Posts tonen met het label productiviteitsgroei. Alle posts tonen
Posts tonen met het label productiviteitsgroei. Alle posts tonen

8 januari 2017

overpeinzingen: waarom viel de productiviteitsstijging zo ver terug; de lange golven en de kans van Trumps belastingplannen

Al enige tijd is het duidelijk dat de economische groei in de wereld sterker aan het worden is, tegen Brexit, onzekerheid van Trump en kapitaaluitstroom uit China in. Vlak nadat men een rotsvast vertrouwen had gekregen in het secular stagnation scenario van vooral Summers. Voorlopig houdt bijna iedereen de stijging van de PMI’s en andere economische indicatoren op een tijdelijke opleving die na het eerste kwartaal voorbij is, het is slechts een ‘strong patch’. Het is niets meer met productiviteitsstijging en het wordt ook nooit iets meer, zoals Gordon/ Grantham al tijden aan ons voorhouden.

De FED luistert vooral naar wat Fernald (San Francisco Fed) zegt over productiviteitsstijging. Zijn vonnis is dat productiviteitsstijging kan herstellen van de huidige 0-0,5% naar 1,5% als er voldoende (=meer dan nu) geïnvesteerd wordt. Dat zou langzaam gaan, want er zijn veel investeringen nodig om weer op de oude productiviteitsgroei te kunnen komen. Productiviteitsgroei door betere opleiding is nog maar minimaal, door vergrijzing verdwijnt er heel wat kennis en ervaring van de werkplek.

Dat lijkt een plausibel verhaal. Maar men is elke keer verrast door elke grote draai in de trends van de productiviteitsgroei. De enorme groei na 1950 kwam onverwacht, men geloofde in een terugkeer van de depressiejaren omdat het herstel van de oorlogsschade achter de rug was. Men zag pas na jaren dat na 1965 de productiviteitsgroei structureel afzwakte, men zag het herstel van de productiviteitsgroei na 1995 niet aankomen en de grote afzwakking na 2010 kwam ook onverwacht (enige afzwakking werd wel verwacht, maar dat we in 2016 op 0 zouden zitten in de VS echt niet).

Daarom is er wel degelijk kans dat we verrast gaan worden door een veel krachtiger herstel van de productiviteit dan gedacht.
Pas na tijden heeft men het verhaal waarom de productiviteitsgroei zo keerde. Na 1965 was het door het opraken van de grote innovaties die uitgesteld waren door de tweede wereldoorlog en de crisisjaren ervoor, door het afnemen van de investeringen in infrastructuur (de scholen en de zwembaden waren gebouwd schreven we in de Beleggingsnota’s van de jaren tachtig). Maar er werd nog jaren stevig geïnvesteerd na 1965, daar kon je niet aan zien dat de productiviteit weg aan het vallen was. Inflatie zorgde voor problemen met te weinig afschrijvingen om kapitaal te kunnen vervangen. Regelgeving zorgde voor inflexibele arbeidsmarkten, het overeind houden van verliesgevende bedrijven. Dat keerde na 1981, maar zorgde pas rond 1995 voor een echte opleving van de productiviteit. Rond die tijd was men al zo lang verbaasd dat al die investeringen in IT geen extra productiviteit konden bewerkstelligen dat men alom Solov aanhaalde die zei dat hij overal computers zag, maar geen productiviteitsgroei. En toen schoot de productiviteitsgroei omhoog. Greenspan zag het bijna onmiddellijk en verhoogde de rente nauwelijks, een enorme hausse in investeringen veroorzakend.

