Er wordt heel wat uitgepluisd over de invloed van de FED op de beurskoersen. Zie bijvoorbeeld http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2015/12/beurs-vs-omhoog-in-week-fed-meetings.html
Zerohedge had het volgende plaatje
Overigens, in de kredietcrisis was de FED absoluut nodig om de beurs niet totaal de kop te laten verliezen, in die tijd praatte de FED de beurs veel omhoog.
Maar goed in de 2*147 beursdagen van de 6000 sinds 1997 bleef niets over van de stijging van de S&P als je de dagen van de FED en de dag ervoor wegdacht.
Achtergrond bij Beleggen op de golven Waar zijn we op de golven? Waarom gaan de aandelenkoersen al lang zo veel omhoog? N.B. dit blog is à titre personnel en hoeft de visie van BMO Global asset Management niet weer te geven
9 december 2015
Japan scenario superieur versus nieuwe Dutch disease
We zijn de afgelopen jaren bang geweest dat we in de wereld het net zo slecht zouden gaan doen als Japan na 1990.
Nadere analyses geven aan dat het eigenlijk per hoofd van de bevolking niet zo slecht is gegaan met Japan.
Het land waar alles echt vreselijk is misgegaan is Nederland, vooral na de val van paars vanwege de Fortuijnrevolutie. Uiteindelijk leidde dit tot zo veel overheidsuitgaven en opgeklopte huizenprijzen dat de Nederlandse economie bankroet was. Dat is verbazingwekkend weinig gezien.
Nederland zette een beleid in van meedogenloos bezuinigen en zette de banken aan de hypotheekrente tot grote hoogte op te drijven.
Alleen Bas Jacobs geeft nog enig weerwerk tegen dat slechte overheidsbeleid. Wij hebben geen Krugman die een en ander aan de kaak stelt.
Nederland heeft met kop en schouder het meest rampzalige economische beleid gevoerd van de rijke landen na 2000.
Nu zijn de overheidsfinanciën hersteld en gaat men over tot aanzwengelen van de economische groei. Met grote moeite komt men tot een extra stimulering van € 5 miljard. Het is electoraal een doodzonde om ervoor uit te komen dat je niet wilt bezuinigen. Dat maakte het veel moeilijker om de belasting te verlagen dan te verhogen.
In Japan is er een ongekende winstgroei door Abenomics.
De werkloosheid daalt. Het onderdeel womenomics van Abenomics lijkt te werken. de participatiegraad stijgt. De groei van de werkgelegenheid was +1,7 miljoen bj een afname van de beroepsbevolking van 1,2 miljoen.
Participatiegraad stijgt, veel beter dan in de VS.
Inflatie stijgt, alleen niet voor benzine. dat is gunstig voor Japan.
womenomics
Door de vergrijzing daalt de spaarquote van gezinnen. Door Abenomics is deze daling gestopt (vooral door toename aantal (vrouwelijke) werkenden.
Het bedrijfsleven spaart zich te pletter. dat blijft zo, want door de krimpende bevolking en de grijsaards van 70 die maar de helft consumeren van een 50 jarige hoeft er veel minder geïnvesteerd te worden.
Japn is het gidsland geworden. Daar gebeurt alles eerder. vergrijzing. Spaarzin van bedirjven.
Wie voert er bij ons Abenomics in?
Nadere analyses geven aan dat het eigenlijk per hoofd van de bevolking niet zo slecht is gegaan met Japan.
Het land waar alles echt vreselijk is misgegaan is Nederland, vooral na de val van paars vanwege de Fortuijnrevolutie. Uiteindelijk leidde dit tot zo veel overheidsuitgaven en opgeklopte huizenprijzen dat de Nederlandse economie bankroet was. Dat is verbazingwekkend weinig gezien.
Nederland zette een beleid in van meedogenloos bezuinigen en zette de banken aan de hypotheekrente tot grote hoogte op te drijven.
Alleen Bas Jacobs geeft nog enig weerwerk tegen dat slechte overheidsbeleid. Wij hebben geen Krugman die een en ander aan de kaak stelt.
Nederland heeft met kop en schouder het meest rampzalige economische beleid gevoerd van de rijke landen na 2000.
Nu zijn de overheidsfinanciën hersteld en gaat men over tot aanzwengelen van de economische groei. Met grote moeite komt men tot een extra stimulering van € 5 miljard. Het is electoraal een doodzonde om ervoor uit te komen dat je niet wilt bezuinigen. Dat maakte het veel moeilijker om de belasting te verlagen dan te verhogen.
In Japan is er een ongekende winstgroei door Abenomics.
De werkloosheid daalt. Het onderdeel womenomics van Abenomics lijkt te werken. de participatiegraad stijgt. De groei van de werkgelegenheid was +1,7 miljoen bj een afname van de beroepsbevolking van 1,2 miljoen.
Participatiegraad stijgt, veel beter dan in de VS.
Inflatie stijgt, alleen niet voor benzine. dat is gunstig voor Japan.
womenomics
Door de vergrijzing daalt de spaarquote van gezinnen. Door Abenomics is deze daling gestopt (vooral door toename aantal (vrouwelijke) werkenden.
Het bedrijfsleven spaart zich te pletter. dat blijft zo, want door de krimpende bevolking en de grijsaards van 70 die maar de helft consumeren van een 50 jarige hoeft er veel minder geïnvesteerd te worden.
Japn is het gidsland geworden. Daar gebeurt alles eerder. vergrijzing. Spaarzin van bedirjven.
Wie voert er bij ons Abenomics in?
8 december 2015
ISM hangt samen met stijging verwachte winsten, de dollar nauwelijks
Ik heb wat data mining gedaan. Sinds 1998 heb i de drie maands percentuele stijging van de verwachte winst een jaar vooruit proberen te verklaren met de ISM en de sterkte van de dollar versus de euro (D-mark in eerste jaren).
De ISM van het moment verklaart behoorlijk goed de stijging van de verwachte winsten van de afgelopen drie maanden. Vertraagde ISM verbeterde de R2 nauwelijks. Toevoeging van de stijging van de dollar was een klein beetje significant. De R2 steeg van 63% naar ruim 65%. Je ziet de toevoeging van de dollar nauwelijks terug in het plaatje.
