Posts tonen met het label rente. Alle posts tonen
Posts tonen met het label rente. Alle posts tonen

13 augustus 2016

De rente stijgt, maar je kunt er toch niet zo zeker van zijn

Rente omhoog
Economisch nieuws valt mee, scenarioanalyse zegt dat secular stagnation stemmen gaat verliezen aan scenario’s waarin de rente hoger hoort te zijn, de S&P staat te hoog en stijgt verder met de dollar niet te sterk. Inflatietrend is iets omhoog op huren, gezondheidszorg, importprijzen, iets betere pricing power en inflatieverwachtingen zijn te ver gedaald. FED verhoogt rente in december, anders gaan ze af, kunnen ze de rente nooit meer verhogen (ongeveer zelfde motivatie als eind 2015 voor eerste verhoging). Er is groeiende aversie tegen negatieve rente (remt groei door hogere besparingen particulieren en minder investeringen bedrijfsleven, lagere pensioenen).
Er wordt te veel gespeculeerd op rentedaling door de portfoliomanagers (ongebruikelijk), er is capitulatie onder de economen (JP Morgan: vijf van de zeven indicatoren die we gebruiken wijzen op rentestijging, maar gezien hun afnemende voorspelkracht geloof ik ze niet meer. Met name voor Amerikaanse staatsleningen wijst alles op rentestijging in hun indicatoren).

Rente omlaag
Er komt geen renteverhoging in december, daarvoor is macro niet goed genoeg (geen 2%+ groei en geen PCE van 2%, zwakte in loonstijging na revisies, ook al komt dit vooral door lagere bonussen)
De Bank of Japan, ECB en BOE kopen meer leningen dan de overheden aan nieuwe schulden maken. Dit betekent aldaar druk op de rente en extra vraag naar Amerikaanse staatsleningen. De Amerikaanse rente moet lager zijn dan het ijzersterke traditionele verband met het voortschrijdend gemiddelde van de korte rente aangeeft.
De gecombineerde aankopen van de centrale banken wijzen volgens een zeer overtuigend plaatje van Bianco op duidelijk verder dalende rentes.

De markt dicteert al decennia de rente aan de FED. De markt wil geen hogere rente en de FED buigt zich in allerlei bochten om uit te eggen waarom ze de rente niet verhogen al hebben ze dat via hun ‘dots’ wel voorspeld.
Bernanke legt het uit met de echt nog niet afgelopen trend van dalende potentiële groei, dalende evenwichtswerkloosheid en dalende geschatte neutrale FED-rente. De neutrale FED-rente daalt hard en gaat volgens hem verder omlaag. Dat zet druk op de lange rente.

Eindgedachte
Ik geloof in een stijgende rente. Dat is rationeel, elke scenarioanalyse komt daar op uit. Maar de rente wordt steeds meer door andere factoren bepaald dan groei en inflatie in de VS. Institutionele vraag vanwege regelgeving, vraag door centrale banken, gewenste enorme valutavoorraden (tendens sinds de Aziëcrisis van 1998, dit verklaart voor een groot deel waarom de rente na 1998 zo gedaald is terwijl de inflatieverwachtingen en inflatietrend zo constant horizontaal bleven), het beïnvloedt de rente steeds erger. Vooralsnog zijn die andere krachten, die ik zombiekrachten noem, een zeer krachtige druk richting nog lagere rente.
Die zombiekrachten kunnen de andere kant op gaan, als er meer overtuigende studies komen dat negatieve rentes slecht zijn, te lage rentes de animal spirits uitblaast. Dat het niet goed is de markten zo erg te verstoren. Centrale banken kunnen op het idee komen om hun balansen te verkorten door aflossende leningen niet te herbeleggen. Dat zou een enorme rentestijging betekenen volgens Bianco (en mij). Zo ver is het nog niet. Zombiekrachten zijn tijdelijk overwinnelijk als het neerwaartse rentemomentum overdreven wordt, te veel capitulatie is voor een dalende rente. Dat lijkt tijdelijk het geval.


De grote draai in de rente is pas echt onvermijdelijk als de machtsposities BEGI keren, dus als bedrijfsleven (geen verdere daling winstbelasting, dichten van ergste belastingontwijking) en upper class individuen zwakker worden en overheid en employees (hogere minimumlonen, aow, uitkeringen) sterker worden.

16 april 2016

zou de rente eindelijk eens gaan stijgen?

Vaak laat ik bovenstaand plaatje zien. De lange rente, vijf jaar vooruit zou volgens de theorie in lijn moeten lopen met de verwachte gemiddelde nominale groei van het BNP. Dat wordt benaderd met de rode pijl voor de VS.
De oranje lijn geeft de werkelijke rente aan (5 jaar swaprente 5 jaar vooruit).
Daar men eindelijk gelooft dat de (nominale) groei niet meer wordt wat het geweest is, zit die werkelijke rente onder de pijl. 
Sinds 2014 is er nog een nieuwe neerwaartse trend in de rente ontstaan, mede door lagere olieprijzen, negatieve rentes en een FED die alleen maar naar de beurs kijkt.
De rente is aanbeland op de onderste range (in de VS). 
Het zou kunnen dat de rente stijgt richting het dunne neergaande lijntje.
Men is nu wel heel erg negatief over groei en iflatie. Het zou zo maar kunnen dat de FED de groei niet langer onderschat. Er is ook steeds meer kritiek op negatieve rentes. Nog meer cadeautjes van centrale banken helpt niet, het zou contraproductief kunnen zijn.

16 september 2015

doet ze het of doet ze het niet: nee zegt markt, ja zeggen centrale bankiers en arbeidsmarkt, nee zegt Summers en andere aanhangers van secular stagnation; geen idee wat beurs gaat doen op FED

De markt heeft een renteverhoging flink uitgeprijsd, al kun je dan nog steeds niet concluderen dat dit betekent dat de FED de rente niet verhoogt. Het kan ook goed zijn dat de korte rente even niet reageert op een renteverhoging vanwege de excessieve vrije reserves van de banken.

Vandaag is de markt ineens niet meer zo zeker dat de FED de rente niet verhoogt. De rente vloog ineens omhoog. Het economisch nieuws is goed. Detailhandelsverkopen sterk, initial claims werkloosheid extreem laag, nieuwe banen extreem hoog. Transportcijfers zijn ineens weer heel sterk. De aandelenbeurzen zijn weer vriendelijk en de volatiliteit daalt weer.


