard in de afgelopen weken en dat leidde tot all time highs in de S&P500.

Ondertussen zit Warren Buffett op een enorme hoeveelheid cash, omdat hij de koersen ziet dalen/ crashen/ niet veel ziet stijgen. (De Buffet indicator van marktwaarde aandelen VS/BNP staat op recordhoogte).

Winsten over het derde kwartaal vallen ongeveer normaal mee. Relatief iets meer bedrijven dan normaal verslaan de winstverwachtingen, maar de guidance is slechter dan normaal.
De FED gaat minder royaal worden, vooral als ze de enorme extra liquiditeit terug gaan nemen die nodig was en is voor het redden van de repomarkt.

Impeachment gedoe rond Trump is slecht voor consumentenvertrouwen.

Overigens gaat de consumptie pas echt terugvallen als de beurzen flink naar beneden gaan, tot dan zal het waarschijnlijk redelijk tot goed gaan met de consumptie.
De Amerikaanse economie wordt beheerst door de aandelencultuur (wat veel minder het geval is in Japan of Europa). Consumentenvertrouwen geeft aan wat de S&P500 vorige maand deed. Consumptie valt daarom vrijwel meteen terug na een daling van de aandelenmarkt. De FED kan zich daarom niet loskoppelen van de S&P500. Powell is de commander in chief van de S&P500.

31 oktober 2019

Havikachtige verlaging van de rente door de FED, lange rente daalt toch


De FED verlaagde zoals alom verwacht de FED-rente met 0,25%. Powell liet (veel te) goed doorschemeren dat hij een pauze wilde in de renteverlagingen. Nee, beslist geen renteverlaging in december. Twee FED-leden stemden tegen de renteverlaging, ze wilden de huidige rente handhaven. Bullard stemde in met de renteverlaging, terwijl hij de vorige keer een grotere renteverlaging wilde.

Powell gaf een optimistische visie over de Amerikaanse economie die door zal blijven groeien en ,als het goed is en monetaire stimulering weer eens prima werkt, harder dan het huidige tempo en hij verwacht snel een fase 1 handelsdeal met China. Hij zet er vol op in dat de Amerikaanse economie na tien jaar bijna mid cycle zit en hij klaar is met renteverlagingen, zoals ook het geval was in 1995 en 1998 onder Greenspan. Hij moet ook wel, want als hij aankondigt dat hij voor de vierde keer de rente gaat verlagen, dan is dat een verlaging meer dan elke mid cycle verlagingscyclus en geeft daarmee aan dat het niet een mid cycle verlaging is, maar end cycle. En end cycle gaat naar recessie. Die boodschap wil hij absoluut niet uitstralen. Nee, het gaat dus uitstekend en je moet optimistisch blijven, dan komt er geen recessie. Trek je knip, anders kijkt de kerstman sip. Koop dat te dure huis en die mooie van alle nieuwerwetse elektronische snufjes voorziene, wel erg prijzige auto. Mid cycle betekent dat aandelen 15% omhoog kunnen. End of cycle is misschien nog een beetje omhoog en nog even stabiele koersen, maar daarna omlaag.

Als de groei wel behoorlijk gaat afzwakken in de VS, zal deze havikachtige praat Powell duur komen te staan. Een stevige fout en dat na de vorige grote fout van de laatste renteverhoging, overduidelijk een te veel, eind vorig jaar.

De groei over het derde kwartaal viel mee, maar het gaat niet goed met het vertrouwen, de (import)groei in China zwakt af en daarmee de wereldhandel, de opgeslagen Amerikaanse olievoorraden groeien te hard (teken van afnemende groei). Het vertrouwen begint last te krijgen van onzekerheid rond impeachment van Trump (veel te veel gedoe hieromheen), Brexit (het gaat dus echt gebeuren). Een echte handelsdeal lonkt nog niet echt, al lijkt Trump nu echt in alles te willen toegeven om de groei-afzwakking in het verkiezingsjaar echt te stoppen.

Na de rentestijgingen voor Amerikaanse (en Europese) staatsleningen, lijkt de rente weer te dalen. De Amerikaanse rente curve is nu vlak rond 1,59% tot 5 jaar. Hogere looptijden hebben een ietsje hogere rente. Maar dat ietsje hoger lijkt (dat is uiteraard onzeker) af te zwakken, vervlakking van de rentecurve dus. Niet in lijn met de positieve economische boodschap van Powell, maar voorlopig wel in lijn met een tijd pauze in renteverlagingen.

