De Krim is weer Russisch

Wij in het Westen zien de zaken helemaal verkeerd, aldus de mensen in Rusland. We hebben de laatste jaren maar één grootmacht gezien die zijn rijk al maar uitbreidde qua grondgebied met bijbehorend opleggen van normen en waarden in strijd met die van Rusland. Dat ene rijk is de Europese Unie, niet Rusland.

De mensen in de Krim willen met grote meerderheid niet bij die arme luizen van de Oekraïne horen, maar bij Rusland, dat is ook qua inkomen uit toerisme en uit legerbases heel wat veiliger. Bovendien brabbelen de Russen een beter verstaanbaar taaltje.

Er sneuvelen nu heel wat minder mensen in de Oekraïne/Krim dan een paar maanden geleden. De approval rate van Obama is op een all time low aanbeland, die van Poetin op een bijna all time high van 72%.

Die mensen niet gehinderd door kennis over Rusland en de Oekraïne zitten nu de Nobelprijs voor de vrede die toch zo goed als zeker naar Poetin had moeten gaan na het voorkomen van bloeddorstig ingrijpen door het Westen in Syrië door de neus te boren.

Het is natuurlijk jammer voor de mensen uit de Oekraïne dat ze nu kunnen fluiten naar de bodemschatten in de Zwarte Zee, maar daar krijgen ze genoeg compensatie voor via zachte leningen. Het moet eens ophouden met die expansie van de Navo, dadelijk staan ze in Moskou. Dat was in 1990 toch heel wat veiliger, toen de Navo nog maar halverwege Duitsland stond.

.

Soros heeft een iets andere kijk op een en ander, hij ziet vooral de neergang van Europa http://www.zerohedge.com/news/2014-03-12/soros-putins-blind-spot-and-why-europe-may-not-survive

 

Lombard Street pessimistisch over grondstoffenprijzen

Nu is het bepaald niet uitzonderlijk dat Lombard Street Research een pessimistische visie heeft op een en ander, maar soms produceren ze er ook aardige plaatjes bij.

De prijzen voor ijzererts gaven al langer zwaar weer aan voor de koperprijzen. De PMI steel van China staat erg laag.

zorgen over China zenden grondstoffenprijzen omlaag

China is een grote opslorper van grondstoffen. De enorme investeringen om van arm land een ontwikkeld land te worgen vergen enorm veel grondstoffen.
Op het ogenblik krijgen vooral de val van de ijzerertsprijzen en de koperprijzen veel aandacht.
Vooral de krach van de koperprijzen wordt gezien als een teken dat het helemaal misgaat met de Wealth Management producten in China. Koper is overmatig gebruikt als collateral om veel leningen te krijgen en nu gaat dit kennelijk ineens mis, o.a. omdat de Yuan in waarde daalt.

Hatzius ziet meer loonstijging in VS, betekent dit hogere rente?

Na enig gedoe met de nodige surveys is Hatzius er uit: de loonstijging gaat accelereren in de VS. De inflatie heeft er voorlopig nog niet zo'n last van, maar de FED kan daardoor wel eens op duistere gedachten gebracht worden om de rente eerder te gaan verhogen dan juli 2015.

Het verhaal van Handelsbanken houdt in dat de FED straks de rente verschrikkelijk gaat verhogen.

Het 1994-scenario staat voor de deur. De duiven van de FED zijn ingekapseld nu Yellen chairwoman moet spelen en niet langer duif maar het gemiddelde van de FED moet zijn. Fisher en Stein gaan duidelijk maken dat QE zo 2013 was en zo snel mogelijk achter het behang geplakt moet worden. Een nieuwe baas van de FED krijgt de laatste keren steeds een flinke crisis te verduren. Yellen zou wel eens slachtoffer kunnen worden van de haviken vanwege goede groei in de VS, stijgende inflatieverwachtingen en zo een 1994-scenario creëren. Op naar de 2% FED rente in 2015 en 4% in 2016.

aandelen versus obligaties: hangt af van economische groei in VS

Bovenstaand plaatje van Lombard Street Research laat een zeer sterk, nauwelijks voorlopend verband zien tussen economische groei in de wereld en de opbrengst van aandelen versus obligaties.