Opvallend was het commentaar van diverse centrale bankiers. Trichet zei dat de FED zich niets aan moet trekken van rare adviezen van het IMF en de OECD. Rajan van India zei dat de FED de rente moest verhogen om verlost te worden van de onzekerheid. Kuroda smeekte om een verhoging, dat straalt vertrouwen uit in de Amerikaanse economie en stopt de stijging van de yen tegen de dollar.

Larry Summers is een van de luidruchtigste exponenten dat de FED de rente niet moet verhogen. http://larrysummers.com/2015/08/23/the-fed-looks-set-to-make-a-dangerous-mistake/
De FED is helemaal gek als ze de rente verhogen. De inflatie is veel te laag en de ingeprijsde inflatie is ook op tienjaarbasis lager dan 2%. Ex volatiele en moeilijk meetbare zaken zoals energie, voedsel en toegerekende huren is er niet eens 1% inflatie.
Een hogere rente zal de investeringen remmen, aanzetten tot meer sparen, een hogere dollar veroorzaken en zo een hogere werkloosheid.
Financiële stabiliteit breng je ermee in gevaar. Een rentestijging is niet ingeprijsd en dat is de eerste keer sinds 1994. Toen explodeerde de rente en werd de obligatiemarkt een bloedbad.
Dat was natuurlijk ook te verwachten in het denkraam van Summers. Hij werd gepasseerd als baas van de FED en nu zie je de gevolgen volgens hem: doldrieste verhoging van de rente dreigt met dramatische gevolgen voor de hele wereld, de arme landen voorop. Hoe hebben ze toch zo dom kunnen zijn om hem niet baas van de FED te maken zie je hem nog steeds denken.

Andy Lees van AML denkt heel anders. De veel te lage rente zorgt voor een blijvend lage groei van de productiviteit. Een 0% rente houdt zombiebedrijven overeind. Die moeten weg en vervangen worden door bedrijven die wel productief zijn en wel rente kunnen betalen. De 0% rente garandeert het voortduren van secular stagnation. Men durft dan niet meer te investeren en koopt slechts eigen aandelen in of neemt andere bedrijven over.Een meer plausibel verhaal dan dat van Summers vind ik.

Het verband tussen productiviteitsgroei en de reële rente (hier benaderd in rente minus gemiddelde inflatie van afgelopen vijf jaar) is zwak geweest. Het is wel positief. De reële rente lijkt de groei van de productiviteit te leiden.

Verder is het onduidelijk wat er gebeurt op de beurzen als de FED de rente verhoogt. De lessen uit de historie geven aan dat de aandelenbeurzen dan licht stijgen. Zie collega Belinski http://uk.businessinsider.com/stocks-will-be-fine-if-fed-raises-rates-2015-9
En volgens Goldman Sachs stijgen de beurzen buiten de VS dan zelfs meer.
Toch is dat deze keer niet zo zeker. Als de boodschap bij verhoging niet is dat men optimistisch is over Amerika en dat men echt aangeeft dat men de rente weinig zal verhogen volgens verlaagde voorspellingen van de rente in de toekomst, dan kan de beurs een hartverzakking krijgen. Als men de rente niet verhoogt, dan kan de beurs het ook benauwd krijgen of men kan tijdelijk overenthousiast worden.

8 augustus 2015

Hilsenrath moet rente omhoog praten, bij renteverhoging al in september hoort dit ook te gebeuren

Fed gouverneur Lockhart schokte de rentemarkt met zijn opmerking dat hij gaat stemmen voor een renteverhoging in september tenzij er iets geks gebeurt (there is a high bar right now to not acting, speaking for myself”  ). Zijn mening is ongeveer het gemiddelde in de FED, dus in de FED heerst er wel een stemming om de stof van het rentewapen af te gaan poetsen.
Hilsenrath schrijft nu enkele keren per week dat de FED de rente gaat verhogen, ook als de economische cijfers niet meezitten. Te lage stijging van de loonkosten volgens de Employment cost index? DeFED kijkt er doorheen. Te lage groei van de werkgelegenheid? Hilsenrath meldt dat de FED desondanks wil volharden in haar snode plannen om de rente te verhogen.

Hornbach van Morgan Stanley heeft wat zitten rekenen aan wat het voor de rente tot vijf jaar betekent als de rente in september wordt verhoogd in plaats van december en wat als de markt ineens een ander tempo ziet dan drie verhogingen per jaar.
Mike is de periode tot de eerste renteverhoging volgens de futures markt. Die periode is gestaag aan het afnemen in de afgelopen jaren, maar de markt ziet nog enige tijd om te gaan, tot december.
Poke geeft het tempo aan dat de markt inprijst van de verhogingen. Die trend is dalend en nu is het 3 per jar.
Hornbach voorspelt al jaren een stijgende rente en wordt steeds wanhopiger. Waarom daalt de rente toch? Zelfs vandaag daalde de rente terwijl de groei van de werkgelegenheid mooi was en de brede werkloosheid daalde en de lengte van de gemiddelde werkweek (een leading indicator) steeg en er kleine opwaartse herzieningen waren in de voorgaande maanden. De oleiprijs krijgt nu de schuld.
In bovenstaande tabel van Hornbach (Morgan Stanley) zie je bijvoorbeeld dat de vijf jaar rente bij 3 verhogingen per jaar bij eerste verhoging in september toch duidelijk hoger staat dan bij eerste verhoging in december zoals de markt nu inprijst.
Nog wat manipulatie van de FED via Hilsenrath in de Wall Street Journal en de gebeden van Hornbach worden verhoord: verhoging in september en dan dus die hogere lange rente.
Tenzij de olieprijs verder door de grond gaat, dan gaat alles mis, deflatie en toch weer uitstel, whatever Hilsenrath ook roept.

6 augustus 2015

FED dreigt rente te verhogen in september, maar geldmarkt reageert dan nog niet

Bianco maakt een behoorlijke U-turn voor zijn voorspelling van de FED-renteverhoging door de opmerkingen van Lockhart (en Bullard). Die zegt dat de economie totaal moet instorten wil hij niet voor een verhoging van de rente stemmen in september. En hij wordt gerekend tot het basisblok van stemmers in de FED dat samen voor hetzelfde stemt.

