Mike: over 10 maanden gebeurt het, vijfjaars rente in VS te laag

Hornbach van Morgan Stanley werkt met zijn Mike-indicator om de rente in de VS te voorspellen. Mike is het aantal maanden waarna men de eerste renteverhoging in de VS in prijst volgens de futures markt. De tijd tot de eerste renteverhoging van de FED wordt volgens de markt zienderogen korter. Dat was een buitengewoon lange tijd niet zo. Tot half 2012 (whatever it takes) liep de periode tot de eerste renteverhoging zelfs op.

Sinds 2013 neemt de verwachte periode behoorlijk snel af, het punt op de kalender waarop men verwacht dat de rente voor de eerste keer verhoogd wordt, verschuift niet langer structureel naar de toekomst. Dat werd niet in de war geschopt door de enorme groeiteleurstellingen in de VS in het eerste kwartaal en in Duitsland/Italië in het tweede kwartaal.

 

Dan nog het tempo van de verhogingen per jaar. Daarover is nu een soort consensus van 4 per jaar. Dat is minder dan de FED gouverneurs neerpennen bij hun verwachtingen. Elke vergadering 0,25% en dat bij zes vergaderingen per jaar produceert de helft meer. Wie weet zoekt de markt het midden: 0,31% per kwartaal. Dat is dan misschien toch weer te snel voor het Nieuwe Neutraal. 

Over 10 maanden gebeurt het dus, denkt de markt nu. En volgens de verbanden met Mike  uit het verleden hoort de tweejaars rente dan hoger te zijn en vooral de vijfjaarrente mag dan toch echt wel wat hoger staan (minstens 0,3%).
Bianco denkt dat het langer duurt, want er komt vast nog wel een aandelencorrectie die de FED op de knieën dwingt. dat dit sinds eind 2012 niet is gebeurd, is uitzonderlijk.

Bianco: waarom de rente in de VS weer moet dalen

De economische groei gaat niet aantrekken in de VS volgens Jim Bianco. QE zorgt voor onvoldoende risico nemen, dus geen consumptie op de pof of investeringen op hoop van zegen. Veel economen voorspellen een heleboel groei ondat de economie ver onder het potentiële groeipad zit.  Je krijgt echter deze keer geen inhaalgroei omdat de economie onder potentie zit. Misschien wordt een en ander beter in de toekomst, maar nu nog niet.
De dalende olieprijs is een aanwijzing dat economische groei te laag is. Het zal ook de investeringen van de oliemaatschappijen gaan drukken. Die waren inclusief benodigde extra infrastructuur etc. goed voor bijna de helft van de groei in Amerika in de afgelopen jaren.

De meeste economen denken dat de groei hoog moet worden omdat de ISM’s 59 staan, maar de laatste jaren is er geen verband meer tussen ISM en groei. De ISM is een raar survey geworden met overrepresenatie van optimistische overlevers van de kredietcrisis. Idem met initial claims werkloosheid, die hebben ook verband met groei werkgelegenheid verloren. Daar zit een oververtegenwoordiging in van vakbondsleden, die men steeds minder durft te ontslaan. En zo zit het met meer indicatoren. Daardoor voorspelt men voortdurend veel te rooskleurig.

De groei in de VS groeit mee met de verlaagde schattingen voor de potentiële groei, maar er is geen inhaal. Elke keer als de groei een deuk oploopt zit je permanent lager, want er kwam daarna geen inhaaleffect.

Er is geen extra groei door de gestegen waarde van beleggingen. Daaruit consumeert en investeert men niet extra, want men ziet dit als maar tijdelijk veel waard, want het is kunstmatig opgeblazen met QE. Uit tijdelijk vermogen ga je niet spenderen.

 Sinds 2006 zit de groei in de VS bijna elk kwartaal op jaarbasis onder de potentiële groei. Er zijn structurele redenen waarom de huidige economie zo weinig groeit. De demografie die voor een dalende participatiegraad zorgt en lagere inkomens. De gewone man kon vroeger een redelijk inkomen verdienen in de bouw, industrie en administratieve beroepen. Dat is niet meer zo. Alleen de hoger opgeleiden krijgen goede banen. De FED kan dit niet veranderen.