Vanwege de grote overwaardering van aandelen rond 2000 bleef daarna tot in 2003 de opbrengst van aandelen vergeleken met obligaties achter bij wat het zou moeten zijn gezien de groei in de wereld. In 2011-2012 gebeurde dit weer, nu vanwege de eurocrisis.

Sinds 2013 gebeurt het omgekeerde. LSR geeft uiteraard aan dat aandelen het slecht moet doen volgens hun groeiprojecties.

De gelovige in momentum zien greenshoots en minder bezuinigende overheden die gaan zorgen voor aantrekkende economische groei in de wereld.

Er is nu weinig steun te verwachten vanwege onderwaardering zoals in 2012 en 2013, maar economische groei kan toch echt wel beter zijn dan in 2013 in de VS en Europa, de rode lijn van groei gaat met goede kans verder omhoog.

 

N.B. De laatste tijd is iedereen weer geïndoctrineerd dat economische groei niet samengaat met een goede aandelenbeurs, zie vooral China Elroy, Dimson etc in hun jaarboeken laten dit immers zien elk jaar sinds 1900. Iedereen gelooft dit klakkeloos.
Toch gaat deze onzin niet op voor de VS in de afgelopen decennia.  Dat komt omdat het erom draait of het beter gaat dan verwacht. Sinds de kredietcrisis wordt ons voorgehouden dat we in een nooit meer eindigende balansrecessie zitten. Elke economische groei komt daarom als een soort Godswonder. 0,75% groei In Nederland, men raakte er niet over uitgepraat op het nieuws, zo'n waanzinnig optimisme was in geen jaren vertoond. Hoe meer groei, des te meer valt het mee. Hoge economische groei betekent dat aandelen het beter doen dan obligaties. In China is dat anders, 6 of 7% groei  is een buitengewoon ernstige zaak en een grote tegenvaller die vertaald wordt in lagere aandelenkoersen.

.

huizen in VS nog niet duur, wel steeds groter

Huizen in de VS zijn nog niet erg duur vergeleken met het gemiddelde inkomen. Affordability gaat meestal via de rentelasten en die zijn bij de huidige lage hypotheekrente vaak laag.
Maar voor starters ligt een en ander toch wat moeilijker, voor hen is het niet zo duidelijk dat huizen goedkoop zijn.

aan de Amsterdamse grachten

Het Parool had een artikel over de (lange) Wim Sonneveldwandeling die je kunt boeken. Het hoogtepunt is de plek waar Wim Sonneveld in 1962 poseerde voor zijn elpee met het liedje "aan de Amsterdamse grachten".
Die foto is voor mijn deur genomen. Niet zo verwonderlijk, want Wim Sonneveld woonde onmiddellijk bij me om de hoek. Mijn buurvrouw heeft de gedenksteen aan Wim Sonneveld na de dood van haar man laten verwijderen, omdat ze te veel werd lastig gevallen over Wim Sonneveld. De rondleider in het verhaal van Het Parool had zich hier ook schuldig aan gemaakt.
N.B. de officiële gedenkplek voor het liedje is de kruising Prinsengracht- Leidsegracht, waar de componist Goeman zijn inspiratie heeft opgedaan volgens de annalen.

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Het nieuws over de Oekraïne bracht herinneringen aan de Koude Oorlog en Hitlers gebillijkte annexatie van gebieden met Duitsers in 1937-1939 terug. De scherpe kantjes leken er een beetje af te gaan, nu Poetin wat minder met ingrijpen dreigde.