Bianco houdt het ineens voor mogelijk dat de FED de rente in september al verhoogt en niet op zijn vroegst in december. Overigens gelooft hij niet dat de depositorente hierdoor zal stijgen, daarvoor gaat men niet wild genoeg te werk met enorme reverse repo maatregelen van de nodige triljarden. Dat zou de S&P te veel naar beneden brengen. Dus de FED verhoogt de rente en de geldmarkt gaapt en zegt de korte rente blijft gewoon nul.

Waarom ik de mening van Bianco zo hoog heb? Hij had de laatste jaren gelijk voor de juiste redenen bij de rente. De rentedaling hoorde bij een tegenvallende groei en een FED die zo lief mogelijk probeerde te zijn. Bij aandelen was hij wat te pessimistisch maar niet altijd, bij de olie- en goudprijs de laatste tijd behoorlijk goed.

Gisteren betoogde hij nog vol vuur dat de FED de rente niet durft te verhogen, want men wil de aandelenkoersen zo veel mogelijk opkloppen. Al vele jaren prijst de markt veel te veel stijging in van de FED-rente. Dus als de markt al weinig rentestijging inprijst, dan moet je in de startblokken zitten veel minder rentestijging in te prijzen. De markt zit ver onder de dots van de FED
(plaatje: de sliertjes van de ingeprijsde FED rente liggen bijna steeds boven de echte FED rente)
Bernanke zei het al, financiële stabiliteit is belangrijk. Het enige wat de FED kan doen om de groei te bevorderen is de aandelenkoersen oppompen. Dat helpt de groei. Bij elke daling van 10% van de aandelenmarkt is de FED dus in paniek.

Een beetje bijkleuring kan geen kwaad. Het is zo lang geleden dat de FED het in haar hoofd haalde zo iets vreselijks te doen als verhoging van de rente, dat een hele generatie obligatiehandelaren dit nog nooit hebben meegemaakt (een generatie als portfoliomanager duurt minder lang dan een generatie bij normale mensen). De meeste handelaren kunne zich zo iets raars als een verhoging van de rente eigenlijk niet meer voorstellen. Het is een soort rare fantasie, maar het kan toch niet, een rentestijging. We zitten vast in een periode van financiële repressie, erger dan het Nieuwe Normaal, van Secular Stagnation, het einde van de productiviteitsstijging, met de nakende instorting van China voor de deur. Griekenland is een bodemloze put. Tot in lengten van dagen moeten die vrekkige Duitsers en Nederlanders de Griekse economie met 10% van hun BNP steunen. Ergo, de ECB zit in het jaar 2100 nog te werken met negatieve rentes tot meerdere glorie van straatarme rentenierende Grieken.


En toch, de FED gaat de rente verhogen. Misschien niet in september maar dan toch wel in oktober of december. Men gaat echt de geldmarktfondsen een rente aanbieden die nog hoger is dan 0,25%. De Amerikaanse groei is boven potentie, de werkloosheid is echt te laag en de rente is al te lang 0% geweest. 
Het wordt een totale afgang voor de FED, de geloofwaardigheid krijgt een enorme knauw als de FED de rente niet gaat verhogen. Men heeft al betoogd dat het goed is om snel te beginnen om zo de rentestijging langzamer te laten verlopen.

30 mei 2015

Godot gaat de rente verhogen in de VS, maar nu komt hij wel, echt.

Het lijkt allemaal maar gekkenwerk, die plannen van de FED om de rente te gaan verhogen. De economische groei valt tegen, de lievelingsindicator Labor Market Conditions Index (plaatje Morgan Stanley, Zentner) is weer weggezakt onder nul, de voorspellingen voor de economische groei voor 2015 moeten naar beneden worden bijgesteld en de lonen stijgen niet harder en weinig wijst erop dat er plotseling vaart in zou komen te zitten.
 Inflatie is te laag en de stijging van de olieprijzen van de laatste tijd lijkt te zijn gestopt en zou wel eens opnieuw kunnen gaan dalen (maar door dalende voorraden in de VS is de olieprijs aan het stijgen).
Er is wel een beetje hulp vanuit de stijgende Employment Cost Index, de dalende werkloosheid en zeer lage intial claims voor werkloosheid, maar je kunt uit de economische cijfers zelfs met fantasie nog niet eruit halen dat het zo veel beter gaat met de Amerikaanse economie vergeleken met de afgelopen paar jaar.
Die aandrang, kennelijk niet te beheersen behoefte, om de rente te verhogen, komt kennelijk ergens anders vandaan. De FED staat bij de ooit komende recessie met lege handen als daarvoor de rente niet verhoogd wordt. Dan kan men de rente niet of nauwelijks nog verlagen en uitbreiding van de balans heeft groeiende nadelen.
Het is dus net als bij het stoppen van extra QE: de economische cijfers gaven de logica daarvan niet aan, maar toch gebeurde het.
De FED gaat de rente dus verhogen en liefst beginnend in 2015, want in een verkiezingsjaar is minder prettig voor de FED, dat leidt tot gemopper van de politiek en wie weet komt die tot akelige nieuwe regels die de vrijheid van de FED zullen gaan insnoeren (audit de FED roept men al).
De FED moet iets doen wat nooit eerder is geprobeerd, nooit is goed gegaan sinds 2008 bij geen enkele centrale bank in het Westen: de rente verhogen, QE wegdoen en dat nog wel met nieuwe instrumenten. Allemaal nooit eerder uitgeprobeerd.
De markt lacht de FED uit. De korte rente blijft 0, ook als je de rente zou willen verhogen. Je doet het toch niet en als je het we doet zal de markt niet volgen. De korte rente blijft 0.
Er zijn nu veel te veel vrije reserves (11% van hun kapitaal). Banken hoeven niet te reageren op het beperkt terugtrekken van vrije reserves door de FED. Dat was heel anders toen de vrije reserves in de buurt van $100 miljard lagen, maar niet nu het eerder $3000 miljard is. Toen maakte $10 miljard terugtrekken indruk van de vrije reserves, nu merken ze het niet eens. 
De FED weet dat ook wel. Daarom gaan ze de markt op met reverse repo’s. Daarmee kun je geldmarktfondsen de repo rente geven. Maar daar zit nu een maximum op van $300 miljard (meer durft de FED nu nog niet). Er is minstens $1500 miljard nodig. Dan echter komen bepaalde banken in problemen, dus dat gaan ze bij de FED niet doen. I rest my case zegt de markt. Weg met de dots, de voorspellingen van de FED over hun rente zeggen niets..
De FED moet dus de balans verkorten, anders kan het niet. Dat durven ze ook niet. Nee, de FED kan voorlopig de rente niet omhoog krijgen, pas als ze net zo brutaal worden als Volcker dan gaat dat lukken.
En toch dus, dat kleine dametje gaat het samen met haar secondant Fischer voor elkaar krijgen: een hogere rente vanwege dat het moet (een soort vrouwenlogica die ons al zo vaak gered heeft) en de lage werkloosheid de markt doet geloven dat 0,5% rente niet al te absurd is.