Een stijging van de dollar versus de euro wordt voor ongeveer 1/8 direct doorgegeven in lagere stijging van de verwachte winstgroei. Dat is niet genoeg om heel erg bang te worden voor de winstgroei in de VS vanwege de sterke dollar.
De ISM van het moment verklaart behoorlijk goed de stijging van de verwachte winsten van de afgelopen drie maanden. Vertraagde ISM verbeterde de R2 nauwelijks. Toevoeging van de stijging van de dollar was een klein beetje significant. De R2 steeg van 63% naar ruim 65%. Je ziet de toevoeging van de dollar nauwelijks terug in het plaatje.
Een stijging van de dollar versus de euro wordt voor ongeveer 1/8 direct doorgegeven in lagere stijging van de verwachte winstgroei. Dat is niet genoeg om heel erg bang te worden voor de winstgroei in de VS vanwege de sterke dollar.
beurs VS omhoog in week FED meetings, twee, vier en zes weken daarna
uit http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2687614
Stock Returns Over the FOMC Cycle
Cieslack en Morse
Er zijn al eerder weekcycli onderzocht in de VS en dat gaf een wisselend patroon van goede en slechte weken op de beurs.
Hierboven het resultaat voor de Amerikaanse beurs met als startpunt wanneer de FED vergadert. Om de twee weken houdt de FED tussentijdse vergaderingen. daarvan lekt wat uit via de Wall Street Journal, nu via Hilsenrath, maar sommige insiders schijnen uit de klas te klappen voor goed betalende hedge funds. In ieder geval is er een reactie op de verhalen. Het kan ook verband houden met gepubliceerde economische cijfers die niet elke week even belangrijk zijn.
De weekcycli zijn geen recent fenomeen.
6 december 2015
samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week
Het was de week van Draghi die niet
gaf wat hij beloofd had, een ISM van onder 50, een Yellen die bijna garandeerde
de rente gaan verhogen deze maand en van de werkgelegenheidsgroei in de VS die
sterk genoeg was die garantie te laten herhalen via FED-doorgeefluikje
Hilsenrath in de Wall Street Journal.
De dollar/euro kreeg de op één na
grootste optater op één dag sinds de invoering ervan. Beurzen verloren heel
even de nodige procenten, vooral in Europa en de rente zigzagde flink omlaag en
omhoog.
Uiteindelijk vond Wall Street dat
goed economisch nieuws (banengroei) echt goed was voor de beurzen en
resulteerde er een week waarin de S&P per saldo nauwelijks van zijn plaats
kwam en de rentestijging beperkt was.
De banengroei was 211.000, iets
beter dan verwacht met opwaartse herzieningen in vorige maanden. De
participatiegraad steeg, de werkloosheid bleef constant omdat meer mensen een
baan gingen zoeken en zo de beroepsbevolking even veel steeg als het aantal
werkenden. Loongroei was weer 0,2% per uur, in reële termen in orde.
Het handelstekort van de VS viel
tegen met dalende export en import.
De ISM daalde onverwachts naar 48,6
en de ISM prijzen was een schamele 35 (door lagere grondstoffenprijzen). Dat
was goed voor daling van de rente die totaal ongedaan gemaakt werd door Draghi
en de goede werkgelegenheidsgroeicijfers. Draghi had herhaaldelijk beloofd met
iets extra’s te komen en zijn trawant Praet had dat onderbouwd. Draghi stelde
nooit teleur, dus mijn collega Steven Bell was overtuigd dat Draghi een mooi
konijn uit de hoed zou toveren, maar Steven zei dat het een dood konijn bleek.
Het verzet van Duitsland, Nederland en de Baltische staten damde de
goedgevigheid van Draghi in, misschien ook om niet te veel tegen de FED in te
gaan. Draghi verlaagde de rente op vrije reserves van banken met 0,1% tot -0,3%
en beloofde langer door te gaan met QE, maar de markt had veel meer verwacht.
En in een speech in New York vrijdag wist Draghi de gemoederen enigszins tot
bedaren te brengen: hij blijft een krachtige sinterklaas.
De ISM voor de dienstensector daalde
meer dan verwacht naar 55,9, toch nog steeds een goed cijfer.
De PMI’s van China en de VS waren
slecht, maar in de rest van de wereld was er veelal enig herstel, vooral in de
rest van Azië.
De consumptie groeit goed, gedragen
door reële inkomensgroei vanwege lage inflatie en groei werkgelegenheid en dat
moet uiteindelijk leiden tot een betere ISM en andere PMI’s.
De olieprijzen daalden verder, de
OPEC kon niet tot een daling van de productie besluiten (daar is Poetin voor
nodig) en het is al tijden uitzonderlijk warm. Dat laatste zorgt voor meer bouw
en minder detailhandelsverkopen van winterspullen.
De mooie ronde getallen zorgen voor
barrières bij de beurzen: 2100 voor de S&P, 20.000 voor de Nikkei. Het 2011
scenario van per saldo weinig koersbeweging aan het einde van het jaar na herstel
van een flinke inzinking blijft vooralsnog van kracht.
5 december 2015
de beren zijn los, maar de cyclus staat nog op groen (expansion)
De expansiefase is goed voor beurzen. Hierna komt downturn en dan start meestal de bear markt na een tijdje.
Nu al zie je een golf van pessimisme.
Nu al zie je een golf van pessimisme.
Centrale banken zijn niet meer te
vertrouwen. Ze doen minder dan beloofd en kunnen markten niet meer stuwen. Dan
heb je goed economisch nieuws nodig. In Europa zat men nog op de goed nieuws is
slecht nieuws voor de beurs toer, maar in de VS waren ze maar wat blij met de
goede cijfers over de werkgelegenheidsgroei. De zwakke handelscijfers werden
maar vergeten.
De FED gaat de rente verhogen.
Onvermijdelijk. Dan kan het economische nieuws maar beter goed zijn. Na de
slechte ISM manufacturing en de niet zo slechte maar wel tegenvallende ISM non
manufacturing was Amerika weer toe aan goed nieuws.
Lagere olieprijzen en toch een veel
hogere beurs. Zelfs een lagere lange rente . 2,3% voor de tienjaarsrente in de
VS en 0,7% in Duitsland is kennelijk van den gekke zo hoog.
