Powell heeft vaasje laten vallen. Rooky Powell solliciteert naar ontslag door Trump

En zo luidt sinds Rutte ons welzijn afmeet aan de mate waarin we als maatschappij het vaasje vasthouden het nieuwe Ruttiaanse gezegde: breekt het vaasje, dan zijn we het haasje.

Powell heeft zelf in oktober gezegd: nee, we krijgen geen recessie, want dan moet er eerst iets breken en dat is nu niet aan de hand. Het monetair beleid is nog royaal, de olieprijzen zijn niet te hoog, er dreigt geen financiële crisis. Er is geen inflatieprobleem en dat moeten we zo houden door de rente te verhogen en eigenlijk hebben we daarbij wat lagere koersen nodig, slechtere financial conditions, want anders blijft de groei te hoog, te inflatoir.

Dat is allemaal gebaseerd op de achteruitkijkspiegel van data. Vooruit kijkend ziet iedereen afzwakking van de groei. Buiten de VS al duidelijker te zien. Dan is het tijd voor data dependent monetair beleid. Er hoort dan geen guidance meer te zijn naar hogere rente. Guidance hoort dan fini te zijn. Maar dat doet de FED niet. De FED geeft tonnen guidance via hun optimistische voorspellingen voor groei en vooral via de 'dots', de rentevoorspellingen van de individuele leden van de FED. Er is nog steeds zeer sterke guidance via die voorspellingen naar hogere rente en dat pikt de markt niet.

Heel wat nieuwe voorzitters van de FED, rookies, worden in hun eerste jaar geconfronteerd met een crisis en Powell lijkt geen uitzondering te worden (Yellen was zo’n uitzondering overigens).

Powell breekt overigens de anomalie dat je aandelen moet kopen voordat de voorzitter van de FED spreekt, want die gaan dan bijna altijd omhoog. Als Powell spreekt, gaan aandelen bijna altijd omlaag.

Foto’s zeggen vaak veel en bij Powell zie je één soort foto dat de overhand heeft: de zorgelijk kijkende, gepijnigde Powell, niet in lijn met zijn privé-vermogen van $100 miljoen +.

De markt is boos. Je kunt niet én de rente negen keer verhogen én de balans verkorten en dan zeggen: we gaan door en trekken ons niets aan van de kapitaalmarkt. De markt heeft het verkeerd en daar zet ik op in.

Tja, dat denk ik ook, maar dan zal de FED toch royaler moeten worden, de olieprijs weer aan moeten trekken, Trump ophouden met die tarievenoorlogen, zorgen voor investeringen in infrastructuur, de fiscal cliff vermijden in plaats van veroorzaken.

De kansen op een recessie binnen twaalf maanden in de VS zijn plotseling behoorlijk aan het stijgen, vooral volgens indicatoren van de markt (zoals yield curve, credit spreads, S&P500). Voorlopig is vooral de macro buiten de VS aan het verslechteren, maar dat slaat met grote kans over naar de VS via afnemend vertrouwen van producent en consument. Credit spreads gaan plotseling fors omhoog, ook voor het niet-energie deel. De financial conditions beginnen flink te verslechteren en verder verslechtering is nogal waarschijnlijk.

De groeivoorspellingen van economen voor het BNP en de winsten voor 2019 van de VS hebben nog bijna niet geleden onder die verslechtering van het economische nieuws. Dat gebeurt zelden en zal ook deze keer wel leiden tot aanpassing van de economen aan het nieuws.

D.w.z. ik geloofde tot voor kort in ongeveer 2,5% groei voor de VS in 2019 (eerste helft wat meer, tweede helft wat minder) en ongeveer 1,5% voor de EU, nu lijkt een en ander meer te wijzen op 1,5-2% groei in de VS en 1% groei voor de EU. Nog geen recessie, maar als het vaasje door iets nieuws breekt, dan zijn we het haasje.

Voorlopig -zonder nieuws over iets nieuws dat het vaasje breekt- kan men wel stellen dat de markten overdreven reageren op angsten over de macro. De FED heeft gelijk dat de nu beschikbare data nog prima zijn. De Powell put komt er echt wel als de inflatieverwachtingen dalen en dat gebeurt als men steeds banger wordt voor groei.

De markten weten het al: dit was de laatste verhoging van de FED en als ze zo door blijven gaan met de balans te verkorten, dan gaat het snel mis. Beurzen zakken verder weg, er komt paniek bij credits en de recessie is niet meer te vermijden.

Trump meet zijn succes af aan de  beurs en weet: hij heeft het vaasje mee helpen laten vallen en nu gaat de heer Mueller het breken.

In dit tempo staat de S&P op 0 voordat er een handelsakkoord met China verzonnen is.

Afgelopen week werd de nieuwe tweedeling steeds duidelijker: er is een handelsoorlog en een technologieoorlog. De technologieoorlog wordt steeds harder en de handelsoorlog gaat richting akkoord. Huawei krijgt nu ook buiten China last van andere landen die bang zijn voor o.a. hun cryptoveiligheid. Chinese hackers zijn betrapt o.a. bij Hewlett Packard.

Maar dit soort zaken zijn met andere dingen te bestraffen dan tarieven. 

Een van de problemen van de recente marktdalingen was dat er geen capitulatie zichtbaar was, geen overduidelijk te groot pessimisme. Nu begint er toch wel een groot pessimisme zichtbaar te worden. 

De put/call ratio begint eindelijk veel te hoog te worden, AAII bulls drogen op versus de bears, fear and greed indictaors wijzen steeds meer op extreme fear (maar deze indicator zit al een tijdje op extreme fear). De VIX is boven de 30 gekomen, vroeger een soort grens die aangaf dat je moest kopen als die weer onder de 30 kwam en je reden had dat de VIX onder 30 kon blijven (nu zaken als Powell Put, Trump put, meevallende winstcijfers nu de verwachtingen zo neerwaarts zijn bijgesteld).

