18 april 2013

te veel staatsschuld niet zo slecht als Reinhart Rogoff stelden: bezuinigingswoede in Europa verder ter discussie

Economen als Krugman lachen in hun vuistje: Reinhart en Rogoff zijn totaal onderuit gehaald door nieuw onderzoek dat de resultaten van Reinhart en Rogoff probeerde te repliceren, waarop de stelling van Reinhart en Rogoff was gebaseerd dat economsiche groei aanzienlijk lager werd als de staatsschuld boven de 90% van het BNP kwam.
Ze hebben gewoon wat zitten knoeien in excel, zo gaven ze zelf toe http://www.businessinsider.com/reinhart-and-rogoff-admit-excel-blunder-2013-4 .

Het is gebaseerd op het onderzoek Does High Public Debt Consistently Stie Economic Growth? A Critique of Reinhart and Rogoff


Reinhart Rogoff beweerden dat als je meer dan 90% staatsschuld had de economische groei wegviel naar ongeveer 0.
Herndon c.s. vinden een veel kleinere terugval.

Het verband is niet zo sterk. Je kunt wel volhouden dat te veel schuld niet goed is voor groei. Er is ook een omgekeerd effect dat problemen met de causaliteit veroorzaakt: bij lage groei stijgt de schuld/BNP en daardoor ontstaat al van zelf enig negatief verband (overigens ook door Reinhart Rogoff opgemerkt).`
Nu denkt u misschien dat dit maar theoretisch geneuzel is. Maar het onderzoek van Reinhart Rogoff is de belangrijkste onderbouwing geweest waarom overheden zo veel mogelijk moesten bezuinigen als de staatsschuld boven 90% kwam of in de buurt van 90% kwam. Heel Europa moest bezuinigen en dat werd onderbouwd met de onderzoeken van Reinhart Rogoff. Keynes had geleerd dat bezuinigen in tijden van grote recessies dodelijk was voor groei, maar men weerlegde dit met reinhart Rogoff. Het IMF kwam met onderzoek dat in Europa de multiplier van overheidsbezuinigingen in llanden als Griekenland groter dan 1 was, maar toch zette men bezuinigingen door, omdat dit recht in de leer was van Duitsland en Reinhart Rogoff. Vooral in Nederland houdt men nog vast aan de bezuinigingen. Nederland kent daarom terecht bijna de laagste economische groei in de wereld. De VVD en zelfs de PvdA maar vooral ook D66 willen nog volharden in flink bezuinigen, terwijl de output gap hoog is en de multiplier van bezuinigingen meer dan 1 lijkt volgens het IMF (meer dan 1= bezuinigen vergroot tekort). Gecorrigeerd voor output gap is het begrotingstekort in Nederland duidelijk onder 3%. Toch houdt Nederland vast aan het suicide pact zoals dat heet in de Angelsaksische pers. Na het onderzoek van Herndon c.s. is de bodem uit de logica hiervoor weggeslagen.  

N.B. in het verhaal "het einde van het nieuwe normaal" , bladzijde boven het blog had ik al behoorlijk wat twijfels aan die 90% van Reinhart Rogoff, speciaal voor de VS

17 april 2013

IMF iets negatiever voor 2013

http://qzprod.files.wordpress.com/2013/04/screen-shot-2013-04-16-at-11-15-15-am.png
Het IMF schroefde bijna overal de groeiverwachtingen een paar tienden van een procent terug (Japan was de wite raaf met opwaartse herziening). Die neerwaartse aanpassing gebeurde zelfs voor de VS, terwijl de economsiche groei voor het eerste kwartaal een paar procent hoger lijkt binnen te komen dan een paar maanden terug gedacht.
De hoogste groei zie je in China en omgeving, Peru, Irak en behoorlijke delen van Afrika.
De laagste groei is er met stip in Europa dat de rode lantaarn van Afrika heeft overgenomen en het nieuwe lost continent is. Iran bezwijkt onder de geneugten van het bouwen van kerncentrales met bijbehorende boycott. Venezuela doet het schandelijk slecht gezien de enorme oliereserves.