Wat een zigzagweek op de beurs en
met de rente. Omlaag op de ISM dinsdag, de rente omhoog op de wanprestatie van
Draghi, beurs omlaag. En beurs en rente omhoog na de
werkgelegenheidsgroeicijfers. Futures van de AEX die buiten de beurstijden om
5% omlaag gingen en omhoog.
Woelig en toch daalde de
belangrijkste graadmeter voor volatiliteit, de VIX.
Ik had gedacht dat Draghi ietsje
minder zou doen dan de consensus nu, maar plausibel zou maken dat bij de
volgende vergadering van de ECB weer
sinterklaas zou spelen.
Mijn collega’s begonnen op de dag
voor de ECB vergadering erg ongerust te worden over de ECB. Terecht dus.
Maar moeten we nog benauwder worden?
Ik vind van niet, maar ik kan denk ik mijn collega’s niet geruststellen met
verhalen dat december januari gemiddeld zo goed zijn, dat de negatieve invloed
van de voorraadcyclus nu maximaal is en langzaam er een keer ten goede moet komen (in 2016) en daarmee de ISM hoger
wordt. Dat zou dan weer betere winstgroei inhouden. Nee, die winstgroei in de
VS, daar geloven ze niet meer in. Hogere rentelasten, die te dure dollar,
dalende olieprijzen, stijgende lonen. Piek in marge.
(maar: plaatje Minack: winstmarge iin VS niet zo extreem als totale marge aangeeft)
Ik begin wel erg afhankelijk te worden van stijgende olieprijzen. Dat wil nog niet lukken. Poetin heeft zoals overal mee de sleutel in handen. Hij wil uiteraard hogere olieprijzen voor zijn dure hobby’s in Syrië en Oekraïne.
(maar: plaatje Minack: winstmarge iin VS niet zo extreem als totale marge aangeeft)
Ik begin wel erg afhankelijk te worden van stijgende olieprijzen. Dat wil nog niet lukken. Poetin heeft zoals overal mee de sleutel in handen. Hij wil uiteraard hogere olieprijzen voor zijn dure hobby’s in Syrië en Oekraïne.
2 december 2015
Waarom kwam er niet een voorspoedperiode na het financiële herstel van de beurzen en de huizenprijzen?
Onze hoofdgedachte
in ons boek in 2009 was dat hoge economische groei betrekkelijk snel zou
terugkeren na de kredietcrisis. Er waren immers heel sterke groeimotoren in de
vorm van de BRIC’s en de enorme technologische vooruitgang vanwege met name de
opkomst van het internet en wat daarmee samenhangt. Er zou ongekende monetaire
stimulering blijven komen, want er was geen inflatiegevaar. De negatieve
invloeden van de demografie zouden nog wat uitgesteld worden via langer
doorwerken en de nog redelijke demografie in de VS en China.
De monetaire
stimulering zou zorgen voor hogere koersen en schuldreductie vertragen/
pijnloos maken.
Die stijging
van de koersen is er inderdaad gekomen en hoofdzakelijk voor de redenen die we
gaven (het zou beter gaan dan de naargeestige verwachtingen, er zou goede
winstgroei komen vergeleken met de groei van het BNP (want bedrijven en
individuen stonden/ staan sterk) en er zou veel monetaire stimulering komen).
Met die voorspelde mooie economische groei in de wereld ging het helemaal mis. Daar kregen de pessimisten gelijk, maar om de verkeerde
redenen. De pessimisten zagen een enorme groeiterugval door deleveraging,
afbouw van de schulden.
De schulden
zijn (ook) na de kredietcrisis enorm gegroeid wereldwijd. De schuldopbouw was
niet bij de westerse particulieren, maar bij de overheden en het bedrijfsleven
in met name China.
Het bankwezen
is behoorlijk hersteld in vooral de VS, maar er was ook herstel in Europa en
Japan. Hoe het bankwezen in China er bij staat is onduidelijk, maar dat is al
decennia zo, of een en ander te veel verslechtert is nog steeds mistig. Het
bankwezen gaf te weinig krediet om goede groei te bewerkstelligen. Eerst was
het te arm, daarna bleek de vraag van kredietwaardige partijen te zwak.
De pessimisten
zaten er niet naast dat het financiële stelsel de groei zou belemmeren omdat er
te veel schuld was opgebouwd. De effectiviteit van geldgroei om de economische
groei aan te wakkeren (zichtbaar in de dalende omloopsnelheid van geld) daalde
en daalde maar verder.
De kredietcrisis
veroorzaakte een verschuiving van de schuldopbouw in de richting van de
overheden. Daar ging het spectaculair mis in de europeriferie. (dit was
misschien wel de grootste reden dat de groei wereldwijd zo laag bleef, iets dat
we in 2009 niet zagen aankomen)
Schulden van
bepaalde overheden waren zo groot geworden dat zonder steun van de rest van de
eurozone en de ECB niet meer was voor te stellen dat je je geld als
obligatiehouder helemaal terug zou krijgen.
Bijna alle
overheden gingen bezuinigen, geheel tegen het recept van Keynes in dat je in
tijden van crisis de vraag via de overheid moet stimuleren. En dat bij extreem
lage rentes in de meeste westerse landen.
Die bezuinigingswoede kwam onverwacht, want
bezuinigende regeringen in slechte tijden zouden weggestemd worden. Niets van
dat alles. Politici die bezuinigden werden meestal juist daardoor herkozen. Je
zag het in de VS, waar de republikeinen steeds meer stemmen wonnen via nog meer
bezuinigen, in Duitsland waar de zuinige Merkel een enorm stemmenkanon bleek, in het VK waar
de conservatieven herkozen werden en ook in o.a. Nederland waar Rutte werd
gekozen op bezuinigen.
Wij zagen die
doorgaande bezuinigingen niet aankomen. De negatieve bijdrage van de overheid
aan de Amerikaanse groei na 2011 was groot en ongekend hardnekkig. Pas in 2016
draait dit beleid waarschijnlijk. Demografie maakt bezuinigen waarschijnlijk (hier
is nog geen duidelijk antwoord op gekomen vanuit de theorie, vooralsnog wijst
de theorie er nog op dat bezuinigen niet goed is geweest voor ten minste groei
op korte termijn) nodig om de overheidsschuld niet uit de hand te laten lopen,
maar waarom moest dit hersenloos via een soort kaasschaafmethode. Bij deze lage
rentes moeten overheden investeren, in infrastructuur en/of intellectueel
kapitaal via onderwijs en r&d.
