anti piketty pessimistische kaart van de Kondratieffgolf

In ons boek hadden we het ook over een pessimistische kaart van de Kondratieffgolf (2009). Ondertussen heeft zich dit in geen velden of wegen voorgedaan.
Je kunt de stijging van de Amerikaanse koersen ook anders uitleggen, pessimistischer dan Piketty doet. In heel lange periodes ga je dat reële rendement van Piketty gewoon niet halen, zelfs niet als je alles in aandelen belegt.
Bij een dividendrendement van 2% op de S&P500 heb e 3% reële koersstijging nodig en die was er langdurig niet in de VS.

In 1890 stond de reële S&P500 even hoog als in 1949. Er was 70 jaar lang gemiddeld geen reële stijging van de aandelenkoersen geweest in Amerika en dat in een tijd dat de Amerikaanse beurs bijna de beste beurs ter wereld was.
Daarna krijg je een periode van 50 jaar waar de reële koersen enorm stegen. Eest kwam dit door de gouden voorspoedjaren na de Tweede Wereldoorlog met groeicijfers voor de westerse landen die nooit daarvoor en daarna gehaald zijn.
Na de inflatoire ramp van 1965-1982 komt er een nieuwe glorietijd voor aandelen met sterk stijgende waarderingen en mooie winststijging door afbrokkeling van het aandeel dat arbeid op kan eisen van het BNP.
De periode 1950-2000 was heel bijzonder, dat vindt Piketty overigens ook, vooral 1949-1982 waarin de ongelijkheid van inkomens afneemt, een volgens Piketty ongebruikelijke zaak, alleen mogelijk bij torenhoge economische groei en die zit er de komende decennia niet in (al was het maar vanwege de demografie).

Het zou heel goed kunnen dat we sinds 2000 in een zeer lange periode zijn terechtgekomen met gemiddeld geen stijging van de reële S&P. Volgens de kaart boven aan het blog duurt die periode tot minstens 2035. Wie weet wel 50 jaar.
Eris natuurlijk wel hoop dat je wel meer krijgt dan het dividendrendement door de inkoop van eigen aandelen. Reken daar maar niet op stelt de club van pessimisten.

Curieuze discussie bij zerohedge over wat een ounce (ongeveer 30 gram) goud waard zou moeten zijn.

De aanleiding was een van die standaardverhalen dat de Amerikaanse economie naar de knoppen gaat omdat de recente trucs (womenomics, meer vrouwen geld laten verdienen en meer schulden maken) niet meer werken http://www.zerohedge.com/news/2015-08-15/americas-economic-reset-will-trigger-global-recession-new-crises . Reële lonen stijgen al vier decennia niet, volgen de productiviteitsstijging niet en dat komt omdat de kwaliteit van banen achteruit holt. Die prachtige banen in de industrie, dat lekker achter de lopende band staan en hoogwaardig werk doen wordt steeds meer vervangen door laagwaardig werk in de dienstensector, bijvoorbeeld in de financiële sector waar het met de klant vaak verkeerd afloopt.

Een heel bekende discussie. Boeren en arbeiders produceren, de rest zit uit de neus te peuteren en is een ballast voor de economie. Die ballast groeit en groeit maar en daardoor is Verelendung het meest optimistische realistische scenario. Precies het recept zoals zerohedge ons in een niet aflatend tempo met vaak toch wel onderhoudende blogposten wil onderdompelen met emmers van ellende en rampspoed. Alles wordt omgebogen naar rampspoed en dat dit ons lot moet worden. Vandaag bijvoorbeeld: Trump is rampspoed en daarom is Trump onvermijdelijk, nodig als president. Amerika verdient het http://www.zerohedge.com/news/2015-08-15/1-reason-why-donald-trump-what-america-needs-and-desereves. Deze dag kreeg de post http://www.zerohedge.com/news/2015-08-15/why-next-round-crisis-will-be-exponentially-worse-2008 een (gesponsorde) erepositie.

Die neergang omdat te veel mensen in de dienstensector zitten neus te peuteren moet gestopt worden, doordat Amerikanen weer gaan sparen (ze moeten in het woordenboek opzoeken wat dit is, want dit hebben ze al decennia afgeleerd) en de industriële basis in het land weder opbouwen met vreselijke gevolgen voor China, Duitsland en Japan. De hele wereld stort dan in het verderf met als gevolg hyperinflatie.

Er moet een ander business model komen om de consumptie in de VS op gang te houden. Dat is niet de eerste keer. Afschaffing slavernij zorgde ook voor een ander business model. Een beter, met meer welvaart.

Contant geld wordt afgeschaft, er is alleen maar elektronisch geld en dat maakt een einde aan zwarte markten met een verdere val van de wereldeconomie het ravijn in.

De rampspoedtijden waarin de reële lonen niet meer stegen begon in 1971, toen Nixon de convertibiliteit van de dollar in goud afschafte (ja, vaste wisselkoersen hebben zijn voordelen, al roept iedereen anders bij de euro).

