26 juni 2022

van angst voor inflatie naar angst voor recessie

 En ineens is iedereen het eens: er komt een recessie aan in de VS en Europa etc. Misschien niet onmiddellijk, maar toch wel binnen een jaar.  En bij die recessieangst horen lagere inflatieverwachtingen. Minder vraag en lagere rondstoffenprijzen. Sommige handelaren in grondstoffen zijn boos op de markt: ze kunnen haast geen aanbod bij elkaar schrapen en toch vallen de prijzen. Want de vraag stort in. eerst was men nog wanhopig bezig de voorraden op te bouwen en ineens wil men er van af. Dus lagere olieprijzen en graanprijzen. Dr. Copper signaleert het ook: de economische groei zwakt fors af.

Het is (even?) gedaan met de sterke huizenmarkt in o.a. de VS. Het aanbod neemt sterk toe en de vraag vermindert. De hypotheekrente is zorgwekkend hoog geworden en er zijn veel nieuwe huizen in aanbouw. 


Powell begon zijn testimony voor senaat en congres met het verhaal dat de economie zo sterk was, de arbeidsmarkt althans. Maar even later gaf hij toe dat een soft landing erg moeilijk was voor de economie en dat men rekening moest houden met een recessie

Ondertussen vliegen allerlei indicatoren olaag zoals PMI's en ISM. De rentecurve was al langer aan het wijzen op onheil. Het consumentenvertrouwen staat record laag, lager dan bij corona of de financiële crisis van 2008/9. De consument is radeloos bij zo veel daling van het reële inkomen. De overhiedsuitgaven vallen van een klif, dit heeft enorme negatieve invloed op reële economische groei.

Winstverwachtingen moeten terug, zo'n 10-15% lees ik (minder voor de dure aandelen met hoge marktkapitalisatie, dus schade hoeft hierdoor niet zo groot te zijn).

Iedereen zo ongeveer roept dat je moet verkopen, omdat er een recessie aankomt en daar hoort een daling van de koersen bij van 25 tot 40%. Die 25 krijg je bij een niet al te erge recessie zonder vreselijke nieuwe schokken. 40% krijg je als de investeringen  ineen zijgen en er nieuwe vreselijke schokken komen. Die 40% is daarom onzeker en we hebben al 25% achter de rug. Er zijn veel neiuwe investeringen nodig voor oplossing aanbodschokken, robotisering en energie (zowel fossiel als alternatief) 

De afgelopen week gaf de beurs aan blij te zijn met het verhangen van de bordjes: als de inflatie daalt, zal de recessie niet zo erg zijn en kunnen de waarderingen omhoog. Het gaat immers voor om de winst over twee, drie jaar en minder die over een jaar als de rente niet verder verhoogd wordt. 

Ondertussen is China bezig met een kolossaal steunpakket dat de groei och op 5-5,5% moet brengen. Buitenlandse economen houden dat voor onmogelijk maar met meer stimulering dan gedacht en een beetje oppoetsen van de cijfers is 5%+ wel degelijk mogelijk. En dat gaat de wereldeconomie helpen, samen met toch maar wat stimuleren door westerse overheden en politici als Warren die de FED fllink onder druk zetten en de schuld krijgen van de komende recessie. Powell gaat natuurlijk buigen voor de politici en de markt die rap renteverhogingen in 2023 aan het uitprijzen is, 

19 juni 2022

Even bijkomen van de schrik

Het is tot nog toe een slecht beleggingsjaar met uitzondering van de nodige grondstoffen. Maar zelfs daar zie je barstjes: het wil maar niet met de edelmetalen, de vaart is uit de nodige grondstoffenprijzen. En dan gingen de oliemaatschappijen ineens ook wat achteruit afgelopen vrijdag. Dat zou een voorbode kunnen zijn van flink lagere olieprijzen (meer op basis van afzwakkende economische groei en geldhonger OPEC dan op basis van één slechte beursdag natuurlijk). Poetin is uit op hogere prijzen voor olie, gas en granen. Hij weet dat je dan het aanbod moet beperken. Hoe minder je levert, hoe meer inkomen je genereert. Hij wordt geholpen door tegenvallende oogsten in grote delen van de wereld en door te lage investeringen in olie, gas, raffinaderijen. Met zijn ragfijn spel financieren we de oorlog van Poetin in Oekraïne, op deze wijze kan hij het nog jaren volhouden (een gevaarlijke voorspelling overigens).

De dalingen op de markt voor staatsleningen zijn ongekend, by crypto is een en ander niet veel beter (al waren daar de nodige keren veel grotere dalingen). Sinds de start van het beursjaar was in de VS alleen 1932 nog slechter voor aandelen.

Iedereen praat over recessie, maar het is nog geen consensus. Wel erg veel leading indicators wijzen op flink afzwakkende groei of recessie. Niet allen de financiële overigens. De ISM lijkt naar onder 43 te gaan. Phillyfed new orders over 6 maanden geven dat bijvoorbeeld aan. Retail sales een drama in reële termen. De huizenmarkt is ineens niet meer hot. 

Totale paniek bij centrale banken die opgejut worden om steeds grotere renteverhogingen te gaan doen. Je schrikt je rot van Knot. 

Financial conditions zijn enorm strenger, slechter geworden en dat garandeert groeiafzwakking in de komende 9 maanden. En dat terwijl de groei maar 0 was tot nog toe in de VS en ver benden trend in China.

CEO's zijn buitengewoon voorzichtig volgens hun meest bekende poll. Voorraden te hoog. 

Het lijkt wel 1937, toen overdadige stimulering tot te hoge inflatie leidde en die met veel economisch leed werd getorpedeerd door de FED. Pas in 1942 betere tijden voor aandelen.

