it is time to cut rates

 Een verbazend snel herstel op de beurzen na de tech dreun begin augustus kreeg volop voedsel door de speech van Jerome Powell in Jackson Hole. Hij legde veel meer de nadruk op het risico van stijgende werkloosheid dan ik dacht. Dit is de gewenste "pivot" van de FED, de draai van inflatie is het probleem naar werkloosheid is het probleem. De deur naar renteverhoging of een stabiele FED-rente is dicht gedaan. Powell onthield zich van woorden die wijzen op een stelselmatige verlaging van de rente van de FED van 0,25%. Hij hield de deur open naar grotere dalingen van de rente, als dat nodig geacht zou worden. Dat betekent meer renteverlaging dan ik gedacht had.

Het wijst ook op meer angst van de FED voor recessie door te veel werkloosheid. Dat zou dan weer negatief zijn. Maar bij nadere bestudering van de werkgelegenheidscijfers lees je toch ook wel bemoedigende verhalen naast al die bijzondere (betrekkelijk nieuwe) indicatoren die op verslechtering wijzen. De groei van de werkgelegenheid is afgelopen jaar met 818.000 afgenomen, maar was dus nog steeds wel iets meer dan 2 miljoen, helemaal niet slecht. Wel onrustbarend zijn grafieken die suggereren dat het birth death model de groei van de werkgelegenheid tamelijk plotseling met ongeveer 250.000 per jaar aan het overschatten is (niet 525.000 maar 275.000 nieuwe banen door het verschil aan menden die werken in nieuwe bedrijven versus failliete berdrijven) . Positief blijft het lage aantal initial claims voor werkloosheid en het dalende aantal continuing claims. Jim Bianco en John Mauldin  o.a. wijzen op de vele meetproblemen bij het bepalen van de groei van de werkgelegenheid en werkloosheid. Door de hoge immigratie in de VS zijn er veel banen ontstaan die onder de radar blijven. Die zijn er wel, maar hoe goed te meten dus bijvoorbeeld. Dat het niet slecht gesteld staat met de arbeidsmarkt leid ik vooral af uit de hoge (en zelfs stijgende) participatiegraad van de kerngroep werkenden, die tussen 25 en 55. Het lijkt erop dat de werkloosheid echt laag is.

Ryan Detrick is uiteraard nog steeds hopeloos bullish over e beurzen. Zo'n snel herstel, met act dagen op rij hogere beurzen, dat komt niet vaak voor en vrijwel altijd zit je dan in een mooie bull markt. Er waren ook de nodige mooie economische cijfers (die toch wel behoorlijk in tegenstelling zijn met de snel afbrokkelende index van macro verrassingen, waar beurzen vaak negatief op reageren). Meevallende continuing claims, retail sales, veel minder extreem hoge inflatieverwachtingen van particulieren, meevallend vertrouwen midden- en kleibedrijf (NFIB), goede inflatiecijfers, zowel producentenprijzen, importprijzen als consumptieprijzen. Geen wonder dat small- en mid caps het goed deden op Powells speech.

kameraad Kamala kan nog gemakkelijk de verkiezingen verliezen

 Een stralende Kamala Harris is nog steeds bezig met een onverwacht grote opmars in de polls, terwijl de winst van Trump twee maanden geleden nog een done deal leek (zo duidelijk dat aan Project 2025 gewerkt kon worden om een theocrtie in te voeren). Ze is echter nog steeds niet op hetzelfde niveau van stemmen waarmee Biden in 2020 won. Ze lijkt 3% meer stemmen te gaan krijgen dan Trump en dat is minder dan de 3,5% die nodig schijnt te zijn in het systeem van kiesmannen die de president kiezen. 

Nu gaat alles nog crescendo, maar er dreigt het gevaar voor een implosie voor Kamala Harris. Trump kan zo maar iets vinden dat echt aanslaat bij kiezers en Kamala kan op eigen kracht iets onvergeeflijks doen in de ogen van kiezers. Dat hoeft niet te gebeuren, maar zoiets gebeurt behoorlijk vaak bij verkiezingen in de VS.

Harris staat behoorlijk achter bij de blauwe boorden, vooral bij witte blauwe boorden. Er kleeft de smet van ultra links aan Harris vanuit haar achtergrond uit Californië. Clinton won de verkiezingen met de vraag: bent u beter af dan vier jaar geleden? Nee, dus en de met overmacht gekozen Bush senior verloor de herverkiezing smadelijk. Dat is nu ook het probleem. Door de hoge inflatie voelt de kiezer zich slechter af dan onder Trump. Zijn belastingverlagingen zorgden voor een flinke stijging van het reële inkomen, terwijl Biden persoonlijk via geld te verkwisten op ongekende schaal voor torenhoge inflatie heeft gezorgd. Onder Trump natuurlijk niet gebeurd, dan zouden er geen problemen met de supply chain zijn geweest (wie weet wel, maar waarom zou Trump dat niet op wonderbaarlijke wijze hebben opgelost; als hij zou zeggen dat inflatie moet dalen, dan gebeurt dat, want Trump kreeg alles voor elkaar wat hij beloofde (in de ogen van zijn aanhangers)). De overheidsfinanciën zijn uit de hand gelopen en onder Trump is er meer kans dat dit enigszins wordt rechtgezet dan onder Harris. Minder verspilling aan alternatieve energie, subsidie elektrische auto's, meer goedkope olie en benzine en lagere inkomstenbelasting. Deregulering (erg zwak punt voor democraten). Meer steun aan Israël dat zo gekweld wordt door Iran en andere schurkenstaten.

Dat gehamer op het in gevaar brengen van de democratie door Trump pakt tot nog toe averechts uit. Het is Trump die veroordeeld wordt door dubieuze gerechtelijke procedures van democraten die een democratische verkiezing van Trump op ontoelaatbare wijze (in de ogen van zijn aanhangers) schandalig aan het belemmeren zijn. 

Bidenomics was internationaal vergeleken erg succesvol, want alleen de VS zagen het oude groeitempo van voor de pandemie terug, maar de kiezers zien alleen maar hoge inflatie, uit de hand lopende tekorten van de overheid en onbetaalbare huizen en veel te veel gevaarlijke immigranten die hun banen willen inpikken.

Nee, Harris kan nog gemakkelijk verslagen worden. 

In Europa hebben we gezien dat rechtse populisten ook kunnen verliezen. Labour won in het VK en RN  verloor in Frankrijk. Wilders kreeg veel minder dan verwacht steun bij de Europese verkiezingen in Nederland en Vlaams Belang werd niet het grootste in België. 