Kortom tijd voor goud en zilver.

De kanttekening waar de discussie mee begon was dat goud historisch duur is op het moment.

De prijs van een ounce goud moet, zo schijnt de historie te leren, even veel zijn als wat een net pak (smoking) plus een dure hoer kost. Door globalisatie kost een simpel pak nog maar $200.  Dat laat wel erg veel geld over voor een hoer.

Natuurlijk kost een echt goed pak heel wat meer, als je echt geld uit wil geven dan lukt het wel om iets à $2500-€ 6000 te kopen en de prijs van een escort kan eveneens duizelingwekkend zijn. Maar je kunt een goedkoop pak gemaakt met slavenarbeid kopen of huren, dan spaar je nog meer geld uit.

De prijs van kwaliteit is kennelijk altijd onduidelijk en betwistbaar.

Daarom is het spreekwoord every inch a gentleman en niet every ounce kennelijk.

Een reactie van een echte Amerikaan was dat een ounce goud even veel waard hoorde te zijn als een goed geweer en dat een ounce zilver de prijs van een goede steak in een restaurant hoorde te zijn.  Kortom, zilver was te goedkoop.

De prijs van goud fluctueert veel meer dan wat het volgens een mandje goederen en diensten waard zou horen te zijn. Maar toch zet de discussie aan het denken. Je kunt vandaag aan de dag heel wat kopen voor een ounce goud als je het internet afstroopt. Niet zo veel als in de Weimar hyperinflatie toen je diverse Duitse huurhuizen hiermee kon kopen.

Een heleboel dingen zijn de afgelopen jaren veel goedkoper geworden door technologische vooruitgang en globalisatie. Een betrekkelijk goed pak is veel goedkoper geworden, bijna alle kleding is veel goedkoper geworden. Met een net pak zoals 100 jaar geleden gemaakt loop je niet voor schut, het wordt niet zo veel anders gemaakt. Het ligt niet zo zeer aan de technologie dat een pak nu goedkoper is.  Met de prijzen voor prostitutie ben ik niet erg op de hoogte, hoe dichtbij de Amsterdamse walletjes ook zijn. Globalisatie heeft daar ook zijn prijs bedervende werking gedaan, zo veel is echter wel duidelijk.

En dan de tendens naar elektronisch geld. Die zet door, maar afschaffing van contant geld, vooral in de vorm van munten van edelmetaal, zal moeilijk zijn. Big Brother is watching us en dat gaat verder dan het boek over 1984 ons voorhield. We krijgen chips ingeplant, al was het maar om illegale immigranten het leven zuur te maken, aldus een andere post van zerohedge http://www.zerohedge.com/news/2015-08-15/government-wants-implant-recipients-welfare-assistance-satellite-tracked-chips.  

China gedevalueerd

de hele dag ben ik bestookt met rampzalige verhalen over China. Het gaat helemaal mis, na 2100 wonen er minder dan 1 miljard mensen in China, heel wat minder dan in India en nauwelijks meer dan in Nigeria volgens de voorspellingen van de Verenigde Naties.

De reden was de plotselinge devaluatie van de Chinese munt de yuan of voor het buitenland de renminbi vandaag met 1,9%. 

De centrale bank hield stijf vol dat dit niet bedoeld was om de export te bevorderen, maar om het verschil tussen de diverse valutakoersen van de Chinese munt terug te brengen zodat de munt meer voor vol aangezien wordt en een hoger gewicht krijgt bij het IMF in de Special Drawing Rights.

(het zou natuurlijk wel goed uitkomen als de export wat gestimuleerd werd)

Men begon dapper te schrijven dat het was zoals de centrale bank zei, maar dat het met China verkeerd zou aflopen zoals ze recentelijk al zo hard rond getoeterd hadden.

Donald Trump had zijn analyse al klaar: ‘They’re just destroying us. They keep devaluing their currency until they get it right. They’re doing a big cut in the yuan, and that’s going to be devastating for us.”

In plaats dat hij blij is dat China Amerika met te goedkope producten subsidieert en de rente laag houdt...

Mark Thoma had zoals gewoonlijk een degelijk verhaal over China http://economistsview.typepad.com/economistsview/2015/08/is-chinas-growth-miracle-over.html?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+EconomistsView+%28Economist%27s+View%29.

groei China

De beroepsbevolking gaat dalen, investeringen gaan afzwakken (capital) en met de productiviteitsgroei gaat het ook minder goed.

Het noodlot van China is dat de groei minstens net zo gaat afzwakken als in Japan en Korea toen ze in dezelfde fase zaten qua ontwikkeling. Dat zijn de meest gunstige voorbeelden, andere landen die opgeklommen waren tot de rijkdom van China nu vielen in de middle income trap. 

China staat er slechter voor dan toen Japan qua demografie en schuldenpositie. De afzwakking moet harder gaan.