Als plusje zou je kunnen nemen dat de huizenmarkt van de VS nu al enigszins positief reageert op de minieme daling van de lange rente. En verder dat de handelsoorlog uit de risicozone van tarievenoorlog lijkt te gaan. Insiders kopen hun eigen aandelen weer (=ze verkopen hun opties minder), ze zien weer waarde. En de tot op heden sterke ISM (maar deze gaat met grote kans behoorlijk dalen in de komende paar maanden, zo geven o.a. plotseling de indicatoren van Nortbert Ore van Strategas aan) wijst op zeer goede winstcijfers over het vierde kwartaal gecorrigeerd voor de sterke dollar, terwijl men hierover behoorlijk somber geworden is. Afschuwelijke guidance wordt verwacht. Op de noodrem trappen voor inkoop eigen aandelen.  

Verder: wat gebeurt er als er wel een recessie in de VS en Europa met te lage groei in China komt op korte termijn? Zonder grote extra schokken en een flinke daling van de investeringen staat hiervoor volgens het verleden een daling van 25-40% van top waarvan we de eerste ongeveer 20% gezien hebben. De FED zal dan echt het monetaire beleid verruimen (QE keert terug, de rente wordt verlaagd). Trump zal zijn infrastructuurplannetjes krijgen en iets doen voor de middenklasse.

Veel koersen staan nog niet op een niveau dat ik ze als privépersoon onweerstaanbaar goedkoop vindt. Ja, sommige dividendaandelen bieden heel wat meer inkomen dan de cash bij de banken, maar ze hebben allemaal een niet helemaal geruststellend verhaal (zoals instortende olieprijzen, stijgende credit spreads, leegstand). Maar is technologie al goedkoop genoeg? Wordt dit ooit zo goedkoop als ik zou willen? Nee, vast niet. Heerlijk helder Heineken in een vaasje zonder barst? Ook al zo’n kwaliteitsaandeel dat maar nooit goedkoop genoeg wordt in mijn ogen.

Maar gaat het lukken op het laagste punt te kopen? Dat lukt meestal niet, alleen maar als je op geregelde tijden steeds iets bijkoopt. 

Je moet op een gegeven moment tevreden zijn met 6%+ dividendrendement voor bijvoorbeeld Nederlandse bankaandelen, olieaandelen, vastgoed. En op een gegeven moment toch wat van die dure technologie kopen. Gezondheidszorg zal altijd wel goed gaan en eten blijven we ook wel doen. Cyclische aandelen zijn wel heel erg in de vuilnisbak gedaan, sommige zullen naderhand te goedkoop blijken te zijn geworden.

Het signaal dat je tevreden moet zijn, wetend dat de koersen best verder kunnen zakken, begint gegeven te worden door  oude rotten zoals Elfenbein.  

Reactie rentestap FED en toelichting Powell

Markten hadden hoog gespannen verwachtingen over de toelichting van de FED over het monetaire beleid in 2019. Dat de rente verhoogd zou worden, stond bijna vast, maar in hoeverre zou de FED terugkomen op het gesignaleerde pad van ongeveer drie renteverhogingen in 2019 tot boven neutraal.

Werd de FED alleen maar data dependent of zou men gaan signaleren dat er voorlopig geen renteverhoging meer zou komen. Of nog mooier, zou Powell zeggen: mission accomplished. We hebben de rente genoeg verhoogd, de inflatie en werkloosheid zijn dicht bij het doel en we hoeven niets meer te doen als er niets verandert. De echte optimisten hadden gehoopt dat de FED zou gaan zeggen dat de balans van de FED wat minder snel verkort zou kunnen gaan worden. Die hoop boorde Powell de grond in.

De FED vindt nog steeds dat de rente verder verhoogd moet worden. Maar ze zeggen judges in plaats van expects dat de rente verhoogd gaat worden. Data dependent dus, data kunnen het oordeel veranderen, maar bij de visie van Powell dat het goed gaat met de economie en met het oordeel dat de inflatie niet erg lijkt te gaan dalen, maar eerder lijkt te gaan stijgen.

Powell gaf aan niet onder de indruk te zijn van de beursdalingen. Dat is overigens in lijn met de historie volgens Jim Bianco dat pas bij ongeveer -13% de FED zich zorgen begint te maken.

Powell maakte geen uitgebreide toespelingen op lagere groei vanwege slechtere fianncial conditions.  

Door een en ander lijkt de kans op recessie vanwege te krap monetair beleid door de FED te zijn verhoogd.

De positieve stemming op de beurs sloeg woensdag daarom om in opnieuw flink negatief.

Dit was niet het plan van de FED om de beer op afstand te houden, zo oordeelde de markt op woensdag. S&P500 -1,5% en (lange) rente duidelijk omlaag.

Samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Ook deze week werd de markt niet bekoord door het vele goede nieuws. Populisme voerde hoogtij bij de klimaattop in Katowice waar niets terechtkwam van strengere doelen om de naderende klimaatramp af te zwakken dankzij Trump en Bolsonaro.

Het heeft lang geduurd, maar het sentiment begint nu echt bearish te worden, al bezweert iedereen wel dat dit nog geen echte capitulatie is.

China is toch heel duidelijk toe aan het geven in de handelsoorlog, het gaat sojabonen kopen, verlaagt de importtarieven op Amerikaanse SUV’s, stelt made in China 2025 bij etc. Men noemt het allemaal kleine concessies, maar toch, het begint echt ergens op te lijken. Het economische nieuws was vriendelijk in de VS en tegenvallend in China. Reden te meer voor China om de handel met de VS niet te laten instorten.

De cijfers van vrijdagmorgen bevestigen dat China minder hard groeit dan de regering zou willen. Detailhandelsverkopen groeiden slechts 8,1% waar 8,8% verwacht werd en we gewend zijn geraakt aan 10%+. Industriële productie groeide slechts 5,4% waar 5,9% verwacht werd en men eigenlijk stuurt op 6%. 

De inflatiecijfers in de VS waren als verwacht, deze keer niet lager dan verwacht. Toch lijken de inflatiecijfers voldoende goed om de FED te verleiden tot echt data dependent beleid, zonder guidance naar whatever it takes hogere rentes.

 wereldwijd waren de inflatiecijfers gunstig (zowel hoofdlijn als kern, voor komend kwartaal lijkt men de recente trend te kunnen doortrekken)

Macron capituleerde voor de gele hesjes en kwam met een behoorlijke economische stimulering waardoor het begrotingstekort van Frankrijk twee keer dat van Italië wordt. De EU is het met Italië op een akkoordje aan het gooien en moet welwillend zijn.