27 oktober 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Stijgende beurzen en lange rentes vooral op de liquiditeitsinjecties van de centrale banken (zowel China als de FED (door repo crisis)) en uiteraard ook de opnieuw weer zeer grote vooruitgang in de handelsbesprekingen met China. Liu heeft zelfs met Lighthizer gesproken over een fase 1 deal en Navarro moest dat tandenknarsend toelaten. Het (beperkte) macronieuws was aan de zwakke kant (vooral de flash PMI's wereldwijd), maar ongeveer zoals verwacht. Duitse IFO probeert te stabiliseren/verbeteren, zo legt men uit.Het winstseizoen verloopt iets boven normaal goed, met meevallende guidance voor het vierde kwartaal. De 2020 winsten staan echter onder druk door Brexit en meer geloof in langdurige handelsoorlogen.

Draghi deed zoals alom verwacht niets op zijn laatste vergadering als voorzitter van de ECB en Lagarde mag nu de puinhoop van het overmatig negatieve beleid voortzetten.

Democraten zetten belangrijke stappen richting impeachment van Trump in het congres via getuigenissen van met name de ambassadeur van Oekraïne. Machtsmisbruik van Trump is overduidelijk, enige corruptie ook. Dit is waarschijnlijk niet genoeg om voldoende republikeinse senatoren richting afzetting van Trump te bewegen, maar de kansen op afzetting zijn wel gestegen.
Wedkantoren zagen de kansen van Warren afgelopen week verminderen ten gunste van Biden en Buttigieg (Facebook doet steeds meer om te voorkomen dat Warren het wordt). Meer geruchten over een eventuele kandidaatstelling van Hillary (vrij kansloos, maar er is paniek in Silicon Valley en bij de financials en die roepen om nieuwe kandidaten tegen Warren)).

De staking bij General Motors lijkt te gaan zorgen voor een slecht cijfer (-75.000 hierdoor) voor de werkgelegenheidsgroei vrijdag.

De iets gestegen rente zorgt nu al voor afnemende hypotheekaanvragen in de VS. Verkopen bestaande woningen viel tegen, nieuwe huizen was OK. Verdere krimp van vervoer per spoor. Iets lagere bezettingsgraad hotels. Het consumentenvertrouwen volgens University of Michigan verzwakte iets (0,5), zoals verwacht, maar staat nog behoorlijk hoog en boven recente dieptepunten.

Xi zei dat blockchain technologie zeer belangrijk gaat worden en dat zond de koers van bitcoins tot 40% omhoog en dat terwijl deze naar benden was doorgebroken toen het niveau van 7777 niet hield.

Brexit is uiteraard uitgesteld om de benodigde wetgeving beter te kunnen bekijken, want uitstel  dat wil de meerderheid van de politici altijd. Er komen verkiezingen, maar het besluit/ stemming hierover wordt uitgesteld.

Grote protestacties van boeren tegen de stikstofwetgeving om het klimaat te redden gaan samen met het stilvallen van vergunningen zorgen voor tegenvallende groei in Nederland.

overpeinzingen


Repo markt in VS onder grote stress: banken zijn kennelijk geforceerd liquiditeit aan het maken en daardoor moest de FED grote liquiditeitsinjecties geven. $100 miljard dinsdag en donderdag/vrijdag beloofde men $60 miljard extra. Kennelijk is zelfs dit nog niet genoeg. De vorige QE’s waren maar kinderspel bij deze QE die van de FED geen QE mag heten. Dit is geen teken van een blozend gezond bankwezen, meer in lijn met wat McKinsey afgelopen week meldde, namelijk dat ongeveer de helft van het bankwezen in de wereld onvoldoende reserves heeft om een echte economische neergang goed te kunnen overleven.

Kyle Bass piepte bij Hedgeye dat balansen van de banken van Hongkong in enkele jaren zijn gegroeid van 300% naar 850% van het BNP van Hongkong (de niveaus van de hoogtijdagen van de IJslandse banken vlak voor ze omvielen).
Alom zorgen over de sterkte van banken, nu niet langer alleen om die in Zuid-Europa. China gaf grote liquiditeitsinjecties en de ECB belooft ook veel extra liquiditeit. Het lijkt een beetje op 2008, toen problemen in de geldmarkt ook werden weggewuifd. Een beetje, want er is geen crisis op de vastgoedmarkt en er lijken geen banken om te vallen die too big to fail zijn.