De PMI's manufacturing waren wereldwijd met uitzondering van China gunstig. De ISM viel met 53,2 behoorlijk mee. De ISM non manufacturing kwam echter onder de laagste schatting binnen op 51,6. In Europa was er een stabilisatie van meestal redelijke PMI's met Nederland het hoogste cijfer; de PMI is al de nodige maanden ver boven 50 en daarom was het niet helemaal verbazingwekkend dat het CPB de groeiverwachtingen mooi verhoogde tot 0,75% voor dit jaar en een begrotingstekort beneden 3% dit jaar en volgend jaar 2,1%.

Het meeste aandacht kregen de werkgelegenheidsgroeicijfers in de VS. De groei van 175.000 en bijstelling van +25.000 in vorige maanden viel mee. Vanwege het koude weer waardoor veel meer mensen dan normaal niet konden werken, was men bang voor een tegenvaller. Hierdoor werd de duur van de gemiddelde werkweek wel iets korter. De werkloosheid steeg toch 0,1%, omdat in het andere, veel kleinere en volatielere Household Survey voor werkgelegenheid er maar 42.000 werkgelegenheidsgroei was en een behoorlijke toename van de beroepsbevolking. De participatiegraad bleef constant, een te lage 63%.
Initial claims voor werkloosheid daalden afgelopen week en staan weer op een laag niveau.
Inkomen en consumptie stegen een veel meer dan verwachte 0,3 en 0,4% (door beëindiging langdurige werkloosheidsuitkeringen was er een $17 miljard druk op inkomen en daarmee uitgaven; door het koude weer waren er opnieuw iets tegenvallende autoverkopen etc.). De meevaller kwam door meer uitgaven en inkomsten van gezondheidszorg en medische verzekeringen (Obamacare). Dit stopte de val van de consensusverwachtingen voor de groei in het eerste kwartaal.

Het handelstekort in de VS verslechterde licht in januari.
Het Beige Book (belangrijkste input voor FED) liet een doorgaande economische groei zien, terwijl er wel vaak (119*)  last van het weer gemeld werd.

De neerwaartse herziening van het Amerikaanse BNP in het vierde kwartaal leidde uiteraard tot een navenante neerwaartse bijstelling voor de groei van de productiviteit en een opwaartse bijstelling voor de groei van de arbeidskosten per eenheid product. Op zich waren het nog steeds goede cijfers die de FED in een royale bui houden.
Er was ook een update van de bij elkaar vergaarde vermogens in de VS en die lieten netto een record zien, bruto niet door de schuldenafbouw ex overheid.

Orders en industriële productie stegen flink in Duitsland. PMI 54,8 voor manufacturing en zelfs 55,9 voor non manufacturing bevestigen de hoge waarde van de IFO en geven aan dat de economische groei in Duitsland iets aan het versnellen is in het eerste kwartaal. De ECB veranderde niets aan de rentetarieven en daarop werd de euro nog sterker.

goed nieuws van de afgelopen week

De situatie in de Oekraïne lijkt iets minder bedreigend dan het was, er vallen minder doden dan bij de betogingen enkele weken geleden. De wereld neemt er kennelijk genoegen mee dat Poetin ze weer eens te slim af is en deelt slechts slimme speldenprikjes uit.  Hij is nu wel niet langer meer favoriet voor de Nobelprijs van de vrede na zijn afwenden van ingrijpen in Syrië en geleidelijke ontmanteling van foute wapens.

In de VS kwamen er meer aanwijzingen dat de soft patch voorbij lijkt via de vrij mooie cijfers over de werkgelegenheidsgroei, zeker rekening houdend met het grote aantal mensen dat niet werkte vanwege het weer,  de meevallende ISM manufacturing en de groei van het inkomen en uitgaven door de invoering van Obamacare (niet in de ISM's verwerkt). Ik blogde over dat laatste 

http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2014/03/toch-meer-dan-2-groei-eerste-kwartaal.html . De loonstijging was 0,4% vorige maand en dat wijst op aantrekkende inkomensgroei.

