18 maart 2011

Dylan Grice: grijp kans Japanse aandelen te kopen met beide handen aan



Bullish verhalen van Dylan Grice/ Edwards van SocGen zijn op de vingers van een hand te tellen, maar gisteren stuurde Dylan Grice zo’n verhaal (Buy Japan, and prepare to buy with both hands) . Het wachten is nu op de verontschuldiging dat hij in principe bearish is, maar alleen de krenten uit de pap wil kopen.
Maar nu de yen dankzij interventies en quantitative easing minder straalt, is het kopen van Japanse aandelen een stuk interessanter geworden.

Natuurlijk voel je je nooit prettig bij zo’n situatie als in Japan, maar er zijn nu een hoop krenten te koop in Japan. Grice houdt zich vast aan de kernfysica deskundigen die zonder uitzondering zeggen dat het geen Chernobyl kan worden, d.w.z. de radioactieve ellende is eindig.

De waardering van de nodige Japanse aandelen is zo goedkoop dat ze door de strengste filters van Graham & Dodd komen (dat schreef James Montier al een paar jaar geleden en de situatie is nu verbeterd).
Grice c.s. werken met IVP (Intrinsic Value to Price) om te kijken of iets echt goedkoop is.

1. De Intrinsic Value to Price (IVP) is nu eindelijk weer boven 1 en dat is zelfs voor een beer als Grice een koopwaardige situatie.
2. De Shiller PE is nu 16, dat is erg laag (beneden 20 is al laag).
3. Iedereen in Japan bezit van alles maar vrijwel geen aandelen meer: Japan is massief underowned volgens Grice.

Grice geeft dan voorbeelden van aandelen met een hoge IVP. Het aandeel met de hoogste IVP op basis van de nu beschikbare cijfers is TEPCO. Dat geeft het dilemma aan bij het kopen van waarde: het verhaal om zo’n extreem waardeaandeel is ook extreem: TEPCO is erger getroffen dan BP, men zal een groot deel van de investeringen moeten afschrijven, men heeft een enorm reputatieverlies en bovendien te veel schulden. De echte IVP is minstens de helft lager, maar dan nog is TEPCO goedkoop volgens Grice.
Een aandeel als TEPCO hoort echter ineens niet meer door ethische screening te komen net als bedrijven die napalm en clusterbommen maken vind ik . D.w.z. alleen daarom al geen belegging voor een Nederlands pensioenfonds naar mijn mening, maar voorlopig is er nog geen uitsluitingsbeleid voor Tepco.
Ik zou eerder de veiligheid van de zoutvaatjes van Ajinomoto opzoeken of de zeepjes van Kao die ook hoog scoren qua IVP. Maar misschien ben ik te bang en moet je gewoon rampspoed met waarde kopen zoals Ricoh, de nummer twee van het lijstje van Grice qua IVP.

N.B. Ik heb persoonlijk geen individuele Japanse aandelen (wel belangen via globale beleggingsfondsen en een beetje via een kleine post Intereffect Warrants Japan (dat was een slechte belegging)) en ik heb niet gekeken of de namen die Grice noemt in de Japanportefeuille van de F&C fondsen over- dan wel ondervertegenwoordigd zijn. Ik ben geen specialist in individuele aandelen.

Uiencrisis bedwongen: aandelen India 30% omhoog?



De laatste jaren gaf de uienprijs in India aardig aan of aandelen te duur waren. De bovenste grafiek geeft dat aan (24% van de variantie van de aandelenkoersbewegingen sinds 2006 was te verklaren met de uienprijzen).

Er is zelfs een mean reversion geweest naar een bepaalde aandelen/uienratio (zie onderste grafiek). Het lijkt ongeloofwaardig dat deze mean reversion ook in de komende jaren gaat optreden, maar ik heb wel eens ooit gekkere dingen gezien. Voedselprijzen beïnvloeden de koersontwikkelingen op de beurzen van opkomende landen.

Het zal nog wel even duren voordat we de uienprijs als timingsindicator opnemen voor de tactische allocatie of dat we pensioenfondsen gaan adviseren een goed gespreide portefeuille van 50% aandelen India en 50% Indiase uien als modelportefeuille aan te houden.

S.v.p niet mopperen als de beurs van India de komende maanden maar 20% stijgt (realistisch gezien de daling van de afgelopen maanden, de verminderde inflatiedreiging en de doorgaande stijging van de winst) en niet de beloofde 30-60%.