ABN AMRO verlaagde de spaarrente naar 0,01% en dat zet aan tot extra sparen, meer somberheid over het te bereiken pensioen en tot waarschuwingen vooral niet veel geld onder de matras te gaan leggen.

Uiteraard gaan aandelenkoersen omhoog als centrale banken zo met liquiditeit strooien. Eigenlijk afgelopen weken maar erg weinig, maar misschien komt er nog aanzienlijk meer. De markt ziet dit nu als een signaal dat de aandelenbeurs aangeeft dat de economische groei gaat aantrekken, maar dat hoeft dus helemaal niet het geval te zijn.
  
Jeff Miller met zijn altijd interessante weekend column op a dah of insight blijft optimistisch. Hij ziet de PMI’s stabiliseren en daarna herstellen net zoals eind 2015/2016 gebeurde http://www.capitalspectator.com/is-the-slowdown-in-us-manufacturing-stabilizing/ . De FED zal daardoor meer havikachtige geluiden laten horen waarop de markten misschien tijdelijk slecht reageren. Centrale banken injecteren liquiditeit, financial conditions verbeteren. Het gaat redelijk goed met de winsten. 2019 winstverwachtingen gaan omhoog door de meer dan normaal meevallende winsten over het derde kwartaal en redelijk goede guidance voor het vierde kwartaal. De markten zitten te veel in over impeachment van Trump en de kansen van Warren, over de handelsoorlogen. Het sentiment van beleggers is veel te negatief, niet in lijn met een economische groei die vrij goed is in de VS en duidelijk niet in een recessie zit. De macro data lijken aan te geven dat er geen recessie komt. Na tien jaar zitten we ongeveer halverwege in de cyclus, niet laat in de cyclus. De rentecurve is weer aan het normaliseren en dat zien veel mensen als gunstig ook al gebeurde dit ook vlak voor elke recessie.
Jeff Miller c.s. zien bevestiging van hun geloof in green shoots, ontluikend economisch herstel, in de opmars sinds begin oktober van value versus growth. Low volatility is heel duur geworden (zoals ook hoort als de FED de rente verlaagt/ zeer laag belooft te houden).
Zeer negatief sentiment bij all time highs. Ietwat vreemd, maar in lijn met gedachte dat de grote koper in de markt het bedrijfsleven zelf is via buybacks en dat dit alleen maar goed kan gaan bij een negatief sentiment van beleggers. Het wordt pas echt gevaarlijk als bedrijven gaan zeggen dat ze minder aandelen gaan terugkopen vanwege onzekerheid/ angst voor recessie, handelsoorlogen.

N.B. Beleggers kunnen terecht negatief zijn, zoals in 2008, al ruim voor het faillissement van Lehman Brothers. Contrair op sentiment werkt lang niet altijd. Wel natuurlijk als de beleggingszorgen onterecht blijken.

Komt er geen recessie in de VS dankzij hoog vertrouwen in Trump (zijn dalende approval rate (vaak een leidend signaal voor consumentenvertrouwen) blijkt dan fake news) en de FED (never fight the FED, ook al laat de ECB zien dat nog lagere rentes de groei-afzwakking nog niet stuiten) en werkt de neergang buiten de VS deze keer niet door in de macro van de VS  en zijn we echt pas halverwege de cyclus, dan zijn de zorgen onterecht. Maar als er wel een recessie komt, of ongeveer even waarschijnlijk, een lange periode met minder dan 1% economische groei in de VS, dan gaat het niet goed met de winsten en daarmee samenhangend ook meestal niet met de waarderingen.

Net als vorige week daalden de verwachtingen voor de winst per aandeel van de S&P500-bedrijven met ongeveer 0,75 (nu 174). Deze daling is groter dan normaal (structureel boven 0,35 is te veel om te geloven in stijgende winsten).
Winsten over het derde kwartaal vallen ongeveer normaal mee, maar analisten beginnen extra bij te stellen voor meer geloof in blijvend negatieve invloed van handelsoorlogen en Brexit en daarmee daalt de verwachte winst over 2020.
  
De wall of worry is hoog en kan zelfs nog hoger worden



zo simpel was het vanaf 2010: kopen onder trend, verkopen bij te ver boven trend. helaas blijft de wereld meestal niet zo simpel