Die doorgaand
negatieve invloed van de overheid op de economische groei zagen we niet
aankomen, met als extreme uitwas de eurocrisis. We zagen de keer in de groei
van de Emerging Markets ook niet aankomen.
Ja, de groei
in China zou gaan afzwakken, maar dat zagen we pas na 2018 echt gebeuren. China
zou een soort groeitraject als dat van Japan en Zuid Korea blijven afleggen.
Hoge groei die langzaam minder zou worden totdat er een probleem zou komen met
overinvesteringen. Dan zou het overigens behoorlijk mis kunnen gaan, want
centraal geleide economieën zijn niet flexibel genoeg, laten het schuiven van
de machten niet toe.
Andere
Emerging Markets zouden flink blijven doorgroeien, het recept hiervoor is nu
voldoende bekend en via de communicatierevolutie moeten regeringen uitkijken
met tegen de belangen van het volk in te gaan via ostentatieve zelfverrijking. Grondstoffenprijzen zouden verder stijgen, er
was gewoon te weinig koper en olie.
De daling van
de grondstoffenprijzen door minder nominale groei van het BNP in China tegen
een niet meer sterkste valuta in de wereld kwam ook voor ons onverwacht, jaren
eerder. Zoals bijna altijd onderschat men de kracht van hoge
grondstoffenprijzen op nieuwe investeringen voor hogere productie en minder
verbruik. (Het omgekeerde trouwens ook).
De derde
misser in ons economisch verhaal was de gedachte dat het sterk staan van de
machten individuen en bedrijfsleven genoeg was voor een voorspoedscenario. Het
was inderdaad goed genoeg voor een herstel van de koersen en daarmee de asset
economy, maar niet genoeg om de consumptie aante wakkeren. Ook de
investeringsgroei was zwakker dan we dachten omdat men massief door bleef gaan
met financial engeneering
via o.a. inkoop
van eigen aandelen. De opkomst van individuen als macht in plaats van werknemers,
employees, is inderdaad heel belangrijk geweest en essentieel om uit te leggen
wat er gebeurde in de economie. De consument kwam sterk te staan via lagere
prijzen, weinig pricing power, maar de inkomensongelijkheid nam toe. De
middenklasse werknemer kreeg het relatief steeds slechter. Wij dachten dat de
meeste mensen wel onder de noemer individu waren te scharen, je nam ze mee als
huizenbezitter, kenniswerker, zorgmedewerker. Iedereen zat toch op internet en
had zijn netwerk via bijvoorbeeld Facebook. Maar het bleek dat maar een klein
deel van de westerse mensen kon profiteren van individualisatie, globalisatie,
de kenniseconomie. Het was meer LinkedIn dan Facebook dat zorgde voor een
sterke positie in de wereld. Hiermee samenhangend is er ook een teloorgang
gaande van de vaste baan. Er komen steeds meer tijdelijke contracten met hun
lagere lonen en grotere baanonzekerheid. Daarmee legt men in Japan uit waarom
de nominale lonen er gemiddeld daalden in het afgelopen decennium.
De vierde misstap
was met de demografie en de daarbij horende krimp van de beroepsbevolking in veel westerse landen. De vergrijzing zagen we aankomen en gaven daar
behoorlijk wat aandacht aan. Men zou langer gaan doorwerken (sic) en daarom zou de
echte klap pas later komen. De zorgklap komt pas als de babyboomer 75-80 wordt,
niet als hij 65 wordt. De wat rijkere pensionado begint zijn bezittingen niet
te liquideren als hij 65 is, maar pas op ongeveer 70-72 (dat was juist, het
lijkt zelfs nog wat later te komen door al dat doorwerken van vooral
kenniswerkers). Maar de productiviteit van de oudere werknemer neemt af (niet
zo veel overigens) en houdt de gemiddelde stijging van de productiviteit tegen.
Ook al door meer deeltijdwerk. Ouderen consumeren ook minder tot de tijd dat ze
hulpbehoevend worden.
Een vijfde
tegenvaller zat hem in de productiviteitsgroei. Dit kwam niet alleen door het
stijgend percentage oudere werkenden, al is de invloed daarvan verrassend
weinig beschreven in de economische theorie. Ik denk dat het vooral komt door
de overschakeling van dingen kopen naar beleven. Relatief sterke groei van de
dienstensector en krimp van de maakindustrie. Productiviteitsgroei in de
industrie is altijd veel hoger geweest dan in de dienstensector. Bij de
overheid is de productiviteitsgroei eeuwig op 0 gedefinieerd.
Ik zie heel wat
meetproblemen. Het aantal ambtenaren is relatief flink afgenomen en de
dienstverlening heeft er niet noemenswaardig onder geleden. Daar was dus
productiviteitsgroei. Er is in het bedrijfsleven een cultuur van doorgaande
kostenbesparing en reorganisaties ontstaan. Om de een of andere reden komt dit
niet goed terug in de productiviteitsgroeicijfers. Een ander probleem is dat
door internet ineens allerlei diensten gratis of bijna gratis zijn. Heel de netwerkcultuur
van Facebook zit nauwelijks in het BNP. De laatste jaren zit intellectueel
kapitaal eindelijk in de investeringen. Waarschijnlijk niet goed. De
kennisexplosie van het afgelopen decennium is niet al te opwindend te zien in
de waarde van intellectueel kapitaal in de berekeningen voor de groei van het
BNP.