Koersen zijn nu ongeveer even veel omlaag als gemiddeld gebeurt bij een recessie. Voor duidelijk mer daling moet er nieuw slecht nieuws komen, niet lleen dat de centrale banken de rentes gaan verhogen. Het moet zijn dat de rente nog meer verhoogd wordt dan nu verwacht (vrijwel kansloos na september denk ik gezien het economische plaatje). Of Poetin en Xi laten heel andere poepies ruiken dan wat ze tot nu gedaan hebben (kleine kernbommetjes, inpikken Taiwan, OPEC dwingen tot minder productie, grote misoogsten etc.)

Maar niet alle ziet er zo slecht uit. Ik volg Scott Grannis dan maar, die goed voorspelde dat de inflatie uit de hand zou lopen. Dat deed hij met geldgroei. Dat is tegenwoordig een verguisd middel om inflatie te voorspellen, maar echt, het werkt als de geldgroei maar voldoende uit e hand is gelopen. Na 2020 was de erste keer in decennia dat dit gebeurde. Het structurele ongeveer 6% groei M2 werd verlaten. Maar door extreme onzekerheid was de vraag naar geld enorm. Iedereen wilde extra cash hebben. Dat zaaide de voedingsbodem voor hogere inflatie een jaar later, toen de onzekerheid begon af te nemen. De hoeveelheid geld is nog steeds heel groot en de afnemende extreme behoefte aan extra cash helpt de economische groei nog steeds. Ondertussen is de geldgroei in de VS zo ongeveer stil gevallen (samen met de enorme val van het begrotingstekort) en lijkt de VS eind 2023 weer structureel op het oude groeipad voor M2 te zitten. Vrije reserves van banken zijn nog steeds overdadig en met hogere rente bieden door FED op die vrije reserves verkrapt de FED flink zonder dat banken in problemen hoeven te komen en door kunnen gaan met het verstrekken van gezonde kredieten. Het bedrijfsleven kan doorgaan met meer investeren om de aanbodproblemen te verminderen.  De FED heeft de inflatie echt nog onder controle (afgezien van nieuwe schokken als oorlog, explosieve loonstijgingen).

De winstgroeiverwachtingen lopen (ook tot mijn verbazing) nog steeds op. Dat is al sinds corona het geval, die verbazing. De hoge inflatie helpt veel bedrijven. Die winstverwachtingen gaan waarschijnlijk wel een deuk krijgen, maar dat hoeft niet zo heel erg te worden en niet zo langdurig.

12 juni 2022

somberheid alom

Dalende beurzen op wegzakkend vertrouwen vanwege vooral hoge inflatie. De komende week met grote optie-expiraties is aak de slechtste week van de maand. 

De inflatiecijfers van de VS waren slecht en voorlopige tellingen wijzen op nog hogere inflatie over juni. In Australië zetten ze kroppen ijsbergsla op de foto met prijskaartjes van $12 tot $20 (hoogste was $24 Christmas Island). Sla  was overigens een van de weinige dingen die goedkoper werden afgelopen maand in de VS

Het consumentenvertrouwen van de VS staat ongelooflijk laag, lager dan in de financiële crisis van 2008 en corona 2020. Volgens het tot vorig jaar sterke verband tussen koerswinstverhouding en vertrouwen zouden de koersen nog heel veel lager moeten staan. President Biden is buitengewoon impopulair, nog veel erger dan Trump. Een deel van het lage vertrouwen is toe te schrijven aan verzet tegen Biden, maar het is toch vooral de hoge benzineprijs en de gedaalde koopkracht. 

De logica wijst nog steeds op lagere inflatie, want de voorraden van de retail sector zijn veel te hoog en de OPEC gaat echt wel meer olie produceren, vooral nu Saoedi-Arabië weer in genade is aangenomen door de VS en weer door mag gaan met onfrisse politiek. Zelfs Iran mag gerust stiekem meer olie verkopen.

5 juni 2022

QT en de consensus van rally in bear market en lagere groei

 QT, Quantitative Tightening is begonnen. Dat maakt het moeilijk om hogre waarderingen te krijgen. Maar het kan, als men eerder een eind ziet aan de komende renteverhogingen en QT dan de markt ziet. 

Ondertussen moeten we leven met veel te hoge inflatie die een recessie aan het forceren is. De concensus van de verwachte groeit daalt al tijden voortvarend, maar is nog steeds te hoog (minstens 1%). Een recessie in de VS is nog steeds lang niet zeker. De arbeidsmarkt is erg sterk, al wijzen steeds meer voortekenen op afzwakking.

Inflatie daalt nog steeds niet, ik ben daar verbaasd over. Het azal dadelijk toch wel gaan gebeuren, want men gaat meer olie produceren en de voorraden van de retail zijn veel te enthousiast aangevuld, uit angst voor aanbodschokken. Die moeten hun spulletjes kwijt en dat moet met de nodige korting. Lagere groei en hogere rente, dat is de vastgoedmarkt aan het afkoelen.

Winstverwachtingen zullen eveneens afkoelen, alhoewel gemiddeld geen drama wordt verwacht.

Monetair beleid zit vaak niet voldoende in de consensus van de markt en dat maakt pessimistisch. Een lichtpunt is dat zo veel goeroes na de huidige zwakke rally een nieuewe flinke daling zien. Dat is een beetje te veel concensiuus en moet dan toch reeds flink verdisconteerd zijn. Het zou goed kunnen dat de beurzen nog een tijdje zijwaarts gaan per saldo en dat ergens na september men weer positiever wort, omdat de FED wil gaan pauzeren op de dan waarschijnlijk zichtbare afzwakking van groei en inflatie.