May ploetert voort met haar Brexit-voorstel, kreeg officieel geen steun voor haar bijstelling in Europa. Ze overleefde de motie van wantrouwen door haar eigen partij, zij het niet heel erg overtuigend, maar ze kan door en krijgt geen nieuwe motie van wantrouwen van de eigen partij in de komende 12 maanden. Labour denkt ook nog niet een motie van wantrouwen te kunnen gaan winnen. De kansen op een referendum lijken te zijn gestegen, de EU heeft geen probleem met uitstel van een Brexit en al helemaal niet met afstel.

Trump begint het benauwd te krijgen over wat Mueller aan het doen is, maar een impeachment is niet zo waarschijnlijk (al gokt men bij Predictit hierop met bijna 50%).

Initial claims voor werkloosheid vielen flink terug in de VS, de ietwat zorgwekkende opmars ongedaan makend. Retail sales waren +0,2%, ex benzine +0,5% en opwaartse herziening cijfers maand ervoor. Sterk dus. . Industriële productie +0,6%. Het vertrouwen van midden- en kleinbedrijf NFIB daalde.

Flash PMI’s waren zwakker in Europa, hoofdzakelijk door Frankrijk dat lijdt onder de onrust van de gele hesjes.

Zegt de rentecurve terecht dat de VS over ongeveer anderhalf jaar in een recessie raakt en dat je daarom nu al aandelen moet verkopen?

Er wordt de laatste tijd heel wat af geschreven over de vermaledijde invloed van een omgekeerde rentecurve op economie en beurzen.

De recessies in de VS na de Tweede Wereldoorlog werden allemaal voorafgegaan door inverteren van de rentecurve. Er was één vals signaal in de jaren zestig toen overmatig geld uitgeven aan defensie vanwege de Vietnamoorlog de recessie tegenhield.

Elke keer werd geroepen dat deze keer een omgekeerde rentestructuur niet zou leiden tot een recessie, maar vergeefs. Het gebeurde toch. Ook deze keer gebeurt het, maar deze keer zijn de meeste goeroes zich bewust van het onterecht negeren van het signaal van een omgekeerde rentestructuur. Ook deze keer is het een signaal dat er iets helemaal niet goed zit in de kredietmarkten. Dat de FED te ver is gegaan met verkrappen.

Markten reageren daarom heel negatief op inversie van de rentecurve, zelfs een dreiging hiervan. In het verleden stegen aandelenkoersen nog enige tijd door na een inversie, maar nu lijkt de grote bear markt al begonnen ruim voordat de rentecurve invers werd.

Ik denk dat je niet zo dogmatisch over vervlakkende rentestructuur moet denken, gesterkt door Amadoran. Want Aswath Damadoran laat zien http://aswathdamodaran.blogspot.com/2018/12/is-there-signal-in-noise-yield-curves.html?  dat de cijfers na 2008 anders uitwijzen.

Het verband tussen steilheid van de rentecurve en economische groei daarna is behoorlijk zwak, niet overtuigend en alleen wat  zichtbaar bij korte looptijden

Voor de beurskoersen zijn de verbanden nog zwakker geweest (sterke correlaties worden uiteraard weg gearbitreerd, dus verbazend is dat niet).

Beleggen op basis van de steilheid van de rentecurve is geen eenvoudige opgave kennelijk.

Gemiddeld is er na 1960 een positief verband geweest tussen steilheid van de rentecurve en beurskoersen daarna, maar na 2008 was het anders voor met name de kortere looptijden terwijl die over de hele periode juist het sterkste verband lieten zien.

Zo zou de vervlakkende rentecurve al een hele tijd laten zien dat de groei in de VS moet afzwakken, maar deze trok juist aan in 2018. Dat kwam door de belastingverlagingen van Trump, maar dat was toch geen geheim voor de markt.

Na 2008 wijst een hogere rente van de FED op toenemend vertrouwen in economische groei en minder angst voor deflatie.

Excellent verhaal. Het zet aan tot denken. Slik niet als zoete koek dat het fout gaat met de economische groei vanwege de vervlakking met de rentecurve, want na 2008 lijkt het verband van de curve met groei te zijn veranderd. Het verband van de rentecurve met de beurs is zwak en anders dan je denkt. Het gaat vooral om het korte stuk

.

De markt reageerde veel te negatief op de recente vervlakking van de rentecurve, vooral op de minuscule inversie tussen 3 en 5 jaar. Overigens is dat wel verklaarbaar. Omdat het signaal van een omgekeerde rentecurve zo vak ten onrechte in de wind is geslagen, zijn de meeste goeroes er nu beslist op uit die fout niet nog eens te maken. Ik zelf dacht dat ook, deze keer laat ik me niet foppen, maar de cijfers laten na 2008 iets anders zien. Andere reacties op vervlakkende rentecurve zijn niet nieuw. Wat is het voorspellende deel van de rentecurve? Dat is niet steeds hetzelfde. Damodoran laat zien dat gemiddeld 2 minus 1 jaar het belangrijkste is geweest. Maar het teken veranderde na 2008. Zelf heb ik hele tijden 30-10 jaar genomen, omdat dit beter voorspelde dan 10-2 jaar. Dat bleef allemaal niet constant. Dat is overigens iets dat steeds opging sinds ik naar beurskoersen en economie kijk: de gevonden sterke relaties verdwenen vrijwel altijd ineens als sneeuw voor de zon. Zonder waarschuwing anders dan dat er een bijzonder sterk geloof in was. Dat gold bijvoorbeeld voor beleggen in de waardestijl. Dat was bijna een dogma, totdat er enorm lange periodes kwamen waarin groei het beter deed. Nu hebben we zo’n periode met de superioriteit van aandelen met lage bèta, ook als beurzen mooi stijgen. Daar is de nodige twijfel aan ontstaan, maar natuurlijk doen dit soort aandelen het relatief goed als beurzen dalen en groeiverwachtingen ineenschrompelen.