16 april 2013

dating in Amerika vooral in de supermarkt

http://s3-ec.buzzfed.com/static/enhanced/webdr02/2013/2/19/20/enhanced-buzz-wide-29829-1361322281-3.jpg
Een inkijkje hoe de doorsnee Amerikaanse man en vrouw aan de man den wel vrouw komen per staat. Ik ben verbaasd hoe belangrijk Walmart/ supermarkt is en fitness/gym, het tankstation. Idaho is super heteroseksueel (Palins geboortegrond) en Hawaïi het meest homoseksueel. Er wordt overigens opvallend veel hooseksueel gezocht volgens dit plaatje.

Peace dividend is terug maar niet lang door China

Voor het eerst sinds 1998 nemen de defensie-uitgaven in de wereld af.
Vooral in de VS en in mindere mate Europa namen de uitgaven af.
Hierboven de daling in de VS (plaatje Strategas). De sequester zet verdere druk op de uitgaven, maar het lijkt er op dat men maar een klein deel van de $ 55 miljard dit jaar hoeft te bezuinigen door meevallende inkomsten.
De verlaging van de uitgaven is mogelijk in de VS door het terugtrekken uit Irak en Afghanistan.
Vanwege een doorgaande flinke stijging van de militaire uitgaven in China en Rusland zal het peace dividend helaas maar tijdelijk zijn.
Het scenario van snelle stijging van de uitgaven van China lijkt het meest warschijnlijk gezien de uitlatingen van de nieuwe president Li die zo verrassend snel de baas over het leger werd, veel sneller dan zijn voorganger.

goud per land en goudaankopen centrale banken

China en Rusland zijn grote kopers van goud de afgelopen jaren.
Van de PIGS hebben vooral Italië en Portugal flinke schatten aan goud. Ook Venezuela en Libanon hebben verrassend veel goud.
Centrale banken waren grote kopers in de afgelopen jaren. Zij hebben op topprijzen gekocht. Sommige centrale banken zoals Sri Lanka hebben gemeld de huidige goudprijzen aantrekkelijk te vinden. Sommige centrale banken zoals die van Zuid Korea krijgen de wins van voren dat ze te duur hun goud gekocht hebben.

BRICs domineren groei in de wereld maar zonder steun vanuit Japan word je als belegger niet rijker

De BRICs domineren de groei in de wereld. Onder de BRICs domineert China. De bijdrage van de ontwikkelde landen was verwaarloosbaar dankzij het noeste bezuinigingsbeleid van de overheden in Europa, geïnspireerd door Merkel en consorten.
Dat heeft de beurzen van de Emerging Markets niet geholpen. Misschien dat dit gaat verabnderen als de liefde voor Japan wat minder wordt

Japan helpt in ieder geval de obligaties van Emerging Markets.

15 april 2013

de goudkrach: 1987 revisited

De goudkrach lijkt behoorlijk erg op de krach van de aandelenbeurs in 1987. De koersen waren in de voorgaande vijf jaar enorm opgelopen en vooral het laatste jaar leek niets een verder oplopen in de weg te staan. Al waren aandelen (nu goud) nog zo duur, daar waren heel goede redenen voor: enorme stijging van de winstverwachtingen, een onverwoestbaar positief momentum. In 1987 begonnen in augustus de koersen te dalen op niet al te erg nieuws (stijgende rente, dalende dollar). In oktober leken de koersen voldoende te zijn gedaald en leek de correctie achter de rug. Er was een steunniveau in de koersen bereikt dat toch echt wel zou houden. Op de vrijdag voor de grote daling op Black Monday werd toch dit zeer belangrijke steunniveau doorbroken. Men mocht daarna het hele weekend nadenken of dat erg was, reden tot verkoop op maandag. De chartisten waren eruit: weg met die aandelen. Futures posities en andere posities moesten geforceerd afgebouwd worden. De koersen gingen enorm omlaag, terwijl eigenlijk de enige reden was dat technisch steunniveaus waren doorbroken.

Met goud ging het bijna hetzelfde. Goud bleef heel lang oplopen, tot onbetaalbare nievaus voor particulieren om juwelen te kopen. Zelfs de sterk oplopende inkomens in China en India konden de stijging van de goudprijs niet bijhouden. Ook centrale banken gaven aan goud te duur te vinden om veel van hun overtollige reserves in om te zetten (zoals China). Bij de goudprijs liep al een heel lange tijd de prijs niet meer op. Maar de genadeklap kwam toen de prijs door de veronderstelde bodem van ongeveer $ 1520 zakte. Dat gebeurde vrijdag en op maandag ging de daling ineens versneld: in een klap was het geloof in de altijd oplopende prijs van goud vanwege QE, excessieve groei valutareserves, onverzadigbare koopwoede van Chinezen en Indiërs weg. Net als in 1987 kon men zich ineens niet meer voorstellen dat men kort geleden nog $1900 had betaald voor een ounce goud, idioot veel toch.