Waarom de productiviteitsgroei zo afzwakte na 2010 is nog niet helemaal duidelijk. Ja, er is te weinig geïnvesteerd en er is vergrijzing. Maar waarom gebeurde het ook in landen die wel veel investeerden en nog een behoorlijk groeiende beroepsbevolking hadden?
Mijn theorie is dat de rente te laag is geworden, te lang onder de nominale groei van het BNP bleef zonder dat er een investeringsherstel kwam. Er werd geïnvesteerd, maar alleen steeds meer in projecten met weinig risico (en daarmee ook weinig rendement, maar wel een rendement dat ver boven de rente lag). Er kwam regelgeving om de kredietgroei te beteugelen, al betoogden de regeringen dat investeringsgroei moest worden aangewakkerd. De rente daalde naar nooit eerder vertoonde lage niveaus en de reactie was uiteraard meer lenen voor projecten met steeds lager risico. Inkoop eigen aandelen is een zeer veilige investering. Dividendverhoging via iets meer lenen ook.
Het gevolg was dat de schuldenopbouw na de kredietcrisis gewoon doorging. Deleveraging gebeurde op slechts enkele plaatsen. Via afschrijving van hypotheken vooral was er deleveraging bij de Amerikaanse consument. De veel strengere kredieteisen van de banken zorgden in sommige landen bij het bedrijfsleven deleveraging. Overheden hadden te kampen met o.a. veel grotere uitgaven door de geëxplodeerde werkloosheid en redding banken. Overheidsschulden explodeerden. De totale leverage in de economie liep op na de kredietcrisis.

Schulden/BNP zitten sinds de Tweede Wereldoorlog in een stijgende trend. De kredietcrisis liet zien dat we optimale hoogte in veel landen ruim hadden overschreden. Extra schulden leveren nog maar een fractie op van wat dit in de jaren vijftig opleverde. De omloopsnelheid van geld daalt al een paar decennia.
Andy Lees van Macro Strategy Partners produceert van tijd tot tijd artikelen waarin hij en zijn collega’s fulmineren tegen overmatige schuldgroei en de funeste invloed die dat heeft op de productiviteitsgroei. Schuld/BNP omhoog gaat samen met productiviteitsgroei omlaag. En er is een erg sterk verband met de structurele daling van de bezettingsgraad met die te hoge schulden. Er wordt onrendabel geïnvesteerd volgens hen.

 Geloof in lage stijging productiviteit en Trump
Er is onvoorstelbare onduidelijkheid over de belastingplannen van Trump. Voor het eerst komt er een president die verstand heeft van belastingen. De plannen van ‘border taxes’ werden eerst afgeschilderd als een stukje lachwekkend protectionisme, maar nu zie je echte (republikeinse) fans komen. Je kunt het verkopen als een soort invoering van BTW met onduidelijke gevolgen voor arbeid, kapitaal en kredietgroei. Misschien gaat het arbeid goedkoper maken en zorgen voor minder kredietgroei en meer groei eigen kapitaal via beursemissies etc.
Het systeem maakt import duurder en export goedkoper. Een en ander zou geneutraliseerd kunnen worden door een  hogere dollar gecorrigeerd voor de hogere inflatie, maar volledige neutralisatie lijkt onwaarschijnlijk . Een manier van werken die buiten de VS heel normaal is, ook in Mexico en Canada.

Wat betekent het verder.
BTW verhoogt inflatie en remt consumptie tenzij begeleid met lagere inkomstenbelastingen (zoals gaat gebeuren).
Rentelasten worden minder aftrekbaar om het begrotingstekort niet te groot te maken. Dat betekent een streven naar meer eigen vermogen en minder vreemd vermogen. Meer investeren in risicovolle projecten met dat grotere eigen vermogen versus vreemd vermogen. Minder kredietgroei hoort te leiden tot hogere productiviteitsgroei, hogere omloopsnelheid van geld.
Het nieuwe systeem zou de belastingen in de VS minder ingewikkeld maken, vooral voor grensoverschrijdende activiteiten. Deregulering is gunstig voor groei mits goed (niet asociaal) uitgevoerd.


Hoe meer ik erover lees, des te minder bang word ik voor de ‘bad Trump’ en zie ik meer kansen voor de ‘good Trump’. Ik ben nog steeds verbijsterd dat Amerika zo iemand koos, maar de kiezer was niet gek: hij zorgt voor verandering, noodzakelijk als men van die secular stagnation af wil, en -als hij maar opgevoed wordt om al die racistische uitlatingen zo veel mogelijk achterwege te laten, niet in acties om te zetten- dan kan de ‘good Trump’ de overhand krijgen. Productiviteitsgroei gaat meevallen, boven 2% uitkomen in de VS.