De rente moet omlaag gaan op die tegenvallende groei in de komende kwartalen. De FED gaat de rente veel later verhogen dan de markt nu denkt. Sinds eind 2012 ziet de markt het moment van de eerste renteverhoging lineair dichterbij komen. Dat zal ophouden als de aandelenmarkt 10% of meer onderuit gaat. Dan gaat men de FED weer dwingen om meer te stimuleren. De FED is doodsbenauwd de schuld te krijgen van te grote dalingen van de beurs. Janet, het komt alleen maar door jou, zo al men roepen, doe toch wat en zo zal geschieden. De FED zal elke keer weer een nieuwe indicator uitvinden om aan te tonen dat er meer hulp voor de economie nodig is, zie het laatste voorbeeld van LCM die aangeeft dat de arbeidsmarkt ruimer is dan de werkloosheid aangeeft.

 De markt is op het ogenblik danig ontdaan door een studie van de San Francisco FED die uitvlooide dat de markt ten onrechte veel minder renteverhogingen in prijst en met veel minder onzekerheid dan de FED aangeeft. Bianco zegt dat de markt gelijk heeft, want als de aandelenmarkt daalt krijg je geen renteverhoging, de economische groei is lager dan de FED aangeeft, de markt prijst altijd heel veel rentestijging in, maar daar komt al jaren niet van terecht.

nfib: meer loonstijging, meer investeringen in de VS

Het vertrouwen van het midden- en kleinbedrijf in de VS, gemeten via NFIB survey,  is aan het verbeteren. Het vertrouwen staat vijf jaar na het einde van de recessie nog steeds op recessieniveau overigens, alleen nu eindelijk nog maar nauwelijks.

Bovenstaand plaatje van Strategas is heel populair onder degenen die een aantrekkende loonstijging voorspellen in de VS. Je ziet het steeds vaker.
Misschien is de mate van de stijging iets overdreven, maar het lijkt er toch echt op dat de lonen gaan stijgen in de VS, zelfs harder dan de inflatie en zelfs voor de mediane Amerikaan.

Het verhaal is dat we van 2011-2014 een horizontale trend van investeringsgroei hebben gezien met twee valpartijen (in 2011 en 2012) en we nu ineens naar het niveau 2006-2007 gaan.

 

Geen wonder dat de rente stijgt, de haviken binnen de FED smullen van dit soort plaatjes.

iwatch concurrentie

Tony Bacigalupo@tonybgoode via the reformed broker

is de markt moe?

Chartisten waren blij met het doorbreken van de oude highs, maar ineens hield de stijging toch op. Stijgende rente ging niet de hele tijd samen met een hogere beurs.
Dan hebben we straks de grootste beursgang aller tijden in de VS van Alibaba. Rooft dat het geld weg van de kopers van aandelen?
Apple kwam met een indrukwekkende presentatie vanhun nieuwe producten: de iPhone6 voor een appel en een ei, de iWatch, al wat duurder en de iWallet. Daarmee maken ze Gordon nog ongeurts dat er toch nog belangrijke nieuwe dingen worden uitgevonden, tegen zijn verwachting in.
Maar de keors van Apple die eerst duidelijk steeg, moest toch in het rood eindigen. Al eerder vandaag http://www.businessinsider.com/jeffrey-gundlach-presentation-sept-9-2014-2014-9 had Gundlach aandelen Apple in de ban gedaan, niet voor de eerste keer trouwens en de vorige keer was het terecht.

Schotland verloren, rampspoed geboren

In Engeland is men nog aan het bijkomen van de schrik van de eerste enquête die wijst op te veel voorstanders van onafhankelijkheid van Schotland: dadelijk wil Schotland op eigen benen staan. De Schotten zien zich net zo rijk worden als Noorwegen door alle olie die ze produceren. Een klein probleempje is dat de productie zo is weggezakt.

