krijg je hogere economische groei door hogere aandelenkoersen?

The Big picture (Ritholtz)zwengelde de discussie aan: zijn de aandelenkoersen alleen een leading indicator voor de economische groei of zijn ze een self fulfilling prohecy, zorgen hogere aandelenkoersen voor hogere economische groei, zoals Greenspan tegenwoordig beweert? Greenspan stelde in de FT dat een stijgende beurs meer stimulering oplevert dan wat de FED kan doen via ruimer monetair beleid.
http://www.ritholtz.com/blog/2010/08/do-capital-markets-create-their-own-fuel/#comments
Ontstaat er een virtuous of vicious circle door het momentum van aandelenkoersen? Ritholtz vroeg zich af: Is dat de reden dat momentumstrategieën zo goed werken?

Soros zou het een voorbeeld van relexivity noemen. Betere vooruitzichten zorgen voor hogere koersen en hogere koersen zorgen voor meer vertrouwen (er correleert niets sterker met het consumentenvertrouwen dan de beurs) en daardoor verbeteren de vooruitzichten verder. er is een wederzijdse beïnvloeding (reflexivity).

Je kunt ook zeggen dat de beurs de animal spirits aanwakkert of de grond in boort.
Waarschijnlijk kun je zeggen dat te hoge koersen allerlei ellende veroorzaakt (te lage idem). Maar als de koersen te laag zijn, dan is het gunstig dat de koersen stijgen, zonder dat de excessen optreden.
Greenspans commentaar dat de beurs wonderen doet of verprutst geeft aan dat hij eigenlijk wel vindt dat je de beurs moet sturen, dat je als FED geen bubbels moet laten ontstaan. Hij heeft in zijn tijd als maestro van de FED altijd beweerd dat je bubbels niet kon tegengaan of moest tegengaan. Hij is kennelijk om. Hij heeft een beetje geprobeerd de beurs omlaag te praten met zijn irrational exuberance speech eind 1996, maar meestal probeerde hij de beurs in orakeltal omhoog te praten.
Als de koersen te laag zijn moet je ze omhoog praten, als ze te hoog zijn moet je verdere stijging tegenwerken, de punchbowl wegnemen. Nu moet je dus meer punch gaan maken.
De asset economy is te belangrijk geworden om die zo maar ongecontroleerd te laten razen. Minder risico in de asset economy is absoluut noodzakelijk geworden voor goede, duurzame economische groei.

werkgelegenheidsgroei VS valt tegen

De groei van de werkgelegenheid in de VS is aan het afzwakken. Zonder de tellers van de volkstelling, die weer geloosd zijn, was de groei in juli nog wel positief. Ook was de groei in de industrie positief, wat vind ik behoorlijk aangeeft dat de VS weer internationaal concurrerend is. De overheid is nog flink mensen aan het ontslaan om de financiën van staten als Illinois en Californië op orde te krijgen (ik dacht dat dit zou gaan afnemen, nu de begrotingen van de staten gemiddeld weer positief zijn. Op zich is het voor de productiviteit gunstig als er minder ambtenaren komen (dat zien we in Nederland toch als een soort nirwana om het begrotingstekort pijnloos te dichten).
Er waren wel enkele lichtpuntjes, zoals de kleine afname van het aantal langdurige werklozen en de stijging van de lengte van de werkweek (een leading indicator voor meer werkgelegenheidsgroei en het zorgt voor meer inkomen).