Het zou wel eens kunnen dat de goudprijs het pad van aandelen in 1987 blijft volgen. De fundamentals voor aandelen bleven toen goed (er kwam geen recessie, winsten stegen inderdaad heel veel). Dat lijkt nu weer zo te zijn voor goud: men stopt niet met excessief ruim monetair beleid, er is een valuta-oorlog gaande waarbij bepaalde landen onuitputtelijke hoeveelheden valutareserves opbouwen, banken zijn niet te vertrouwen, de reële rente is laag, goud is weer betaalbaar voor particulieren in China die loonstijgingen van meer dan 10% per jaar krijgen, meer dan 15% in dollars naar verwachting.
In de VS was op dinsdag na Black Monday het dieptepunt in de koersen, in Europa duurde dat nog meer dan een maand. Omdat de paniek bij goud veel minder groot is dan bij de krach van 1987 kan het misschien nog wat langer duren voor het dieptepunt bereikt wordt voor goud. Maar over enige jaren zou dan weer een nieuw hoogtepunt in de goudprijs bereikt kunnen worden. Dan moet er wel veel meer QE komen dan nu verwacht wordt en die moet dan inflatoir worden en dat is juist een van de fundamentals waarmee men de daling van de goudprijs probeert te verklaren:sommige banken beginnen van mening te worden dat de inflatie harder gaat dalen naarmate de centrale banken meer geld drukken. We gaan enorme deflatie krijgen omdat de FED zo veel dollars gedrukt heeft. Soms moet je als belegger de meest onmogelijke verhalen geloven.
Overigens is de angst dat Portugal en Italië goud gaan verkopen niet zo raar gezien de relateif grote hoeveelheden die ze hebben vergeleken met het BNP

14 april 2013

Het optimistische scenario van Rutte/ Asscher

Niet somberen, maar vertrouwen hebebn en het geld laten rollen: Het optimistische scenario van Rutte/ Asscher. Heel anders dan het veel aangehaalde Rutte recessie verhaal

Men (vooral Flip de Kam) ging er op in bij Buitenhof. Als het vertrouwen terugkeert, dan is er (samen met de hulp vanuit  het buitenland) voldoende (1% is nodig)  extra groei om te kunnen verwachten dat het Nederlandse begrotingstekort onder 3% komt.
Maar de kans daarop is klein vanwege de somberheid op de huizenmarkt en de kortingen (en vrees daarvoor) op de pensioenen. (Flip de Kam).

Er komt enorme druk op het nieuwe opperhoofd van het CPB om te verwachten dat er voldoende groei komt, dan hoeft men niet te bezuinigen.
Als het zo gemakkelijk is, dan zou ik als regering het zelfs als eis stellen: alleen iemand die geloofwaardig kan plannen dat het begrotingstekort voldoende daalt is geschikt.
Zie Japan hoe dat uitpakt.

Flip de Kam vond het optimisme van Rutte toch vooral het vogeltje (?!) van de road runner die over de afgrondis  gelopen en even later zich realiseert dat hij tegn de grond moet slaan. Over drie maanden ziet men dat alle plannen luchtkastelen zijn. Ach, als het een vogeltje is, dan is de goede afloop bijna gegarandeerd.

VVD: Brussel is heilig. Whatever it takes. Dan maar geen regering en 0 zetels in de peiling.
Het sociaal akkoord is natuurlijk een stap richting meer vertrouwen, ook al hervorm je niet op de pijnlijke dingen.
Als de groei tegenvalt (nogal waarschijnlijk over de eerste helft van 2013) en je bezuinigt verder, dan bezuinig je de economie kapot. Daar is nu consensus over.
Tijd dus om tot ketterij tegen Brussel op te roepen. Daar zal men het overigens prima vinden als Nederland de economie stimuleert.