28 mei 2015

productiviteitsstijging valt tegen (FT)

De laatste tijd zie je steeds meer verhalen komen dat het afgelopen is met de economische groei in de komende decennia vanwege een grote afzwakking van de productiviteitsstijging. Eerst gaf men de schuld van de afzwakking van de economische groei alleen aan demografie (vergrijzing), maar nu komt men ook met verhalen van afzwakking van de productiviteitsstijging door andere zaken. De FT had een aardig artikel hierover:

Productivity: It’s a drag (Sam Fleming and Chris Giles); Restoring productivity levels is crucial to boosting living standards and filling tax coffers http://www.ft.com/intl/cms/s/2/cc8e68bc-ffc1-11e4-8c46-00144feabdc0.html#axzz3bFPWLrtt

Bovenstaand plaatje wordt veel getoond. Na 2005 gaat het mis. Het is alsof je het plaatje van de vergrijzing met het percentage 65+ op zijn kop houdt.

De op een na belangrijkste reden lijkt de nu al de nodige jaren te lage groei van de investeringen.

Verder is er een groeiend aantal mensen dat Gordon steunt. Hij stelt dat alle belangrijke uitvindingen al gedaan zijn. Fernald, de huidige belangrijkste profeet over productiviteitsgroei, steunt hem nu ook. De wet van Moore is aan het wegsmelten, want transistors moet nu kleiner worden dan een atoom en ze wekken veel te veel warmte op, waardoor ze minder goed functioneren.
De dienstensector komt op want men wil beleven in plaats van bezitten. De dienstensector kent weinig productiviteitsstijging tot nu toe.

Dan heeft het artikel nog enkele argumenten dat een en ander niet zo slecht is. We meten de innovaties niet goed (gratis informatie internet, gratis Facebook, betere kwaliteit medicijnen etc.).
En volgens McKinsey hebben we niet genoeg geduld. De industrie wordt straks weer productiever.

11 april 2015

De inktzwarte inschattingen van JP Morgan voor potentiële groei in Amerika met subjectieve bijstellingen, eigenlijk tegen beter weten in

Ik heb veertig minuten zitten luisteren naar de podcast van JP Morgan over hun inschattingen van de potentiële groei in de wereld. Ik had het verhaal eigenlijk al gelezen en ik heb er zelfs al over geblogd http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2015/04/potentiele-groei-03-in-europa-en-09-in.html.

Toch was het schokkend voor mij. Als je het hoort, komt het harder aan.
Zo'n Loeys die dan uitlegt dat je overwogen lange staatsleningen moet zijn in de VS, want het wordt nooit meer iets met de rente. Winstgroei is zo iets van de 20ste eeuw. In de 21ste eeuw is er nauwelijks nog winstgroei en dat is nog knap ook bij zo'n lage nominale groei van het BNP.

JP Morgan heeft de schattingen voor potentiële groei in de wereld flink verlaagd, van 3,2% in de wereld naar 2,6%. Dat gebeurt terwijl het gewicht van de snelle groeiers zoals China en India flink toeneemt. Met vaste landengewichten is de daling nog 0,5% meer.
Zo’n daling is al niet best. Maar de reden is erger dan ik dacht. Ik dacht eerst dat we sinds de kredietcrisis alleen maar een vraagprobleem hadden. In de kredietcrisis werd duidelijk dat we niet door konden gaan met meer schulden maken ten opzichte van ons inkomen, iets dat we al meer dan zestig jaar deden en zo goed leek te gaan. Nu bleek dat ineens niet nog verder te kunnen gaan. Je moest schulden afbouwen. Heel onamerikaans.
Door afbouw van schulden, deleveraging, kun je niet meer extra uitgeven dan je inkomen stijgt.
Dat kwartje was wel gevallen de afgelopen jaren. De vraag op de pof, dat was dus einde oefening. De economie had dus een enorm vraagprobleem.
Daar was iedereen het over eens. Men handelde er ook naar. Overheden begonnen nog veel meer uit te geven dan ze binnen kregen. Centrale banken begonnen een stimuleringsbeleid dat zijn weerga niet kende. En toch werd het maar niets met economische groei. Schulden in de economie versus BNP stegen maar door ook al nam de consument niet nog meer schulden op zich in de VS, maar nee, de economische groei kwam niet terug op het oude niveau.