19 maart 2015

Bianco over de FED, de Amerikaanse economie en winstgroei en de olieprijs

Het was weer tijd voor de maandelijkse conference call van Jim Bianco. D.w.z. weer even flink onderdompelen in een gezonde portie pessimisme. Daardoor zit Jim Bianco al jaren goed met de rente en de tegenvallende groei in o.a. Amerika. En als gelovige in het opdrijven van aandelenkoersen via QE zat hij er met de beurzen ook niet gigantisch naast (wel iets te pessimistisch).

De FED
Yellen is een kundige dame, een goede econoom en voorspellen kan ze ook boven gemiddeld volgens Bianco. Maar die persconferenties, nee die doet ze slecht. Yellen is een brekebeentje dat zich steeds in de nesten praat. De ene keer zegt ze dit dat gerepareerd moet worden en dan weer dat wat weer recht gezet moet worden. Ze liet zich calendar guidance overkomen met te zeggen dat patient a couple meetings was en a couple iets als twee was, terwijl het juist de bedoeling was van de FED om geen calendar guidance te geven. Men wilde overstappen van het considerable time regiem naar data dependent, maar daar kwam door dat zeggen dat a couple twee was niets van terecht.

Gisteren moest ze dat ‘patient’ repareren. De FED is gewoon te bang geweest dat de markt zou instorten als de bittere pil van verwijderen ‘patient’ niet verzacht werd met allerlei zoetigheidjes. Daarin schoten ze door. 
De FED heeft gecapituleerd voor de markt en de voorspellingen voor de rente, de dots, voor 2015 in lijn gebracht met de markt. Dat zal nog een tijd doorgaan. Als de markt de renteverhogingen uitprijst dan gaan de dots ook voor 2016 en 2017 dat spoor volgen.
[N.B. ik denk dat de FED de markt nu op het spoor gaat zetten dat ze echt de rente willen verhogen volgens wat ze nu in de dots hebben neergezet. Aan Fischer komende week de schone taak hier een begin mee te maken. Ik ben het eens met Bianco dat de FED het voor elkaar moet krijgen dat de rente op het niveau van de dots moet komen, men wil niet dat de markt onplezierig verrast wordt.]

De FED zegt steeds (sinds 2010) dat er t.z.t. een verhoging van de rente aankomt, maar slikt dat steeds weer in. Al;s de werkloosheid onder 7% komt, nee onder 6,5%, over considerable time, u moet patient zijn, nee we moeten reasonable confidence hebben in inflatie  [nee, we zijn irrational exuberant en dan verhogen ze pas de rente]. 
Ze overschatten de economische groei voortdurend en de inflatie nu ook. Als de S&P een beetje hapert, zijn ze zo geschrokken elke keer weer dat er opnieuw een cadeautje voor de markten komt. Dat is standaard geworden en zo kwamen we aan QE2, Operation Twist, QE3, Qeternity en zal het door blijven gaan. Ze blijven de guidance veranderen, wat de werkloosheid ook is, er wordt altijd wel een draai gevonden om de rente niet zo veel te verhogen als beloofd.

Bianco denkt steeds stelliger dat ze de rente in 2015 niet gaan verhogen. Het is weer helemaal niets met de economische groei in de VS en de groei van de werkgelegenheid stinkt. De inflatie beweegt helemaal niet richting 2%. Winstgroei is slecht en daarom moeten ze veel doen om de S&P niet in te laten storten. Dat zal daarom ook niet gebeuren, maar de koersstijging zal niet ver van 0 afwijken dit jaar. De FED wil niet de schuld krijgen dat de S&P in elkaar klapt omdat ze te ijverig het renteverhogingsevangelie hebben gepreekt. De FED gaat de rente pas echt verhogen als het overduidelijk door de markt is ingeprijsd, zodat ze minder kunnen verhogen dan gevreesd.
Het economische nieuws valt weer flink tegen in de VS. Zo gaat dat elk jaar. Aan het begin van het jaar voorspellen de economen dat er escape velocity is, om in de lente erachter te komen dat dit nog niet het geval is. Het weer was te koud en er waren onverwachte tegenslagen. Daardoor is er een soort seizoenpatroon in de economic surprises aan het ontstaan.

Hoe het gaat met de winst- en omzetvoorspellingen van Amerikaanse bedrijven gaat, zegt het eigenlijk allemaal. Er is gewoon een heel sterke trend van neerwaartse herzieningen van de verwachte winsten, al jaren harder dan zoals vroeger de winstverwachtingen verlaagd werden. Nu zijn het de lagere olieprijzen en de dollar, het is altijd wel wat. De consensus zit nu op -5% voor het eerste kwartaal, -3% voor het tweede, -1% voor het derde kwartaal en dan komt er op miraculeuze wijze een groei van +2% voor het vierde kwartaal. Die cijfers voor het tweede, derde en vierde kwartaal gaan nog flink verder omlaag. Met de omzetten gaat het niet anders. Men is veel te optimistisch en de bedrijven maken overuren om de guidance voldoende te verlagen zodat een en ander niet meer tegenvalt bij presentatie van de kwartaalresultaten. De guidance is enorm, met sprongen, aan het verzwakken. Dat is in lijn met economische groei die niet in lijn is met de veel te optimistische verwachtingen.