Je moet die lui in Brussel gewoon afbluffen. Je komt gewoon op de proppen met een ambitieus investeringsplan voor infrastructuur en research & development.
De hypotheekrente moet omlaag geforceerd worden, dat kan tamelijk eenvoudig.  Pensioenfondsen beleggen graag in particuliere hypotheken. Zorg ervoor dat ING weer concurrerende tarieven mag stellen voor hypotheken (laat ze hun steun aflossen via tijdelijke emissie van aandelen die ze straks terug mogen kopen bijvoorbeeld).
De huizenprijzen hoeven dan niet verder omlaag, daarvoor is de schaarste te groot in vele delen van het land. We hebben heel weinig huizen gebouwd in de hausse op de huizenmarkt. Dat was erg merkwaardig, overal waar zo'n prijsexplosie kwam, bouwde men zich te pletter. Niet in Nederland. Dat is nu een geweldig voordeel.De grote daling lijkt er overigens al uit te zijn.

Stap twee is een rijkrekenrente voor pensioenfondsen. Sta toe dat ze een risico=opslag van circa 2% kunnen meenemen in de rekenrente. Dan wordt het onwaarschijnlijk dat pensioenfondsen moeten korten, dan kun je al voorrekenen wanneer de huidige korting ongedaan wordt gemaakt en wanneer er weer enige inflatie-indexatie komt.

We sparen veel te veel in Nederland, zoals goed te zien is aan het excessieve overschot op de lopende rekening. Er begint weer wat opgespaarde vraag te komen. De autoverkopen bijvoorbeeld zijn te veel gedaald in Nederland. Zo komt men altijd uit de recessie: vanaf de top in de besparingen naar minder sparen en meer consumeren.

Elke ochtend daarom niet denken aan die zes onmogelijke dingen van de koningin van Oz, maar aan zes dingen die je kunt kopen (zoals ons boek, nog enige exemplaren à € 15 te bestellen), hoe je mooi je geld uit kunt geven (als je niet te veel schulden hebt). Ja ik kan het, geld uitgeven. Vol vertrouwen, met goede zin.
De PSV-indicator. wijst op stijgend optimisme (in de jaren dat PSV en vooral AZ  geen landkampioen wordt (nu dus), gaat het vaak goed met de beurzen).
Als die goede zin niet automatisch komt, kun je even een potlood tussen je mond houden. Dan maakt het lichaam van zelf de nodige optimistische stofjes aan. Het kan, die 1% extra in 2014.




samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Het nieuws was de afgelopen week gemixt. In de VS daalden de retail sales onverwachts, maar daar stond in positieve zin een groter dan verwachte daling van de initial claims voor werkloosheid tegenover.
De NFIB, barometer voor midden en kleinbedrijf in de VS daalde wat. Het consumentenvertrouwen volgens University of Michigan viel stevig. Al met al lijkt de groei in de VS sinds maart af te zwakken, maar niet zo veel als in 2011 en 2012. Daarvoor is nu de huizenmarkt en ondernemersvertrouwen te goed. Ook voorraden/ verkopen zijn gedaald en dat vraagt niet om neerwaarts bijsturen.

Diverse grondstoffenprijzen kregen een knauw, vooral die van goud en zilver (al was het niet zo erg als de -60% intra day van de bitcoin), vooral vanwege angst dat in navolging van Cyprus Portugal en Italië veel goud gaan verkopen, trokken de aandacht. Een en ander wijst op een zwakke wereldeconomie. De WTO stelde zijn verwachting voor de groei van de wereldhandel naar beneden bij, naar 3,3% tegen 5,3% normaal. In 2012 was de groei slechts 2%, vooral vanwege de krimp van 0,1% van de importen van westerse landen dankzij de malaise in Europa.

De notulen van de FED lekten voortijdig uit, wat heisa veroorzaakten. o.a. bij degenen die gediscrimineerd worden dat ze niet op de lijst van eerste ontvangers stonden. In de notulen stond dat diverse FED-gouverneurs ongerust waren over zo veel QE. Mar de markt las ook dat deze haviken niets in de melk te brokklen hadden en QE voorlopig zeker is. Reden genoeg voor neiuwe all time highs in de S&P500, ook intra day.
Curieus is dat het beleggingssentiment op überbearish staat bij deze all time highs. Men blijft maar vooral niet cyclische aandelen kopen en cyclisch gaat steeds verder in de ban. De record daling van PC-verkopen deed hier geen goed aan.