Goldman Sachs  had nog een erg optimistisch verhaal over inkomensgroei in de toekomst in de VS. Die zal in de komende decennia veel beter zijn dan in de afgelopen veertig jaar. We moeten niet zo bang zijn voor vergrijzing, dat houdt op te verslechteren, tamelijk snel zelfs in de VS. Landen zonder immigratie hebben wat meer problemen.

De overheid gaat daarom niet failliet in de VS, ook al heeft men veel te veel beloofd aan uitkeringen.

De werkloosheid liep iets op, maar daardoor kan de FED langer royaal blijven en het is ook een teken dat het aantal werkzoekenden weer stijgt.
In Europa waren de PMI's prima en wijzen op een langzaam verder aantrekkend economisch herstel.

Amerikanen zijn volgens de cijfers van de FED in het laatste kwartaal van 2013 rijker geworden, in nominale zin was het totale netto vermogen zelfs een all time high van zo'n 80.000 miljard.(Daar blogde ik al over in de vorige post http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2014/03/net-wealth-zo-veel-omhoog-dat.html winsten wel haast moeten stijgen)
Met het begrotingstekort in de VS gaat het goed door de stijgende ontvangen belastingen (+8% in februari).

De bouw zal flink verder aantrekken in de VS. Applied Global Macro research had hier weer een verhaal over, maar bijvoorbeeld ook McAlinden

Er is te lang te weinig gebouwd (idem bij ons overigens) en bij aantrekken van de groei van het aantal huishoudens wordt het tekort te groot en dat moet de komende jaren bijgebouwd worden.

In China hield men vast aan het groeidoel van 7,5%, men verlaagde het niet en dat betekent dat de PBoC het monetaire beleid niet veel meer mag verkrappen, want het zal een hele klus blijven die 7,5% te halen. Men deed zijn best om meer hervormingen door te voeren, o.a. minder luchtvervuiling begint nu toch wel serieus aangepakt te worden.

In Nederland was men lyrisch over de nieuwe groeivoorspellingen voor de economische groei van het CPB van maar liefst 0,75% in 2014 bij toch wel veel lastenverzwaringen en overheidsbezuinigingen.

net wealth zo veel omhoog dat consumptie en winsten moeten stijgen

De FED produceerde weer de cijfers over hoe verschrikkelijk rijk men is in de VS.

http://www.zerohedge.com/news/2014-03-06/record-71-household-net-worth-financial-assets

En blog Zerohedge benadrukt dat die $3000 miljard groei alleen in de zakken komt van de rijkste 1% en daarom alles nog steeds helemaal verkeerd gaat in de wereld. De FED zit namelijk helemaal gevangen, omdat men die enorme rijkdom in financiële producten moet beschermen en daardoor rampzalig beleid moet voeren.
Een all time high, maar niet vergeleken met het inkomen, zie plaatje hieronder

George Minack keek heel wat zonniger aan tegen de cijfers. Er is een gat tussen wat er gespaard wordt (hij vindt dat net lending daar een betere indicator voor is) en hoe rijk men is vergeleken met het inkomen. Men zal daarom minder gaan sparen en dat zal de consumptie en winsten helpen.

Consumptie gaat omhoog en arbeidsinkomen relatief omlaag, dan moeten de winstmarges wel haast stijgen volgens Minack. Hij werd er optimistischer door over de winstgroei.

Lockhart en Williams praatten rente het meest omhoog en Bullard omlaag

Macroadvisers

http://www.macroadvisers.com/2014/03/mas-yearly-fedspeak-rankings-who-moved-markets-most/

heeft uitgezocht welke FED-gouverneurs de rente het meest beïnvloedden.
Het plaatje hierboven laat zien dat in al hun toespraken bij elkaar de haviken Lockhart en Williams de rente het meest omhoog kregen en Bullard en Bernanke de rente het meest omlaag.
Fisher trad het meeste op, maar zijn woorden hadden desondanks cumulatief nauwelijks invloed.
Het plaatje laat niet zien wat de invloed per speech is. dat wijkt nogal af, omdat sommige gouverneurs maar weinig sproken. Bernanke sprak bijvoorbeeld maar 5 keer. Per toespraak had hij wel grote invloed.