Er zijn ook de gewone
argumenten waarom de gemeten productiviteitsgroei bijna is verdwenen: er is
gewoon te weinig geïnvesteerd in het westen in het afgelopen decennium (dat
gebeurde immers al in China) en daardoor moest de groei van de productiviteit
wel een deuk krijgen. Maar ik denk dat de overschakeling naar beleven (en
verzorgen) de hoofdoorzaak is voor de terugval van de productiviteitsgroei en
in mindere mate minder fysieke investeringen en vergrijzing. De technologische
vooruitgang versnelt eerder dan dat die vertraagt getuige de kennisexplosie sinds
internet (ook al denken Gordon en Grantham hier heel anders over http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2012/11/gordon-groei-amerika-is-voorbij-door.html, o.a. door de
terugval in productiviteit die je krijgt als je overstapt van goedkope fossiele
brandstoffen naar dure alternatieve energie).
ouderen worden ongelukkiger
dat is in strijd met oude verhaal dat je pas na de midlife crisis
gelukkiger wordt. http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2010/12/vanaf-46-word-je-gelukkiger.html
Ouderen zitten klem. Wie krijgt de schuld?
Er is theoretische onderbouwing dat ouderen zich gelukkiger voelen: 2011 in the journal Psychology
and Aging, which revealed that “emotional experience improves with age
Mij is uitgelegd dat dit komt omdat je na de midlife crisis niet langer veel te hoge verwachtingen hebt. Je trok tot de midlife crisis de trend van inkomensverbetering, carrière rechtlijnig door en dan zie je ineens dat dit niet gebeurt. Als je daarna je hierbij hebt neergelegd valt het in de jaren daarna niet meer zo vaak tegen. Je krijgt meer meevallers. Je bent wijzer geworden.
Mij is uitgelegd dat dit komt omdat je na de midlife crisis niet langer veel te hoge verwachtingen hebt. Je trok tot de midlife crisis de trend van inkomensverbetering, carrière rechtlijnig door en dan zie je ineens dat dit niet gebeurt. Als je daarna je hierbij hebt neergelegd valt het in de jaren daarna niet meer zo vaak tegen. Je krijgt meer meevallers. Je bent wijzer geworden.
Sommigen schrijven de stijging van geluk van jongeren toe aan het legaal maken van marihuana (lijkt me kras dat dit en belangrijke oorzaak is) en het ongeluk van ouderen aan langer doorwerken/ juist niet meer aan de slag komen van ouderen en vooral slechtere pensioenvooruitzichten.
De daling van het geluk van ouderen begon al vóór de kredietcrisis. Onder water staan van hypotheken heb je eerder bij ouderen dan jongeren. Er is meer baanonzekerheid gekomen, vaste banen werden schaarser.
De uitkomst dat jongeren voor het eerst gelukkiger zouden zijn dan ouderen is merkwaardig. Schuld is vies, is hun motto. Minder schuld brengt geluk.
Geldzorgen zouden invloed kunnen hebben blogde ik al eerder http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2013/07/vanaf-46-minder-geldzorgen-vanaf-46.html
en gezondheid is uiteraard zeer belangrijk vooral ook van je partner http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2014/04/na-de-midlife-crisis-gelukiger-mits-met.html
Anderen gooien het op toenemende ongelijkheid van inkomens. Als de buurman veel meer verdient, voel je je ongelukkig volgens de theorie.
De daling van het geluk van ouderen begon al vóór de kredietcrisis. Onder water staan van hypotheken heb je eerder bij ouderen dan jongeren. Er is meer baanonzekerheid gekomen, vaste banen werden schaarser.
De uitkomst dat jongeren voor het eerst gelukkiger zouden zijn dan ouderen is merkwaardig. Schuld is vies, is hun motto. Minder schuld brengt geluk.
Geldzorgen zouden invloed kunnen hebben blogde ik al eerder http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2013/07/vanaf-46-minder-geldzorgen-vanaf-46.html
en gezondheid is uiteraard zeer belangrijk vooral ook van je partner http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2014/04/na-de-midlife-crisis-gelukiger-mits-met.html
Anderen gooien het op toenemende ongelijkheid van inkomens. Als de buurman veel meer verdient, voel je je ongelukkig volgens de theorie.
ISM duikt onder 50
De daling was niet verwacht. Orders/voorraden waren vorige maand goed, maar dit was zwakke voorspeller. Ook de indicatoren die ik gebruik (initial claims werkloosheid en detailhandelsverkopen en onderbezetting) gaven een hogere ISM aan. De andere
analyse is dat de daling van de olieprijzen een extra negatieve factor is.
De rente kreeg vandaag een enorme klap. Deze ISM met een bedroevend lage ISM prices van 35 moet de duiven toch dwingen tot een tegenstem bij de verhoging in december.
De jarenlange lage korte rente wijst op een lagere tienjaarsrente dan we nu zien. Dat is gebaseerd op de start van renteverhogingen in december. De ISM van vandaag legt hier een bommetje onder en maakt een lagere renteverhoging plausibel dan Hatzius en de meeste andere economen ons voorhouden. Hij ziet minstens vier renteverhogingen volgend jaar, terwijl er maar twee ingeprijsd waren
.De aandelenmarkt had deze daling van de ISM al ingeprijsd. Nu prijzen ze overigens weer een behoorlijk herstel van de ISM in volgende maand, terug naar boven 50. Nieuwe orders waren slecht in de laatste ISM maar ik denk dat opnieuw de aandelenmarkt een beter zicht heeft op de ISM dan de nieuwe orders aangeven.
29 november 2015
goed nieuws
Ik heb al een tijdje deze rubriek niet aangevuld. De afgelopen weken loop ik (weer) tegen groeiend pessimisme aan over winsten en productiviteitsgroei in o.a. de VS.
Ik denk dat de winstgroei zelfs in de VS redelijk zal zijn en goed in de eurozone. Voor echt goede winstgroei in de VS moet de olieprijs stijgen en de dollar iets zwakker worden (of het belastingtarief op winsten omlaag). Hogere rentelasten werken voorlopig nauwelijks winstgroei tegen (stijging van 0,5% van de lange rente drukt winsten ongeveer 2% volgens JP Morgan).
De olieprijs kan gaan stijgen nu Saoedi-Arabië meewerkt. Zij zijn hun oliepolitiek aan het veranderen. Nog niet overtuigend, maar het is een verandering. Met enige internationale coöperatie en dalende productie in de VS en Canada kan een en ander toch een keer brengen in de olieprijs.
Ik denk dat de winstgroei zelfs in de VS redelijk zal zijn en goed in de eurozone. Voor echt goede winstgroei in de VS moet de olieprijs stijgen en de dollar iets zwakker worden (of het belastingtarief op winsten omlaag). Hogere rentelasten werken voorlopig nauwelijks winstgroei tegen (stijging van 0,5% van de lange rente drukt winsten ongeveer 2% volgens JP Morgan).