In Nederland denkt men dat de PVV snel de regering ten val zal brengen. Maar dat lijkt niet zo'n vaart te lopen. De PVV houdt zich keurig aan het verkiezingsprogramma van de VVD, gaat niet populistisch veel met geld strooien. In het kabinet houden de ministers elkaar de handen boven het hoofd. Mevrouw Faber van de fascistische omvolkingstheorie is een kanjer volgens Wilders en een lieve vrouw volgens haar medeministers. Het zit haar mee: de immigratie naar Europa is dit jaar een stuk minder. Verder hoeft ze alleen maar aardig te doen tegen haar ambtenaren. Nee, het kabinet met de PVV zou best wel eens lang kunnen blijven zitten. 

Voldemort (yen carry trade) is back en kunnen de beurzen doorstoten op lagere inflatie en hogere reële lonen

 Rond 5 augustus leek het erop dat beurzen in een afgrond zouden storten. Volmageddon (een enorme stijging van de volatiliteit) kwam als een duveltje uit het (Minsky)doosje en de yen carry tyrade kreeg een mokerslag toegediend. Afgelopen week werd iedereen weer ineens laaiend enthousiast over de beurzen: buy the dip. Want zo geschiedde: losers van begin augustus als Tesla en Nvidia en bitcoin stormden weer omhoog tot weerstandniveaus en soms daar zelfs bovenuit. 

De yen carry trade is iets dat al jaren speelt en niet zo snel zal verdwijnen als de Bank of Japan/ Japanse overheid hier geen serieus werk van maken en dat doen ze niet, want dat is desastreus voor Japanse staatsschuld en aandelen. Af en toe laat Japan die speculanten spectaculair verongelukken om de yen carry trade een beetje evenwichtig te houden, niet te snel uitdijend. Dat is voor zo ver ik me herinner maar een korte periode en daarna begint de speculatie opnieuw, ook nu weer. Voldemort is back! Het is te verleidelijk en het lijkt zo kansrijk. De rente zal in Japan niet erg hard stijgen en kan in de VS en Europa dalen. De niet zo betrouwbare cijfers geven aan dat de hedge funds na een flinke afbouw van de yen carry trade nu weer tamelijk voorzichtig aan het instappen zijn. Dat kan lang aanhouden.

Lance Roberts ziet de bedrijven na de verplichte stop voor hun kwartaalcijfers weer volop eigen aandelen aan het inkopen zijn. Particulieren zijn weer minder benauwd en kopen weer onverdroten voor. Ze staan op record hoge allocaties naar aandelen en dat bij gemiddeld oude aandeelhouders (babyboomers zijn dominant). Zelf ben ik er ook zo eentje. Ik koop sinds een jaar wel obligaties uit mijn deposito's maar ook aandelen en door de koersstijgingen is het gewicht van aandelen eigenlijk te hoog. Maar zoals Augustinus al riep: God, maak mij kuis, maar nu nog niet (mijn middelbare school was het Augustianum in Eindhoven, van de paters Augustijnen).

De inflatiecijfers van de VS waren goed, exclusief huurstijging was er voor de derde maand een daling van de prijzen. Tot grote zorg van de Wall Street Journal die met de tanende inflatieangst de kansen van Trump door het putje ziet gaan.  De cijfers voor de detailhandelsverkopen waren eindelijk eens heel goed en Walmart gaf er ook nog eens een optimistisch sausje over. De loonstijging neemt niet meer af, maar lijkt iets toe te nemen, waardoor er weer een mooie stijging van de reële lonen gaande is (dat speelt ook in heel wat andere landen zoals Nederland).. Initial calims voor werkloosheid vielen mee, waren weer laag. De angst voor recessie wordt weer minder, al komen er toch wel slechte geluiden uit de vastgoedmarkt. Maar dalende hypotheekrente doet dat verstommen. Per saldo lijkt de groei in de VS nog steeds op het tempo van na 2009 te liggen (2 1/4%) en dat is goed, want buitende VS is dat ex India bijna nergens het geval. Zorgen alom over Duitsland, al lijken die weer wat minder te worden en over China, daar worden ze juist groter. Een balansrecessie, veel erger dan Japan na 1990 is haast niet af te wenden. Het buitenland investeert plotseling minder i.p.v. steeds meer in China en de vastgoedmarkt lijkt een moeras te zijn geworden, waar je niet langer rijk uit te voorschijn komt. Er is een vreselijke daling van M1 gaande en dat voorspelt met helaas geode kans toenemende ellende in China.

In de VS is men rotsvast overtuigd geraakt van een hele rij dalingen van de korte rente door de FED. De inflatiecijfers zijn mooi dalend en huurstijging neemt met goede kans verder af. De Sahm rule over oplopen werkloosheid en recessie is oppermachtig. Alles wat Sahm schrijft wordt uitgeplozen door de FED. De FED kan het risico niet meer nemen van rente hoog houden en daarmee oplopende werkloosheid. Rentedaling van de FED is daarom bijna zeker. Als Trump aan de macht komt zal hij zwaar aansturen op rentverlaging. Het midden- en kleinbedrijf snakt er naar. NFIB laat een toenemend geloof in lagere rente zien en minder inflatieproblemen. NFIB steeg mooi (een van de beste leading indicators voor inflatie), beter dan verwacht.. John Mauldin meldt een groeiend enthousiasme van midden- en kleinbedrijf om meer te gaan investeren bij rentedaling. Zo veel dat hij met Yardeni meegaat dat de FED de rente minder gaat verlagen dan is in geprijsd. Maar wel verlagen. De tweejaar rente is inderdaad wat aan d vele kant vooruitgelopen op rentedalingen van de FED. Maar zo erg voor de beurs is het niet als de korte rente iets minder daalt dan nu is in geprijsd. Want als de rentedaling groter zou zijn, dan komt dit waarschijnlijk door zwakkere economische groei dan gedacht, door recessie. Zonder recessie gaat de FED niet naar 3%. Maar wel naar 3,5-4% bij redelijk tot matig inflatienieuws.. 

Ik ben benieuwd of de beurzen verder stijgen. Even pauze kan heel goed.

de miljoenste click

 Deze week is volgens Google de miljoenste click op dit blog geweest. Hoe veel daarvan echt zijn geweest en hoe veel er door spam, SEO etc. zijn geweest, is me totaal onbekend. Vreemd is wel dat zo veel clicks van buiten de landen komen waar Nederlands wordt gesproken. Maar toch, het geeft aan dat er belangstelling is voor het blog, het geeft extra motivatie om er mee door te gaan. Ik doe natuurlijk volstrekt te weinig om meer bezoekers te krijgen. Ik zit niet op Facebook, Instagram etc. en doe bijna niets op X. Ik ben te lui geworden om mijn posten in het Engels te vertalen, alhoewel dat tegenwoordig niet meer zo problematisch is. Ik weet niet of er behoefte is aan specifieke meningen over aparte aandelen, indices. Ik weet tenslotte ook niet hoe het in de toekomst zal gaan. Ik zou graag weten over er behoefte is aan specifieke meningen van mij, anders dan de rente en inflatie.

was dit de correctie of komt er nog een derde stap of zelfs een enorme bear market?