De rentecurve is te veel vervlakt vergeleken met de economische groeivooruitzichten na 2008. Men ging geloven dat de rente altijd zou dalen, zelfs 0% bleek geen grens. Men ging steeds meer geloven in een negatieve correlatie tussen aandelen en obligaties. Totdat dit niet meer zo dudielijk was. Dit was een hoofdoorzaak voor de daling van de beurzen in oktober. Daarna kwam de negatieve correlatie overigens weer enigszins terug, resulterend in dalende beloning voor het nemen van duratierisico, de termijnpremie. Deze is nu zo veel gedaald dat weinig hulp van obligatie met hoge duraties meer verwacht kan worden bij daling van de beurzen.

De daling van de termijnpremie hangt ook samen met nieuwe regelgeving die pensioenfondsen en verzekeraars meer in lange duratie dwingt. Naast de opkomst van hedgefunds die zwaar inzetten op negatieve correlatie tussen aandelen en obligaties met hoge duratie.

Er is dus wel enige reden om niet slaafs het signaal van een vervlakkende rentecurve te volgen. Vooral als dit komt door groter optimisme van centrale banken over de economische groei op termijn.

Dit was tot voor kort het geval in de VS. Nu

De FED wist zo zeker dat de groei goed zou blijven dat men een zeer geloofwaardige sterke guidance gaf dat men de rente flink ging verhogen. Het kon en daar moest men gebruik van maken om zo meer ammunitie te hebben als er een recessie zou optreden.

Dat ging tegen het toenemend aantal wolkjes voor economische groei in: de afzwakking in de rentegevoelige sectoren (zoals door de FED verwacht), de sterke dollar (sterker dan FED dacht, met negatieve gevolgen voor groei Emerging Markets, grondstoffenprijzen), de handelsoorlog van Trump (niet door de FED in deze mate verwacht: het is slecht voor de wereldhandel en daarmee wereldeconomie en daarmee de export van de VS en de toegenomen onzekerheid is slecht voor de investeringsgroei die eveneens achterblijft bij wat de FED dacht). Het macroplatje voor de VS is desondanks toch nog goed omdat de inflatie goed is blijven liggen en nu gaat dalen door de lagere olieprijzen.

De FED krijgt enorme kritiek van Trump en schoorvoetend geeft men Trump een beetje gelijk. De FED moet de rentecurve niet laten inverteren als er geen echt inflatierisico is. De FED zou om de onafhankelijkheid te bewaren juist tegen Trump ingaan. Ik denk het niet. Powell verstart totaal als men hem iets over Trump vraagt. Trump maakt duidelijk dat hij Powell gaat ontslaan als deze de rente nog veel verder verhoogt. Powell is daar toch gevoelig voor, ook al hoeft hij met zijn vermogen van $100 miljoen+ er geen boterham minder om te eten.

Ome Liu geeft toe (handelsoorlog China/VS)

Ome Liu, de rechterhand van Xi laat nu regelmatig positieve maatregelen nemen die in ieder geval duren tot het einde van de afgesproken wapenstilstand.

https://www.nytimes.com/2018/12/12/business/china-trade-war.html?action=click&module=Top%20Stories&pgtype=Homepage

artikel dat het niet goed gaat in China. Er is daarom enige kritiek op Xi aan het ontstaan. Daardoor is er enige druk om tot iets als een akkoord te komen. China ziet dat Trump nu wel heel erg graag tot een grote deal wil komen, maar China denkt dat men hem net als zijn voorgangers kan afschepen met enkele kleine concessies. Die zijn er de afgelopen dagen overigens flink aan het loskomen, het zijn eerder dingen als het ongedaan maken van vorige strafmaatregelen zoals extra heffing op Amerikaanse auto’s, stoppen an kopen sojabonen.

Een van de beste kansen is dat het deze maand veertig jaar geleden is dat Deng het nieuwe economische beleid inzette en dat ter gelegenheid hiervan nieuwe hervormingen kunnen worden aangekondigd. En dat zijn dan de dingen die Trump wil en China steeds meer nodig heeft zoals bescherming intellectuele eigendommen (nu China het meeste octrooien indient), minder subsidiëren staatsbedrijven, cyberdiefstal voorkomen.

China ziet dat het buitenlandse bedrijfsleven tamelijk plotseling huiveriger is geworden om in China te gaan investeren (Foreign Direct Investmenst fors omlaag over november). Ze kunnen toch zo maar akelige maatregelen nemen en er zijn problemen met China’s manieren van zaken doen, zo leert de handelsoorlog extra goed.

China kan nu niet meer zo zwaar extra in infrastructuur investeren als het de vorige keren deed toen de economische groei terugviel. Deze zijn minder nodig, terwijl men te veel schulden dreigt op te bouwen.

China kan daarom geen extra afzwakking door de handelsoorlog gebruiken e zal iets moeten doen om de handelsoorlog niet verder uit de hand te laten lopen.

De cijfers van vrijdagmorgen bevestigen dat China minder hard groeit dan de regering zou willen. Detailhandelsverkopen groeiden slechts 8,1% waar 8,8% verwacht werd en we gewend zijn geraakt aan 10%+. Industriële productie groeide slechts 5,4% waar 5,9% verwacht werd en men eigenlijk stuurt op 6%.

China heeft overigens nog steeds troeven achter de hand, anders dan toegang tot de snel groeiende Chinese markt. Men kan via Chinese regels Chinese technologiebedrijven laten relisten in China via te goedkoop uitkopen van westerse investeerders https://www.wsj.com/articles/will-china-cheat-american-investors-11544744711

Maar per saldo ziet de ellende van de handelsoorlog er een stuk beter uit. De zorgen gaan richting Powell die misschien te veel gaat roepen dat de economie zo sterk is en te weinig ‘mission accomplished’ nu inflatie en werkloosheid zo dicht bij de doelen zit en te weinig dat de inflatie er goed uitziet met even veel risico dat deze te laag wordt dan te hoog wordt (er is een vleugje deflatierisico ontstaan door de val van de olieprijzen en de angst voor een recessie). Zorgen beginnen ook richting de winstgroei te gaan, al staat de ISM nu nog borg voor goede winstcijfers over het vierde kwartaal. Maar de verwachte winst voor 2019 van $178 voor de S&P500 wordt steeds meer als te hoog gezien. Men moet eerder aan ongeveer 170 denken en de pessimisten beginnen aan 160 te denken (en aan lagere koerswinstverhoudingen dan 15)

Samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Chinese stilte over de uitkomsten van het overleg tussen Xi en Trump ontaardde in een stevige verkooppartij toen Trump twitterde dat hij de Tariff Man was. De yuan was wel sterker.