Stein had ook een verrassend grote invloed per speech. Stein is interessant, omdat hij een tegenstander is van QE op basis van theoretische gronden.
De invloed van Yellen is sterk gestegen in de laatste optredens, nu zij de voorzitter is van de FED.

werkgelegenheidsgroei in VS valt mee

Een groei van de werkgelegenheid van 175.000 bij een verwachting van ongeveer 150.000 en opwaartse herzieningen van 25.000 in vorige maanden waren meevallende cijfers. En het waren niet zo zeer McDonaldsbanen: bijvoorbeeld 79.000 stijging van professional en business services.
 De werkgelegenheid in de VS is nog steeds niet terug op het niveau van voor de kredietcrisis. Nog 0,5% ofwel zo'n 666.000 te gaan. Ook exclusief de overheid is men nog steeds niet terug op de oude piek, terwijl ondertussen de bevolking en de beroepsbevolking toch duidelijk gegroeid is.

Van tevoren was men bang voor een laag cijfer vanwege het koude weer. net als in december en januari gaven veel meer mensen dan gemiddeld aan geen werk te hebben vanwege het weer. Om de een of andere reden is dit toch nauwelijks te zien in de uiteindelijke werkgelegenheidscijfers.
Van tevoren dacht men daarentegen ook dat het cijfer hoog uit kon vallen door het beëindigen van de langdurige werkloosheidsuitkeringen in januari voor 1,7 miljoen mensen vanwege de sequester (in dat kader is er ook flink gesneden in de voedselbonnen van de voedselbanken).

De werkloosheid steeg 0,1% volgens het veel kleinere Household Survey, dat veel minder groei van de werkgelegenheidsgroei liet zien en een stijging van de beroepsbevolking.

verkiezingen in India bieden kansen voor 10%+ koersstijging

In mei komen er verkiezingen. Kennelijk gaan dan de koersen zo'n 10% of meer omhoog als de geschiedenis zich herhaalt
De BJP gaat naar verwachting ongeveer 220 van de 545 zetels binnenhalen en dat zou zeer gunstig voor de beurs zijn

Kost een ongelijke inkomensverdeling groei?

Onder rechtse politici en veel economen heerst een diep geworteld geloof dat een te gelijke inkomensverdeling veel groei koste en hoe ongelijker des te meer groei. Het artikel Inequality v growth: Up to a point, redistributing income to fight inequality can lift growth in een blogpost van The Economist van 1 maart 2014  gaat hier op in.

Zelfs als een ongelijkere inkomensverdeling meer groei produceert, kan het te onrechtvaardig zijn en zo zorgen voor minder nut dan een meer gelijke inkomensverdeling.

Het communisme heeft laten zien dat een gelijkere inkomensverdeling tot minder economische groei heeft geleid. Een te gelijke inkomensverdeling zorgt voor te weinig prikkels om te innoveren, te vernieuwen en voor te weinig risico nemen, te weinig ondernemingszin. Maar nu zitten we in een situatie dat zo veel naar de hoogste inkomens gaat, dat de economische groei onevenwichtig wordt. De rijken consumeren minder van hun inkomen en investeren en sparen meer. Vooral in China heeft dit tot grote problemen geleid. In 2008 moest de regering kiezen wat te doen met de hoge besparingen van de bevolking toen de groei terugviel: meer uit laten geven aan investeringen (en zo de spaarquote onveranderd hoog houdend) of de spaarquote terugbrengen (=meer consumptie). Men koos verkeerd. Nu probeert men dit recht te zetten door de veel te hoge investeringen nu wel in te ruilen voor meer consumptie. Dit zal alleen lukken met betere sociale voorzieningen waar vooral de lagere inkomens van profiteren. Dat is de enige manier om op een evenwichtige manier meer welvaart te krijgen in China. Doorgaan op het pad van steeds meer investeren en sparen zal leiden tot bubbels en steeds meer slechte investeringen.