 Er is weer wat minder onrust, de paniek is wat weg aan het ebben. Techneuten zijn weer wat moed aan het vatten, het 40-weeks gemiddelde van de S&P500 is niet doorboord. Ik las dat van de Dow Jones 15 aandelen in een horizontale trend zitten, 12 in opwaartse trend en slechts 3 in een neerwaartse trend. Dat is best goed. Er is een herstelrally gaande en die lijkt te gaan naar het 50-daags gemiddelde. Dan wordt het spannend. Zakken we weer weg of zet het herstel door? Moeilijk te voorspellen.

Sommigen zien een enorme bear market op ons afkomen, best wel met behoorlijke kans (bijvoorbeeld Jan de Boer). Je hebt de volhouders die een vreselijke recessie zien en aandelen veel te duur vinden. Er is een lange periode van slechte beurzen nodig om de waarderingen weer wat meer normaal te krijgen en de nodige nieuwe structureel negatieve dingen moeten ook nog verdisconteerd worden (zoals structureel hogere inflatie, gemiddeld duidelijk lagere economische groei, einde van hoge groei China/ inpikken Taiwan, verdwijnen van peace dividend, opkomst protectionisme, problemen door climate change (inclusief misoogsten), flink bezuinigen door nu nog pot verterende overheden  en zo kan men nog wel even doorgaan). Redding moet komen vanuit de technologie, maar daar begint men benauwd te worden dat artificial intelligence wel enorme investeringen vergt, maar niet de gehoopte wonderbaarlijke opbrengsten oplevert  (Haalt Meta die $ 30 miljard eruit? Wordt autonoom rijden wel die grote blockbuster voor Tesla?). De lijst van negatieve ontwikkelingen is lang genoeg om te mogen verwachten dat het een keer goed mis zal gaan in de komende circa vijf jaar (het beruchte door Ter Veer en mij geschetste Chaotische Neergangscenario). Maar komt dit nu al? Ik denk het nog niet, al wordt het vanaf volgend jaar wel steeds spannender, vooral als Trump wint, Xi iets moet doen om Chinezen trots te maken nu ze niet meer rijk worden en Poetin steeds verder in problemen komt door Oekraïne. Er zijn wel grote krachten op gang aan het komen om een langdurige wapenstilstand te forceren door Poetin ongeveer te geven wat hij wil, wat nu door Rusland is bezet.

 .Het macro plaatje maant tot voorzichtigheid, leidt tot de verwachting van nog een derde klap(je) naar beneden van de beurzen, als de relief rally achter de rug is (uiteraard geen garantie).  Het grootste risico zit in het te veel oplopen van de werkloosheid. Nu gaat dat allemaal heel langzaam, maar als je de grafiek van de werkloosheid ziet in bijvoorbeeld de VS, dan kun je alleen maar stellen dat werkloosheid zelden stabiel is en dat na een beperkte lineaire stijging een niet lineaire snelle stijging normaal is. Sahm heeft dat uitgewerkt. Het is een proces waarbij particulieren en bedrijven steeds voorzichtiger  en er uiteindelijk allemaal vervelende dingen gebeuren met een recessie als gevolg. De beruchte reflexiviteit. Dario Perkins ziet dat niet lineaire deel van de stijging nog niet geburen, die negatieve doorwerking van de beruchte reflexieve processen ziet hij nog niet. Ik denk dat hij gelijk heeft. Hij stelt ook dat sinds enkele maanden er een verschuiving heeft plaats gevonden in hoe men denkt over de (Amerikaanse) economie: van meevallend sterk en dat zal wel zo blijven tot een wat zorgelijk wordende afzwakking die niet moet doorzetten. De FED lijkt daarom behind the curve, maar dat hoeft nog niet ernstig te zijn. De rentecurve 10 -/- 2 jaar staat op het punt weer normaal te worden en dat kan ook over enige tijd met de officiële variant 10 jaar -/- 3 maanden gebeuren. Dat is het moment waarop volgens de rentecurve de recessie moet beginnen. Er komt hulp van de FED, maar de overheid is gestopt met extra te veel uitgeven. Voorlopig wordt even zachtjes op de rem getrapt en de invloed daarvan wordt normaalgesproken pas voelbaar na de verkiezingen.

.  

capitulatie lijkt niet compleet op neerwaartse bijstellingen voor macro

 De eerste klap is gevallen op de beurzen. Op vrijdag ging het plots fors naar beneden. vooral de yen carry kreeg de schuld en heel het weekend ging men dat nog eens flink aandrukken, het was immers vreselijk. Op maandag dan de verdere daling in vooral Japan. Het Plunge Protection Team kwam in actie. de Bank of Japan zei dat ze toch niet zulke verschrikkelijke ellendelingen waren en de rente niet zouden verhogen als de markten instabiel zouden zijn/ blijven. Allicht niet, want dan gaat de rente te veel omhoog voor de baas, de regering van Japan en ook met de enorme belangen in Japanse bedrijven van de Bank of Japan (zo enorm winstgevend op het ogenblik) gaat het dan problematisch. Maar het kwaad was aangericht met die ene vreselijke renteverhoging van 0,25%, toch ontzettend veel meer dan ze in Japan de afgelopen decennia gewend waren geraakt. 0% rente met lichte deflatie (nu even niet, maar met wat geduld komt het terug) is tenslotte prima volgens mevrouw Watanabe.

Toch denk ik dat de capitulatie nog niet volledig was. In de VS is men de beurs toch tegen een wat ander licht aan het houden, want men (inclusief gezaghebbende goeroes) ziet ineens meer kans op een recessie. De particulier is echt onzeker geworden. Is er nu al een recessie aan het beginnen, of komt die binnen zes maanden of binnen een jaar? Dan moet je voorzichtiger worden. Niet meer zo hopen op dat herstel van de winsten van technologie na het moeilijke eerste half jaar, dat weggewuifd is door uitermate zonnige vooruitzichten voor de rest van 2024 en vooral 2025. De analisten zijn net gewone particulieren en snijden daarom maar eens wat meer in hun winstvoorspellingen voor de rest van 2024 en 2025. De winsten in het tweede kwartaal waren best goed, eindelijk weer iets beter dan vorig jaar gemiddeld. Zelfs in Europa viel het mee en waren er meer bedrijven die de vooruitzichten naar boven bijstelden dan naar beneden. Maar als er toch een recessie komt, dan kunnen die vooruitzichten in de vuilnisbak, af te doen als kansloze pretpakketten.  