17 maart 2011

De St. Patrick’s Day hausse


Op St. Patrick’s Day heeft iedereen geluk, daar moet menige pint op gedronken worden in Ierland. Deze gunstige invloed doet zich ook gelden op Wall Street.

Op de dag van de belangrijkste Ierse heilige staat het koersenscherm gemiddeld vaker op groen dan op andere dagen. De koersen stegen gemiddeld 0,17% op St. Patricksday, tegen 0,025% op een gemiddelde andere dag. Het gunstige effect hield bijna een week aan.

De tabel is van Bespoke van vorig jaar. In 2010 ging de Dow 0,45% omhoog, dus ook toen had je een goede dag op 17 maart. Ook dit jaar lijkt St. Patrick weer een goede invloed uit te oefenen op de beurskoersen. In Ierland vlogen gemiddeld vooral de koersen van RyanAir de lucht in, terwijl Guinness vreemd genoeg meestal wat achterbleef.

Er is geen goede verklaring waarom de Dow Jones het gemiddeld goed doet op St. Patricksday. Vermoedelijk is het gewoon toeval. Misschien heeft het te maken met de grote toename van de hoeveelheid daglicht op die dag (het omgekeerde is gebruikt voor de verklaring van het septembereffect: opkomend pessimisme omdat de dagen zo hard korten).

Gavyn Davies: FED lief want volgens Taylor Rule geen exit in 2011


Gavyn Davies had bovenstaand plaatje van de Taylor Rule in de FT (http://blogs.ft.com/gavyndavies/2011/03/15/the-timing-of-the-feds-exit/).
Dat plaatje geeft ongeveer aan hoe de FED denkt, al vindt Taylor zelf dat ze zijn regel veel te inflatoir toepassen. De werkloosheid is nog steeds veel te hoog en de inflatie te laag om mensen als Bernanke te vermurwen de rente te verhogen of om nu al op te houden met kwantitatieve monetaire verruiming. De verklaring van de FED bij hun rentebesluit was dan ook zonnig voor beleggers: het gaat beter met de Amerikaanse economie, de FED is niet bang voor inflatie, ook niet nu de grondstoffenprijzen zo zijn opgelopen. Het blijven level guys: ze kijken vooral naar niveaus, van de werkloosheid en inflatie. Vroeger keek de FED vooral naar groei, veranderingen dus. Als je dat doet dan denk je veel erder aan renteverhoging, want de werkloosheid daalt flink en de inflatie loopt op.

Schade per land (Bespoke) sinds S&P500 punt F bereikte in vierjaarscyclus


Bespoke had een lijst (dubbelclicken om hem groter te maken) van de schade sinds de vierjaarscyclus vermoedelijk punt F bereikte op de S&P500.

Emerging Markets deden het beter dan Developed Markets (EM hadden hun correctie al eerder, na de correctie is het weer waarde en dan wordt een belegging defensiever). Canada en de VS waren zoals normaal nog defensief, maar je moet toch echt in Rusland en China en India zitten ook Brazilië was redelijk defensief.

Verder kun je stellen dat Ghana vorig jaar veel te veel gedaald was en nu het veel beter doet. Ook IJsland is nu een topper, ze kunnen gerust hun schulden aan ons terugbetalen, ook al stemt de hele bevolking tegen.

Griekenland is nog steeds een grote winnaar in 2011, maar minder dan Bulgarije en Mongolië (niet in tabel, daalt wel flink laatste weken).

Egypte staat niet op het lijstje, maar als de beurs eindelijk weer open gaat, dan verdringt Egypte wellicht Japan van de topplaats van verliezers.

16 maart 2011

5 grafieken capitulatie aandelenmarkt







U had nog wat grafieken van de club van optimisten tegoed.
1. Falls-/-rises in de afgelopen week op de NYSE. De laatste tijd keert de markt meestal als je boven 800 zit
2. Call/put ratio in Nederland zoals Tostrams dat bijhoudt: een duidelijke capitulatie gisteren in Nederland
3. RSI laag genoeg
4. te veel (>50%) aandelen op hun 20daags dieptepunt (plaatje van Strategas)
5. De leningen van de staat Illinois verzekeren is flink goedkoper geworden: dat is een goed teken voor de municipalities crisis in de VS.(plaatje Bianco)

N.B. Echt slecht nieuws zoals een totale meltdown van Japan overrulen dit soort plaatjes.