Er is kennelijk meer aan de hand dan een vraagprobleem van de consument. Er is ook een enorm probleem aan de aanbodkant van de economie. Dat was het schokkende voor mij. Ik dacht dat alle problemen van de te lage groei van de laatste jaren aan de vraagkant lagen.
Waaraan zie je de problemen aan de aanbodkant. De aandacht van de meeste verhalen van de afgelopen tijd was dat het misging met de demografie. Vergrijzing komt op ons af en daarmee valt de groei van de beroepsbevolking stil of gaat zelfs in de achteruit zoals in Japan en in delen van Europa. Dat leidde tot allerlei verhalen met lagere schattingen van de potentiële groei, zoals door het IMF.
Dat is geen echt nieuws en daarom niet iets om extra depressief van te worden. Het slechte deel van het verhaal is dat de groei van de productiviteit is weggevallen.

Je kunt de groei van de productiviteit opsplitsen in total factor productivity, capital deepening en betere opleiding. Zelfs capital deepening is nu negatief, zo blogde ik al http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2015/04/fernalds-opsplitsing-van.html. Kapitaal versus BNP kan niet altijd toenemen [denk aan Japan 1990 en China 2018 en wat een ellende dat gaf/ zal gaan geven]. Op lange termijn hangt alles af van TFP, de groei van de total factor productiviteit.
JP Morgan zet dat subjectief op 1,1% omdat er cyclische tegenwinden zijn die de groei van de productiviteit drukten en nog wat dingen die hopelijk beter gaan en dat levert 0,3% extra op.
Dat is veel hoger dan wat ze vinden op basis van hun Okun potentiële groei. De groei van de werkgelegenheid en de daling van de werkloosheid hebben veel minder economische groei opgeleverd dan voor 2010 het geval was. In 2008 en 2009 waren er nog goede cijfers voor de productiviteitstijging door de val van het aantal minder productieve banen in de bouw.

Die 1,1% stijging van de total facor productivity kan daarom een veel te optimistisch verhaal zijn. Overheden hebben hun schulden enorm uitgebreid en dat verhinderde het ontstaan van een depressie à la de jaren dertig. Maar daardoor hebben we een groei gehad die boven onze stand was. Er was inclusief de overheid een doorgaande leveraging en dat moet stoppen daar de demografie dit niet meer verdraagt. Het demografische draagvlak verzwakt en dan moet je niet meer schulden maken. Toch blijft de overheid maar meer uitkeringen doen. Het lijkt het dividendbeleid van de VOC rond 1780 wel.
De groei van de arbeidsmarkt is door de vergrijzing verdwenen. Ouderen werken meer door, maar in deeltijd en minder productief. Dit zorgt al voor vermindering van de productiviteit, maar ook het leereffect wordt bijna nul, wellicht negatief van oude werknemers.

Vreselijk verhaal. We hebben lage groei gehad en volgens de wet van Okun was deze ver boven trend. Als de groei van de werkgelegenheid afzwakt, dan gaat de economische groei terugvallen in de VS en Europa volgt dan zoals altijd waarschijnlijk gedwee.
We zitten veel dichter bij een recessie in de VS dan ik dacht. Winstgroei staat door een en ander onder grote druk. We hebben zo’n 3,5% nominale groei gehad in de VS en dat leidde tot 4,5%+ nominale winstgroei en 2% loongroei. De lage loongroei leidde tot goede groei van de werkgelegenheid.
Nu lijkt een en ander te verergeren richting 3% nominale groei en 2%- winstgroei en 2,5% loongroei.
Stagflatie ligt met meer kans dan ik dacht op de loer. Als de prijzen niet gaan stijgen, dan gaat het helemaal mis met de winsten, zelfs bij lage loongroei. Als de prijzen wel gaan stijgen, gaat de FED een recessie forceren zelfs al was dit niet het plan.