22 mei 2022

crypto en cycli

 Ik weet niet veel van crypto. De laatste tijd zie ik verhalen die me enigszins begrijpelijk voorkomen. De stijging van de waarde van crpto is ongelooflijk geweest en ik houd vast aan de stelregel dat iets dat te mooi is om waar te zijn qua verwacht rendement dat ook is en verkeerd gaat. 19,5% rente op de stablecoin van terra, dat is te mooi om waar te zijn, beslist riskant. Dat ging mis en nu twijfelt men aan alle stable coins inclusief tether, die van bitcoin. Vragen over hoe de dekking van tether er uit ziet, liefst via een balans worden niet beantwoord, want dat hoeft niet want tether is ongereguleerd. Boze reacties op dit soort domme vragen die de herinnering aan Enron weer wakker roepen, waar hetzelfde gebeurde. Nee, crypto is een religie en echt op lange termijn lonkt de hemel. Het aanbod is beperkt, meestal erg geconcentreerd in weinig handen en als de vraag dan toeneemt gaat de prijs flink omhoog. De vraag en aanbodcurves zijn erg steil en dat veroorzaakt hoge volatiliteit. Als er nieuwe grote, bijvoorbeeld  institutionele, partijen instappen leidt dat tot hoge koerswinsten. Dit gebeurt vooral bij nieuwe toepassingen van de technologie blockchain.  Dat verklaart een deel van de prijsstijging, maar ik kan de ongekende prijsstijgingen toch maar nauwelijks begrijpen. Er zijn wel modellen die correleerden met de prijsstijging, mar ik zie niet in waarom dit zo'n enorme koersstijging kan rechtvaardigen.

Geen toezicht werd eerst gezien als enorm voordeel, maar nu is het een enorm nadeel sinds luna en de weigering van tether iets degelijks te zeggen over de dekking. Hoe kan een stable coin een hoge rente beloven met dekking in zaken die geen rendement produceren anders dan speculatieve koerswinst?

Bitcoin mining ligt onder vuur en is minder rendabel door de hoge energieprijzen. Wat voor gevolgen heeft dit op de bitcoin markten?

Ik zie als probleem ook dat men minder enthousiast wordt over wat blockchain via bitcoin toevoegt. Niet geneog in mijn ogen. Betalen via pinnen is veel o.

Kan crypto nog goed renderen in tijden zonder Quantitative Easing, zoals altijd het geval was in het btcoin tijdperk. Quantitastive Tightening dreigt. Niet lang denken de crypto gelovigen, maar toch.Crypto lijkt minder aantrekkelijk bij krap monetair beleid. Schaars zijn crypto munten bepaald niet, er zijn er zo veel van.

De koers van bitcin is verrassend goed overeind gebleven bij de dalingen op de aandelen- en obligatiebeurzen. De totale waarde van crypto is wel gezakt van $ 3000 miljard eind vorig jaar naar nu ongeveer $ 1200 miljard. Dat verergert de liquiditeitsproblemen voor de markten, maar waarschijnlijk niet heel erg.

 De beurzen zijn nu in twee stappen omlaag gegaan en dat kan genoeg zijn. Als dit een echte bear markt wordt voor de S&P500, dan zouden we gemiddeld nog 5 maanden daling krijgen en nog eens 15% dalen, maar over een jaar zou men gemiddeld weer in de plus staan.

Of we een echte bear markt krijgen met nog een derde stap omlaag hangt af of we een recessie van betekenis krijgen en/of nieuwe schokken (China, Rusland, hyperinflatie, voedselprijzen etc.). Gaat Powell verder dan nu beloofd? Hij mag in deze fase an de presidentscyclus, maar moet in 2023 stoppen. Vooralsnog lijkt de inflatie te gaan dalen en dalen de inflatieverwachtingen met langere looptijden in vooral de VS. Aanbodproblemen lijken minder te worden door minder vraag China en meer productie grondstoffen ex voedsel.

Het sentiment is slecht, maar men heeft het gewicht van aandelen nog niet echt terug gebract. Geen capitulatie. Maar toch, de S&P500 heeft weer een normale waardering. De daling is behoorlijk geweest, vooral bij technologie. Ergens moet je toch genoegen nemen met die daling, het is nu toch echt goedkoper kopen dan vorig jaar. Als die derde stap omlaag niet komt, dan dreig je het herstel mis te lopen. Om nu flink te kopen moet je erg dapper zijn, niet bang voor de FED, maar voor verkopen lijkt het aan de late kant.

8 mei 2022

1994+

 De rentestijging is nu ongeveer vergelijkbaar met die van 1994. De koersverliezen zijn nu wel groter (door de hogere duratie en geen rente-inkomsten). Net als in 1994 zijn de winsten goed, maar moet de koerswinstverhouding dalen. Nu hebben we ook nog te maken met QT, quantitative tightening en de oorlog in Oekraïne met bijbehorende grondstoffeninflatie.  Ongunstiger dus dan 1994.

In 1994 kon de beurs pas stijgen nadat de rente was uitgestegen. Dat zou nu overigens ook tamelijk snel aan de hand kunnen zijn, maar dan hebben we nog steeds Poetin. In de VS ziet men nu de rente van de FED naar 3,5% gaan en enkele leden van de FED vinden dat eigenlijk te gortig als de economie te veel gaat afzwakken, zoals nu eigenlijk geforceerd wordt. 

De groei van de werkgelegenheid was goed in de VS, maar onderliggende analyses zijn somberder. Voor Europa is men uiteraard veel somberder. ER moet dus al wel een en ander ingeprijsd zijn, maar het ziet er nog niet goed uit. Wilde koersfluctuaties, maar geen overduidelijke capitulatie. Het winstverhaal moet verslechteren zou je zeggen. De nominale groei is nog steeds goed, wordt echter geforceerd minder. En het is allemaal inflatie. Zo lang de lonen niet zo hard stijgen, hoeft dit de winsten niet zo hard te raken.


10 april 2022

inflatie gaat dalen, maar is het nog op tijd gezien de snode plannen van Poetin en de FED?