Vooralsnog is het onduidelijk wanneer er een recessie komt in de VS. Het gaat nog te goed met de dienstensector en de credit spreads zijn nog te laag voor nu al een recessie. Het zou me verbazen als die binnen zes maanden komt, maar een start ergens in 2025 geef ik toch wel 50% kans of iets meer. Dat hoeft geen erge recessie te worden en de centrale banken staan al in de startblokken om de rente flink te verlagen. De 1 jaar inflatieswap zet nieuwe dieptepunten in de VS. Men moet toch fiscaal iets doen voor de middenklasse, al zal dat niet al te uitbundig worden in het eerste jaar na de verkiezingen (vergelijk Labour in het VK). . . 

wereld vergaat niet, maar slecht nieuws is slecht nieuws

 En ineens brak er paniek uit op de beurzen, bij de chip/aandelen vooral afgelopen week. Voorlopig is de paniek nog beschaafd, maar de VIC stootte flink omhoog net als de verwachte rentedaling van de FED. 

Ineens is er van alles mis: 

1. de angst voor een recessie in de VS is flink toegenomen vanwege de stijging van de werkloosheid. De (lang)Sahm rule is getriggerd: de werkloosheid is nu zo veel gestegen dat de VS vroeger altijd, maar dan ook altijd in een recessie zat. Deze keer is dat niet zo duidelijk, omdat de groeitrend van de werkgelegenheid op zo'n 170.000 per maand zit, afnemend weliswaar, maar voldoende om een recessie te voorkomen maar onvoldoende om een oplopen van de werkloosheid tegen te gaan. Afgelopen maand was de groei van de werkgelegenheid slechts 114.000 volgens de eerste schatting, maar het slechte weer (orkanen) zorgde voor zo'n 30 tot 50 duizend banenverlies. De participatiegraad voor leeftijd gecorrigeerd steeg rustig ietsje verder (=bij oplopende werkloosheid durven weer meer mensen een baan te zoeken). Op zich wijst dit nog niet op naderend onheil, wel op iets lagere groei dan trend. De cijfers waren wel voldoende slecht om extra renteverlagingen in te prijzen, maar als de paniek even wat wegebt, kan dat weer iets minder worden. Het betekent wel dat slecht nieuws slecht nieuws is, grote druk op cyclische aandelen betekent die door zonnigere renteverwachtingen nog niet goed gemaakt worden.

2. de yen carry trade staat onder zware druk. Die donderse bank of Japan verhoogde de rente met een ongehoorde 0,25%. De angst sloeg de beleggertjes om het hart, want dadelijk doen ze nog meer erge dingen om de yen weer wat sterker te maken. Een plotseling veel sterkere yen na een periode van zwakte, dat is diverse keren eerder gebeurd.  Dus even de yen carry trade afbouwen om het risico af te bouwen. En dat is buitengewoon slecht voor alle risicovolle zaken die met die yen carry zijn gefinancierd. Beleggen op momentum is ongekend populair, dus de winnaars van gisteren worden gedumpt. Technologie dus. Het is plotseling erg populair om de yen carry trade aan te halen als bron van alle ellende. We worden er wel erg bang voor gemaakt. 

3. Tegenvallende cijfers van grote technologie-aandelen. Deze week Intel en in mindere mate Amazon, maar AMD redde enigszins. Intel gaat al jaren niet meer zo best, dus dat ze de slag om AI nog niet winnen is niet zo'n verrassing. Wat wel opvalt is dat technologie weer cyclisch is. In de coronatijd bleef technologie tot bijna ieders verrassing (ook de mijne) overeind in de beursval.  

4.Politieke onzekerheid. Die is er altijd, maar deze keer maakt men zich ongerust over de slinkende kansen van Trump. De verkiezing leek al gewonnen, maar plotseling ging die oersaaie niets presterende vicepresident Harris stralen.. Trump begon met die akelige JD weer eens flink te discrimineren, maar nu scoort het ineens niet meer zo goed. De democraten verloren in de peilingen om het presidentschap met  name vanwege de afnemende steun van jongemannen, onder de 30. Echte mannen stemmen op Trump, niet op een cat lady of seniele oude man. Republikeinen proberen van alles om de gust van de jonge kiezer te winnen. Ze gaan vol in met gunstige maatregelen voor crypto. Natuurlijk moet de FED enorme hoeveelheden bitcoin gaan aanhouden als reserves, weg met dat goud en waardeloze buitenlandse valuta's. Bitcoin leek naar 100.000 te gaan, maar met de tanende populariteit van Trump gaat het ook minder crescendo met bitcoins, voorlopig althans.

5. Rotatie. Men verkoopt eerst technologie en cyclische rommel, om daarna pas voorzichtig in te stappen op defensieve aandelen zoals nutsbedrijven, gezondheidszorg en voeding. Die vertraging is meestal negatief voor beurzen. Techneuten zoals Tostrams signaleren dan een geldstroom uit de beurzen.

Maar de beurswereld vergaat nog niet, tenzij er een ernstige schok komt (de tijden worden hier wel langzaam gevoeliger voor, maar meestal is het niet goed om hier op in te zetten).

Voorlopig wijzen diverse indicatoren nog op doorgaande economische groei in de wereld. Bijvoorbeeld die van CrossBorder, die gespecialiseerd is in analyse van liquiditeiten. De groei tobt rustig door, zij het wel op een iets lager pitje door China en Duitsland. Overigens is de Sahm-rule niet erg geschikt als timing instrument voor de beurs. Bij trigger van de rule was de beurs soms op het hoogtepunt en dan weer op het dieptepunt (zelfs vaker).

De credit spreads zijn nog laag, al liepen ze vrijdag wel op. Dit wijst nog lang niet op een recessie. De cijfers van ING wezen wel op de noodzaak om meer te reserveren voor verliezen met bijbehorend extra benodigd risicokapitaal, maar uit de huidige hoge winstgevendheid is dit geen probleem van betekenis (tot nog toe).