Er is maar één economisch cijfer dat aangeeft dat het wel goed gaat met de economie: de groei van de werkgelegenheid. Bianco begint nu te twijfelen of die cijfers wel kloppen. In 2011 is men de surveys op een heel andere manier gaan doen. Daarvoor was de groei van de werkgelegenheid heel volatiel, daarna ineens veel minder.  Het cijfer stinkt. De groei van de productiviteit is ineens verdwenen, heel raar. Misschien is er iets anders aan de hand. De banengroei in de bouw was groot, maar housing starts zijn al jaren stabiel. Idem in de retail sector. Detailhandelsverkopen zijn nauwelijks gestegen, maar de werkgelegenheid wel. Vreemd.

Dan de olieprijs. Dat is een teken dat de vraag tegenvalt. Deze blijft steeds verder achter bij de verwachtingen. De productie neemt niet af. Geen wonder dat de voorraden enorm stijgen: die reageren per definitie op onverwacht tegenvallende (of meevallende) vraag. Men blijft maar geloven dat de olieprijs stijgt. Men koopt maar door met ETF’s olie. Er is geen teken van capitulatie. Men kotst de verkeerde posities nog niet uit. We hebben hierdoor voor het eerst een negatieve dollarmiljardair gekregen. Een Braziliaan die de rijkste man ter wereld wilde worden, daarom vorig jaar zijn olieleverage maar eens enorm opschroefde en nu een netto waarde heeft van lager dan -/- 1 miljard. Hij is nu de armste mens ter wereld.

Dan de vragen.
Wat gebeurt er met de dollar? Die gaat verder omhoog, niet omdat de FED de rente gaat verhogen, maar omdat ze hun balans niet verder opblazen terwijl de Bank of Japan en de ECB dat wel doen. Het is niet de oplopende rente die voor de sterke dollar gaat zorgen.
Wat doet de rente? De Amerikaanse 10-jaar rente gaat de lows van 1,37% weer testen, zo roept Bianco al heel lang en nog steeds.
Komt de daling van de productiviteit door het grote aantal part timers? [Niet helemaal vond Bianco, maar ik vind van wel. Ouderen werken steeds vaker part time door en hun productiviteit groeit minder dan die van jongeren.  Overigens, de hoge groei van de werkgelegenheid en de lage groei van de productiviteit is niet iets dat alleen in de VS speelt. Er is een enorme groei van de werkgelegenheid zonder dat je een enorm cijfer hebt voor economische groei. In de VS heb je 2,3% groei van de werkgelegenheid, nauwelijks lager dan de groei van het BNP. Niet in lijn met wat de wet van Okun zegt. In Spanje heb je 3% groei werkgelegenheid bij lagere groei BNP. In Mexico 4% groei bij idem. In Hongarije ook 4% groei werkgelegenheid. In het VK2% en vergeleken daarmee niet zo’n beste groei. Nieuw Zeeland 3,5% groei werkgelegenheid. Japan 0,8% (dat is veel bij een flink krimpende, vergrijzende bevolking).]

Verder merkte iemand op dat wat er nu gebeurt, het normale voorspel van een recessie is. Iedereen ontkent dan dat alles slechter aan het gaan is. Het is zo duidelijk dat alles tegenvalt, veel slechter gaat dan verwacht. Bianco gaf hem gelijk, dat zo alle recessies beginnen. Maar de Amerikaanse groei lijkt slechts flink tegen te vallen, voorlopig nog niet onder nul te raken. De winstverwachtingen etc. zijn slecht, maar niet zo slecht als bij een recessie gebeurt. 

4 februari 2015

Nairu, natuurlijke werkloosheid en rente (DB)

De meest gangbare theorie waarom de FED de rente moet gaan verhogen is dat de werkloosheid zo laag aan het worden is in de VS, dat de inflatie welhaast op moet gaan lopen. Om oververhitting te voorkomen moet de FED dan de rente gaan verhogen. Je moet daarmee beginnen voordat de inflatie begint te stijgen, anders ben je te laat en stijgt de inflatie zo veel dat je die alleen maar met een recessie tot aanvaardbare hoogte kunt reduceren.
Dan kijkt men of de werkloosheid boven Nairu, non accelerating inflation rate of unemployment ligt.
Als de werkloosheid onder Nairu komt, dan trapt de FED volgens die theorie op de rem, neemt de punch bowl weg van de te veel feestvierende consument.
Helaas is niet bekend wat Nairu is, het verandert in de tijd. Men maakt daarom aannames, 'educated guesses' wat Nairu zou zijn. De economische onderzoekers bij de FED hebben verhalen geschreven dat nairu wel eens 5,2-5,5% zou kunnen zijn. De FED gouverneurs geloven dit voorlopig en hebben hun schattingen, 'dots' hierop afgestemd.
Maar de markt gelooft er geen snars van. 4,5% ligt meer in de richting en ik denk dat dit klopt. Dan pas ga je denk ik echt betere loonstijgingen zien die de kerninflatie omhoog gaan brengen.
De FED zal waarschijnlijk ook wel gaan roepen dat nairu lager is dan 5,2-5,5%. Men heeft al eerder herroepen onder welke werkloosheid men aan renteverhogingen dacht: bij 6,5%, 6%, 5,35%, nee lager.
Dat betekent dat de 'dots' waarschijnlijk wat omlaag gaan, maar ik denk niet tot de niveaus die de markt nu inprijst.
Het plaatje van Deutsche Bank geeft ongeveer aan wat een en ander voor de korte rente betekent als de markt anders over de hoogte van Nairu gaat denken.
Interessant is dat bij een lagere Nairu een lagere rente op korte termijn hoort en een hogere op lange termijn. De vervlakking van de rente is te ver gegaan als men gelooft dat Nairu lager is. Als men gelooft dat Nairu hoger is dan 4,5%, dan heeft men een veel te lage rente in de rane 0-5 jaar ingeprijsd. Alle secuar stagnation ten spijt, het lijkt toch echt moeilijk met Amerikaanse staatsobligaties rijk te worden in de rest van dit jaar (maar je hebt al een smakelijke +10% te pakken over januari met 30-jaar staatsleningen).