Wat gaat tegen dit verhaal in?
  • ·         De mooie groei in Engeland. Waar halen die toch ineens bijna 3% groei vandaan. Er was en is daar geen geweldige groei van de productiviteit. Overigens was in het VK de productiviteitsgroei het afgelopen decennium het hoogste van de westerse wereld, samen met Japan (!) en de VS.
  • ·         De sprong in kennis in de wereld. Human capital is daardoor krachtiger geworden. De smartphone levert veel meer consumptiekracht op dan wat je ervoor moet betalen. Idem voor nieuwe medicijnen die wel werken. Zo zijn er meer voorbeelden te geven dat het beter met de wereld gaat dan de inkomensontwikkeling aangeeft.
  • ·         Schalieolie die slechts met idiote moeite te winnen is, maar wel rendabel kan zijn. Dit drukt waarschijnlijk de groei van de productiviteit in de VS enorm. Met heel veel moeite wordt olie gewoonenn, maar veel oneconomischer dan met conventionele olie. Toch is schalieolie een bidrage voor de economie geweest in de VS.
  • ·         Ouderen die werken is een plus, ook al is het maar in deeltijd met matige gemiddelde productiviteit (vergelijk Nederland en al onze deeltijdbanen die voor enorme welvaart hebben gezorgd en een dalende productiviteit per werkende)
  • ·         Het verhaal van Woody over infrastructuur en animal spirits. De Amerikaanse overheid kan de investeringen in infrastructuur nog enorm uitbreiden. Dat is rendabel bij een rente van 0%. In de eurozone zijn de animal spirits vrijwel verdwenen. De millenniumgeneratie lijkt meer animal spirits te hebben. Met enig geduld beginnen zij succesvolle zaken op te zetten en komt er toch een betere groei van de productiviteit. 

11 februari 2015

Fernald: 1,9% groei productiviteit en 2,1% structurele groei in de VS (San Francisco Fed)

Fernald en Wang (FED van San Francisco) hadden een niet al te lang artikel gemaakt over hoe de productiviteitsgroei ging in de VS, uitgesplitst naar sector en uiteraard met  een berekening wat de total factor productivity, TFP,  was en zou moeten worden.
Artikel: The recent rise and fall of rapid productivity growth

Het eerste plaatje laat zien dat Okun niet zo ver mis zat met zijn wet van 3% structurele groei in de VS van 1948-2007. In perioden met lage productiviteitsgroei was er gelukkig hoge groei van de beroepsbevolking.
Na 2007 gaan helaas productiviteitsgroei en groei beroepsbevolking samen het putje in. De komende jaren ziet Fernald een herstel tot 1,9% stijging van de productiviteit en samen met een kleine groei van de beroepsbevolking leidt dit tot 2,1% structurele groei denkt hij. Eigenlijk had hij uit willen gaan van 1,6% productiviteitsgroei, maar een jaar geleden was hij iets positiever dan nu. Dat is niet zoals de economische cijfers binnenkomen, deze geven een hogere groei van de beroepsbevolking aan. Productiviteitsgroei in het vierde kwartaal was -1,8%, maar dat lijkt flink te gaan verbeteren.
Structurele groei draait om de total factor productivity, de andere groei van de productiviteit anders dan door verbetering opleiding (is er niet volgens Fernald, het percentage dat nu de universiteit verlat als % van de beroepsbevolking is hetzelfde als bij de 55-64jarigen) en door meer investeren.
Als dat afzwakt kan het bedrijfsleven geen rente meer betalen over de investeringen.
Voor een hogere rente moet de TFP (voor bezettingsgraad  gecorrigeerd) gaan stijgen. Dat lijkt meer te gaan gebeuren dan Fernald denkt, denk ik.

De stijging van de productiviteit ging tot 2004 zoals Ter Veer en ik dachten. In een Kondratieffgolf heb je eerst dat de productiviteit hard stijgt in de nieuwe sectoren, ICT in deze golf. Men maakt steeds sneller ICT. In een volgende fase zie je dan dat die nieuwe sectoren, ICT nu dus, goed toegepast worden. dat gebeurde van 2000-2004.
daarna klapte het in elkaar. Dat had ik niet gedacht, het heeft overigens niet zo veel te maken met de kredietcrisis. De productiviteittrends veranderden al eerder aldus Fernald.
De bubbelsectoren waarop Summers zijn hoop gezet heeft, droegen negatief bij (bouw, financiële sector, grondstoffen).
Fernald zegt helaas niet hoe hij denkt dat het verder gaat na 2015. Ik denk dat de productiviteitsstijging terugkomt bij de IT intensive en not IT intensive sector. Niet enorm, maar ik denk dat het iets beter wordt.