De tegenvaller zat vooral in de neerwaartse herziening van de vorige maanden en de ontwikkeling van het % mensen dat werkt (zie plaatje van calculated risk). Dat is weer aan het afnemen. Die daling moet snel ophouden anders zit je in een recessie. Een stijging van de werkoosheid met 0,3% bracht je altijd in een recessie. De werkloosheid is overigens nog niet aan het stijgen. De werkloosheid begon betrekkelijk snel na het eind van de recessie (vermoedelijk juni 2009) te stijgen. Op zich is de moeizame verbetering van de werkgelegenheid niet uitzonderlijk, maar wel tegenvallend na zo veel stimulering door overheden en centrale banken.

autoverkopen VS 9,1% omhoog in juli

In juli werden er 9,1% meer auto's in de VS verkocht dan in juni. De Amerikaanse bedrijven boerden goed, de allochtone auto's duidelijk minder.
Het plaatje van Benderly laat zien dat de autoverkopen nu al een hel tijd onder het sloopniveau liggen. Er is zich opgespaarde vraag aan het opbouwen. Uiteindelijk moeten de autoverkopen daardoor zelfs boven het normale niveau (gezien de omvang van de bevolking in de VS) van 16-17 miljoen uitkomen. Dat gaaat gebeueren, maar pas over enkele jaren. Dat is een van de redenen waarom het tweede economsiche herstel vanaf ergens in 2011 sterker kan zijn dan het eerste herstel van half 2009-2010.

Jugaad: $ 35 iPad

In India wil men op een linux systeem een iPad maken voor $ 35. Het is een voorbeeld van jugaad, hoe je met schaarse middelen iets nuttigs kan maken, toegespitst opwat je ter plekke nodig hebt. In India wil de regering zeer goedkope computers à $ 100 aanbieiden om de bevolking gewend te maken aan computers om zo een hoger opleidingsniveau te krijgen. Voorlopig is de iPad er nog niet (liefst ook werkend op zonne-energie las ik, maar dat lijkt me kras). In 2011 moet de iPad voor $35 op de markt komen, maar uiteindelijk moet de prijs dalen naar $10. Ik denk dat ook in het westen de prijs van een iPad flink wat lager kan.

aandelenbeurs leefde in twee werelden

Hendrik Jan stuurde het plaatje op. De aandelenopbrengsten kwamen duidelijk uit twee verdelingen, niet uit één normale verdeling van opbrengsten. Het verschijnsel is niet nieuw. Tussen 1995-2000 had je de opbrengsten van de ICT bedrijven en de rest die erg van elkaar afweken. Toch is het platje wel uiyzonderlijk. Zo veel erg negatieve opbrengsten bij elkaar zie je niet vaak. Laten we hopen dat voor de komende tien jaar de linker helft met de slechte opbrengsten wel past in een normale verdeling.

voortekenen werkgelegenheidsgroei VS verbeteren

Vandaag viel het rapport van salarisadministateur ADP mee over de maandelijkse werkgelegenheidsgroei over juli: + 42.000 ex de overheid. Dat is wat beter dan vorige maand. De surveys van de ISM waren nog veel beter. Voor de industrie is het survey nu op uitzonderlijk hoog niveau geworden, zie plaatje van Benderly. ISM emplyment leidt de jaarlijkse groei in de totale werkgelegenheid vrij redelijk met ongeveer zes maanden. Nog belangrijker was vandaah de ISM non manufacturing, die onverwachts wat steeg. Het onderdeel ISM employment was voor het eerst boven 50. Daar de dienstensector 90% van de werkgelegenheid is buiten de overheid, is dit zeer bemoedigend.

ISM zakt af volgens plan

Al meer dan een jaar gebruik ik het plaatje van Benderly om het traject van de ISM, de barometer voor het ondernemersvertrouwen in de VS, te voorspellen. De ISM herstelt nogal precies volgens het gemiddelde van de laatste 9 serieuze recessies in de VS. We zitten nu in de fase dat de ISM afzwakt naar ongeveer 50 eind dit jaar, omdat het voorraadherstel voorbij is. Daarna komt er weer een herstel. Deze keer kan dat komen omdat de werkgelegenheidsgroei op gang komt en daarmee het inkomensherstel doorzet en omdat er eindelijk een herstel in de bouw op gang gaat komen in 2011. Ook de autoverkopen zullen in 2011 aantrekken.
Het gaat precies volgens plan, zoals al steeds voorspeld. Daar ben ik niet gerust op, ik denk dan steeds aan de slechte keizer van Star Wars die ook de hele tijd akelig zat te lachten dat alles volgens plan ging en precies zoals hij voorzien had. Tot Darth Veder-vader hem de afgrond in gooide ter bescherming van zijn zoon.