 De inversie van de rentecurve en de hoge inflatie door energie en nu ook voedsel heben diverse voorspellers op het been gezet om een recessie te gaan voorspellen in de VS (en dan natuurlijk ook in Europa), zoals afgelopen week Deutsche Bank, wel pas volgend jaar.

Die inversie is inmiddels weer ongedaan gemaakt, maar sommigen zien dit juist als bevestiging dat er een recessie komt (want dit gebeurde altijd in de aanloop van een recessie). De dalende olieprijs ziet men ook als bevestiging dat het met de wereldeconomie bergafwaarts aan het gaan is. 

Maar de olieprijs daalt vooral vanwege minder angst om niet leveren van Rusland, ook al omdat OPEC, Canada en de VS meer olie gaan produceren. 

De inversie heeft te kort geduurd om een bruikbare voorspelling te geven, want niet bevestigd door o.a. de credit spreads. Die zijn aan het dalen. Net als de ingeprijsde inflatieverwachtingen..

De vicevoorzitter van de FED, Brainard, opperduif,  deed de beurze, vooral de obligatiemarkten, op de fundamenten schudden met uitspraken dat ze in is voor meerdere verhogingen van 50 basispunten en ook nog eens voor dubbele versnelling van afbouw QE, volop Quantitative Tightening dus.

Het is merkwaardig hoe weinig de oorlog in Oekraïne de aandelenkoersen beïnvloedt, terwijl Oekraïne toch niet weg te branden is van de nieuwsschermen. Ach, dat gebeurde ook met het nieuws over corona: alleen even zeer belangrijkrond de uitbraak en rond de eerste testresultaten van de vaccins.

Merkwaardig is eigenlijk vooral hoe men het coronanieuws uit China negeert. De onderdrukking is merkwaardig gewelddadig voor een variant als omikron en de economische problemen plotseling groot PMI diensten klapte in elkaar. Vraag van China ook (=lagere Baltic Dry index, goedkopere zeevaarttarieven).

Merkwaardig vind ik ook hoe weinig bedrijven gepiept hebben over lagere marges vanwege de hogere inflatie. Veel minder winstwaarschuwingen voor het eerste kwartaal dan ik dacht. Hogere prijzen kunnen kennelijk gemakkelijker doorberekend worden dan in vorige jaren.

Het slimme geld is na het uitbreken van de Oekraïne-oorlogvolop terug de aandelenbeurzen gegaan, waardoor is niet zo duidelijk (behalve dalende inflatieverwachtingen en credit spreads en meevallende winstwaarschuwingen). Kennelijk ziet men beslist geen recessie in de VS in 2022 en kennelijk ook niet in 2023.

En Europa? We moeten bidden tot Poetin: Wees gegroet heer Poetin. Vol van genade(loosheid) en geef ons ons dagelijkse portie gas en straf ons niet te veel met bombardementen voor onze dagelijkse zonden. Leidt ons in de bekoring van de Gay Pride. Redt de aarde door ons te dwingen sneller over te schakelen op duurzame energie. 

Moeten we echt gaan geloven dat Russen dit vernietigen van Oekraïne en eigen soldatenlevens zo maar goed vinden vanwege de geschiedenis en dat ze echt vinden dat Oekraïne een naziland is dat niet genoeg gestraft kan worden, omdat dit zo hoort volgens Poetin en de kerk? Het gaat er nog steeds niet bij me in dat Russen slechte mensen zijn. 

3 april 2022

inflatie moet gaan dalen, anders recessie

 Een hele tijd drukten de centrale banken ons op het hart dat de hoge inflatie van voorbijgaande aard zou zijn. Dat bleek toch een wat langere tijd te worden dan gedacht en diverse centrale banken betuigden spijt over zo veel onkunde over het voorspellen van inflatie. Dat transitory hadden ze niet moeten zeggen. Maar men denkt nog steeds dat die hoge inflatie tijdelijk zal zijn. Om te zorgen dat er meer kans is op tijdelijk hoge inflatie zijn nu buitengewoon snode plannen uitgerold om de inflatie te gaan beteugelen. Het meest probate middel, de heer Poetin naar de hemel sturen, zit niet in die plannen en daarom is succes niet verzekerd. 

Biden heeft Powell op het hart gedrukt dat de inflatie moet dalen, anders worden de verliezen bij de verkiezingen in november wel heel erg groot. De liefde van de kiezer gaat door de maag van vooral lagere benzineprijzen. De markten denken dat Powell luistert en de rente ongekend hard gaat verhogen, zelfs als dat een recessie zou veroorzaken, alleen mooi dalende iflatie kan hem op andere gedachten brengen.

De rentecurve van de swaps geven nu een inversie aan na twee jaar. Men prijst in dat de FED de rente zo veel gaat verhogen dat de economie zo'n grote knauw krijgt dat Powell na ongeveer twee jaar met rasse schreden van zijn plannen gaat afzien om de rente nog verder te verhogen.

Een omgekeerde rentestructuur is de beste voorspeller van een recessie na ongeveer 7-8 kwartalen. Elke keer dat dit gebeurt, roept men dat deze keer geen recessie komt. Elke keer kwam er toch een recessie. Een en ander was wel reden dat het hoogtepunt van de beurzen meestal meer dan een jaar na de inversie kwam.

 De FED heeft een en ander uitgebreid uitgezocht en is ervan overtuigd dat een omgekeerde rentestructuur tot een recessie zal leiden. Het bankwezen wordt dan veel voorzichtiger met krediet verstrekken en CEO's worden banger voor een recessie (en investeren mindr, potten geld op). Op het ogenblik gaat het nog erg goed met de credit spreads. De orte rente is nog erg laag en de reële rente zelfs extreem laag e de rentecurve van de reële rente is nog steil. Zo lang als dit blijft is er een goede kans dat er deze keer niet zo snel een recessie komt. Maar als de inflatie niet snel gaat dalen, dan kan de FED niet anders en de rente verder verhogen en de reële economie een mokerslag verkopen. Voorlopig wordt dit nog verergerd door een fiscale klif, o.a. dankzij senator Manchin van Virginia, die staat waar zo veel domme mensen wonen die alles uitgelegd moet worden met Jip- en Janneketaal.