Ze zijn bij onafhankelijkheid eindelijk verlost van die conservatieve regeringen in Londen, ook al stemmen alle districten op een na in Schotland voor Labour/Liberals/ onafhankelijken. Kortom, de nieuwe regering aldaar krijgt een nog groter gat in de hand dan de huidige. Engeland moet waarschijnlijk voorlopig garant staan voor de schuld van Schotland, een nieuw soort Griekenland in hun ogen.
Men heeft de draak gestoken met Schotland, zie bijvoorbeeld mijn post http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2012/04/schotland-blutland-of-vakland.html 
 

Londen dacht dat het zo onwaarschijnlijk was dat Schotland voor onafhankelijkheid zou kiezen dat ze helemaal geen plannen hebben gemaakt voor de ontvlechting. De tijden van William Wallace herleven, waarin tegen een overmacht in van zes tegen een de Engelsen verslagen werden door ze het moeras in te duwen. De koningin is in alle staten, hoe kan zoiets toch gebeuren? Het kingdom is niet langer united.

 

Het pond is erg zwak geworden, straks is het geen petromunt meer. Mevrouw Watanabe die over de Japanse yennetjes gaat wordt door Nomura krachtig geadviseerd de beleggingen uit het Albion in veiligheid te brengen. Alom is men in Azië geschokt dat na een eeuwenlange succesvolle alliantie de boel in duigen valt. Dadelijk gaat Hongkong over 500 jaar ook los van China. 

Zonder Schotland stemt Groot Brittannië met grote kans voor verlaten van de Europese Unie. Rampspoed is geboren. Groot Brittannië wordt 1/3 kleiner, verliest 10% van zijn onderdanen.

 

Commentaren o.a.

Ambrose Evans-Pritchard:Britain faces storm as giant global investors awaken to break-up dangers  [ wie anders kan zo’n huilverhaal schrijven] maar ook: Scottish homeowners face mortgage meltdown if Yes wins en ook: het zal besmettelijk zijn: Catalonië verlaat Spanje, België valt uit elkaar en de Lega Nord heeft snode plannen. Daar gaat Friesland al, Beieren krijgt ook spatjes, Boris Johnson neemt de macht over in Little Brittain en Marine LePen ruikt haar kans in Frankrijk en leidt ze samen met Engeland ook Frankrijk uit de Europese Unie.

(http://www.zerohedge.com/news/2014-09-09/spain-bond-yields-spike-most-over-decade-referendum-risk-spreads)
Misschien is heel Europa nu verdoemd en dat allemaal omdat die Engelsen die Schotten krenten vinden die willen teren op de uitkeringszak van Engeland.

momentumherstel van de rente

Bovenstaand plaatje had ik al een tijdje geleden laten zien. De daling van de rente ging steeds sneller en na de derde versnelling hoort het voorbij te zijn. Dat lijkt nu te gebeuren.

Ik kijk ook altijd graag naar het momentum gemeten aan de huidige niveuas vergeleken met de afgelopen 10 weken. Dat gaf aan dat de daling van de Duitse rente zeer groot was geweest, een bijna evenaring van de diepste dalingen van de afgelopen tien jaar. Dan kun je hopen op herstel.
We hebben een hele tijd gezien dat de rente daalde wat het nieuws zo ongeveer ook was. Men raakte totaal de kluts kwijt wat de rente moest zijn. Woody Brock noemt dat modelonzekerheid en dan krijg je trending. Die trending houdt pas op met een excessief groot momentum en dat lijken we gehad te hebben.

update pessimistische kaart van de Kondratieffgolf: nu met bubbelstagnatiescenario

De reële S&P500 heeft alle neerwaartse kanalen doorbroken en is in de oude vorm niet meer bruikbaar.
De pessimistsiche variant legt dit uit met het bubbelstagnatiescenario van Summers. Er is een enorme monetaire bubbel ontstaan via QE en dat heeft tot op heden geleid tot sterk stijgende koersen, terwijl het met de macro economie slecht ging.
De koersen liepen sinds half 2009 parallel met de balansomvang van de FED. De balans van de FED gaat in de komende jaren krimpen. In 2015 zal de nominale omvang nog niet veel krimpen, maar inde jaren erna zal er minstens $200 miljard per jaar afgaan van de balansomvang van de FED. Daar er ook nog inflatie is zal de daling in reële termen iets harder gaan.
Het bubbelscenario is met een B aangeduid.
Na enige jaren komt het recessiescenario, waarbij de loonstijging zal aantrekken tot boven de productiviteitstijging (rond 2020) en dan zal de daling van de reële S&P daardoor veroorzaakt worden en de band met de balansomvang van de FED doorgesneden worden.