Met andere worden: vergeet het maar dat het goed komt met de tarieven. Die angsten gierden helemaal door de keel nadat het bekend werd dat de CFO van Huawei was opgepakt in Canada voor het niet naleven van sancties tegen o.a. Iran. China liet weten hierdoor niet gestoord te worden in de onderhandelingen over de handelsoorlog.

De rentecurve inverteerde tussen twee en vijf jaar en dat zag men als recessiesignaal. Zonder fiscale stimulering valt het groeitempo terug, zo hebben we bijna overal in de wereld gezien in 2018.Technische stop losses deden ook geen goed.

De range van de S&P500 van de laatste maanden van 2600-2850 is overigens niet neerwaarts doorbroken. De AEX brak wel naar beneden door tot onder 500. Buy the dip is weer kansrijk, maar vereist stalen zenuwen.

OPEC en Rusland kwamen overeen de productie met 1,2 miljoen vaten per dag te reduceren en dat was net boven de 1,1 miljoen die nodig was volgens JP Morgan om de olieprijzen te doen oplopen. Na uitlatingen van Saoedi-Arabië dat er niet meer dan 1 miljoen in zat, was 1,2 miljoen meer dan verwacht.

De ISM’s voor de industrie (59,7 +1,6) en diensten (60,7 +0,4) waren zeer sterk, duidelijk sterker dan verwacht. PMI’s gingen omhoog in diverse Emerging Markets en in Europa was er maar weinig daling. Dat zou kunnen betekenen dat de flinke, al heel 2018 durende, verlaging van de groeiverwachtingen voor Europa kan gaan stabiliseren (1,5% is al mooi voor Europa).

De FED liet via de Wall Street Journal voortaan te gaan voor een data dependent minder fors renteverhogingspad dan eerst met stelligheid was verkondigd.

De groei van de werkgelegenheid in de VS was volgens de eerste schatting 155.000, lager dan de laagste schatting van de economen. Loongroei bleef op 3,1% en werkloosheid op 3,7%. Goldilocks cijfers.

Productiviteitsgroei was 2,3% in het derde kwartaal en de arbeidskosten per eenheid product stegen slechts 0,9% daardoor.

Bouw kromp met 0,1%, de gevolgen van de renteverhogingen steeds meer voelend.

De handelsbalans verslechterde $1,5 miljard, met name door minder export nar China.

In Duitsland gaat de CDU aangevoerd worden door AKK, een soort sympathieke mini-Merkel.

Gele hesjes zorgen nog steeds voor onrust in Frankrijk, moeilijk voor Macron, terwijl de economische vooruitzichten voor Frankrijk verslechteren. Idem voor Italië, dat wat meer mee lijkt te werken met de EU, zodat ze de groeivertraging enigszins op Brussel kunnen afwentelen en de financial conditions minder slecht worden.

De stijging van de producentenprijzen in China zwakte verder af, slecht voor de winstmarges en economische groei. Valutareserves groeiden, dat was beter dan verwacht.

overpeinzingen: de rede zegt kopen, de emotie verkopen

Wat zou je voorspellen wat de S&P zou doen bij een wapenstilstand in de handelsoorlog met Trump en Xi duidelijk aangevend dat ze iets willen bereiken, dat de FED laat uitlekken de rente veel minder te gaan verhogen dan ze eerder hadden gezegd, dat de ISM’s meevallen en de wereld PMI voor de tweede maand is gestegen, de autoverkopen in de VS beter waren dan gedacht, de val van de olieprijzen gestuit. Omhoog zou je denken. Nee, 4% omlaag.

De tweets van Trump werden negatief uitgelegd, de inversie van de rentecurven tussen 2 en 5 jaar werd als 100% zeker recessiesignaal uitgelegd. Daardoor brak op dinsdag de S&P door het 40-weeks gemiddelde en was het death cross bevestigd. Op dinsdag tussen twaalf en half een moesten de algoritmes zwaar aan de slag en de stop losses moesten verwerkt worden.

Ondertussen was het economische nieuws goed, vooral de ISM’s waren bemoedigend en de PMI’s van de Emerging Markets. 

OPEC/Rusland kwam tot een redelijke reductie van de olieproductie.

Paniek sloeg toe bij het republikeinse team, nu de beurs een recessie lijkt te zien rond 2020. Dat zou herverkiezing van Trump onmogelijk maken en verlies van de meerderheid in de senaat dreigt dan ook. Het is duidelijk dat de economie gestimuleerd moet worden na half 2019. Opperdemocraat Schumer meldde al om een en ander te bemoeilijken dat hij meer investeren in infrastructuur niet zou steunen als daarbij niet ook gekeken wordt naar positieve invloed op climate change.

Trump ziet dat natuurlijk ook en weet dat hij het venijn uit de handelsoorlog met China moet halen. 10% importheffing kan nog, maar 25% is een echte killer. Dat bleek uit de cijfers van de terugval van de export naar China. Dramatisch.

Xi weet dat ook en weet ook dat hij nu moet toeslaan om een niet al te slecht handelsakkoord uit te onderhandelen.

Je ziet zelfs aan de tweets van Trump dat hij een akkoord wil, al is het maar beperkt. China reageerde niet erg negatief op de arrestatie van mevrouw Wanzhou van Huawei (uitlatingen van haar dat het te gecompliceerd was om de sancties over o.a. Iran na te leven zullen haar zwaar aangerekend worden. Hiermee kom je weg in China, maar niet bij de Amerikaanse justitie).

Het duurde even voor China de overeengekomen acties bevestigde, maar dat was in lij met dat Xi c.s. nog niet terug was gekomen in China. Een dinerovereenkomst zonder vooraf overeengekomen standpunten is niet ideaal. Aar het ging om de goede wil te tonen en dat hebben Trump en Xi gedaan. Met overtuiging.