Voorlopig voorspellen de centrale banken nog behoorlijk sterke groei, al zijn ze al een tijdje bezig hun voorspellingen flink af te zwakken. De coronamaatregelen worden minder en dat zorgt voor extra groei, de consumenten zitten op een zak met spaargeld en dat gaat rollen. Maar met zulke hoge prijzen voor olie, gas, benzine, voedsel en andere zaken waar een aanbodschok is, is na inflatie reële groei moeilijk met de huidige nog relatief lage loonstijgingen. (vooral in europa zijn de hogere energieprijzen een probleem, wat minder in Frankrijk maar wat meer in Nederland)

Afzwakking op de huizenmarkt is nu zeer waarschijnlijk geworden door de flink gestegen hypotheekrente en te veel gestegen huizenprijzen.

De dienstesector gaat herstellen en dat zal de klap verzachten. Maar als de gasprijzen zo hoog blijven, dan moet o.a. Nederland in een recessie komen. De hogere voedselprijzen zullen flink wat averij aanrichten in diverse opkomende landen, met name in het Midden-Oosten.

De VS lijkt voorlopig nog aan de recessiedans te kunnen ontspringen, maar een en ander is kwetsbaar.

Meevallers zijn mogelijk, zoals rede in Oekraïne, meevallende oogsten en sterk dalende olieprijzen en gasprijzen (bijvoorbeeld als Nederland veel extra opslaat en meer gas uit Groningen wint)..

De winstverwachtingen blijven merkwaardig goed overeind, zoals eigenlijk voortdurend het geval was sinds 2019. Dat signaleert vertrouwe in een dalende inflatie en nog geen geloof in een recessie in de VS.

15 maart 2022

2018 scenario gewest, wat nu

 We raken gewend aan oorlog, enigszins althans. We hebben plotselinge renteangst en groeiangst gezien. Dat was gelijk aan wat we eind 2018 zagen. Iedereen weer somber, maar iedereen wil goegkoop de dip gaan kopen. Men is voorlopig nog wat  bang.

Afgelopen week zagen we iets wat op capitulatie leek, maar ook plotselinge stijging zoals in een bear markt gewoon is. De olieprijs is flink aan het dalen en de rente weer aan het stijgen. De inflatie gaat door die daling van de olieprijs een top zetten. De inflatie is nu wel zo hoog, dat verdere afkoeling van de economische groei de consensus is. Vooral in Europa natuurlijk, waar de gasprijs het hoogste is en de oorlogsdreiging ook. De swap spreads (2 jaar) geven aan dat de onzekerheid en druk op groei het hoogst is. Deval van de Russische economie is ook zeer nadelig voor Europa.

In de VS is er nog voldoende ruime liquiditeit en is de komende daling van inflatie het duidelijkst. De hogere hypotheekrente gaat wel de huizenmarkt remmen. Maar minder corona ellende plus de lage reële rente moeten de VS behoeden voor negatieve groei.

Nieuw is dat de groei van China erg tegenvalt en de beloofde 5,5% groei niet gehaald lijkt te gaan worden. De extreme coronamaatregelen van China drukken de groei (en zorgen voor nieuwe aanbodproblemen in de wereld) samen met problemen op de huizenmarkt en te grote druk op de tech sector. En dat maakt de positie van Xi iets minder onaantastbaar. Men wil meer groei, dus meer richting Westen en niet steunen van Poetin. Een en ander betekent wel dat monetaire stimulering sterker wordt en fiscale stimulering ook. 

Men begint te vrezen voor het scenario van 2008/9 en 2002. Vooralsnog hoeft dat niet, als er geen nieuwe schok komt (zoals de bom van Poetin, aanval op Taiwan of totale misoogst in wereld).. De reële rente is veel te laag, banken zijn sterk, de dienstensector herstelt van corona. Winstschattingen blijven nog steeds onverwacht sterk (ik had al daling verwacht door de margedruk van hoge inflatie). 

6 maart 2022

plotseling probeert iedereen Poetin te begrijpen en wordt men somberder

 Poetin heeft met succes uitgetest of de NAVO in aactie zou komen als hij een kerncentrale aanviel, met fragmentatiebommen zou inzetten, meer vernietiging openlijk zou nastreven.

Er klinkt luid protest, maar daar blijft het bij. Wel is al enige tijd aan het schuiven wat de NAVO mag doen. Geen no fly zone nu, maar bij uitzonderlijke humanitaire nood straks misschien wel.

De conclusie is dat de vernietiging nu geometrisch erger gaan worden voor Oekraïne. Fragmentatiebommen werken het beste om het verzet te breken.

Ondertussen rukt Rusland geleidelijk op. Het gaat tergend langzaam, maar snel genoeg voor Poetin. Enigszins problematisch voor Poetin is het hoge percentage officieren en onderofficieren met enige Oekraïense komaf. Die zijn nog niet supergemotiveerd om Oekraïne te vernietigen. 25% zou dakloos moeten worden volgens niet onderbouwde verhalen.

De buitenlandse valuta's stromen nog even hard binnen als vroeger, nu de gasprijzen 13 keer zo hoog in Europa zijn geworden als in de VS en de olieprijs in euro's weer de oude hoogtepunten heeft bereikt. Met deze valuta kan Rusland echter minder dan voorheen.