samenvatting financieel economisch nieuws van de week

De aandelenmarkten zetten aarzelend veel nieuwe hoogtepunten voor het jaar neer. Draghi wist de markt positief te verrassen, in China roept de regering (voorlopig met succes) op tot kopen van aandelen, het economisch nieuws van de VS was goed (de ISM's waren zeer hoog), maar door de wat tegenvallende groei van de werkgelegenheid  van 142.000 tegen 225.000 verwacht sloegen de stoppen niet door over mogelijk havikachtige taal van de FED deze week. Daar was genoeg inspiratie voor uit het Beige Book met redelijke groei in dit keer eindelijk alle districten, waarnaar de FED meestal uitgebreid de oren laat hangen.

Draghi verlaagde (tegen de verwachting in) de rentes met 0,1%, waardoor de rente op vrije reserves van de banken nog iets negatiever werden. Hij kwam ook met plannen om Asset Backed Securities te kopen. Dat is QE op bescheiden schaal. In combinatie met TLTRO is het een aardige monetaire stimulus, waaraan wij in Nederland plezier aan kunnen gaan beleven via lagere hypotheekrentes. De euro kreeg flinke klappen, zoals door Draghi ook gewenst.

Overigens steeg de rente wel de afgelopen week, zelfs afgelopen vrijdag bij de tegenvallende cijfers van de Amerikaanse werkgelegenheidsgroei.

De PMI's waren extreem goed in de VS, maar in de rest van de wereld meestal licht tegenvallend. Dit vergrootte de somberheid over de Eurozone en vooral Frankrijk. Maar Duitsland kende een sterke groei van de orders met 4,6% en groei industriële productie van 1,6%. In het VK daalde de PMI meer dan verwacht,van 55,1 naar 52,8.
Ook in Japan blijven de economische cijfers tegenvallen. De loongroei trok aan tot 2,6%, maar is nog wel lager dan de door de BTW-verhoging opgedreven inflatie. Kuroda bleef volhouden dat de economie weer herstelde en deed (nog) niets extra's aan QQE. Abenomics kreeg iets meer momentum door nieuwe ministersbenoemingen.

In de VS waren de cijfers voor de bouw sterk, voor nieuwe orders extreem sterk, stegen de lonen ietsje harder, daalden de arbeidskosten per eenheid product 0,1% in het tweede kwartaal, stegen de autoverkopen veel, verbeterde de handelsbalans een beetje, daalde de werkloosheid met 0,1% tot 6,1% door een daling van de beroepsbevolking.

De OPEC verhoogde de productie met 0,9 miljoen tot 31 miljoen vaten per dag, vooral in Nigeria en Saoedi-Arabië was de productie hoger.

goed nieuws van de afgelopen week

Magic Mario toverde een heel klein QE-konijn uit de hoed http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2014/09/magic-mario-doet-het-alweer-de-dag-dat.html, Abenomics krijgt weer meer kans door verwijdering tegenstribbelaars uit het kabinet, in Minsk wordt iets uitgedokterd dat lijkt op een staakt het vuren, In Duitsland herstellen de economische cijfers weer en in de VS vat men moed uit aantrekkende trends voor de lange termijn.
In China wil men een bull markt http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2014/09/china-promoot-great-rotation-uit.html

Carpe Diem had een geruststellend plaatje van Ridley over global warming, ofwel climate change zoals het nu heet http://www.aei-ideas.org/2014/09/matt-ridley-whatever-happened-to-global-warming/

De groei van de werkgelegenheid viel de afgelopen maand tegen in de VS, maar niet genoeg om de goede trends te veranderen. De tegenvaller wordt toegeschreven aan moeilijke aanpassing van de seasonals in augustus, rare cijfers vanwege protestacties uit New England die voor krimp in het aantal winkelmedewerkers zorgden.
Niks-aan-de- handa kun je concluderen uit de post bij Doug Short http://www.advisorperspectives.com/dshort/guest/Urban-Carmel-140906-Market-Summary.php

Er komt deze eeuw bijna altijd een teugslag als de groeicijfers boven de gele range uitkomen. Herstel lijkt zeer waarschijnlijk. De aangehaalde market summary laat ook een iets dalende trend van de inflatie zien naar aanleiding van prijzen op het internet.