15 januari 2015

de nijpende schaarste aan nieuwe staatsleningen in de wereld

Briscoe van Morgan Stanley wist onderstaande tabel te produceren (in miljarden dollars) wat er over blijft voor beleggers aan nieuwe staatsleningen als je de nu bekende koopwoede van centrale banken er van af trekt

USD
JPY
Euro
UK
Total
2010
1350
83
526
221
2179
2011
484
117
330
93
1024
2012
1088
108
343
-9
1531
2013
259
-575
397
146
227
2014
386
-558
364
60
251
2015
624
-792
161
75
68

Hier zit de QE van de ECB nog niet in. Mocht de ECB het in het hoofd halen om voor € 500 miljard aan staatsleningen te gaan kopen, dan zijn de poppen aan het dansen. dan gaat de rente voor steeds langere looptijden onder nul in de eurozone.

Dat hoeft natuurlijk niet. De algemene theorie van o.a. de FED is dat de hoeveelheid leningen de rente bepaalt, de verandering van de asset allocatie over de leningen, en niet de nieuwe stroom die zo ontzettend veel kleiner is. Mevrouw Watanabe veroorzaakt met haar andere inrichting van de Japanse beleggingsportefeuilles grotere stromen dan de getallen in bovenstaande tabel. 

13 januari 2015

de rente voorspellen: 1% omhoog, is het zo eenvoudig?

Sommige mensen zeggen dat het voorspellen van de rente over één jaar heel gemakkelijk is: je moet of +1% of -1% voorspellen. Dat perkt de keuzes in. We zijn op weg naar -1% en dan moet je kennelijk +1% gaan voorspellen. Zo simpel is dat.
 Het eerste plaatje lat per  de 15de van de maand de verandering van de rente zien, het onderste op elke dag van het jaar. We zijn net onder de -1% gekomen in de VS.
Nu dus 1% omhoog met de rente in de VS volgens het beproefde recept

6 januari 2015

Gundlach: rente gaat flink verder omlaag in de VS want olieprijs geeft aan dat economische groei wegglijdt

Gundlach is sinds de val van Bill Gross de officiële obligatiekoning van Wall Street geworden. De laatste jaren kwam er veel uit van wat hij voorspelde.
Nu voorspelde hij in de Barrons dat de Amerikaanse tienjaarsrente van 2,1% zou gaan dalen naar onder de 1,4%. De economische groei gaat behoorlijk tegenvallen in de VS, zoals de grondstoffenprijzen en de obligatiekoersen al aangeven in met name Europa en Japan.
De daling van de olieprijzen komt vooral door een wegvallende vraag. Het gaat veel slechter met de economische groei in de wereld dan iedereen denkt. Vooral in dollars gemeten (en dat is natuurlijk wel zo, maar dat voelt niet zo aan). De lage olieprijzen veroorzaken allerlei problemen met de investeringen, schulden van oliemaatschappijen, olie-exporterende landen.
De FED zal later dit jaar de rente gaan verhogen, maar de lange rente zal dan toch dalen: er komt een enorme vervlakking van de rentecurve.
 Hierboven staat een standaardplaatje van mij welke tienjaarsrente in de VS hoort bij de tweejaarsrente en de ISM.
Ik heb het modelletje doorgetrokken en de tweejaarrente met 0,05% per maand laten stijgen, de ISM laten dalen naar 54 en het voortschrijdende tienjaargemiddelde van de tweejaar rente laten dalen zoals in de afgelopen maanden gebeurde. Dan krijg je de grijze stippellijn. Eind 2015 zou je dan op 1,85% zitten.
Centrale banken blijven zich blauw kopen in 2015. De FED en Bank of England houden de boel constant, maar Japan koopt onverdroten door en de ECB gaat ook kopen. Dat forceert de SNB om meer te kopen om de Zwitserse frank niet te sterk te maken tegen de euro. In China denkt men ook over iets dat lijkt op QE en dat de yuan niet te sterk moet maken. Volop kopers van staatsleningen dus. Verzekeraars en pensioenfondsen moeten gedwongen ook steeds meer kopen. Beleggers buiten de centrale banken zitten gemiddeld nog te veel onderwogen obligaties en worden gedwongen bij te kopen.

Sinds 2010 prijst de markt voortdurend veel te veel renteverhoging van de FED in. Volgens Bianco wijst niets er op dat 'this time is different'. Geen versnelling groei werkgelegenheid, verdere daling initial claims, tegenvallende investeringen, te lage inflatie door lage dollar en inflatie. Gewoon 10-20% daling van de S&P en erkomt gewoon QE4.

Kan helemaal niets meer de Nederlandse pensioenfondsen redden, moeten zij hun premies enorm gaan opvoeren om tegen de huidige rentes nog een schamel pensioen op te bouwen?
De obligatiemarkt zit aanzienlijk lager dan de dots van de FED aangeven. De markt negeert de voorspellingen van de FED. Zij zien dat er rentevervlakking komt en worden bevestigd in hun angsten dat de groei gaat tegenvallen. Maar de groei gaat waarschijnlijk niet tegenvallen. Lagere olieprijzen zorgen voor meer groei. De werkloosheid is nu laag genoeg in de VS om hogere loongroei te krijgen en daar is de FED allergisch voor, want dan zijn ze snel behind the curve bij een eventuele bestrijding van de inflatie. De FED heeft al een draai gemaakt naar een minder ruim beleid in de afgelopen vergaderingen. Het enige dat ze moeten zeggen is dat de Amerikaanse economie een hogere rente nodig heeft, omdat anders te weinig geïnvesteerd wordt (er worden alleen maar eigen aandelen gekocht) en men deflatievrees kweekt met die lage rente.
Wat ook gaat gebeuren is dat de QE van de ECB gaat tegenvallen. Ja hij komt, maar met mondjesmaat en alleen de eigen centrale banken mogen waarschijnlijk slechts hun eigen staatsobligaties kopen.
De markt kan ineens weer normaal gaan reageren op de komende renteverhogingen van de FED en dat zit je al snel op 3,5% rente. Ik denk dat daarvoor wel eerst de olieprijzen moeten herstellen, want dat lijkt te maken te hebben met de breuk in onderstaand plaatje.