16 oktober 2013

lage investeringen = lage groei productiviteit= lage groei of gaat de Kondratieffgolf toch omhoog? Is de supercyclus van grondstoffen voorbij

De laatste dagen wordt ik overspoeld met verhalen dat de economische groei heel laag moet blijven zelfs in de VS, omdat er de laatste jaren zo weinig is geïnvesteerd dat de productiviteitsgroei en daarmee de economische groei wel haast in moet storten.
De pessimisten zijn uiteraard zeer opgetogen over zo'n ellendige toekomst die zo goed past bij het huidige geknoei van de Amerikaanse politici die met alle macht proberen failliet te gaan terwijl de leading indicators zo aan aan het trekken waren.
Even door de instorting van het vertrouwen heen kijken en de vizier weer op de lange termijn richten.

Het plaatje hierboven laat zien dat de gemiddelde groei van de afgelopen vier jaar aan aan het trekken is van betreurenswaardig lage niveaus, maar nog heel laag is. De rode lijn geeft de productiviteitsgroei over een periode van vier jaar. Die productiviteitsgroei is lang niet zo ver afgegleden, ongeveer op het gemiddelde niveau van de afgelopen 40 jaar blijven steken.

De blauwe verticale lijnen geven de afscheiding aan tussen de periodes waarin eerst productiviteitsgroei en BNP normaal met elkaar meebewegen, dan vierjarige periodes vanaf 1977 tot 2000 waarbij de economische groei hoog was vergeleken met de lage productiviteitsgroei en daarna een periode van minder groei van het BNP dan de groei van de productiviteit aangaf. Na 2011 lijkt er weer een periode aan te breken met meer economische groei dan de productiviteit aangeeft.  Maar waarom?


17 september 2013

Is de potentiële groei in de VS weer 3-3,5% zoals F&C denkt of veel lager geworden?

Onderstaand verhaal van mij werd uit de Beleggingsnota geschrapt als zijnde te lang en ingewikkeld.
Ik vond het uiteraard zeer relevant als je een verhaal voor de komende vijf tot tien jaar wil vertellen, maar wie ben ik.

Tot voor enige jaren nam iedereen voor zoete koek aan dat de potentiële groei van de VS 3% was, het historisch gemiddelde dat de basis is voor de wet van Okun.
Schoorvoetend zie je dat de marktconsensus en de FED zijn opgeschoven naar ongeveer 2,25-2,5% vanwege de slechtere demografie en de ondertussen langdurig lage groei van de investeringen. De leer van het Nieuwe Normaal met bijbehorende financiële repressie gaat uit van nog lagere potentiële groei.
 Het afgelopen jaar zijn er diverse studies gedaan die wijzen op een lagere potentiële groei in de VS dan wij de afgelopen decennia gezien hebben. Enkele andere studies zijn juist positiever en geven aan dat de economische groei in de VS behoorlijk gestuwd kan worden door diverse gunstige trends en nieuwe technologieën wijzen op een betere potentiële groei.
In de onderstaande tabel staan enige varianten.
Potentiële groei VS
Deflatie/ Stagflatie
2010/2013 Gordon/ Grantham
Business as Usual
FED, Feroli, Oliner en Sichel
Historie
Okun, Siegel
Voorspoed/ Goldilocks
F&C, McKinsey
 
Groei beroepsbevolking
0,2%
0,5%
1-1,5%
0,7%
Bijdrage productiviteitsgroei
0,5%
1,25-2%
2%
2,5%
Totaal
0,7%
1,75-2,5%
3-3,5%
3,2%
De potentiële groei geeft een sterke indicatie voor het langetermijnscenario. Als de potentiële groei van de VS lager zou zijn dan 1%, dan wordt het erger dan het Japanscenario in de VS of komt er (minder waarschijnlijk) stagflatie als de dollar instort.

23 augustus 2013

Andrew Gates: productiviteitstijging zal hoog zijn in de VS

De laatste tijd heb ik vrij baan gegeven aan pessimisten over de productiviteitsstijging in de VS. Na 2004 is die afgezwakt en de trend doortrekkend kun je stellen: R,I,P. aldus Feroli van JP Morgan.

Vertwijfeld heb ik wat geschreven over McKinsey en hun aanbevelingen om de goei met tig % te stimuleren in de VS. Siegel heb ik er op nageslagen, maar die komt niet vedre dan het ontkennen dat de productiviteitsgroei is afgezwakt.