De winstcijfers waren redelijk. 80% beter dan verwacht (normaal is ongeveer 70-75%, omdat bedrijven van te voren de verwachtingen naar beneden hebben gepraat om zo de cijfers mee te laten vallen en dat gebeurt dan dus ook in 70-75% van de gevallen, maar dat hoeft de koers nog niet omhoog te zetten, want meevallers waren verwacht) , gemiddeld 6% beter dan verwacht (normaal is 4-7%) . Op jaarbasis is allemaal niet zo geweldig, vooral buiten de VS niet, maar het is niet zo slecht dat je aan de alarmbel moet gaan trekken. Er is al behoorlijk wat lucht gelopen uit de technologiekoersen. Het kan uiteraard nog flink lager. Bijvoorbeeld ASML op 660 en Besi op 80 zou me niet echt verbazen. Maar dan zijn ze wel weer erg koopwaardig bij de (dan wie weet achterhaalde) wijsheid van nu.

FED behind the curve

 Powell zei het nog zo voorzichtig. Het zou zo maar kunnen dat de rente in september verlaagd wordt als de inflatiecijfers goed blijven en de arbeidsmarkt niet te veel sterker wordt. Maar men prijsde meteen 100% kans in op een verlaging van minstens 0,2% in september en misschien wel 0,5%. Geen twee, maar drie renteverlagingen in 2024.

Powell kan het niet goed doen, want met een renteverlaging in september roept hij de eeuwige toorn af van de republikeinen die dit als onbeschaamde inmenging zien om de verkiezingen te beïnvloeden in de verkeerde richting. Maar zonder renteverlaging krijgt hij de democraten over zich heen die vinden dat hij een te groot risico neemt met de door de FED afgedwongen groeiafzwakking via oplopen van de werkloosheid. Sahm (recessie als werkloosheid te veel oploopt, zoals nu) straft bijna onmiddellijk tenslotte.  

Een renteverlaging in juli is wel besproken, maar dat kon niet, want dan zou de markt te veel verrast worden. Het was nu eenmaal niet in geprijsd en zonder recessie verrast de FED niet (nooit zelfs de afgelopen decennia)  met renteverlagingen. Maar de voorwaarden om de rente te verlagen waren er wel. De inflatie is voldoende gedaald, de reële natuurlijke rente is volgens de FED-specialist hierin veel te hoog. De arbeidsmarkt vertoont behoorlijk wat tekenen van afzwakking, al is het nog niet erg slecht gesteld met de arbeidsmarkt. De geldgroei is te laag in de ogen van de monetaristen en verdient wat aanzwengeling. Powell maakte zich ook duidelijk enige, geen grote, zorgen over de arbeidsmarkt. Tja, als de werkloosheid al oploopt bij 230.000 banengroei, dan is er vrijwel zeker een hogere werkloosheid in het verschiet. Al met al lijkt het erop dat de FED behind the curve is door niet te willen verrassen en door de republikeinen niet al te erg voor het hoofd te stoten. Een rentedaling in juli was beter geweest denk ik.

Vooralsnog lijkt de Amerikaanse economie nog het groeipad van 2 1/4% vast te kunnen houden, maar dan moet je dit niet te lang saboteren met een te hoge rente. Het risico voor de macro ligt aan de neerwaartse kant. Je ziet dit ook aan de relatief slechte performance van cyclicals. Dat dreigt dus nog even zo te blijven zonder extra hulp van FED en ECB. PBoC is nu al wel in help stand gegaan. BoJ werkt nog tegen.

tech rally stokt op tegenvallende omzetten en minder vrije cashflow

 De verkiezingskoorts in de VS houdt velen in de ban. Kamala is ineens populair, maar uiteraard totaal verguisd door de republikeinen en sommige democraten vanwege haar falend immigratiebeleid. Impeachment roepen de republikeinen en tot voor kort steunden zes democraten dat ook, uit angst om niet herkozen te worden vanwege slap immigratiebeleid. Trump kan rekenen op een flinke berg stemmen, wat voor rare dingen hij ook uitkraamt. Zoals de commentaren zeggen: zijn bodem in de peilingen is hoog, maar het plafond van hoe veel stemmen hij kan krijgen is laag. ,Het is een cult en zijn aanhangers accepteren niet dat hij verliest nu God ervoor heeft gezorgd dat hij de aanslag overleefd heeft. Zorgen alom trouwens bij republikeinen die ook wel zien dat het te veel over de belangen van Trump gaat en te weinig over de belangen van anderen en vooral ook hoe kansloos project 2025 is, dat een soort theocratie van Amerika maakt, waarin volgens Trump de mensen niet meer hoeven te stemmen over vier jaar. God is OK tenslotte.

Ik zie een opleving uit de depressie van sommige democraten die de moed totaal hadden opgegeven van een overwinning van Biden. Dit kan de peilingen van het consumentenvertrouwen flink beïnvloeden. Die zijn nu uiterst negatief vanwege sombere verwachtingen dat de verkeerde president van Amerika wordt. Er wordt een torenhoge inflatie verwacht door velen, gemiddeld schiet de inflatieverwachting omhoog bij de peilingen van consumentenvertrouwen. Ondertussen gaat het overigens prima met de trend van de inflatie. Het moet nog wat lager van de FED, maar dat gaat lukken met lagere huurstijging zoals tamelijk waarschijnlijk is. De hogere transportkosten vanuit verre buitenlanden gaat helaas wel voor wat meer inflatie zorgen van de goederenprijzen. Extra importtarieven doen daar straks nog een schepje bovenop.

Er gaan steeds meer stemmen op dat de FED de rente nu al moet verlagen of in september met 0,5% vanwege de Sahm-rule. Dat is op het ogenblik de meest gezaghebbende regel over werkloosheid en recessie: bij 0,5% stijging vanaf dieptepunt (zoals nu gebeurd is), zit de VS in recessie. Het werkt iets preciezer, zodat de regel nu nog niet 100% kans geeft aan een recessie, maar wel een veel hogere kans dan normaal buiten een recessie. De regel wordt overigens iets gesaboteerd door het hoge aantal immigranten dat werk vindt, waardoor er toch groei mogelijk is, terwijl de werkloosheid toch oploopt. De FED is een echte gelover in de Sahm rule en zal dat vrijwel zeker meenemen in de toelichting waarom ze de rente in september gaan verlagen. US financial conditions werken de economische groei nu ook tegen, dus de FED moet de druk van Trump weerstaan en de rente voor de verkiezingen al verlagen (op straffe van ontslag na winst van Trump dus)..

We hebben nogal wat heftige koersreacties gezien op de verhalen bij de kwartaalresultaten. De winsten waren normaal boven verwachting, maar slechts 43% wist de omzetverwachtingen te verslaan (en dat bij 2,8% groei BNP in tweede kwartaal, boven de consensus van 2%). Een en ander betekent natuurlijk wel dat de marges meevallen. Dat moet uiteindelijk toch de winkel redden. Brian Gilmartin denkt dat het ook komt door de grote investeringsplannen van tech. Google gaat bijvoorbeeld van $32 miljard naar $48 miljard. Dat is een enorme aanslag op de cashflow, vooral de vrije cashflow. Als deze investeringen rendabel zijn dan is er niets aan de hand, maar als iedereen te wild aan het investeren is, dan is er een probleem met de verwachte te verdisconteren cashflows en dus de koersen..

uit welke kokosboom is de beurs gevallen

Een stralende Kamala Harris is bepaalde uitdrukkingen populair aan het maken.  I eat no for breakfast. En, de uitdrukking van haar moeder: uit welke kokosboom ben je net gevallen. We komen van verschillende schepen, maar zitten allemaal op dezelfde boot.