China dicteert de wereldliquiditeit

Ik ben al tig jaar gewend dat het de FED is die bepaalt of de wereldliquiditeit toe- of afneemt. Dat begint een achterhaalde zaak te worden. De Peoples Bank of China bepaalt nu of de wereldliquiditeit toe of afneemt.
Het op de monetaire rem trappen door China bepaalde de daling van de beurs in China met uiteindelijk ook gevolgen voor Europa en de VS. Terugdringing van de vastgoedspeculatie was nodig. Het transactievolume is nu 40% lager. Die daling was eenvoudig te realiseren omdat de plaatselijke overheden zo'n grote spelers zijn op de onroerend goed markt.
China is pas enkele jaren zo belangrijk. Voor 2005 hoefde je helemaal niet te kijken naar China. Zo lang China vasthoudt aan de koppeling met de dollar blijft men natuurlijk wel het Amerikaanse monetaire beleid volgen.

Amerikanen gaan sparen als gekken

Zoals gewoonlijk gingen de cijfers voor de spaarquote omhoog nij de jaarlijkse herziening van de groeicijfers voor het BNP in het verleden. Deze keer zelfs iets meer dan normaal. De consument spaart nu meer dan 6% van zijn beschikbaar inkomen en zijn schuld gerelateerd aam het beschikbaar inkomen daalt snel (ongeveer zoals verwacht door de meesten, o.a. ook zo aangegeven in ons boek). Plaatje van lombard Street en Paul Mortimer Lee.
Om de een of andere reden schrijft men bijna zonder uitzondering bij dit spaarplaatje dat consumptie nog steeds heel erg geraakt wordt door hogere besparingen, omdat de besparingen nu reeds voldoende zijn of bijna voldoende, namelijk in de 6-8% range. Amerikanen gaan als gekken sparen, want dat is het nieuwe normaal. Als een soort magic pudding gaan ze hoe veel ze ook sparen steeds meer sparen.

Het is zonneklaar dat de bespringen gaan dalen als de werkloosheid daalt en gaat stijgen als de werkloosheid gaat stijgen in de VS. Ongeveer dezelfde mensen die zeggen dat men meer gaat sparen omdat de besparingen reeds voldoende zijn zeggen ook dat de werkloosheid hoger zal worden omdat hij al zo hoog is. Voorlopig hanteer ik de logica andersom: omdat de werkloosheid zo hoog is zal deze gaan dalen en daarom zal de spaarquote ook gaan dalen.

Gaan de olieprijzen wel zo veel stijgen als iedereen roept?

Chris Watling van Longview heeft mijn stellige verwachting dat de olieprijs fiks gaat stijgen in de komende jaren aan het wankelen gebracht.
De vraag in het westen daalt (o.a. door aardgas) en die in Emerging Markets stijgt maar net genoeg om in totaal een stijging te krijgen. De vraag naar olie in de wereld stijgt veel minder dan tot voor kort werd aangenomen (de theorie, ook ondersteund door de empirie, gaf aan dat de groei van de vraag helemaal kwam door enkele Emerging Markets en dat de economische groei hiervan zeer hoog correleerde met de olieprijs). De groei in de wereld is in 2010 bijna 5% en toch stijgt de vraag nauwelijks. Veel sterker is de groei in de wereld nooit geweest, dus stijging van de olieprijs door snel groeiende vraag is niet zo vanzelfsprekend als men wel denkt (zie plaatje).