Hilsenrath (ingehuurd door de FED om via de Wall Street Journal de markt te bewerken voor standpunten van de FED) zei dat de cijfers (niet te veel groei werkgelegenheid en lonen) het gelijk van Yellen demonstreerden. Er is nog genoeg ruimte op de arbeidsmarkt om een ruim monetair beleid te blijven voeren. Door het positieve rapport van het Beige Book voor de FED was ik al aan het concluderen dat de passage -dat de rente voor een 'considerable time' niet verhoogd hoeft te worden- geschrapt moest worden, maar nu is dat onzeker. Het lijkt erop of het schrappen nog even uitgesteld wordt.

Hierboven het lievelingsplaatje van Hatzius. Zijn mix van indicatoren (current activity indicators, CAI) wijst op een langzaam stijgende trend van de economische groei in de VS. De cijfers zijn misschien betrouwbaarder dan wat de BNP-groeicijfers nu aangeven. De 2,3% groeiperiode lijkt voorbij en nu zitten we net onder de 3% en de trend is heel degelijk stijgend.
De ISM's waren zeer hoog, zowel voor de industrie als de diensten, en dat wijst op een degelijke economie (al is het preciese verband met economische groei een beetje zoek geraakt).

En de collega's van Hatzius hadden ook een moedgevend plaatje voor de groei in Emerging Markets. Het vertrouwen komt weer terug.

http://online.barrons.com/news/articles/SB50001424127887323949604580121781314846528?mod=BOL_twm_da 

Een bemoedigend artikel van Byron Wien over zijn zomerlunches met een select aantal goeroes en miljardairs die de afgelopen twee jaar terecht bullish geweest waren.

Het zal voor de grote beurzen allemaal wel loslopen met alle geopolitieke ellende, dat is tenslotte meestal zo. Maar IS is wel een bedreiging voor het peace dividend.

De FED zou de rente wel eens eerder dan juni 2015 kunnen verhogen, maar een wat hogere rente is misschien wel goed voor de economie. Het helpt het rente-inkomen en pensioenfondsen. Ach, en meestal begint de beurs pas bij de derde verhoging van de FED echt te kraken.

Wien was opnieuw verbaasd over hoe sterk de technologische vooruitgang was en mede daardoor zag hij dat veel deelnemers aan zijn lunches optimistisch waren over de vooruitzichten van Amerika.

cartoons inkomensongelijkheid

http://www.oneworld.nl/bloggen/blogs/de-week-tweets/de-week-van-went-tweets-19

bull markt this time is different

http://pagesay.com/cartoon-yellen-teaches-draghi-how-to-print-euros-phil-pearlmans-tumblr/

 

Tot eind dit jaar voorspelt men een stevige bull markt met een stijging van ruim 1% (S&P 2030), nog meer dan de tienjaarsrente in Duitsland

beurs blij met slechte werkgelegenheidsgroeicijfers en rente omhoog

Werkgelegenheidsgroei 142.000 tegenover 225.000 verwacht

De cijfers vielen tegen. Standaardafwijking van de voorspellingen om de consensus te krijgen was 20.000, dus de voorspellingen zaten er deze keer behoorlijk naast. De ervaringen van de laatste jaren is dat een afwijking van 47.000 normaal is van de consensusschatting volgens Goldman Sachs. Dus de uitkomst is ongeveer 1,5 sigma onder wat men dacht. De beurzen raakten daardoor niet van de kook (ach, de beurzen raken tegenwoordig nergens door van de kook).

 Beide employment surveys lieten tegenvallende groei werkgelegenheid zien. Er waren ook nog neerwaartse bijstellingen van 28.000. Het grote establishment Survey dat de meeste aandacht krijgt en ook het veel beperktere household survey waaruit het werkloosheid % wordt berekend waren slecht. De werkloosheid was 0,1% omlaag naar 6,1%. De participatiegraad daalde 0,1% naar 62,8%. De ruimer gedefinieerde werkloosheid U6 daalde van 12,2 naar 12%.

De beurs vatte hier moed uit dat de FED volgende week niet al te havikachtige taal gaat uitslaan en kon in eerste instantie omhoog gaan. De rente ging uiteraard in eerste instantie iets omlaag.