De beurzen zitten wat in de min. Er moet wat over optimisme uit de markt lopen. Het macroplaatje is wat aan het verslechteren. Er is een onduidelijke rotatie gaande uit de magnificent seven naar small cap en niet al te cyclische waarde (financials, voeding etc.). Cyclische aandelen doen het niet goed. AKZO, altijd kans op zakken in de volksmond, deed die naam weer eer aan. De economische vooruitzichten vallen op het ogenblik wat tegen, vooral in China/ Japan en Europa. In de VS is er de economische push vanwege de verkiezingen, prima monetair gestuurd door Janet Yellen, de steunpilaar van het oude vrijhandelsdenken. Na de verkiezingen gaat dat natuurlijk teugvallen. Zonder schok van Trump of iets anders lijkt de VS toch nog wel op het oude groeipad sinds 2010 van 2 1/4% per jaar te blijven zitten (met wat meer steun van de FED en disinflatie). De FED (Williams, die hier veel over gepubliceerd heeft) denkt dat de natuurlijke reële korte rente niet veel is gestegen sinds corona. Ik hoop dat ze gelijk krijgen, want dan kan de korte rente flink dalen (meer dan nu is in geprijsd) en blijft de inflatie in de buurt van 2% (er niet veel boven). De FED is duidelijk meer bezorgd geworden over de werkloosheid en ziet de vastgoedmarkt verzwakken.

In China krijgt de oude garde de groei niet meer in het gareel. De plannen van het derde plenum werden als weinig ambitieus gezien en niet voldoende stimulering van de groei. Dat lijkt ook onmogelijk, want China kan de economie niet meer veel stimuleren met bouwen van vastgoed en financiering van infrastructuur met grondverkopen.

In Europa gaat het niet best met Duitsland en nu ook Frankrijk. Over het VK komt wat meer optimisme. Maar Europa staat zwak, met Duitslands onhandige energiepolitiek als symbool van hoe het niet moet. In Frankrijk willen de socialisten en RN de zo met zo veel moeite voor elkaar gekregen pensioenhervormingen terugdraaien. Erg slecht voor het geloof van de solvabiliteit van Frankrijk. . 

Er zijn behoorlijk wat waarschuwingen dat je de huidige dip niet al te snel moet gaan kopen. De trend van de winstherzieningen is aan het verslechteren, vooral ook bij tech. Ryan Detrick blijft optimistisch, al verlegt hij dat optimisme meer naa de gewone aandelen en small/ mid cap. Buitende magnificent seven vallen die winstherzieningen nog wel mee. Hij ziet nog steeds goede kansen voor aandelen komend jaar, maar even rust zou heel gezond zijn. Je weet maar nooit uit elke kokosboom de beurs gaat vallen.

J.D. en postliberaal Trumpisme

 J.D. Vance is een interessante keuze van (de zonen van) Trump als kandidaat vicepresident. Hij moet het Trumpisme nieuwe intellectuele onderbouwing geven. Met zijn opvoeding en vooral zijn boek heeft hij de basis gelegd voor een glanzende politieke carrière. Hij legt uit dat de deep state heel onrechtvaardig is voor veel witte deplorables. De wegkwijnende staalfabriek van Middletown staat symbool voor wat mis is met heartland Amerika. Weg zijn de goede banen voor de middenklasse en daar zijn de drugsproblemen. De doorsnee man en vrouw geven het op of worden alweer ontslagen vanwege verslaafd aan crystal meth. De zittende elite helpt de mensen niet en moet vervangen worden. Anderen hebben voor hun problemen gezorgd en nu zijn ze aangewezen op die vermaledijde voedselbonnen waarmee de democraten strooien. J.D. lukte het, mede dankzij zijn grootouders (en natuurlijk vooral ook omdat hij buitengewoon slim is), om zich te onttrekken aan de neergang van de witte middenklasse van Middletown. Via het leger kwam hij op Yale en zo bij de miljardairs zoals Peter Thiel en zo dus ook bij die door hem aanvankelijk zo verafschuwde elite, die overal de schuld van krijgt van de mensen die het steeds slechter hebben en daarom iets anders willen, iets dat Trump in overvloed te bieden heeft. 

J.D. noemt zich een postliberaal. Dark Enlightenment met als held bijvoorbeeld Deneen. Drain the swamp. Amerika moet bestuurd worden zoals een bedrijf, via een krachtige leider. Weg met globalisering en internationale samenwerking. Immigratie stoppen zodat ook de witte Amerikaan niet weggeconcurreerd wordt met een laag loon. Oude normen en waarden moeten weer de boventoon voeren. Meer gemeenschapszin (onbetwist goed natuurlijk, maar ik hoor het partijen als BBB sympathieker formuleren). Luisteren naar de dominee en pastoor en je niet bemoeien met buitenlandse oorlogen. Je moet zo min mogelijk afhankelijk zijn van het buitenland. Meer protectionisme dus, geen hulp aan Oekraïne van betekenis, weg met woke dingen als transgenders [wat hebben die toch verkeerd gedaan, het zijn toch geen misdadigers, ze zijn ook nog eens niet talrijk genoeg om de economie en gezinsleven flink te beïnvloeden] en de extreem linkse hobby's. Neerkijken op die luie uitkeringstrekkers en hard werken, zoals het conservatieve protestantisme leert.  Om duistere redenen wordt climate change ontkend door een groot deel van de rechtse kiezers. Veel geld verdienen aan fossiele brandstoffen moet de problemen van Amerika oplossen via belastingverlagingen. Besparen op onderwijs (opheffen ministerie van onderwijs), gezondheidszorg (en de gemiddelde Amerikaan leeft nu al zo'n vier jaar korter dan de West-Europeaan).  Het klinkt aantrekkelijk voor de boze kiezer, maar of ze dan zo veel beter af zijn... De elite van de tech miljardairs heeft het voor het zeggen en straks nog meer (Elon Musk investeert niet voor niets $ 45 miljoen per maand in de verkiezingscampagne van Trump).Het creëren van prikkels voor het bedrijfsleven, deregulering zijn natuurlijk wel positieve zaken, die republikeinen meestal beter voor elkaar krijgen dan democraten..