Ik hoop dat Andrew Gates van UBS gelijk heeft met zijn verhalen dat de groei aantrekt. Brynjolfsson en MacAfee hielden heel positieve verhalen, net als Oliner en sichel als ze in een goede bui zijn.
De pessimistische verhalen zijn gebaseerd op sombere waarnemingen zoals de lage investeringen van het afgelopen decennium en een vermeend einde van de kracht van de ICT Revolutie.
De optimistische verhalen zijn gebaseerd op een stroom van nieuwe mogelijkheden door nieuwe technologie, een aantreken van de investeringen nu de financiële repressie achter de rug lijkt in de VS.

Gates haalt uiteraard McKinsey aan met de volgende ovezichten:

gates is verder wat positiever over efficiency winsten. dat verbetert gezien de machteloosheid van vakbonden wardoor rücksichtlos reorganisaties doorgevoerd kunnen worden die de productivitiet vergoten door de kosten te verlagen.

26 november 2012

banken laten productiviteit VK instorten

Bovenstaand plaatje laat zien waardoor de productiviteitsgroei in het VK zo gedaald is, waardoor de groei sinds de kredietcrisis zo laag is: de financiële sector. De toegevoegde waarde per hoofd is hier flink afgenomen. Men kan niet meer raak rekenen voor financiële diensten en er wordt veel minder van afgenomen. Ingewikkelde financiële constructies, die verkopen niet meer. De bonusgraaier is zijn geld niet meer waard in het VK en dat heeft zijn consequenties.
Men heeft bijna al die hoogwaardige banen aangehouden, maar hoe lang nog, dat valt nog te bezien als men niet opnieuw veel meer financiële constructies etc wil.

24 november 2012

Gordon: groei Amerika is voorbij door zes tegenwinden

Robert Gordon, de expert op het gebied van productiviteitsstijging, heeft een grenzeloos somber verhaal geschreven over de toekomst van de VS, zelf noemt hij het een soort provocerende fantasie:
IS U.S. ECONOMIC GROWTH OVER? FALTERING INNOVATION CONFRONTS THE SIX HEADWINDS

Dit verhaal was ook de basis voor het sombere verhaal van Grantham over de VS op lange termijn, al zwakt Grantham enkele tegenwinden (terecht hoop ik) wat af, zoals ik in mijn recente post over Grantham besprak.

Gordon ziet versnellingen in de economische groei door de drie industriële revoluties sinds 1800, daarvoor was er weinig groei (de eerste van de stoommachine en de spoorwegen. de tweede met de auto's, elektriciteit, stromend water, de telefoon, oliewinning en nog heel wat meer en de derde met computers, internet en mobieltjes). Dat is in lijn met de Kondratieffgolven, per twee zie je een extra grote golf ontdekkingen/ toepassingen.
De spin offs van de tweede revolutie zoals vliegtuigen, autobanen waren in 1972 uitgewerkt en daarna zakte de productiviteitsgroei weg tot 1996. Dat is de neergang van de vierde Kondratieffgolf zoals wij dat indelen en het moeizame begin van de vijfde Kondratiefgolf.
Gordon denkt dat de derde revolutie alleen maar in de periode 1996-2004 heeft geleid tot extra groei en dat de spin offs van de derde revolutie heel wat kleiner zullen zijn dan die van de tweede. Dat vinden Ter Veer en ik veel te somber.
Gordon hoopt inderdaad te somber te zijn geweest, maar hij ziet zes tegenwinden die zelfs als er nog wat spin offs van de derde revolutie komen de groei in de VS uitermate pover zal zijn in de komende vele decennia.



Het bovenstaand paatje zou ongeveer de productiviteitsstijging kunnen zijn volgens Gordon in de VS, als koploper van de ontdekkingen van de derde revolutie.

23 november 2011

Keert de lange trend van de rente door hogere inflatie? Productiviteitstijging zegt nee


Van 1950 tot 1981 steeg de rente, daarna was de trend van de rente nu al 30 jaar omlaag. Dat is ongeveer lang genoeg, vooral als de inflatie gaat stijgen.

De inflatietrend gaat tegen de trend van de productiviteitsstijging in, zoals het plaatje van de VS laat zien.