De rente is weer angstig laag geworden. AAA-leningen worden steeds schaarser.
De hoeveelheid AAA staatsleningen is gekrompen van $ 11.000 miljard naar $ 4.000 miljard  sinds 2007 sinds de VS en het VK, Frankrijk etc geen AAA meer zijn.
Driemaands voortschrijdend was er overigens niets aan de hand en daarom stegen de dekkingsgraden van de Nederlandse pensioenfondsen voorspoedig.

Het cijferseizoen voor de winsten over het eerste kwartaal is begonnen in de VS. De winstn vielen mee, de omzetten tegen, maar het is nog te vroeg om er echt iets zinnigs over te kunnen zeggen.

In China viel de inflatie erg mee (onverwachtse daling van 3,2% naar 2,1%), zodat de druk om monetair te verkrappen flink afnam. De handelsbalanse werd ineens negatief door meer groei import dan export.

In Rusland stelde men de groeiverwachting voor 2013 bij van 3,6% naar 2,4%.

In Japan genoot men nog na van de explosieve plannen van Kuroda, hetgeen leidde tot opnieuw flink hogere Japanse koersen (alhoewel niet voor lange obligaties)  en nog steeds een heilzame werking had op de rentestanden in Spanje, waar de tweejaars rente op staatsleningen nog maar een schamele 2% is. Dit zorgde voor een flinke stijging van de waarde van de euro tegen de dollar, wat minder heilzaam is.
De yen kreeg het net niet klaar door de 100 tegen de dollar te breken. Rond 100 liggen veel derivaten en als 100 doorbroken wordt dan kan de yen even flink verder omlaag. Voorlopig is de speculatie tegen de yen nog te zwak voor 100+. De zwakke yen was overigens wel reden voor Nissan om meer productie van Japan naar de VS over te brengen uit te stellen.

In Europa steg de industriële productie iets over februari, o.a. in Duitsland en Frankrijk was weer groei.

de goudkrach: loopt de bubbel leeg?

Enigszins onverwachts begaven afgelopen vrijdag de steunniveaus voor goud het. Op 18 en 21 à 22% van de top waren er steunen, zo blogde ik onlangs. In een klap viel de goudprijs door beide steunen heen. -29% lijkt de volgende steun.

De goudprijs hoort op te lopen als de reele rente erg laag is en de valutareserves in dollars gemeten sterk groeien. liefst met centrale banken die op grote schaal geld aan het drukken zijn. Dat is het geval en daarom is de val van de goudprijs onverwachts, het is geheel tegen de theorieën van goud in en de goudprofeten staan in hun hemd (ik dacht overigens ook dat $1500 wel zou houden).

Cyprus krijgt de schuld met zijn verkoop van hun onbetekenende goudvoorraad. De markt lijkt te geloven dat Zuid-Europa spoorslags in de voeten van Cyprus zal treden. En goud hebben ze zat in de PIGS, vooral Italië en Portugal staan bol van het goud. In Portugal staat het water tot de lippen, nu het uitkleden van ambtenaren door hun hooggerechtshof als te onbetamelijk is beoordeeld. Een eenvoudige oplssing voor de bezuinigingsproblemen is natuurlijk de goudvoorraad verkopen. Dat helpt Portugal minstens een jaar (niet veel langer) uit de brand. Als Italië ook nog wil volgen, dan moet er snel een oekaze uit China komen dat ze al het goud wel even willen hebben anders staat de prijs zo onder $1000 (de Peoples Bank of China heeft overigens wel aangegeven dat als de prijs van goud gunstig is, ze een onverzadigbare koper zullen zijn, die goudvoorraad van Portugal is dan maar een druppel op de gloeiende plaat).