Het aanbod stijgt harder dan tot voor kort werd gedacht. Piekolie aanhangers zagen een daling van de productie in 2010 en daarna.
Vooral de komende productie van Irak wordt onderschat. Over een paar jaar produceert men al ruim 6 miljoen vaten per dag en over tien jaar 11 miljoen. Uit echte heel grote velden (30* wat er zo lekte bij BP) komt nu niets of bijna niets (50.000 vaten bij een normale productie van 1800.000 vaten).
De productiecapaciteit van Saudi arabië groeit gestaag van 12 miljoen nu naar 15 miljoen over een paar jaar. Watling geeft redelijk klinkende argumenten dat dit echt kan, met alle egards voor de slechte berichtgeving van Saudi Arabië die een en ander niet erg geloofwaardig maken.
De olieproductie van Brazilië en Angola groeit ook sterk.
Dat allemaal bij elkaar biedt voldoende compensatie voor de dalende productie in vooral Mexico en de Noordzee.

Men is weer voorraden aan het opbouwen in de opslagplaatsen in de wereld, in tegenstelling tot de jaren voor mei 2008. Voor de VS is het verschil enorm (zie plaatje). Dat is slecht voor de olieprijs en verergert het contango.

De teloorgang van de American Dream

De Finanial Times wijdde dit weekend een half katern aan de teloorgang van de American dream (Goodbye, American dream door Edward Luce vanuit Washington).
Somberheid alom in de SV en geen wonder dat het consumentenevrtrouwen niet herstelt in de VS. Ook de New York Times deed deze dagen weer een flinke duit in het zakje.
Krugman had weer een zwartgallige column (defining prosperity, waarin hij stelt dat het nieuwe normaal een werkloosheid van meer dan 10% is) en het mest geëmailde artikel was four deformations of the acopolypse (d.w.z welke vier stommiteiten tot de huidige ineenstorting van de VS had geleid (zoals de afschaffing van de gouden standaard (onzinnig argument), de groei van de financiële sector die tegenwoordig als een soort belasting op de economie gezien wordt, een prachtig verhaal voor Londen en Shanghai als men deze gedachte voortzet met vedere wetgeving om New York als financieel centrum te decimeren, de belastingverlagingen van Bush en Reagan (voor de zeer rijken was dit inderdaad onzinnig) en de enorme inkomensongelijkheid (eens)).

Het verhaal in de Financial Times is verontrustender. Via interviews onderbouwt men dat het slecht gaat met de middenklasse in de VS. Men zegt nu heel onamerikaans dat men verwacht dat hun kinderen het slechter zullen krijgen dan zij. Dit zegt men omdat men vroeger met een inkomen in de industrie en mijnbouw goed rond kon komen en nu met twee inkomens nog in problemen dreigt te komen. Men haalt het voorbeeld aan van een vrouw met middelbare school en nog een paar jaar vervolgopleiding die maar de helft vedriende van haar vrijwel ongeschoolde vader als mijnwerker. Deze vader had het heel goed. De onderneming waar hij werkte betaalde de ziektekostenverzekering en zorgde voor een goed pensioen.
Het gaat goed met de rijkste 10% en slecht met de andere 90%. De reële inkomens zijn sinds de jaren 70 niet meer gestegen. De welvaart is alleen maar gestegen door twee inkomens in het gezin en door het opsouperen van de overwaarde van het huis. Men klaagt over de agressieve benadering door hypotheekmakelaars die zelfs meerdere keren per avond belden om aan te zetten tot een hogere hypotheek.
Het lijkt wel alsof bijna elk gezin achterloopt met zijn hypotheekbetaling.
De echte problemen komen als men tegen hoge medische kosten aanloopt, een ongeval of als men meer dan een kind naar een goede universiteit wil sturen.
Je ziet dat Amerika nu niet langer aan kop staat met het percentage academici in de wereld in de leeftijdsgroep 25-35.
De bijna afschaffing van de vakbonden in de VS is zich aan het wreken in veel te veel onzekerheid voor de middenklasse. Amerika heeft zijn sociaal vangnet te slecht geregeld en dat leidt tot armoede. Men komt als men in een arm gezin opgroeit in een soort fuik en men heeft minder kans om rijk te worden dan in heel wat andere landen. De Amerikaanse droom is uit.