Poetin heeft uitzonderlijk veel macht naar zich toegetrokken. In de tijden van Jeltsin hadden de oligarchen nog wat te zeggen, maar nu is dat voorbij. Poetin overlegt nog met diverse kompanen in St Petersburg, straks te hernoemen in Poetingrad, maar de rest heeft niets meer in te brengen en moet vrezen voor sancties Wat we nu oligarchen noemen, moeten steeds meer vrezen voor hun buitenlandse bezittingen. Die zijn enorm. Er schijnt ongeveer $1000 miljard onverklaarbaar verdwenen te zijn van de grote overschotten op de lopende rekening van Rusland in de afgelopen jaren (BNP Rusland nu nog $1400 miljard, nu nog groter dan dat van Nederland, maar niet lang meer bij volhouden van steeds strengere sancties van het Westen). Die $1000 miljard zou in de zakken zitten van enkele oligarchen. De huidige superrijken hebben alles te danken aan Poetin, geen politieke invloed en beperkte economische invloed op Poetin zegt men.

Poetin zou het oude tsarenrijk willen herstellen en probeert dit te doen door kerk en staat te verenigen (waardoor het een illusie is dat de patriarch zou gaan tegenstribbelen vanwege pietluttigheden als oorlogsmisdaden en fragmentatiebommen). Hij is nu een echte dear leader net als Kim Jung Oen. Normen en waarden volgens Russisch orthodoxe leer. Alle andere westers dankende Europeanen zijn nazi's. Punt uit, geen twijfel mogelijk, geaccordeerd door de patriarch van Rusland, zijne heiligheid Kiril.

Het Russisch volk moet nu aanzien dat de economische sancties de Russische economie zware schade gaan toebrengen, vooral na juni lijkt het erg te worden. Lavrov zegt dat het Russische volk veel ellende kan verdragen. Dat is zo, maar het Oekraïense volk kan nog meer verdragen. Dat is problematisch want daardoor lijkt er geen ideaal eind te komen aan de oorlog in Oekraïne. Over enige tijd zl Poetiin berichten dat de troepen de hele Oekraïne bezet hebben, maar dan is er toch geen stabiel nieuw regiem te installeren.  

Veel landen in het Midden- Oosten zoals Egypte zullen te maken krijgen met veel te hoge graanprijzen. Opstanden dreigen daar en Israël houdt het hart vast (en is zo ongeveer gedwongen om te gaan onderhandelen). Minder graan uit Oekraïne, hogere kunstmestprijzen. Dat is nog erger dan hoge gasprijzen.

Beurzen reageren nu geschrokken. Aanvankelijk dacht men dat minder verhogen van de rente zou opwegen tegen economische schade toegebracht door economische Mickey Mouse Rusland. Maar de psychologische schade is enorm. Men zit meer in de maag met hoge grasprijzen en voedselrijzen dan met hogere huren of hogere prijzen van vakantiereizen. 

Als Trump was herkozen, was hij al bezig geweest met uit de NAVO te stappen. De helft van de Amerikanen wil dat, die hebben genoeg van de Europese klaplopers.

Er is somberheid, omdat alle analyses leiden tot het inzicht dat Poetin niet kan stoppen en iedereen in Rusland naar zijn pijpen moet dansen, anders dreigen er ernstige consequenties. 

De geschiedenis leert dat het vaak anders gaat dan iedereen denkt. Dat zal nu ook wel zo zijn, maar voorlopig lijkt het erger te worden. 15% kans op de kernbom of Poetin weg of allebei. lees ik zonder bewijs

3 maart 2022

geen strenge veroordeling van oorlogsgeweld: Grieks orthodoxe kerk gelooft meer in Poetin dan God

 Sommige mensen verzuchtten: O, als de Grieks orthodoxe kerk nu eens de oorlog in Oekraïne met zeer scherpe woorden veroordeelt.

Maar dat is niet gebeurd. De hoogste patriarch, die van Constantinopel, heeft enkele jaren geleden de Oekraïense tak enige zelfbeschikking gegeven op basis van het verhaal dat het Grieks orthodoxe geloof  vanuit Kiev is verspreid naar Rusland (en dat Oekraïne een zelfstandige staat was na 1991). Daardoor is hij flink bekritiseerd door de Moskouse tak, maar hij staat er nog steeds in hoog aanzien. Dat aanzien zet hij nog niet op het spel, omdat er dan een schisma dreigt van de Moskouse tak. De Moskouse tak wil éen kerk van Russische en Oekraïense orthodoxen, geen twee, en uiteraard onder leiding van Moskou. Poetin doet zijn best om dat doel te verwezenlijken. De patriarch van Moskou is daarom in zijn nopjes met Poetin. Hij moet nu toch vrezen dat hij geen enkel gezag zal verwerven in Oekraïne.

Zowel in Rusland als Oekraïne noemt ongeveer driekwart zich orthodox. De kerk werd tot voor de inval in Oekraïne alom gerespecteerd. Dat kan natuurlijk niet als handlangers van Poetin het voor het zegen hebben. 

Mijn hoop is dat de patriarch van Constantinopel oproept tot vrede en vooral het ontoelaatbaar zijn van het vernielen van burgerdoelen/ burgerslachtoffers. .Maar net als de paus die in de zak zat van Mussolini (de paus had immers Vaticaanstad als nieuwe staat gekregen), lijken de Moskouse patriarch en geestelijken volledig in de zak te zitten van Poetin.   

In Amerika begint zich een grote steun voor Oekraïne af te tekenen, met wel de nodige uitzonderingen aan de extreem rechtse kant. Volgens opiniepeilers haatten meer republikeinen Biden dan Poetin. Marjoree Greene steunt verheerlijkers van Poetin, het grote voorbeeld van het superieure blanke ras. Mevrouw Bach moppert dat er zo veel te doen is over de de beschadiging van Babi Jar, terwijl de ongevaccineerden in de VS het afgelopen jaar zo veel meer leed hebben moeten doorstaan dan die slaafjes van Poetin in de Oekraïne. Babi Jar is de plek waar in twee dagen 34.000 of nog meer Joden werden neergeschoten door de nazi's en daarna de afgrond ingeduwd werden als massagraf. Dit was moreel zo moeilijk dat men na twee dagen stopte en een andere oplossing nodig vond. Dat werd de Endlösung.