Maar de FED kan op basis van de daling van U6, een beetje aantrekkende loongroei en het Beige Book toch wel eens onaardig uit de hoek komen. De FED produceert ook te veel studies die aangeven dat de participatiegraad structureel laag moet zijn en er dus loongroei moet komen en inflatiedruk. 

Hieronder nog een tabel van JP Morgan dat goed nieuws slecht nieuws voor de markt kan zijn en omgekeerd 

Reactie beurzen op inline uitkomst: Dat laat zien dat correlatie aandelen met de rente niet langer zeer positief is

En dat beurzen kwetsbaar zijn: als nieuws binnen komt als verwacht, denkt JPMorgan dat de S&P daalt en de rente stijgt.

So good it’s bad: nieuwe kolom toegevoegd aan beoordeling werkgelegenheidsgroei, participatiegraad. Als het nieuws heel goed is, dan hoort de S&P nog meer te dalen.

Dan geldt nog sterker dat een slechte beurs tot hogere rente leidt.

Disappointing: ook bij slecht nieuws van de indicator die de beurzen gemiddeld het meeste in beweging brengt hoort de beurs nauwelijks te dalen. Dat geeft aan hoe laag de volatiliteit hoort te zijn.

 

Goldman Sachs had zoals ik al stelde uitgepuzzeld dat een normale afwijking van het te publiceren cijfer van de werkgelegenheidsgroei volgens de consensus 47.000 is. Dus kon je eigenlijk maar beter 272.000 of 178.000 raden.  Het economische nieuws wees op beter dan consensus (jolts explodeerden, initial claims laag, ISM’s employment, bejaarden die door willen werken, uitkeringen die ineens begin dit jaar zijn stop gezet), dus ik dacht laat ik maar inzetten op 272.000. Tja, de uitkomst was 142.000. Als je 178.000 had geraden had je bij de heel goede voorspellers gezeten.

 

Voorspellen is moeilijk. Zelfs gegeven de uitkomst van de werkgelegenheidsgroei kwam de voorspelling voor de beurs niet uit. De beurs steeg en de lange rente -toch tamelijk onbegrijpelijk- zelfs ook.

Parker en Zentner (Morgan Stanley): S&P 3000 in 2020

Morgan Stanley wist van de week te verbazen met een überbullish verhaal. Zentner en Parker: tot 2020 komt er geen recessie, dan staat de S&P500 op 3000 bij 6% winstgroei per jaar. Meer heb je niet nodig voor de S&P om eind 2020 op 3000 te staan. Dus zo’n geweldig bullish verhaal is het ook weer niet. Het overoptimisme zit er denk ik eerder in dat er eind 2020 nog geen recessie is geweest in de VS.

de redenen:

De volatiliteit van de groei is heel laag en dat maakt expansies heel lang, daarom pas een recessie rond 2020 (kan al in 2018 ben ik bang).

Er zijn nog geen grote onevenwichtigheden die de groei uit balans gaan krijgen (eens).

Er is geen ‘hubris’ en ‘debt‘ probleem volgens Parker (eens): overmoed en te veel schulden horen recessies te veroorzaken.

Het consumentenvertrouwen is eindelijk op een normaal niveau voor een herstel, maar nog lang niet op ‘hubris’- niveau. Er is nog veel verdere stijging te verwachten en dan heb je geen recessie (eens).

Over investeringen zijn ze niet zo positief, ze zien geen echte stijging van de investeringen versus de omzet (waarom is me een raadsel).

Over voorraden versus verkopen is men tevreden (waarom is niet zo overtuigend)

Schulden zijn fors afgenomen versus het inkomen. 75% zit in hypotheken met lange lage rente van gemiddeld een record lage 3,9%. Bij rentestijging leidt dit niet snel tot problemen (eens).

Energie zit met enorme investeringen in schalieolie, zij moeten geforceerd doorinvesteren, zelfs als de cashflow het niet toelaat. Onderinvesteren komt relatief veel voor in de energiesector, maar wordt gestraft door de beurs. Er is daardoor een behoorlijke investeringsdwang in de energiesector. De rest van de economie investeert juist te weinig. Ik denk eerder aan 5+ dan 4,5 voor 2015 voor de blauwe lijn.