Op donderdag werd het de FED te gortig, te veel financiële instabiliteit. Men ging overstag. Dat doen ze via het uitlekken van bepaalde zaken aan enkele betrouwbare journalisten/analisten en met name aan de Wall Street Journal. Die staat al jaren te boek als betrouwbaar doorgeefluikje voor de FED, als hun beleid verkeerd wordt uitgelegd , dat het in de verkeerde richting gaat.

De FED liet weten dat vanaf nu de renteverhogingen data dependent zouden worden. Dat betekent nauwelijks nog verhogingen en in normale gevallen de oren laten hangen naar wat de markt inprijst. Als de markt geen renteverhoging inprijst, dan komt die er ook niet. Er zijn voldoende leden van de FED die geen inverse rentecurve willen, vooral niet als het inflatienieuws gunstig is. En dat is recentelijk gunstig geworden. De stijging van de inflatie is omgeslagen in een daling, ook voor de kerninflatie. De ingeprijsde inflatieverwachtingen zijn duidelijk gedaald, al is dat vooral door lagere olieprijzen, hogere VIX en hogere credit spreads. Powell heeft al gezegd zich zorgen te maken over credists. De buerzen straffen bedrijven met te veel leverage af in 2018. Een en ander kan een te grote deleverage op gang brengen in de ogen van de FED. Niet nodig bij Goldilocks inflatie.

En gelooft nog niet datt de FED om is, maarde Wall Street Journal was altijd zeer betrouwbaar in het doorgeven van veranderende standpunten. Het isook normaal dat als men zo ver in de cyclus zit, dat het monetair beleid data dependent wordt, moeilijk voorspelbaar en met heel andere guidance (eigenlijk geen) dan daarvoor.

Een direct gevolg is dat de correlatie tussen aandelen en de rente weer positief wordt. Als de VIX daalt, gaan de hedgefunds dus weer kopen. Als. De VIX hoort te dalen als deze hoog is en de FED de markt probeert te sussen. Dat zou Powell na de verhoging in december moeten doen. Iets dat hem tot nog toe niet lukte.

Daling van de S&P tot onder 2600 hoort een nieuwe reeks stop losses te veroorzaken, dat zorgt voor een hogere VIX en dat leidt tot ellende bij o.a. credits. Genoeg om voor te bibberen.

Mijn gedachte was dat als de inflatie laag blijft, de FED aardiger wordt en dat dit voldoende zou zijn voor een langere periode te gaan voor men in een recessie zou komen. Mits de handelsoorlog met China niet verder op de spits wordt gedreven. 25% tarieven zijn een absolute killer voor export en winstmarges, wereldhandel.

Dat zou een heel voor de hand liggend scenario zijn, maar met Trump weet je het maar nooit. Hij zal meer moeten gaan samenwerken met democraten en samenwerken is niet Trumps sterke kant om de economie in 2020 te stimuleren. Dat gebeurt bijna altijd in een verkiezingsjaar, maar volgens de beurs is it different this time.

Seminar Blackrock 6 december over technologie, herstel boekhouden met big data voor centrale banken en

Dat alles draait om  technologie, dat kwam er niet zo uit. Ze hadden wel een life robotje opgesteld in de pauze waar je mee kon praten en dansen en wat virtual reality brillen. Jan Kimpen van Philips sprak enthousiasmerend over innovaties in de gezondheidszorg. Philips is nu vrijwel geheel een bedrijf voor medische hulpverlening. Het wordt de nieuwe boekhouder van de medische zorg. Dat betekent goed gebruik maken van alle (en dat zijn er bijna onmetelijk veel) data die men heeft en krijgt en die data base efficiënt aanleggen, niet steeds opnieuw bij elke nieuwe dokter. Big data, daar gaat 2/3 van de researchgelden naar toe, niet naar het ontwikkelen van vernuftige apparaten of robots die een of ander kwaaltje weg kunnen maken. Het nieuwe boekhouden werd met verve gepresenteerd. De zorgkosten worden onhoudbaar duur en je moet een moeder van 25 toch meer behandeling bieden dan een vrouw van 75 met dezelfde borstkanker maar met nog andere kwalen (dat ontlokte dagvoorzitter Jan Hommen de opmerking dat  ze die leeftijd van 75 wel op moeten rekken in dat voorbeeld, ,want hij wilde ook nog volledige behandeling natuurlijk, hij is nog niet afgeschreven).

Blackrock probeert een ‘edge’, een voorsprong, te krijgen door zeer veel tijd en energie in verwerking en vergaring van big data. Eigenlijk dus net als Philips. Een groot deel van het bedrijfsleven loopt overigens wat dat betreft voor op de financiële sector, daar heeft men de procesmatige aanpak van big data nog niet zo goed onder de knie en men zo maar weggeblazen worden door blockchain -technologie of iets anders disruptiefs.

Daalder presenteerde de outlook met vooral de opbrengstcijfers van af 1927 en viste de big data conclusies daaruit. Dat is al een enigszins plat betreden pad, dat heb ik vaker gezien. Koersen gaan in een jaar zelden ongeveer gemiddeld omhoog, veel vaker een heleboel omhoog of omlaag. Daarna kwam uiteraard zijn voorspelling van Blackrock en die lag (zoals altijd) dicht bij het gemiddelde. Toch dus.

Veel bibberen nu, dat is zo’n beetje de boodschap. In Europa meer nog dan in de VS, maar ook daar wijst de verslechtering van de financial conditions op afzwakking van de groei van 3% naar 2,5% (waarom dat zo verontrustend zou zijn ontgaat me enigszins).

Het publiek mocht via een app meestemmen wat men verwachtte voor de S&P500 in 2019. De helft zag de S&P dalen (vaak meer dan 10%) en de helft stijgen, zij het dat slechts 2% meer dan 10% stijging verwachtte.

Tja, wat moet je daar uit afleiden. Een beetje daling van de koersen brengt al het slechte boven: weg met vertrouwen in de toekomst. Hoe hebben we het Secular Stagnation Scenario toch zo snel kunnen vergeten. Maar we staan er nu slechter voor, want de overheid kan m.u.v. Duitsland en Nederland niet veel fiscaal stimuleren en centrale banken kunnen de rente niet meer verlagen in Europa en de balansen van de centrale banken kunnen haast niet verder opgeblazen worden (al gaat men uiteraard wel een forse poging ondernemen).   