Biden wordt iets minder verguisd, maar nog steeds is zijn approval rate ongeveer die van Trump, en dat lijkt niet veel te verbeteren, daar de inflatie en benzineprijzen zo hoog blijven dat de reële consumptie moet dalen en een recessie plotseling het normale scenario dreigt te worden. Nog niet helemaal, omdat het spaargeld nog niet op is en bepaalde delen van de economie weer goed open gaan. Republikeinen zijn vertoorrnd op biden vanwege zijn energiebeleid, in het kader van bestrijding Poetin moet de deur naar meer fossiele brandstoffen wagenwijd opengezet worden en Biden repte hier niet over. Nee, de burgers van West Virginia gaan via het opperste gerechtshof afdwingen dat CO2-heffingen niet zo maar afgekondigd kunnen worden. Poetin zorgt gelukkig voor meer opwekking alternatieve energie, maar als het aan de burgers van West Virginia ligt, dan wordt het niets met alternatieve energie voorlopig.  We zullen bij de verkiezingen zien hoe veel de democraten gaan verliezen en de denkbeelden van West Virginia meer populair worden. Het is niet meer uit te leggen aan de mensen buiten Virginia vrees ik. 


27 februari 2022

wat veranderen de verhalen over Poetin en Oekraïne snel

 De aanval van Poetin op Oekraïne werd vorige week nog als een meesterzet van Poetin gezien, maar nu een stommiteit die aangeeft dat Poetin gestoord is. Zelfs Trump lijkt nu enigszins bekeerd van zijn ongebreidelde adoratie van Poetin. Nu ongehoord Nederland nog Baudet van Forum niet voor maar tegen democratie. 

Het Russisch leger is spectaculair onsuccesvol in het snel veroveren van steden. Dat kan over enige dagen anders zijn (Charkov en de rest van de nog niet bezette Donbass zullen wel snel vallen vrees ik, maar dat is ineens een stuk onzekerder geworden, geen zekerheidje meer). Men probeert uit te leggen waardoor dat komt, maar waarschuwt dat de VS ook twee weken nodig had om Irak voldoende onder de voet te lopen. Het kan nog steeds en ligt nog steeds voor de hand, maar het verzet is groter dan verwacht en er is iets mis met het Russische leger. Het is een buitengewoon complexe logistieke operatie om de hele Oekraïne te veroveren. De aanvoer van hulpmiddelen gaat niet goed genoeg, zelfs tanks schijnen deels te weinig brandstof te hebben. Poetin heeft het Russische leger overschat en vooral de vechtmentaliteit van Oekraïne onderschat. Zelenski bleek ineens een Churchill en geen clown (meer een acteur à la Reagan) die een great communicator bleek). Poetins uitlatingen dat Oekraïne geen echte staat is en als kolonie behandeld moet worden door het Russische herrenvolk verhoogt het animo van een regering in Oekraïne niet om het voorbeeld van Belarus te volgen. 

Men denkt dat Poetin te veel marionetten om zich heen heeft verzameld die alleen maar het goede nieuws willen vertellen. Men durfde niet te zeggen dat het Russische leger nog onvoldoende voorbereid was voor een totale, snelle verovering van Oekraïne. Corruptie heeft het Russische leger verzwakt, zo lees ik. Het lijkt de hoogmoed van Poetin te zijn dat hij zonder slag of stoot Oekraïne zou kunnen annexeren. 

Poetin kan militair nog steeds winnen, maar de meeste Russen willen geen kapot gebombardeerd Kief. En al helemaal niet de vele doden aan beide zijden.

Ondertussen zijn de sancties veel uitgebreider geworden dan men vorige week nog voor mogelijk hield. Diverse Russische banken gaan van het SWIFT-systeem afgehaald worden. Men berekende dat dit 5% economische groei zou kosten maar misschien is het nog meer. Als ook de centrale bank geblokkeerd wordt, kan Rusland zijn westerse valuta niet meer goed uitgeven. De energierekening kan niet meer betaald worden of slechts met uitzonderlijke moeite. Dat zorgt voor gebrek aan inkomsten van ernstige aard.

Misschien nog wel erger is dat een run op de banken gaande is en dat waarschijnlijk de koers van de roebel gaat instorten. Afgelopen donderdag kende de Russische beurs grootste al ooit in de wereld op één dag, -38% (de krach in 1987 van Wall Street was maar 20,5%).  De oligarchen zijn nu erg boos geworden. Hun bezittingen zijn ineens veel minder waard en ze kunnen veel moeilijker bij hun buitenlandse bezittingen (ex Zwitserland, waar nog geen sancties tegen Russische tegoeden zijn ondernomen).

De sancties zijn dus geen poppenschuimpjes meer, maar heel erg voor Rusland. 

De positie van Poetin is niet langer onaantastbaar en hij riskeert een ongelukje, omdat de oligarchen nu van hem af willen.

De aanval van Poetin is het grootste PR debacle ooit. Hij kan geen marionettenregering in Kief zetten die op steun van de bevolking kan rekenen .Zelfs Loekasjenko moet toch een beetje bang worden, al gaat hij natuurlijk het referendum winnen dat ex-presidenten van Belarus nooit vervolgd kunnen worden  

Oekraïne is voorlopig nog geen slaafje van Poetin  en Poetin moet nu toch wel erg snel tot schoothondje va Xi omgetoverd worden en niet iets gaat doen wat Xi niet zo behaagt.

Xi heeft gezien dat hij eerst een voldoende stek betaalsysteem kan opzetten om uitsluiting avn SWIFT goed te doorstaan. Daarmee is China nog niet klaar en dat betekent dat het voor Xi voorlopig moeilijk is om Taiwan met geweld te veroveren.