ISM gaat dalen want retail sales zwakken af in VS



Bij nader inzien waren de retail sales in de VS toch niet zo goed als ik dacht. Na bestudering van de plaatjes van Benderly moet ik toch een afzwakking zien van de core retail sales. De jaartrend zwakt af en de driemaandstrend helemaal.

Dat is vervelend, want zo gaat de ISM, de toonaangevende indicator voor het reilen en zeilen in de industrie in de VS en daarmee de wereld, ook. D.w.z. de ISM gaat dalen, hoe optimistisch men ook dacht te kunnen zijn op de verhouding orders/ voorraden (normaal een betrouwbare leading indicator). Dat de ISM toch gaat dalen is echter niet zo'n verrassing: dat kun je al zien aan de hoge olieprijzen die doorwerken in lagere consumptiepower en lager consumentenvertrouwen buiten de VS.

Je hoeft ook weer niet in paniek te raken. De afzwakking van de retail sales is tijdelijk als de olieprijzen niet exploderen. Dat laat het onderste plaatje zien van Jason: het gaat goed met het inkomen in de VS. Omdat Amerikanen het vertikken om meer te gaan sparen, leidt dat al weer snel tot meeer uitgeven.

Japan een natuurramp of 1998?


The economist had een grafiek met de reactie van aandelenbeurzen op de ergste rampen. Gaat het koersverloop als na een natuurramp of zoals na 1998?

De koersdaling in Japan is het heftigst geweest en als er elke dag nieuw radioactief nieuws is, dan hebben we het dieptepunt nog niet gezien.

Hoe gaat het dan (=kernramo in Japan à la Chernobyl) verder? Ik stem op 1998. De gevolgen voor Japan zijn in dat scenario langdurig slecht. Net zoals Azië de nodige tijd nodig had om van de Aziëcrisis/ LTCM fiasco te bekomen. Maar de ellende van Azië van 1997-1998 leidde in de VS en Europa niet tot een economische inzinking. Daarom kwam na de paniek on LTCM, waarin de koersen in korte tijd 20% daalden, een enorm koersherstel.
Nu zie ik voor wereld ex Japan ook geen echte economische inzinking (wel ellende in Libië etc). Daarom kunnen de koersen bij ons in dat scenario vrij snel herstellen tot richting 1400+ voor de S&P500, maar dan zien we eerst een S&P die lager ligt dan 1225, zeg 1150.

Dat is niet mijn basisscenario. Dat is nog weken onzekerheid met radioactief lekken, maar er is geen ontruiming van Tokio nodig of iets dergelijks.
Door de grote monetaire stimulus van de Bank of Japan gaat de beurs ook in Japan dan flink herstellen. De koers vergeleken met de boekwaarde van Japanse aandelen moet dan minstens terug naar het gemiddelde van de range van de laatste jaren. Dat wordt dan een mooie rit.
Of die vandaag is begonnen? misschien, maar ik ben bang van niet.

15 maart 2011

Club van optimisten eist positievere verhalen

Vanuit de club van optimisten hoor ik dat ik veel te veel pessimistische stukjes aan het schrijven ben. Het verlies van de Gulden Sporenslag in 1302, daar zijn we toch al lang bovenop. Je moet er meer op letten de S&P500 flink bij te kopen op 1275.
Dat gedoe over 343 (het gevecht om boven de beginstand van 2010 uit te komen) op de AEX is ook weer terug. Dat geeft aan hoe goedkoop alles is: Winstverwachting 1 jaar vooruit nu 25% hoger, balansen van bedrijven zijn nu sterker, de kredietcrisis is verder op zijn retour.

Hoezo Amerikaanse staat op de fles. Ze hebben dan wel geen cash meer over, maar Geithner schraapt echt wel elke dag weer wat centjes bij elkaar. En na wat getreiter gaat de debt ceiling echt wel omhoog.