In de VS heeft Dani Rodrik betoogd dat te lage inkomens tot lagere productiviteit kan leiden en tot gezondheidsproblemen die indirect ook tot verlies aan productiviteit leiden. Het vertrouwen van vooral de consument kan uiteindelijk te veel schade oplopen en daardoor de groei belemmeren.

In India schreef Rajan dat herverdeling van inkomens vaak stukliep op te veel krediet laten verstrekken aan de lagere inkomens. D.w.z. het is goed, maar let op de schuldengroei (zoals je kunt verwachten dat een monetair econoom zegt). Cynamon en Fazzari stellen voor de VS hetzelfde: laag inkomen is (tot 2008) te veel met schuld aangevuld om meer te consumeren in de VS.

In de VS is een en ander samen gegaan met lonen en mediane inkomens die sinds ongeveer 1980 niet stegen terwijl de arbeidsproductiviteit wel heel veel is gestegen. De hoge inkomens hebben het erg veel beter gekregen.

.

http://www.ft.com/intl/cms/s/0/e1046e2e-8aae-11e3-9465-00144feab7de.html

Er is wel enige vertekening door de groei van het aantal tweeverdieners, waardoor gezinsinkomens toch stegen en ook zijn er nu meer gepensioneerden die gemiddeld ook minder verdienen. Maar toch, hoe de stijging van de welvaart in de VS is verdeeld, roept steeds meer wrevel op. Toch lijkt het nog enige tijd te duren (2018-2020?), voordat het tij keert (richting winst is vies) en de lagere inkomens er relatief veel op vooruit zullen gaan.

 

Het artikel concludeert dat tot een bepaalde ongelijkheid de groei niet erg geremd wordt, maar als de overheid te veel inkomen herverdeelt de groei wel belemmerd wordt als men nog meer wil herverdelen. Plaatje van Andrew Berg en Jonathan Ostry.

Een te grote ongelijkheid (men zegt een Gini >50) remt de groei af. 5 punten extra remt groei met 0,5% af volgens Berg, Ostry en Tsangerides en de opgaande cyclus kan dan een jaar korter worden. (Hun IMF studie IMF Staff Discussion Note, ‘Redistribution, inequality and growth’, February 2014, Jonathan D. Ostry and others.   Heeft als belangrijkste conclusie dat te erge inkomensongeijkheid de economische groei belemmert). Dat is beter dan het plaatje suggereert en meer wat je intuïtief verwacht: landen in Latijns Amerika en Afrika met corrupte regeringen die al het inkomen naar zich toetrokken groeiden minder dan de landen waar de groei vooral naar de middenklasse ging. Herverdeling hoort tot lagere risico’s te leiden en daardoor tot langere economische cycli. Maar als men te ver gaat, dan wordt de groei geremd.

Dat zien we in de lange cycli van de Kondratieffgolf terug, het is het schuiven van de machten tussen bedrijven, employees, overheid en individuele burgers. Heel lang gelooft de kiezer, de tijdgeest dat nivellering goed is (bijvoorbeeld in Nederland van de loonexplosie begin jaren 60 tot akkoord van Wassenaar in 1981) en dan dat het niet goed is voor economische groei (in Nederland sinds 1981). Die periode duurt nu al lang, zelfs voor een Kondratieffgolf.

 

Plaatjes van Brian Reading van Lombard Street Research.  Hij vindt dat de studies vergeten rekening te houden met de groei van de vermogens. Die is sneller gegaan dan de groei van de inkomens. De rijken profiteren hier uiteraard het meeste van. Daardoor is de ongelijkheid nog groter geworden dan de plaatjes al doen vermoeden. Dit begint een steeds groter probleem voor de economische groei te worden. Quantitative Easing vergroot de stijging van de vermogens en daarmee de ongelijkheid. Dat belemmert nu dus de economische groei voor de langere termijn.