Poetin lijkt het omgekeerde bereikt te hebben van wat hij wilde: de dreiging an de NAVO wordt niet minder, maar juist meer, bijvoorbeeld door de € 100 miljard die Duitsland extra in defensie steekt. Duitsland wordt daardoor weer de militaire macht die past bij Duitsland nu. 

Het wachten is nu op enorme cyberaanvallen. Dat kan haast niet uitblijven.

Chaos op de beurzen kan groter worden. Regiem change in Rusland zou echter erg bullish zijn. Helaas nog niet waarschijnlijk op korte termijn, maar toch een heel stuk waarschijnlijker dan vorige week gedacht.

China ontwikkelt dus nu zijn eigen SWIFT systeem snel verder en dat ondergraaft de hegemonie van de dollar. Oekraïne zou een flinke deuk moeten slaan in de koers van de euro versus de dollar, maar misschien ok niet zo erg groot.

Rusland heeft de gaskraan wagenwijd opengezet om tegen deze hoge prijzen lekker te kunnen cashen. Diverse Europese landen willen Poetin graag daarvoor betalen. Amerika koopt nog steeds graag aluminium van Rusland en neon (70%  tot 90% van wat Amerika nodig heeft, neon is essentieel voor het maken van chips) uit de Oekraïne, zonder sancties voorlopig.

23 februari 2022

en weer meer donkere wolken boven Oekraïne met de zegen van Trump

 Even leek het ero dat Poetin alleen de bezette delen van Donbass erkende sla staat, maar hij bedoelde echt de totale Donbass die meer dan twee keer zo groot is. De bezette Donbass heeft Poetin militaire hulp gevraagd. Poetin gaat met een vredesmissie helpen. Enigszins problematisch is dat er veel troepen van de Oekraïne zich hebben ingegraven. Die sneuvelen dan maar, to rectify the cout, want het Oekraiense leger heeft nu nog meer soldaten dan de troepen om Oekraïne heen zo denkt Poetin vast.

Trump complimenteerde Poetin met zijn heldere plan om via een vredesmissie Oekraïne tot de orde te roepen. Zij moeten weer onderdanig worden aan het Herrenvolk, bifferstaatje worden.

Er komen sancties die Poetin terecht voorlopig opvat als poppenschuimpjes. Rechtse partijen roepen hun president/premiers op uit te leggen waarom hier belastinggeld aan verspild moet worden. Het helpt toch niet. Het is niet ui te leggen aan de kiezers in West Virginia, zo zullen we snel gaan horen.

Voorlopig lijken beurzen nog niet erg onder de indruk van de nakende oorlog in Oekraïne. Ja, hogere gasprijzen. Dat gaat Poetin helpen, zo zal Biden uttleggen aan de keizers in West Virginia. Die snappen dat allemaal dan niet meer. . Wilders roepte gekkie Rutte ook al ter verantwoording over die poppenschuimpjes. Veel te erg voor onze belastingbetalers.

Ondertussen vallen de economische cijfers weer wat mee. De PMI's zijn sterker dan gedacht in het Westen. De hogere hypotheekrente remt het aantal nieuwe hypotheekaanvragen om een huis te kopen wel flink af.

Er komen meer signalen dat er te veel pessiisme is over beurzen. Na een 10% correctie gaat het in 90% van de gevallen best goed met de beurzen in het jaar daarna. This time is different natuurlijk, maar toch.

22 februari 2022

misschien overschatten we Poetin en verliest hij

 Iedereen roept dat Poetin zo'n geweldige schaakspeler is, maar is dat wel zo bij Oekraïne. Het gaat helemaal niet zo als hij gedacht had. De publieke opninie in Rusland wil helemaal geen oorlog met Oekraïne, al helemaal niet de grote verliezen aan gesneuvelde soldaten die dreigen bij een uitgebreide aanval. Poetin moet scoren bij zijn inner-circle, een groepje machtige mensen rond hem. En daar kan hij een groot drama met afsnijden van hun geld in het Westen niet gebruiken.

Poetin dacht dat het westen met nieuwe zwakke leiders snel gedeeltelijk zou toegeven aan zijn wensen (natuurlijk wordt Oekraïne geen lid van de NAVO etc.) . Die seniele Biden zou toch bang zijn en niets doen. Europa sidderde voor stop zetten gasleveranties. De nieuwe machtshebbers van Duitsland waren al ingepakt als commissaris/ consulent voor gasbedrijven/ pijpleidingen. 

Biden doet zijn best de bluf van Poetin bloot te leggen. Europa spreekt nog steeds met één stem. Oekraïne is nog steeds en zelfs meer dan ooit verenigd tegen Rusland. De sancties komen en die raken de Russische bevolking en de oligarchen. Duitsland geeft onverwachts hard en duidelijk aan dat de pijplijn Nordstream 2 voorlopig van de baan is. Dat raakt de portemonnee van Rusland hard.

Rusland heeft nu de Donbass republieken erkend als onafhankelijke republieken, echter met de huidige grenzen (=dit lijkt niet op hulp aan de bevelhebbers in de Donbass om de rest van de Donbass te veroveren). 

De troepen van Rusland lijken niet handig opgesteld om nu de rest van de Donbass te veroveren (dat kan natuurlijk snel veranderen). Het leger van Oekraïne lijkt geconcentreerd opgesteld (zo wonnen ze ook van Napoleon en Hitler).. In staat om in ieder geval een deel van het Russische leger uit te schakelen met onprettige gevolgen voor vele Russen.

 Kortom, het is helemaal niet zo zeker dat Poetin zonder slag of stoot kan gaan scoren met een nieuw bewind in Kyiv en een flinke uitbreiding van de Donbass regio. 

Dat lijkt me niet zo best vor het imago van Poetin, er is zelfs risico dat de oligarchen hem met pensioen gaan sturen als een eventuele oorlog uit de hand zou lopen. En dat weet Poetin.