De olieprijs kan gaan stijgen nu Saoedi-Arabië meewerkt. Zij zijn hun oliepolitiek aan het veranderen. Nog niet overtuigend, maar het is een verandering. Met enige internationale coöperatie en dalende productie in de VS en Canada kan een en ander toch een keer brengen in de olieprijs.
Todd Sullivan http://www.valueplays.net/2015/11/23/the-fallacy-of-dr-copper/ via
A Dash of insight laat zien dat de lage koperprijs niet zo zeer het gevolg is
van een zwakke wereldeconomie als van een toegenomen productie, als een late
reactie op de wel erg hoge koperprijzen van de afgelopen jaren. De huidige
prijzen zijn eindelijk normaal en geven nog steeds een stijgende vraagtrend
aan. D.w.z. geen reden om à la ECRI in paniek te raken over groei in de wereld vanwege de dalende koperprijzen.
In de VS steeg
het beschikbare inkomen met 0,4% vorige maand en dat was 5,3% op jaarbasis. Een
goed cijfer bij ongeveer 0% inflatie.
De huizenmarkt
verbetert. Nog maar ruim 8% van de mensen staat onder water met de hypotheek,
al denkt 27% dat dit zo is. Een klein beetje verdere stijging van de
huizenprijzen kan het consumentenvertrouwen flink verbeteren, dan gaan flink
wat meer mensen denken dat hun hypotheek niet langer onder water staat.
Orders voor
duurzame goederen stegen harder dan verwacht.
De indicatoren voor de kans op een recessie in de VS laten onveranderd zien dat de kans op een recessie nog steeds erg klein is voor de komende drie kwartalen.
Minack stelt dat er maar één kans is (naast hogere olieprijzen) dat de winstgroei meevalt in de VS: als er minder gespaard wordt. Dat is moeilijk te voorspellen, maar is niet uitgesloten.
Minack stelt overigens dat de winstmarge in de VS tamelijk gemiddeld is vergeleken met de afgelopen decennia, alleen in totaal zo extra hoog is door de hoge winsten uit buitenlandse deelnemingen. Dit is geen extra reden om pessimistisch te zijn over winstgroei, de winstmarge kan echt hoger gezien de historie.
Een beetje meer inflatie doet meer goed aan de winsten dan de rente aan schade aanricht. De sectoren in het kwadrant rechtsboven zijn groter dan die in het kwadrant linksonder.
In de VS zie je eindelijk dat er flinke kredietgroei is. Dat gaat de investeringen helpen. http://scottgrannis.blogspot.nl/2015/11/bank-lending-still-booming.html
(er is een kleine versnelling)
samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week
een stille week vanwege Thanksgivingsday in de VS. Kalkoen eten en dan de eerste kerstinkopen, dit jaar al bijna de helft via internet. De warenhuizen klagen dus ook dit jaar weer dat kerstmis hun ontstolen wordt. Er zijn nog de nodige wilde dames die elkaar de koopjes onttroggelen, maar de somberheid blijft, men ziet tegenvallende kerstverkopen. JP Morgan ziet ook steeds lagere potentiële groei, niet alleen in de VS, maar in de hele wereld. De groei is laag, ondanks behoorlijke groei van de werkgelegenheid.
Het geloof in Secular Stagnation rukt nog steeds op, men ziet geen groei van betekenis van de productiviteit meer. De groei van het BNP in de VS in het derde kwartaal werd opwaarts herzien van 1,5 naar 2,1% door meer voorraadgroei. Dat leidde tot onmiddellijke neerwaartse bijstellingen van de groei voor het vierde kwartaal richting 2%. Beschikbaar inkomen steeg 0,4% in oktober door de mooie banengroei en er waren opwaartse herzieningen. De consumptieve uitgaven slechts 0,1% met ook nog eens neerwaartse herziening in vorige maanden (=spaarquote omhoog). Om duistere redenen ziet men de spaarquote verder exploderen.
Roche had een heel verhaal dat men in China met succes de dienstensector laat groeien, maar de consumptie stijgt niet avenant. men is te bang vanwege het ontbreken van een goed sociaal vangent en spaart zich te pletter. Het nieuwe vijfjarenplan probeert iets te doen om dat sociale vangnet te verbeteren. De kansen hiervoor zijn gelukkig behoorlijk.
De verwachtingen voor winstgroei zetten hun duikvlucht nog steeds voort, met name voor de VS, maar ook voor tal van Emerging Markets. De winsten in de VS in het BNP in het derde kwartaal daalden 4,7% op jaarbasis dankzij de sterke dollar en de lagere olieprijzen. Yellen doet daar straks nog hogere rentelasten bij en de loongroei lijkt ook nog eens aan te trekken. Overigens denk ik dat de winstgroei desondanks niet zo slecht zal zijn in de VS.
De verwachting dat Draghi met iets geweldigs komt om de rente en euro neerwaarts te doen zenden. De FED belooft steeds sterker de rente te verhogen, ook al om een goede daad te doen voor de spaarders en verzekeringsmaatschappijen.
Flash PMI's waren een beetje hoger in Europa en Japan, ietsje lager in de VS. de IFO was omhoog, meer groei in Duitsland aangevend ondanks sjoemel software.
Een en ander wijst toch weer op het 2011 scenario, 2-1, een vlakke koersbeweging.
Alles wordt anders als de olieprijs wat gaat stijgen. De OPEC-landen kunnen iets dapperder worden, maar een productiebeperking wordt moeilijk nu Iran 500.000 vaten per dag extra gaat produceren. Toch lijkt Saoedi-Arabië eindelijk wel in voor hogere olieprijzen, nu de productie in de VS behoorlijk daalt en er enorme verliezen gelden worden op schalieolie.
Rusland moet meewerken. Poetin heeft overal de sleutel in handen. Hij brengt Erdohan op de knieën (die gaat nu maar tekeer tegen de Koerden) en zet Obama te kijk als slappe president en het lijkt erop dat op instigatie van Frankrijk de sancties tegen Rusland worden ingetrokken.
In Argentinië beten de populistische peronisten in het stof en nu mag Macri puin gaan ruimen.