ESG kwam zijdelings wel de nodige keren ter sprake. Dat moet ook wel, want de klant wil niets anders meer kopen.

Het eerste, interessante, gesprek was met de erudiete Philipp Hildebrand, een Blackrock- coryfee , voormalig Zwitsers centraal bankier. Die kunnen zelden betrapt worden op te veel optimisme.

We zitten in een situatie waar goed nieuws de koersen één dag omhoog kan zetten en dan zet de realiteitszin weer in.

Bij monetair beleid heb je meestal te laat door dat het fout gaat. Dat dan weer recht zetten is moeilijk. Er was een grote onderschatting van de ernst van de financiële crisis in 2007. Daarna lijkt het kapitalisme niet meer goed te werken, maar het kapitalisme zal weer moeten gaan werken

Hij raadde o.a. het nieuwe boek van Paul Collier aan: The future of capitalism: facing the new anxieties.

Het consumptiesysteem werkt niet meer goed. Grote onvrede. De trend naar nationalisme en naar deglobalisering. Allemaal zaken die vanzelf fout gaan.

De opkomst van China is een ‘game changer’. Er werd aanvankelijk gedacht dat China zou convergeren naar het westerse systeem, maar dat gebeurt niet. China is langzaam de macht van de VS aan het overnemen en dat gaat met conflicten. China heeft een ander systeem van fair values.  Een en ander zal lang duren.

De hopeloos incompetente regering qua uitvoering van Trump heeft op de G20 weinig bereikt. China gaat niet toegeven. Deng had als stelregel: hide your capabilities, buy time. Xi: ”display your capabilities, show agression.

Dat kan allemaal niet goed aflopen.

Over het monetaire beleid zei hij dat je vanaf nu het beleid zult zien dat gebruikelijk is laat in de cyclus: het wordt data dependent, je weet niet wat er gaat gebeuren. Powell ook niet, over zes maanden zal hij anders denken.

Centrale banken zullen royaal blijven, niet geforceerd hun balans afbouwen. Je hoeft niet erg bang te zijn voor te veel inflatie maar wel dat regering en centrale bank nu veel minder kunnen doen dan na 2008: de rente is al laag, de overheidsschuld is al te groot en tekorten kunnen moeilijk veel groter worden.

50% kans op recessie in 2020 in de VS en waarschijnlijk ook Europa. En guidance FED: vergeet het maar, ze weten het niet meer.

Greep gisteren het Plunge Protection Team in?

aandelenmarkten te stoppen lijkt een teken dat we een soort capitulatie van de markten gezien hebben. Zo’n enorme paniek op donderdag over een arrestatie op de zaterdag ervoor van een belangrijke Chinese ondernemer lijkt overdreven, buitengewoon buiten de perken.

Het Plunge Protection Team is iets ongrijpbaars, het bestaan ervan wordt betwijfeld, maar natuurlijk steken af en toe de toppers van de FED, de beurs en het Ministerie van Financiën af en toe de koppen bij elkaar als de markten te onrustig worden.

Opvallend is dat nu (dat was donderdagmiddag om half vier in de VS) ) ineens in de Wall Street Journal prominent staat dat de FED het monetaire beleid majeur gaat veranderen https://www.wsj.com/articles/restrained-inflation-reduces-urgency-for-quarterly-rate-increase-pattern-1544127856 . Het wordt helemaal data dependent en renteverhogingen zijn na die in december- en zelfs die al- buitengewoon onzeker. Guidance over de rente kan vanaf nu in de prullenbak. De FED laat doorschemeren de rente waarschijnlijk niet duidelijk boven neutraal te gaan verhogen en dat we nu al ongeveer op neutraal lijken te zitten. Als de economische signalen negatief zijn, kan de rente zelfs verlaagd worden. Mocht de huidige optimistische visie op de economie, in het bijzonder de arbeidsmarkt, uitkomen, dan kan de rente uiteraard wel verhoogd worden. Maar bij gebrek aan inflatiedreiging, waarom zou je de rente nog verhogen als je een Tariff-Man met zijn twitter terreur een koude oorlog ziet voeren met China?

Net als bij Harry Potter de naam Voldemort niet genoemd mocht worden vanwege mogelijke represailles, zo mag de FED de naam dan de Tariff-Man niet noemen. En dat gaat dan waarschijnlijk ook niet gebeuren. Men gaat zeggen dat verlaagde kansen voor te hoge inflatie een doorslaggevende reden is om het monetaire beleid te versoepelen, niet fratsen van de Tariff-Man.

De omslag van de FED is opmerkelijk. Op dinsdag zei Williams (als baas van de New York FED prominent lid van het Plunge Protection Team) dat de data misschien de renteverhogingen konden vertragen, maar dat de rente nog echt duidelijk omhoog moest.

Kennelijk was die arrestatie van de CFO van Huawei, de dochter van de stichter en algemeen gezien als rijzende ster, toch buitengewoon belangrijk. De duikeling van ruim 2% van futures op de S&P500 enkele minuten na het bekend worden van de Amerikaanse vervolging, niet helemaal verkeerd en buitengewoon heilzaam, want het Plunge Protection Team moest in actie komen.

China gaf aan dat het voorval met de CFO van Huawei niets te maken moet krijgen met de onderhandelingen over de handelsoorlog. Na vertraging heeft China bevestigd wat de Amerikanen al hadden rondgetoeterd en men is al maatregelen in de richting van de schaarse besluiten aan het nemen. China is geïrriteerd maar wil kennelijk wel dat er vooruitgang geboekt wordt in de onderhandelingen, alhoewel uiteraard een akkoord waar Trump totaal mee akkoord gaat onmogelijk is. De aanstelling van Lighthizer maakt het waarschijnlijker dat een eventueel compromis gesteund gaat worden door de hardliners over China in de VS. Trump heeft via zijn bemoeienis via Xi zich gecompromitteerd aan het slagen van de onderhandelingen. Trump moet volgens zijn eigen logica nu vooruitgang gaan boeken met China, d.w.z. water bij de wijn gaan doen.