20 december 2014

FED verbaast havikachtig, beurzen blij

De FED gaat onverdroten voort op het voorbereidingen treffen voor de eerste renteverhoging. Rond juni kan dit heuglijke feit dan plaatsvinden. Dan is een belangrijke reden waarom de rente naar nul neigt en pensioenfondsen daardoor over elkaar heen rollen om de pensioenrechten zo veel mogelijk af te stempelen weg.
Er is nog flink wat geanalyseerd sinds het rentebesluit van de FED
De markt heeft andere visioenen over de rente dan de dots van de FED aangeven (plaatje MS)
Ik zou dan de vermeende dots van Yellen/Fischer als uitgangspunt nemen, dat zijn de op vier en vijf na meest duifachtige voorspellingen. De rest van de kern van de FED stemt altijd braaf met hun mee.
Dus 0,75% voor 2015, 2% 2016 en 3% voor 2017 en op lange termijn 3,75%.
Dat is nog steeds hoger dan de markt zegt. Dat is niet zo vreemd. Iedereen spreekt van pauzes in de verhogingen. Bij pauzes kom je lager uit dan de dots. En pauzes komen denkt men vanwege allerlei redenen: te lage inflatie, tegenvallende banengroei en vooral deukjes in de beurskoersen. Voor eind 2017 zullen we vast wel een keer een beursdaling van 10% of meer zien, dat kan zelfs bij de huidige stijgingstrend van de beurskoersen.

De nadere analyse van Bianco is dat Yellen en daarmee de FED is overgegaan van data dependent naar guidance volgens de kalender. Geen verhoging bij de komende twee verhogingen, maar dan is alles onzeker. Dus nog heel wat nachtjes slapen voor het nulrentespook in de zak naar Spanje wordt meegenomen.
Plaatje Strategas. Dit plaatje was in tal van varianten te bewonderen. Men denkt dat de FED bij een veel lagere rente dan in andere cycli stopt omdat de trend sinds 1981 omlaag is en omdat de FED nu deflatie moet bestrijden in plaats van inflatie.
Strategas denkt dat rentestijging ophoudt bij 1% reëel (ongeveer  2,5-3% dus uitgaand van de OPCE inflatie waarnaar de FED kijkt). Dat is dus toch iets hoger dan de markt denkt. Ik denk dat iets hogere reële rente mogelijk is, maar dat men pas later aan 2-2,5% reële rente toe is dan 2017.

9 december 2014

toch weer de rente omlaag, wat deFED ook roept via Hilsenrath

De FED had Hilsenrath weer eens opgetrommeld om te melden dat de zinsnede 'considerable time' voor de rente verhoogd gaat worden uit de komende FED verklaring over het rentebesluit geschrapt gaat worden. Het gaat gewoon goed met de VS, de werkloosheid daalt snel. De inflatie daalt slechts tijdelijk door de olieprijsdaling. De FED meldde de stijging van de dollar niet erg te vinden. De 'financial conditions' verslechteren hierdoor, maar dit wordt ongedaan gemaakt door de stijging van de S&P.
Hilsenrath meldde het op bladzijde 1 van de Wall Street Journal om te voorkomen dat de FED hem zou verwijten een en ander niet luid genoeg rond getoeterd zou hebben. D.w.z. niets staat de FED in de weg de rente vanaf juni gaat verhogen.

Toch ging de rente omhoog. Men gaat op de vlucht vanwege de pogingen van Samaras om Griekenland in het verderf te storten via het in het zadel helpen van Syriza door vervroegd presidentsverkiezingen uit te schrijven (=Griekse beurs -10%, Griekse rente nauwelijks omhoog, want Draghi komt wel te hulp). Hij schuift een saaie, rechtse rakker die langdurig aan het pluche gekleefd zit naar voren als presidentskandidaat. Als deze het niet haalt komen er verkiezingen waarbij Syriza de grootste partij wordt (en daarmee 50 extra zetels wint).
Ook de plotselinge 8% koersval uit het niets in China joeg beleggers de stuipen op het lijf en dan koopt men maar wat graag overgewaardeerde staatsleningen.
Vreemd. De S&P ging 0,02% omlaag, de Nadaq een half procent omhoog. Toch niet echt een reden om zo naar obligaties te vluchten zou je denken.

swaprente 5 jaar vooruit 5 jaar eindelijk voldoende laag in de VS


Bovenstaand plaatje laat ik al een hele tijd zien (bijvoorbeeld http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2014/06/de-rente-kan-nog-lager-in-de-vs.html). Dat stoten op de lauwe dunne lijn parallel aan de rode trendlijn was mijn doel voor de rente. Het is er dan eindelijk van gekomen: de vijf jaar vooruit 5 jaar swap rente in de VS is nu eindelijk even ver onder de trend van de nominale BNP groei gekomen als hij er boven uit kwam doordat Bernanke begon te hinten op een mogelijke verhoging van de rente via ‘taper of qe’ waardoor er een 'taper tantrum' ontstond.

De rentedaling is gekomen door toe te geven aan de angsten voor Secular Stagnation en de lokroep van lagere olieprijzen.

De inflatieverwachtingen kelderen hierdoor. Niet dat de correlatie tussen inflatieverwachtingen en rente zo sterk is tegenwoordig, maar toch.
De lagere olieprijzen hebben voor een duikeling van de inflatieverwachtingen gezorgd, ook in de VS. Waarom de 10 en 30 jaar verwachting hier zo door beïnvloed zijn is me een raadsel.
Na de goede economische cijfers van de laatste tijd zou je toch zwaarder kunnen gaan inzetten op hogere inflatie zoals Stanley Fischer van de FED ook doet.

11 november 2014

30 jaar staatsleningen, de topbelegging van 2014


20% opbrengst op een veilige (ahum) 30 jaar staatslening: dat cijfer van 20% spreekt kennelijk tot de verbeelding.

De rendementen van vele Nederlandse pensioenfondsen zijn over 2014 geweldig door hun rentematching met de verplichtingen. Toch moeten ze korten, omdat de rente zo gedaald is.
(plaatje Bianco: 2014 is tot nu toe een van de beste jaren qua opbrengst ooit voor 30-jaar staatsleningen) 
De opbrengsten van staatsleningen zijn zo geweldig dat Michiel de Bruin er over gaat schrijven bij de Financial Investigator.
Hij merkt op dat er een hele generatie obligatiebeleggers is die alleen maar structureel dalende rentes heeft meegemaakt (even afgezien van 1994). Hoe gaan zij reageren als de rente gaat stijgen?