In japan wil men jarenlang de minimumlonen behoorlijk laten stijgen. Dat zal de kerninflatie verder aanwakkeren. Deze is overigens toch wel aan het stijgen en daarom is verdere monetaire stimulering van de Bank of Japan niet zo zeker als de consensus denkt.
Het geloof in Secular Stagnation rukt nog steeds op, men ziet geen groei van betekenis van de productiviteit meer. De groei van het BNP in de VS in het derde kwartaal werd opwaarts herzien van 1,5 naar 2,1% door meer voorraadgroei. Dat leidde tot onmiddellijke neerwaartse bijstellingen van de groei voor het vierde kwartaal richting 2%. Beschikbaar inkomen steeg 0,4% in oktober door de mooie banengroei en er waren opwaartse herzieningen. De consumptieve uitgaven slechts 0,1% met ook nog eens neerwaartse herziening in vorige maanden (=spaarquote omhoog). Om duistere redenen ziet men de spaarquote verder exploderen.
Roche had een heel verhaal dat men in China met succes de dienstensector laat groeien, maar de consumptie stijgt niet avenant. men is te bang vanwege het ontbreken van een goed sociaal vangent en spaart zich te pletter. Het nieuwe vijfjarenplan probeert iets te doen om dat sociale vangnet te verbeteren. De kansen hiervoor zijn gelukkig behoorlijk.
De verwachtingen voor winstgroei zetten hun duikvlucht nog steeds voort, met name voor de VS, maar ook voor tal van Emerging Markets. De winsten in de VS in het BNP in het derde kwartaal daalden 4,7% op jaarbasis dankzij de sterke dollar en de lagere olieprijzen. Yellen doet daar straks nog hogere rentelasten bij en de loongroei lijkt ook nog eens aan te trekken. Overigens denk ik dat de winstgroei desondanks niet zo slecht zal zijn in de VS.
De verwachting dat Draghi met iets geweldigs komt om de rente en euro neerwaarts te doen zenden. De FED belooft steeds sterker de rente te verhogen, ook al om een goede daad te doen voor de spaarders en verzekeringsmaatschappijen.
Flash PMI's waren een beetje hoger in Europa en Japan, ietsje lager in de VS. de IFO was omhoog, meer groei in Duitsland aangevend ondanks sjoemel software.
Een en ander wijst toch weer op het 2011 scenario, 2-1, een vlakke koersbeweging.
Alles wordt anders als de olieprijs wat gaat stijgen. De OPEC-landen kunnen iets dapperder worden, maar een productiebeperking wordt moeilijk nu Iran 500.000 vaten per dag extra gaat produceren. Toch lijkt Saoedi-Arabië eindelijk wel in voor hogere olieprijzen, nu de productie in de VS behoorlijk daalt en er enorme verliezen gelden worden op schalieolie.
Rusland moet meewerken. Poetin heeft overal de sleutel in handen. Hij brengt Erdohan op de knieën (die gaat nu maar tekeer tegen de Koerden) en zet Obama te kijk als slappe president en het lijkt erop dat op instigatie van Frankrijk de sancties tegen Rusland worden ingetrokken.
In Argentinië beten de populistische peronisten in het stof en nu mag Macri puin gaan ruimen.
In japan wil men jarenlang de minimumlonen behoorlijk laten stijgen. Dat zal de kerninflatie verder aanwakkeren. Deze is overigens toch wel aan het stijgen en daarom is verdere monetaire stimulering van de Bank of Japan niet zo zeker als de consensus denkt.
26 november 2015
olieprijs oversold, is dat genoeg om winsten 2016 te laten meevallen?
See
it markets
If
stocks are telling us that the economy is all set to accelerate next year, that
oil stabilizes here and that the dollar begins to weaken, then a case can be
made that corporate earnings can improve next year. But
how likely is that?
Dan volgt de riedel dat winsten een jaar vooruit negatief worden
aangepast. Dat gebeurt bijna altijd en markten kunnen niet erg verrast worden
hierdoor. Maar dalen ze harder dan nu verwacht wordt?
Nominale groei van het BNP is uitzonderlijk laag buiten een recessie.
De olieprijs moet omhoog, anders wordt het niets met de winsten.
Technologie moet bijzonder winstgevend blijven. Financials moeten meer winst
maken. Zo niet, dan vallen de winsten tegen.
De consensus is dat het gaat tegenvallen, maar See it markets meldt ook
dat de olieprijs net zo oversold is als in 1999. Net op het moment dat
Saoedi-Arabië meldt dat ook niet- OPEC-landen mee gaan doen in afspraken over
lagere olieproductie en Indonesië weer toetreedt tot de OPEC (waarom is niet
duidelijk, ze importeren ook olie).
Als de lows houden dan gaat het omhoog. Een waarheid als een koe
uiteraard. De olieprijs twee, drie jaar vooruit is nu wel onder het 2009
niveau.
Relatief momentum is als in 1999 terwijl de vergelijking is met 1986.
Misschien is er toch meer voor 1998/99 te zeggen, een periode waarin Azië zwak
was en de VS relatief sterk.
Als de olieprijs toch door de lows van het jaar duikt is dat een signaal
dat de wereldeconomie zwakker is dan de FED denkt, meer zoals de ECB denkt.
Maar voorlopig lijkt de olieprijs uit te bodemen en zijn er nog kansen dat winstgroei gaat meevallen in 2016
als de rente stijgt dan hoeft de koerswinstverhouding niet te dalen, eerder te stijgen
Opperste wijsheid is dat de beurs onderuit moet omdat de koerswinstverhoudingen moeten gaan dalen als de FED de rente gaat verhogen. De winsten gaan deze keer niet stijgen. Somberheid troef dus.
Het bovenstaand plaatje laat de correlatie zien tussen 24 maandelijkse veranderingen van de 10 jaar rente met de stijging van de S&P en de in blauw met de verandering van de koerswinstverhoudingen.
Het bovenstaand plaatje laat de correlatie zien tussen 24 maandelijkse veranderingen van de 10 jaar rente met de stijging van de S&P en de in blauw met de verandering van de koerswinstverhoudingen.
Als ik zou moeten voorspellen wat de correlatie gaat worden, dan zou ik
zeggen: positiever, maar niet veel.