De dalingen op de effectenbeurzen hebben een en ander versneld. De wanhoop dat goed nieuws maar één dag beklijft en dat alles daarna weer wegzakt, kan verdwijnen.

Turnaround Tuesday: De tariiff-man is gefopt en leidt Amerika naar nieuwe Great Recession?

Plotseling was iedereen het erover eens: er is niets bereikt op de G20 in de handelsoorlog en dat blijft zo. Lighthizer en Xi, die kunnen nooit tot een compromis komen en de ratiff-man wil en zal de importtarieven alleen maar verhogen. En 25% is genoeg voor stilvallen van de import en staat daarmee borg voor grote verstoringen in de economie.

De rentecurve is nu invers geworden tussen 2 en 5 jaar. Er volgde dan altijd na enige tijd een inversie van de hele rentecurve en dan na gemiddeld 311 dagen een recessie.
Transport enorm omlaag, bankaandelen eveneens. Om hoofdpijn van te krijgen en inderdaad, farmacie doet het relatief goed.

De markt lijkt overdreven te reageren op de totale stilte in China, maar dat is omdat Xi nog niet is teruggekeerd in China.
Trump kan alleen herkozen worden als de economie goed blijft en dat kan niet als de tarieven verder verhoogd worden. Hij zal water bij de wijn moeten doen en dat kan een ijzervreter als Lighthizer het meest geloofwaardig.
Merkwaardig is het plotseling veel sterkere geloof in een nakende recessie terwijl de groei aan lijkt te trekken in de VS gezien de hoger dan verwachte  ISM en aanzwellende newsflow van o.a. zoektermen als kopen, kopen, kopen.
Maar de pessimisten wijzen op de ISM Prices. Na zo'n duikeling an producenteninflatie volgt de ISM meestal ook het ravijn in. Maar deze keer niet.

en China leidt de wereld, niet de tariff-man

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Beurzen reageerden positief op de minder streng wordende FED en liepen een heel klein beetje vooruit op een niet al te slechte uitkomst op de G20 tussen Trump en Xi. Zoals verwacht kwam er een wapenstilstand voor drie maanden (aldus VS maar niet China) zonder uitgewerkt plan hoe de onderhandelingen verder moeten. Xi kan het zich niet veroorloven om over drie maanden vlak voor het jaarlijkse partijcongres die onderhandelingen stuk te laten lopen. Maar er zit nog steeds geen duidelijk zichtbare beweging in de standpunten. Amerika meldde hulp van China bij Noord-Korea, komende onderhandelingen over intellectuele diefstal/ geforceerde transfer van technologie, cyberdiefstal, betere toegankelijkheid voor Amerikaans bedrijfsleven, meer Chinese aankopen van Amerikaanse landbouwproducten. China meldde dit allemaal niet, maar zei dat de onderhandelingen als doel hebben de importtarieven van Amerika en China te verlagen. De houwdegens onder de conservatieven zeiden dat Trump weer in de val van China was getrapt, net als Obama en zijn voorgangers.

Clarida (vice vice voorzitter FED) had het pad van minder monetaire verkrapping voor Powell al enigszins geëffend met toespelingen dat de inflatieverwachtingen toch echt goed aan het dalen zijn (grotendeels door lagere olieprijzen). Powell meldde dat de rente nauwelijks onder de neutrale rente lag en niet flink zoals hij begin oktober nog stellig verkondigde (maar toen had Mr. Neutral Williams al gezegd dat het te onduidelijk was wat de neutrale rente was). Powell maakte zich wat meer zorgen over kredietproblemen in de komende jaren. Uit de FED-notulen bleek dat men de internationale afzwakking van de groei had opgemerkt, naast reeds zichtbaar negatieve invloeden op rentegevoelige sectoren als de bouw en auto’s), de verslechtering van de financial conditions. De rentemarkt heeft nu nog maar net één renteverhoging voor 2019 ingeprijsd. De FED belooft data dependent te zijn en dat betekent in de huidige situatie geen renteverhogingen, vooral niet als het inflatieverhaal goed blijft. Het hielp dat de PCE kerninflatie slechts 0,1% was, niet de verwachte 0,2%.

In de VS was het economische nieuws overwegend gunstig. Beschikbaar inkomen steeg 0,5% in oktober en uitgaven 0,6% bij redelijk hoge spaarquote. Uitzondering waren de initial claims die opliepen naar 234.000 terwijl we de afgelopen maanden verwend waren met slechts 210.000. De groei in de VS lijkt iets af te zwakken in het vierde kwartaal, maar wel boven 2,5% te blijven, met risico naar boven voor de kerstverkopen en naar beneden voor extra import (maar dan weer meer voorraadgroei en minder groei in eerste kwartaal)

In China viel de PMI tegen met 0,2 daling naar 50, het laagste cijfer in jaren. In Japan viel het juist wat mee.

Bolsonaro tracht Trump na te doen en als goed populist (idem voor Baudet) te zeggen dat climate change oplichterij is, niet door Brazilianen veroorzaakt.

AMLO is eindelijk aangetreden als president van Mexico en iedereen veracht dat het moeilijk voor hem gaat worden.

Gele hesjes zijn dapper aan het protesteren met vooral in Frankrijk het nodige geweld dat ze het niet langer nemen. Het is niet hun schuld en ze krijgen het steeds slechter. De regering moet weg samen met 80% van de volksvertegenwoordigers en dan komt alles van zelf goed, zo denken deze niets constructiefs te melden hebbende medemensen.  De deplorables in de VS hebben het ook niet gemakkelijk, ze gaan steeds jonger dood aan vooral zelfmoord en overdosis opiaten.

https://www.wsj.com/articles/u-s-life-expectancy-falls-further-1543467660?mod=trending_now_1

 De gemiddelde levensduurverwachting in de VS daalde sinds 2014 met 0,3 jaar en vorig jaar 0,1.

De Bank of England liet bijzonder negatieve schattingen zien van wat Brexit gaat betekenen voor groei, vooral als het een harde Brexit wordt. -10% terwijl bijvoorbeeld Krugman de Brexiteers steunt en denkt dat het niet veel meer dan 2% wordt.