Japan goes nuclear, wat een onzin. Japan heeft zijn kerncentrales prima onder controle ondanks een aardschok die tien keer sterker was dan waarmee de bouwschriften rekening hielden. Water brandt echt niet, dus er komt geen grote nucleaire fall out zoals bij Chernobyl. TEPCO is 1/8 van zijn elektriciteitscapaciteit kwijt, maar de rest is er nog en er zijn nog meer elektriciteitsproducenten in Japan. GS schat 0,5% verlies aan groei BNP hierdoor in 2011, dat weegt bij lange na niet op tegen de extra investeringen vanaf half 2011.
Mr. Miyagi wint altijd, zo leren we van de films, ook al maken booswichten het hem nog zo moeilijk, zo gaat het nu eenmaal met Miyagi.
Als er geen toiletpapier meer te koop is in Japan, zoals nu het geval schijnt te zijn, dan kun je weer zien hoe goed Japan is voorbereid, als ze in hun broek doen van schrik.
Het niveau van radioactiviteit in Tokio daalt weer (vanaf een tien keer hoger dan normaal niveau, dus verdere daling is mogelijk).

De fase FG in de vierjaarscyclus is kennelijk begonnen, maar deze keer gaat FG wat omhoog, net als na Kobe, door de mooie winstgroei en wat lievere centrale banken. 5-7% daling van de S&P is al heel veel, dan moet je de dip al kopen.

De built in stabilisers zijn al volop bezig met hun goede werk. De olieprijs daalt voorspoedig, de Bank of Japan drukt hoeveelheden geld waarvan je je de omvang niet meer voorstellen, de initial claims in de VS zitten in een mooie neerwaartse trend, het aantal foreclosures in Amerika zakt als een pudding in elkaar, de overheden zijn lief voor het bedrijfsleven (extra investeringsaftrek in de VS goed voor 2% extra BNP groei, 5% lagere vennootschapsbelasting in Japan etc.). In de VS koopt men zich weer lam (shop until you drop is terug).

Angela Merkel is een lichtend voorbeeld geworden door Kaddafi niet te kussen en Europa aan een mooi ESM te helpen. Italië en Spanje zijn gered en uitermate koopwaardig geworden. Dat de beurzen nu net weer de moed opgegeven hebben voor de europeriferie is tijdelijk, creëert een koopmoment.

Update grondstoffenprijzen


Door de Japancrisis zijn de meeste grondstoffenprijzen aan het dalen geslagen.
De koperprijs is nu licht oversold (zie plaatje).
De olieprijs is nog lang niet oversold (er hoort nog minstens 5% af te gaan, eerder 10%)
De zilverprijs is nog maar net begonnen aan een daling. $27 dreigt.
Goud ligt het minste onder vuur.
De aardgasprijzen stijgen vanwege het nucleaire drama

Update vierjaarscyclus: F?


Het lijkt erop dat punt F is gezet in de vierjaarscyclus. D.w.z. we zitten in een periode waar aandelenkoersen nauwelijks stijgen en af en toe een correctie tot 5% hoort te komen. Koerswinstverhoudingen nemen niet toe, winsten wel. Door de Japanschok is de correctie nu misschien iets heviger, maar 7% zou toch een koopniveau moeten zijn. Slechte thema's worden niet genegeerd.
De fase FG kan heel lang duren, soms wel een jaar, maar een half jaar is normaal, d.w.z. stijging na september ligt in de rede.

Parool: Japan stevent af op nucleaire catastrophe


De krantenkoppen liegen er niet om. Men geeft de moed op en voorspelt nu een ramp.
Een en ander lijkt nu toch wel erg overdreven te worden. Al die ontploffende reactoren en nu dan eindelijk lekkende radioactiviteit. Maar het slechte nieuws lijkt wel haast onuitputtelijk.
Vlak in de omgeving werd even tot 80 keer meer radioactiviteit gemeten en in Tokio ook. Door alle onzekerheid weet men niet meer wat te doen en vlucht men weg.
Ondertussen is de radioactiviteit gedaald en denkt men dat een en ander niet al te veel verder uit de hand loopt (er worden nog wel nieuwe reactoren in problemen voorzien).
De grafiek is van de radiactiviteit op een plek in Tokio. Dit wordt per tien minuten bijgehouden en kun je volgen op http://mu.jklmnop.net/japan/. Heel even was de radioactiviteit duidelijk hoger, maar op het ogenblik is de radiactiviteit weer normaal.