De trend is overigens wel naar beneden. Sinds Draghi’s whatever it takes
Alleen als (te hoge) inflatie als een probleem wordt gezien moet het
draaien. Dat kan, maar lijkt niet erg waarschijnlijk.
25 november 2015
Ralph Nader leest Yellen de les en Yellen antwoordt
Een van de discussies vandaag was wat je moest opmaken uit het antwoord dat Yellen gaf op de brief van Ralph Nader. Nader behartigt de belangen van allerlei verdrukte groepen. Hij heeft zich vroeger ingespannen om auto's veiliger te maken. Hij was ook eens presidentskandidaat en zorgde daarmee voor de nederlaag van Al Gore tegen George W Bush.
In zijn brief https://blog.nader.org/2015/10/30/an-open-letter-to-chairwoman-yellen-from-the-savers-of-america/ klaagt hij over de lage rente. Hiermee wordt de spaarder groot onrecht gedaan en slechts de rijke belegger in aandelen en de onroerend goed speculant geholpen. Schuldenmakers worden geholpen, spaarders gestraft. Hij zegt beste dear chairwoman (=stomme trut, iets als wat mensen bedoelen als met alle respect iets vreselijks opmerken), ik ben samen met vele spaarders gefrustreerd over de lage rente. U bent besluiteloos, brengt de markt in de war en gaat de rente maar met muizenstapjes verhogen. Zo wordt het nooit wat met de rente. U maakt de rijken rijke en de middenklasse steeds armer Doe niet net alsof de FED onafhankelijk is, u danst naar de pijpen van de bankiers en de politiek. Het congres is hypocriet en is te bang om u te controleren. U misbruikt uw macht en straft de spaarders te veel. U moet met de mattenklopper krijgen van uw man die de Nobelprijs voor de economie gewonnen heeft.
Yellen gaf zowaar een antwoord op de klaagzang van Nader http://www.bloomberg.com/news/articles/2015-11-23/yellen-defends-seven-years-of-zero-interest-in-letter-to-nader
http://www.reuters.com/article/2015/11/23/us-usa-fed-yellen-idUSKBN0TC2EB20151123#KAh9GWiWrQKdetBR.97
Ze zei dat ze de rente heel langzaam gaat verhogen. Daardoor stijgt de rente niet zo snel dat je onmiddellijk een recessie krijgt en hoef je niet extra aan de rem te trekken. De eindrente kan dan hoger worden.
Dat is een kleine afwijking van wat ze tot nu toe geroepen had: eerder beginnen met renteverhogingen stelt de FED in staat de rente langzamer te verhogen hoeft de lange rente minder te stijgen.
Yellen bedoelt dat de lange rente in moet prijzen dat er ondertussen, voor het einde van de looptijd, een recessie komt waarbij de FED de rente dik onder 0% moet brengen . Door de rente langzaam te verhogen hoeft men de rente minder te verlagen als het zo ver is en de start van de recessie kan met een beetje veel geluk nog jaren uitgesteld worden. De eindrente van de FED kan dan hoger worden. De belangen van de rijken gaan voor, want zij creëren banen voor miljoenen Amerikanen. Bek dicht, gefrustreerde spaarder, beleg toch in aandelen.
Ralph Nader heeft in behoorlijk veel zaken gelijk. Een collega van me denkt dat Yellen geantwoord heeft omdat ze bang is voor het Japanscenario als de rente te lang 0 blijft en dat kenbaar wil maken.
In zijn brief https://blog.nader.org/2015/10/30/an-open-letter-to-chairwoman-yellen-from-the-savers-of-america/ klaagt hij over de lage rente. Hiermee wordt de spaarder groot onrecht gedaan en slechts de rijke belegger in aandelen en de onroerend goed speculant geholpen. Schuldenmakers worden geholpen, spaarders gestraft. Hij zegt beste dear chairwoman (=stomme trut, iets als wat mensen bedoelen als met alle respect iets vreselijks opmerken), ik ben samen met vele spaarders gefrustreerd over de lage rente. U bent besluiteloos, brengt de markt in de war en gaat de rente maar met muizenstapjes verhogen. Zo wordt het nooit wat met de rente. U maakt de rijken rijke en de middenklasse steeds armer Doe niet net alsof de FED onafhankelijk is, u danst naar de pijpen van de bankiers en de politiek. Het congres is hypocriet en is te bang om u te controleren. U misbruikt uw macht en straft de spaarders te veel. U moet met de mattenklopper krijgen van uw man die de Nobelprijs voor de economie gewonnen heeft.
Yellen gaf zowaar een antwoord op de klaagzang van Nader http://www.bloomberg.com/news/articles/2015-11-23/yellen-defends-seven-years-of-zero-interest-in-letter-to-nader
http://www.reuters.com/article/2015/11/23/us-usa-fed-yellen-idUSKBN0TC2EB20151123#KAh9GWiWrQKdetBR.97
Ze zei dat ze de rente heel langzaam gaat verhogen. Daardoor stijgt de rente niet zo snel dat je onmiddellijk een recessie krijgt en hoef je niet extra aan de rem te trekken. De eindrente kan dan hoger worden.
Dat is een kleine afwijking van wat ze tot nu toe geroepen had: eerder beginnen met renteverhogingen stelt de FED in staat de rente langzamer te verhogen hoeft de lange rente minder te stijgen.
Yellen bedoelt dat de lange rente in moet prijzen dat er ondertussen, voor het einde van de looptijd, een recessie komt waarbij de FED de rente dik onder 0% moet brengen . Door de rente langzaam te verhogen hoeft men de rente minder te verlagen als het zo ver is en de start van de recessie kan met een beetje veel geluk nog jaren uitgesteld worden. De eindrente van de FED kan dan hoger worden. De belangen van de rijken gaan voor, want zij creëren banen voor miljoenen Amerikanen. Bek dicht, gefrustreerde spaarder, beleg toch in aandelen.
Ralph Nader heeft in behoorlijk veel zaken gelijk. Een collega van me denkt dat Yellen geantwoord heeft omdat ze bang is voor het Japanscenario als de rente te lang 0 blijft en dat kenbaar wil maken.
Abonneren op:
Posts (Atom)

