Er waren wel wat andere waarschuwingen, zoals Japanners die en masse hun goud verkochten toen het per gram boven 5000 yen kwam, niet erg logisch als je net een directeur van de Bank of Japan hebt gekregen die whatever it takes inflatie gaat maken. Niet logisch, maar het gebeurde toch.
Goud is kennelijk te duur geworden voor de particulier, die smelt liever zijn juwelen om. En in de periode april-juni koopt men seizoenmatig in de Emerging Markets heel weinig goud. In India heeft men een extra goudbelasting ingevoerd, waardoor men enige maanden terug extra goud kocht en nu kennelijk een tijdje bijna niets. De zwakke economie van India levert vermoedelijk ook een tegenvallende goudvraag op. En hoe de maatregelen in Turkije uitpakken, waar je op goud kunt lenen bij de bank, is ook niet duidelijk positief.
De sterkte van de dollar (alhoewel niet in yuan) wordt al enige tijd als hoofdoorzaak gezien voor de zwakte van de goudprijs.
De tegenvallende groei van de wereldhandel (slechts 2% in 2012 volgens het WTO en 3,3% in 2013 tegen 5,3% normaal) zorgt voor een zwakke groei van de valutareserves in de wereld.

Daar staat natuurlijk tegenover dat als je niet zo erg gelooft in de kredietwaardigheid van de banken gouden en zilveren munten wel erg verlokkelijk worden om je spaarcentjes mee op te slaan.

Volgens  Scott Grannis http://scottgrannis.blogspot.nl/2013/04/the-end-of-second-great-gold-rally.html moet de goudprijs corrigeren totdat deze weer in lijn is met de andere grondstoffenprijzen. De goudbubbel loopt leeg


Grannis laat ook zien dat de val van de goudprijs eigenlijk wel raar is gezien het overdadig ruime moneatire beleid, maar wat we nu zien is de realisatie dat men zich veel te druk heeft gemaakt over inflatie of hyperinflatie vanwege quantitative easing. Niets wijst op een stijging van de inflatie. Ik denk dat hij misschien een punt heeft: door de lage rente, geforceerd laag door QE, krijgt men onvoldoende inkomen uit besparingen, moet men ineens veel meer sparen voor de oude dag en dat meer sparen drukt de consumptie en daarmee veroorzaakt het deflatie, niet inflatie.

Mocht goud naar $ 1000 gaan, dan denk ik dat ik eens wat gouden munten ga inslaan in plaats van postzegels van snel groeiende Emerging Markets/ kopen van value van Nederlandse/ Duitse postzegels, die veel te veel in opbrengstwaarde gedaald zijn.

13 april 2013

alternatieve energieprijsontwikkeling


sentiment VS niet in lijn met all time high

In de post hieronder staat mooier afgebeeld hoe raar het is dat de beurs op een high staat en het sentiment op een low. Het plaatje heirboven laat zien dat het sentiment meestal meebeweegt met hoe ver de beurs van zijn top van de laatste tijd verwijderd is.

this time is different, maar niet veel

Het plaatje van Yardeni laat zien dat deze bull markt, die begonnen is in maart 2009, erg lijkt op die van maart 2003 en verder. Allebei de hausses startten na een enorme koersval, er was in beide gevallen sprake van eerdere schokken en van een Juglarterugval (neergang van de golf van vaste investeringen die 7 tot 12 jaar hoort te duren, de laatste keer door de kredietcrisis te snel kwam).

Yardeni denkt dat we deze keer meer pret zullen hebben in de komende een twee jaar dan na 2006. De centrale banken zijn nu veel royaler en de Amerikaanse huizenmarkt staat er veel beter voor.
Wat in ieder geval anders is, is het beurssentiment: terwijl we op een all time high staan is het aantal bulls record laag. Zeer uitzonderlijk. (via kimbled charting solutions))
Ook de omzetgroei lijkt anders te zijn gegaan. Misschien dat deze overigens dadelijk ook fors gaat aantrekken.
Dan moet wel de wereldhandel flink gaan aantrekken. Die groeit al een paar jaar veel te langzaam, maar misschien krijgen we een buiging in de trend omhoog zoals na 1998.
Overigens laten de plaatjes wel goed zien dat hausses niet permanent zijn. Ooit komt er een eind aan de mooie trend, maar kennelijk nu nog niet.

autoverkopen India omlaag, China omhoog

Autoverkopen zijn 7% omlaag in de eerste maanden van 2013 in India , geen wonder dat de aandelen in de autosector flink in koers daalden. Men had vast gerekend op een stijging van 10%, maar nee.

.In China stijgen de auroverkopen wel, door het Chinese nieuwjaar is er zoals zo vaak wel een vertekening. In maart stegen de autoverkopen bijna 20% ten opzichte van het jaar ervoor