De democraten stellen hier nog steeds niet een goed alternatief tegenover. Biden moet elke dag zeggen dat hij nog in de race is en steeds meer getrouwen vallen hem af. Zijn economisch beleid is echter bijzonder succesvol geweest. Meer dan onder Trump was de economische groei van Amerika hoger dan in de rest van het Westen (maar de belastingverlagingen van Trump waren een enorm succes voor zijn aanhangers, echt leidend tot meer inkomen) . Er is vaart gemaakt met repareren van infrastructuur en nieuwe technologie, herstel van de industriële infrastructuur. Winsten groeiden, records voor beurzen, de werkloosheid laag en inflatie is gedaald. Voor minder inflatie moet je op Harris stemmen, niet Trump aldus de overgrote meerderheid van economen en zichtbaar in de obligatiekoersen wanneer Trump nog duidelijker lijkt te gaan winnen. Amerika dreigt een theocratie te worden onder Project @025 onder leiding van ayatollah Trump en J.D.

geopolitiek maakt zorgen over ASML groter

 Een week na mijn geuite zorgen over ASML kwam er al een tik in de koers. Niet zo zeer, omdat de resultaten zo slecht waren. Nee, die vielen ongeveer als verwacht mee. het uitzicht op meer dan 30 euro winst per aandeel in 2025 is nog steeds goed en daarna lijkt de honger naar chips nog niet gestild. Het kwam door uitlatingen dat de klem op bedrijven die technologie leveren aan China verder moet worden aangedraaid. dat ligt goed in een verkiezingsjaar. ASML zondigt met zijn grote leveringen aan China tegen de Amerikaanse mensheid.  Ook andere tech bedrijven buiten de VS werden aan de schandpaal genageld.

Het is punt een en twee geworden op de verkiezingsagenda, de immigratie en de economische oorlog met China. Beide partijen zijn het eens over veel meer protectionisme en China- bashing. Over Rusland/ Oekraïne maken ze zich niet zo druk, zo lang ze geen NAVO-gebeid aanvallen en dat is niet erg waarschijnlijk, voorlopig althans. Na Oekraïne is het de beurt aan Kazachstan en dan zien we wel weer verder hoor je in de Amerikaanse politiek. Stop de oorlog in Oekraïne en geeft Poetin zijn zin, maar niet meer dan dat. 

China zal echt menen dat Taiwan voor het grijpen ligt en dat dit handig is als ze geen chips  meer kunnen maken en kopen. Enorm gevaarlijk voor ASML. Maar dan nog, er zullen chips gemaakt moeten worden, al is het op nieuwe plekken met uiteraard dan nieuwe machines om chips te maken.

Vreemd is dat Trump de grote begrotingstekorten kan bestrijden met lagere belastingen en de inflatie met flink hogere importtarieven. Immigranten moeten met miljoenen tegelijk de grens over worden gezet en dat zou dan de economische groei moeten helpen zonder extra inflatie. Allemaal niet zoals we het in de economielessen geleerd hebben. Maar net als bij de Brexit gaat het niet om economische groei. Want die is is goed onder Trump, een zekerheidje volgens de republikeinse kiezers.

Afijn, er is een groot geloof in sectorrotatie. dat is vaak niet erg goed voor beurzen, want lievelingen worden verkocht en men kijkt de kat even uit de boom om te zien of de oude losers echt wel aan het winnen zijn. Eerst wat kas maken. Het narratief verandert en dat zorgt voor onzekerheid. In een verkiezingsjaar is er na half juli even wat minder plezier op de beurzen te beleven volgens de seasonals. Maar zo lang er niet echt iets gebeurt, een schok, grote bezuinigingen, een erge geopolitieke schok, dan hoeft het nog niet fout te gaan met economische vooruitzichten en beurzen. 

inflatiemeevaller helpt waarde meer dan tech

 Het mooie inflatienieuws wordt overschaduwd door de schandelijke aanslag op Trump. Het publiek heeft hem nu helemaal vrijgesproken van zijn misstappen na de verkiezingen. De kansen van Biden zijn nog verder geslonken. De iconische foto van Trump na de aanslag steekt schril af  bij de broosheid van Biden. Als Trump de verkiezingen niet zou winnen, dreigt een opstand groter dan wat er rond 6 januari 2021 gebeurde.

Het zieltogende consumentenvertrouwen is nog steeds een enorme domper voor Biden/Harris.  De consument verwacht een neergang van het reële inkomen. Economen verwachten juist een verbetering, nu de loonstijging weer duidelijk boven de inflatie ligt. En het vertrouwen van midden- en kleinbedrijf verbetert, gezien de stijging van de NFIB..

Het inflatienieuws in de VS viel erg mee (ik ben weer bevestigd in de goede analyses van Ellen Zentner) . Ook de onrustbarend stijgende trend van inflatie ex huur is omgebogen. Onmiddellijk is een veel hogere kans op een daling van de rente door de FED in september ingeprijsd plus nog een later dit jaar. De economie lijkt op een pad van ongeveer 2 1/4% te zitten, het pad na 2009.De werkloosheid gaat met behoorlijke kans verder oplopen, omdat door de hoge immigratie een groei van de werkgelegenheid van 230.000 nodig schijnt te zijn en dat lijkt niet meer het geval. Dat gaat verhalen over recessie opleveren (maar de groei kan dan nog steeds positief zijn). Dat risico is uitgebreid gesignaleerd door o.a. Powell en Daley. En reden genoeg voor tenminste twee renteverlagingen in 2024. Het bedrijfsleven zal bezuinigingen (=ontslagrondes)  aankondigen om de winstmarges te verbeteren (zo zien we bijvoorbeeld bij Unilever).

De lange rente daalde op de inflatiecijfers, maar dat hielp de peperdure tech (nog) niet. Alom vroeg men zich af of er een draai uit tech naar waarde en cyclisch op gang was gekomen. Er is weer meer hoop op herstel voor mid- en small cap.   

De eerste winstcijfers waren zoals bijna altijd beter dan de naar beneden geprate verwachting. De reactie daarop was wat negatiever dan ik verwacht had. Er wordt veel moois verwacht van de cijfers over het tweede kwartaal, terwijl de economische groei niet erg hoog, normaal, was. Per saldo kan door de weer Goldilocks inflatie en groei de beurs nog meer te duur worden, maar er zal best flink negatief gereageerd worden op de nodige winstcijfers. In deze fase van de presidentscyclus loopt de volatiliteit meestal duidelijk op, niet gunstig. Ik zie wel enige margeverbetering, wel gunstig.. 