Een en ander lijkt precies het tegenovergestelde als toen ik pas begon met werken in 1979 (35 jaar geleden, ik kreeg zowaar vorige week ter gelegenheid hiervan een oorkonde van BMO met cadeau).

Een hele generatie had toen alleen maar een stijgende rente gezien. Desalniettemin dacht men steeds dat de rente zou dalen. Men had immers nog nooit zo'n hoge rente gezien.

Maar ondertussen ging men wel geloven in steeds hogere inflatie.

De volatiliteit werd steeds hoger

Toen kwam er een enorme breuk: Volcker verhoogde rente tot ver boven de pijngrens en de inflatietrend was gebroken

Rentes vlogen enorm op en neer rond 1981.

Uiteindelijk daalde de rente veel harder en langer dan iedereen dacht rond 1982.


Nu hebben we Draghi in de rol van een omgekeerde Volcker: hij moet de deflatiegeest weer in de fles stoppen. Whatever it takes.

We hebben een enorm lange periode gezien van dalende rentes. Iedereen verwacht desalniettemin dat de rente gaat stijgen. Men heeft immers nog nooit zo'n lage rente gezien.

Men begint nu heel erg te geloven in deflatie in de Eurozone (ik ook; interne devaluaties van Spanje, Italië, olieprijzen die naar nul gaan, prijsoorlogen op het internet en supermarkten, op geld beluste tandartsen die toch hun tarieven moeten verlagen)

Hoe laag de rente ook is, de volatiliteit is enorm. De rente kan op een dag spectaculair dalen (en stijgen straks misschien ook nog wel).

We hadden zelfs een flash crash in de Amerikaanse rente op staatsleningen op 16 oktober.

Uiteindelijk…?

18 september 2014

meer of echt minder rentestijging dan de dots van de FED gouverneurs inprijzen?

De meeste brokers vinden de toelichting van het rentebesluit van de FED beslist duifachtig en velen vinden dat je niet te veel moet lezen uit de dots.

Yellen ziet nog steeds veel te veel werkloosheid in de VS, wil de rente niet verhogen, ook niet juni volgend jaar. Daar de FED geen democratie is, maar steeds een dictator aan het hoofd heeft die eigenlijk geen tegenstemmers duldt, kun je niet zo vast rekenen op juni als start van de verhogingen.

Hornbach MS) Is de markt gek door zo veel lager te gaan zitten dan de dots? Nee, kijk bijvoorbeeld naar 2015. Je mag pas in juni beginnen met verhogen  en er resteren dan slechts vier vergaderingen. Met 0,25% per keer kom je dan op 1,25% van de dots. Dus net zo snel als in 2004-2007. In 2016 moet je dan 6*0,25% krijgen. Dat is ook veel sneller dan beloofd is.

Waarom lijkt zo’n snel tempo niet waarschijnlijk? Elke keer bij een daling op de beurzen van meer dan 10% volgt uitstel. De geschiedenis leert dat dit 1 à 3 keer hoort te gebeuren. Dus je gaat die 4* verhoging in 2015 en 6* verhoging waarschijnlijk niet krijgen in 2015.
In 2017 3,75% FED rente bij een BNP groei van 2,3-2,6%, dat lijkt fors. Het mag ook wel een ietsje minder worden. 3,75% is ongeveer de verwachte structurele nominale economische groei en als je de FED rente hierop zet, krijg je meer dan 50% kans op een recessie. Dat is niet nodig bij een inflatieverwachting onder de doelstelling.
 

Maar het kan wel. De economische groei kan 3% of hoger worden in de VS en inflatie ruim 2% en dan is er een nominale groei van 5% en dan zou onderstaand verband wel eens kunnen opgaan:



(naar aanleiding van plaatje Strategas: NAHBMI, het sentiment van de huizenbouwers is een goede 2 jaar leading indicator geweest voor de FED rente)

Het sentiment van de huizenbouwers wijst op ongeveer hetzelfde traject als de FED roept (voor de kredietcrisis zat je met het verband vaak ruim een half procent te laag voor de FED, na de kredietcrisis zat je ongeveer een half procent te hoog en dat lijkt zo te blijven).

12 september 2014

Mike: over 10 maanden gebeurt het, vijfjaars rente in VS te laag

Hornbach van Morgan Stanley werkt met zijn Mike-indicator om de rente in de VS te voorspellen. Mike is het aantal maanden waarna men de eerste renteverhoging in de VS in prijst volgens de futures markt. De tijd tot de eerste renteverhoging van de FED wordt volgens de markt zienderogen korter. Dat was een buitengewoon lange tijd niet zo. Tot half 2012 (whatever it takes) liep de periode tot de eerste renteverhoging zelfs op.
Sinds 2013 neemt de verwachte periode behoorlijk snel af, het punt op de kalender waarop men verwacht dat de rente voor de eerste keer verhoogd wordt, verschuift niet langer structureel naar de toekomst. Dat werd niet in de war geschopt door de enorme groeiteleurstellingen in de VS in het eerste kwartaal en in Duitsland/Italië in het tweede kwartaal.
 
Dan nog het tempo van de verhogingen per jaar. Daarover is nu een soort consensus van 4 per jaar. Dat is minder dan de FED gouverneurs neerpennen bij hun verwachtingen. Elke vergadering 0,25% en dat bij zes vergaderingen per jaar produceert de helft meer. Wie weet zoekt de markt het midden: 0,31% per kwartaal. Dat is dan misschien toch weer te snel voor het Nieuwe Neutraal. 

Over 10 maanden gebeurt het dus, denkt de markt nu. En volgens de verbanden met Mike  uit het verleden hoort de tweejaars rente dan hoger te zijn en vooral de vijfjaarrente mag dan toch echt wel wat hoger staan (minstens 0,3%).
Bianco denkt dat het langer duurt, want er komt vast nog wel een aandelencorrectie die de FED op de knieën dwingt. dat dit sinds eind 2012 niet is gebeurd, is uitzonderlijk.