China redde de wereldgroei

BCA had een aardig plaatje waarin de groeibijdrage van Europa over een periode van drie jaar wordt vergeleken met die van China. Al enige tijd doet Europa niet meer mee en de perikelen van Griekenland cum suibus helpen ook niet. Gelukkig is nu Deutschland über alles qua groei (in tweede kwartaal veel beter dan VS) en komt Europa weer een beetje op de kaart van de wereldgroei (Duitsland twee keer zo belangrijk als Spanje, Griekenland en Portugal).

the end of men (2)

http://www.theatlantic.com/magazine/archive/2010/07/the-end-of-men/8135
Hanna Rosin ziet als een dolle mina de komende overheersing van vrouwen over mannen.
In het nieuwe normaal hebben mannen afgedaan. Ze zijn eigenlijk nergens meer voor nodig. Ze zijn veel te vaak werkloos met slechte opleiding of functioneren minder goed dan vrouwen. Hun communicatie is slecht en hun vechtzin contraproductief, zo krijg je steeds weer nieuwe crisissen.
Als een land echt ziek is dan kiest men een vrouw om uit de problemen te komen. Zo ging het in Rwanda en Liberia (ze hebben mijn zorg nodig zei Ellen Johnson Sirleaf) en in IJsland.

Hanna steekt de draak met de ontdekker van het procede hoe je bij kunstmatige inseminatie (kunstzinnig tikte ik eerst) de keuze van het geslacht bijna helemaal kunt bepalen (de heer Ericsson). Hij dacht dat dit zou leiden tot een grote voorkeur voor jongens. Maar wat blijkt? men kiest vaker voor meisjes dan voor jongens. Het zijn overigens de vrouwen die hierover beslissen. Dat gebeurt nu zelfs in landen waar vrouwen tot voor kort zwaar gediscrimineerd werden, zoals Korea. Men kiest 2 tegen 1 voor meisjes bij kunstmatige inseminatie. Mannen zijn eigenlijk alleen nog maar nodig om vrouwen te bekoren: mannen zijn de domme blondjes tegenwoordig.


Och, de eerste post over the end of men lokte goedwillend commentaar uit van vrouwen (maar niet op de post zelf,men wilde niet onder eigen naam reageren).
Misschien moeten er ook andere dingen worden recht gezet. De vrouw mocht eerder met pensioen. Dat is onzin, want ze leven langer en blijven ook langer gezond. Er moet dus wetgeving komen dat rvouwen minstens twee jaar langer moeten doorwerken dan manne. Ook de pensioenpremie van vrouwen moet omhoog om te corrigeren voor hun veel hogere levensverwachting. Daar kan dan een een lagere werkloosheidspremie tegenover staan, omdat vrouwen minder werkloos zullen zijn.
Alimentatie zal voortaan in principe door de vrouw moeten geschieden en niet de man. Dat is het nieuwe normaal.

Australische kerst

Gisteren was ik te druk in de weer met de Australische kerst, ons grote jaarlijkse feest, om te bloggen. Met kerstmis is het ongeveer 30 graden in AutraliË. Australiërs associëren de komst van warm weer met kerstmis. Kerstmis vier je in de korte broek. Natuurlijk is het nu niet kerstmis in Australië, al zoeken sommige Australiërs, nu het hartje winter is ,extra koude plekken op om al die koudelijke Engelse kerstliedjes te kunnen zingen. Groot Brittannië is het moederland en dat merk je in Australië.
De Australische kerst vierden we nu al voor de twintigste keer. We zetten dan de kerstboom, maken die typisch Engelse kerstgerechten als de christmas pudding (we zetten de pudding geen dagen op, maar doen hem in de snelkookpan, dat gaat sneller en smaakt hetzelfde) met bergen custard en ook ijs (dat is de aanpassing die Australiërs maken) en de trifle en daarnaast veel vlees (de ham waar iedereen plakken van af snijdt etc.) en salades met blikjes Fosters bier en Australische wijnen. Nog wat Irish coffee na, want Ierland zit ook in het gemenebest. Om twaalf uur is het dan tijd voor de nieuwjaarsviering en knallen de kurken van de Australische bubbelflessen..