In China valt de groei weer tegen, vooral de consument doet niet erg zijn best. alleen de export doet het goed. Deflatie. Negatieve groei van M1. Niet goed genoeg om het plenum te behagen dat de strategie voor de lange termijn moet goedkeuren. Dat betekent meer stimulering, vooral monetair. Heel veel stimulering wordt niet verwacht. De export moet de groei trekken en dat lokt protectionisme uit. ook in China streven ze meer naar binnenlandse groei en dat kan via protectionisme. De totale groei wordt dan wel lager. Er is een sprankje hoop voor de wereld; China is nu gedwongen om de investeringen minder in huizenbouw en meer in alternatieve energie te steken. Dat is de enige hoop dat het niet mis gaat met de klimaatdoelen. China kan het, het lijkt een goede strategie om de groei op peil te houden.

het gesprek met de beleggingsadviseur

 Ik doe mijn beleggingen zelf, maar ik kom op een leeftijd dat het misschien verstandig is dat uit te besteden aan bijvoorbeeld de bank. Mijn moeder begon op mijn huidige leeftijd te dementeren. Zo ver is het nog niet met mij, maar wie weet tref ik ook dat lot over niet al te lange tijd. 

Ik ben nogal een eigenwijze belegger en beleg veel in individuele aandelen en niet zo veel in fondsen. Sinds bijna een jaar beleg ik weer wat in obligaties in plaats van deposito's via ETF-en. Misschien dat ik weer wat obligatiefondsen moet bijkopen. Men vond het geen probleem dat ik offensief belegde (ongeveer 70% aandelen en ongeveer 30% in obligatiefondsen/ deposito's). Gezien mijn leeftijd zou ik een advies van 30/70 verwachten in plaats van mijn huidige 70/30. Hij probeerde uiteraard me over te halen een deel van mijn geld te beleggen bij de bank met offensief profiel. Tenslotte belegt de bank beter dan de particulier. Hij was wel erg overtuigd dat de bank het beter gedaan had dan ik met mijn te grote voorkeur voor de AEX. Ik zei nog dat de laatste paar jaar de AEX het niet zo slecht had gedaan tegen de wereldindex, ondanks het hoge gewicht van bijna 50% van de VS  met die grote wonderfondsen waar de Nederlandse belegger niet tegen op kan qua performance. Ik verwachtte een portefeuille van de bank uit bijna allemaal ETF-en, maar nee, het waren bijna allemaal individuele aandelen inclusief steeds meer Nvidia zei hij trots. Geen alternatieve beleggingen zoals grondstoffen. Uiteraard geen venture kapitaal of hedge funds want die zijn problematisch illiquide voor de kleine belegger. Zo'n 1% in high yield, maar verder weinig fratsen.

Ik zei dat aandelen nu toch wel duur waren en ik toch beter wat meer dividend kon opzoeken (stijgende dividenden via de aristocrats). Maar nee, dat was op lange termijn verliezend in zijn ogen, je moest je vol laden met groei-aandelen. Hoe anders was dat in de jaren negentig toen we allemaal religieus uitgelegd kregen via o.a. de studies van Lakonishok dat je in waarde-aandelen moest beleggen. Distress had je dan volop en dat risico werd goed gecompenseerd. Dan had je nog de theorie van Fama en French dat naast het gewone aandelenrisico je ook gecompenseerd werd voor die distress van waarde-aandelen en voor de illiquiditeit van small caps. Dat werd natuurlijk veel te populair bij institutionele beleggers en begonnen groei-aandelen een enorme inhaalslag. En kleine aandelen zitten ook al jaren in het verdomhoekje. Dat is niet zo uitzonderlijk als de enorme underperformance van waarde-aandelen. Underperformance van small caps voor tien jaar ongeveer is al menigmaal gebeurd. 

Men stapte daarna over naar Emerging Markets. Dat is nu ook helemaal uit, vooral ook door de ongelukken met Russische en Chinese aandelen. En als grondstoffen het niet goed doen, zoals ook vaak het geval was de afgelopen jaren, dan ben je niet blij met Brazilië. Maar je zou toch gecompenseerd moeten worden voor het hogere risico en de betere groeivooruitzichten. Ja in India, nee in China al tijden.

Structureel populair is laag risico aandelen. Waarom die het zo goed deden is me onduidelijk.. Ze zijn gemiddeld van betere kwaliteit en je loopt minder vaak tegen onnodig risico aan, maar dan toch is de outperformance wel erg groot geweest. De laatste jaren dan weer niet, want de magnificent seven is meer dan gemiddeld riskant. In de jaren zeventig was ik al op de hoogte van de goede prestaties van Elsevier (nu RElX) en de performance sinds beursintroductie is wonderbaarlijk geweest van dit voorbeeld van laag risico. 

Daarna begon men momentum als factor op te voeren die goed scoorde. Waarom na de extra kosten, is me wederom een raadsel In mijn studie op de universiteit scoorde het ook al goed bij Nederlandse aandelen (dat was met name het gevolg van één aandeel, Davo Ubbink, nu niet meer genoteerd. Dat ging in de jaren zestig bijna failliet (van 200+ naar 6) en herstelde daarna flink (naar 100+). Het enige dat ik me nu voor houdt is dat dit momentum beleggen zorgt voor extreem doorschieten van koersen en dat als het bedrijf niet failliet gaat je op zeker moment in moet stappen (vorig jaar bij Adyen bijvoorbeeld). .

Ik zag nog een veel te groot vertrouwen bij de beleggingsadviseur dat de bank de index zou out performen. Hij had geen medelijden met me voor de veel te grote afhankelijkheid van een goede performance bij mij de laatste tijd van ASML. Geen waarschuwingen dat dit toch niet goed kan blijven gaan. Mijn filosofie is dat je je winnaars vast moet blijven houden. Dat doe ik dus ook te veel met verliezers. Voor een groot deel kwam dit omdat ik het in mijn werkzame leven het te ingewikkeld vond om te handelen, omdat je dat allemaal moest afstemmen met compliance. Het gevolg  van die strategie is een behoorlijk onevenwichtige portefeuille met te grote gewichten in de winnaars van het afgelopen decennium.  De performance was overigens zo gek nog niet. Inderdaad, het hield de S&P500 niet helemaal bij de afgelopen jaren, maar wel de AEX. (met dank aan o.a. ASML, Wolters Kluwer en DSM (ondanks drama afgelopen paar jaar)). Ik heb daarom deze strategie niet verlaten, ook al heb ik sinds mijn pensioen geen last meer van melden voorgenomen transacties bij compliance. Maar het is verstandiger meer in ETF-en te beleggen. Die door mij verwachte aansporing door de beleggingsadviseur bleef uit.