De meningen over de productiviteitsstijging in de toekomst zijn verdeeld. De meeste economen verwachten een daling van de productiviteitsstijging. Van 1995-2000 vonden er overinvesteringen plaats in de ICT-sectoren en sindsdien zitten de investeringen in het Westen (maar wereldwijd stegen en stijgen de investeringen door China etc. hard) in het slop en daarom ziet men daling van de productiviteit. D.w.z. het westen zit in een Japanscenario.

Daartegen kan men inbrengen dat de ICT-Revolutie nu in de gunstige derde fase zit waar deze door de hele economie goedkoop toegepast wordt. Het internet hervormt vele sectoren (inclusief verzekeringen). De wetenschappelijke kennis en de kracht van netwerken zijn het afgelopen decennium geëxplodeerd. Relatief veel innovaties staan op stapel, niet alleen in de ICT maar ook voor alternatieve energie, de medische wetenschap. De productiviteitsstijging in de VS wijst op boven normale productiviteitsstijging ondanks de lage investeringsgroei. D.w.z. het voorspoedscenario gaat weer terugkeren in het Westen, in de landen zonder extreme schuldenproblemen.

21 mei 2011

Cowen: innovaties nu te onbeduidend versus McAfee en Brynjolfsson: digitale revolutie transformeert economie (McKinseys productivteitsgroeidebat)

Bij McKinsey (the debate zone) is een debat losgebartsen of de productiviteitstgroei in de VS op zijn retour is zoals Tyler Cowen (van Naked Capitalism) zegt of dat juist het beste nog voor ons ligt van de productivteitsgroei door de ICt (digitale) revolutie.
Tyler Cowen is de pessimist die de modale man in Amerika alleen maar ziet achteruithobbelen, heel anders dan in de periode 1870-1970. Er zijn weleen hoop innovaties, maar die brengen de onderklasse (sommigen, zoals Tyler Cowen noemen het nog steeds de middenklasse) weinig welvaart. De Amerikaan wordt relatief steeds armer ten opzichte van de modale wereldburger, de Chinees.
Je hebt helemaal niets aan internet vor inkomens groei van de onderklasse, een uitvinding die nauwelijks mensen aan het werk houdt: er werken maar 2000 mensen bij Facebook, bij Google ook niet veel en bij Twitter 450. Kortom, we 9=delen van het Westen) zitten al decennia in de Grote Stagnatie en die houdt nog een hele tijd aan.

Andrew McAfee en Erik Brynjolfsson verkondigen het verhaal van wat Ter Veer en ik de derde fase van de productiviteitsgroei in de lange golf noemen: we zitten nu in de fase waar een nieuwe technologie (ICT) overal goedkoop toegepast wordt. Dat betekent hoge productiviteitsgroei.
De laatste jaren is de productiviteitsgroei in de VS helemaal niet laag, net zo hoog als op het hoogtepunt rond 1950-1965 en veel hoger dan voor 1995. Dat komt door computers (hardware, software, netwerken)
Chips zijn nu overal, niet alleen in computers. Van auto's tot wenskaarten, overal worden ze nu teogepast. De ICT-Revolutie voldoet aan de eis dat het een overal toegepaste technologie is en daarom grote transformatieve innovaties oproept.
McAfee en Brynjolfsson zien de ICT Revolutie oprukken en dure advocaten en dokters (voor een groot deel) vervangen. Auto's die vanzelf veilig rijden, software die goed reageert op stemmen, alles goed vertaalt. We komen in het SoLoMo tijdperk van John Doerr (Social, local, mobile technologies).
Diverse zaken gaan al efficiënt, zoals bestellen bij Amazon. Maar er zijn nog heel wat diensten die veel efficiënter kunnen. Bureaucratie kan veel verbeterd worden. Ambtenaren laten ineens hoge productiviteitsgroei zien (ze worden bij bosjes ontslagen in de VS zonder dat de dienstverlening verslechtert).
Ze nemen het motto van William Gibson over:"The future is already here—it's just not evenly distributed."

Daar richt zich de discussie voor een groot deel op: profiteert nu al een groot genoeg deel van de mensheid van de ICT-Revolutie of gebeurt dat pas in de volgende fase van de Kondratieffgolf (waarin de groei afzwakt maar goed blijft en de winstgevendheid van het bedrijfsleven afkalft maar nog redelijk blijft), maar die fase komt pas na 2018-2020 volgens ons.