1987 revisited: melt down Japanse beurs door futures markt


De krach in 1987 werd vooral veroorzaakt door de futures markt. Stop loss orders kwamen los aan het eind van de voorafgaande vrijdagmiddag en dar stond geen vraag tegenover vanuit de cashmarkt. Heel het weekend mochten de handelaren daar over nadenken en iedereen had hetzelfde gezien: de futures markt zou gaan openen beneden de cashmarkt op maandag. Daardoor wilden nog meer mensen futures verkopen. Arbitrage lukte niet omdat je niet in de cashmarkt kon verkopen. Het devies was eerst te verkopen op de cashmarkt en dan pas de futures kopen. Het verschil tussen de cashmarkt en de futures markt werd al maar groter. Het werd steeds rationeler alles te verkopen wat je mar kon verkopen. De Dow ging die maandag een dikke 500 punten (22%) omlaag naar zo’n 1700. Op dinsdag werd de situatie nog erger en na een uur stonden de futures op een punt dat omgerekend 1300 voor de Dow betekende. Toen greep het Plunge Protection Team in en beval de nodige brokers aandelen en futures te kopen met ongelimiteerde cash van de FED. De markt keerde onmiddellijk.

Vandaag had iedereen in Japan hetzelfde idee: verkopen met futures zo veel als maar kon. Op zeker moment stonden de Nikkei futures 7800 terwijl de cashmarkt op 8300 stond. Wijs geworden door de winsten na de krach begon men toch maar futures te kopen zonder dat men verkocht en de Nikkei herstelde naar 8600.
8600 is een koopje, niet zo ver boven 7050 op het dieptepunt in 2009 terwijl winsten en liquiditeit nu zo veel beter zijn.
8600 is zonder meer een koopniveau, maar misschien kan de markt nog wat verder omlaag. Misschien moet je nu nog niet je helemaal volladen met Japanse aandelen, maar de geduldige belegger die wel een risico kan dragen, hoort nu de aankopen te beginnen.

De chart lijkt wat op die van Jasmijnrevolutielanden (al deden die het in 2008-2009 veel beter). Ineens ging de stop eruit. Ineens komt dan het koersherstel, vooruitlopend op het mislukken van de Day of Rage in Saoedi-Arabië. Hetzelfde kan in Japan als de nucleaire ramp zich ineens inderdaad niet lijkt te gaan voltrekken.
(en geldt ook voor Europa als men in de VS de paniek van Japan vandaag in de prijzen verdisconteerd heeft)

Japan: nu kopen?



Sommige beleggers staan te trappelen om Japanse aandelen te kopen. De aardbeving in Kobe in 1995 was economisch gezien erger (Kobe is ongeveer 4% van BNP, Sendai 1,7% (maar als je de buurstaten meeneemt kom je op 7%). De schade van Kobe wordt geschat op $365 miljard, die van Sendai op $175 miljard (schatting stijgt snel).
In 1995 was de koerswinstverhouding op verwachtingen een jaar vooruit 56, nu 16. De yen was toen supersterk, nu niet zo sterk. De netto (=100% lager dan bruto)overheidsschuld was toen 24% van het BNP, nu 160%.

De centrale bank is nu superroyaal en toen niet. De Bank of Japan smeet maandag $ 183 miljard liquiditeiten op de markt en belooft nog meer, waarvan misschien 10% in de vorm van aandelen. De Bank of japan put is dus heel veel waard en maakt een lange daling van de japanse beurs bijna onmogelijk.

Daar staat tegenover dat er nu een nucleaire ramp zich aan het ontwikkelen is en beleggers worden niet moedig zo lang er geen duidelijkheid is dat het geen nucleaire ramp wordt. De veel lagere elektriciteitsproductie remt de economische groei.

Normaal is dat in Japan eerst de groei nu terugvalt en er dan een krachtig V-herstel komt. Dat is deze keer ook waarschijnlijk. Deze toch wel erg stellige verwachting en de nu toch wel zeer excessieve liquiditeit moet de Japanse beurs en Japan op de been houden.

Het plaatje van koers/boekwaarde is van Garthwaite (CS), die maandag een krachtig pleidooi opstuurde om Japanse aandelen te kopen. Koers/boekwaarde is, zo vind ik zelf, de meest betrouwbare indicator geweest oj je Japanse aandelen moest kopen. De klap op de Japanse beurs komt op een moment dat Japanse aandelen al heel goedkoop waren.

[N.B. voor meer informatie over Japan: klik op label Japan]