Een verschil kan zijn dat China een centraal geleide economie is. Vier Russen hebben bestudeerd dat onder Mao de productiviteit van de industrie goed was, het ging alleen maar fout met de landbouw en vrijheid. 4% groei moet mogelijk zijn als Xi overgaat tot een Mao-politiek. Mao deed het beter dan Stalin qua productiviteit van de industrie. Een luide roep dus om Xi nog meer als Mao te laten opereren, dan is 4% groei gegarandeerd, zeker op papier.

http://uk.businessinsider.com/why-nobody-believes-chinas-growth-figures-and-the-truth-could-be-much-worse-2015-8

Premier Li stelt dat de cijfers van China soms niet even goed zijn en dat je je beter kunt vasthouden aan de productie van elektriciteit, cement, staal en vervoer over het spoor. 

Morgan Stanley http://uk.businessinsider.com/chinas-economy-is-fragile-statistics-2015-8#ixzz3iUMG6Yen laat twee pijnpunten zien: de producentenprijzen dalen veel te hard, dat maakt het moeilijk om winst te maken (dit soort plaatjes zie je ook vaak bij Lombard Street). Schulden zijn veel te hard gestegen. Dat moet minder hard gaan. Allemaal zeer problematisch als je 7% groei wil creëren.

vooral dus als je beroepsbevolking gaat krimpen (het gaat niet hard, in de hongerjaren van Mao rond 1960 werden er weinig kinderen de wereld in gebracht).

Wikimedia Commons

MacQuarie had een huilverhaal over China http://uk.businessinsider.com/chinas-four-decade-miracle-ends-this-year-2015-8

Albert Edwards weet het nu zeker: de wereld is nu in deflatie gedompeld door China. De devaluatie is gekomen, zoals hij inderdaad voorspeld had en meer zal volgen. Dat heeft een deflatoire invloed op de VS en verminderd ook op Europa.

club van pessimisten: 10 jaar rente Duitsland terug naar 0, in VS straks ook

Na een bijna vertienvoudiging van de Duitse tienjaarsrente vinden sommige mensen dat je God op blote knieën moet danken voor zulke overdadige rentebeloningen. Neem winst op je onderwegingen op obligaties.

Zelfs de 30 jaar swap rente is gestegen. Het failliet van Nederlandse pensioenfondsen is uitgesteld. Maar gelovers in de lange huidige  trend zien net als de berekeningen van Inker dat de trend richting -1,5% is voor de 30 jaar rente.

Sinds Bill Gross tweette dat de Duitse rente de short van je leven was is de rente omhoog geschoten. Men prijst weer een snel stijgende rente in, al is het niet meer zo wild als in de oude dagen waarin men geloofde dat het nog rechtvaardig was dat je de profeet Mohammed ongestraft mocht  beledigen via het ontvangen van rente, steeds meer rente.

Er is immers niets veranderd. Centrale banken geven aan alleen nog maar aan financiële stabiliteit te denken. daarom doen ze in hun broek om iets onaardigs te doen dat een 10% daling van de S&P te voorkomen.
Economische groei valt tegen, net als elk jaar. In het eerste kwartaal was de groei in de VS waarschijnlijk negatief en in het eerste kwartaal geeft de Atlanta FED eengroei van 1% aan. QE 4 staat daarom voor de deur aldus Gundlach. Loonstijging kun je op je buik schrijven, ook in de komende jaren. De productiviteitsstijging is negatief. Meer dan 2% groei op jaarbasis is een illusie nu de groei van de werkgelegenheid begint af te zwakken.
Japan is de BTW-verhoging niet meer te boven gekomen, in China moeten ze maar wennen aan 6%- groei.Duitsland doet nu alles om een grexit te bewerken. Frankrijk zakt steeds verder weg in het economische moeras.
Bianco wist vandaag weer met een set grafieken aan te komen die een terugval van de olieprijs naar $20 niet onwaarschijnlijk maken.


De club van optimisten stelt dat er recentelijk toch wel een en ander is veranderd.
Er is modelonzekerheid over wat de rente moet zijn. daardoor ging de rente trenden. dat gaat door totdat het momentum te idioot wordt. dat is nu gebeurd. Overigens zijn er allerlei momentumkoopjes verkeerd aan het gaan. Winnaars van de laatste maanden krijgen klappen.
Verder is het deflatiedenken in de vuilnisbak gestopt. In de eurozone vanwege de uitslaande brand van QE, in de VS vanwege de hogere olieprijs en hogere loonkosten.
Maar het ergste is dat er een nieuw thema is ontstaan: het supertaper tantrum thema, misschien verandert de naam nog in triple taper tantrum.

de rentebubbel en de te hoge risico's

We leven in een wondere wereld. Toezichthouders eisen allerlei extra onderpand voor nieuwe wetgeving om risico's te beperken en melden dan dat de situatie daardoor extra illiquide wordt en gevaarlijker.
Iets minder raar is dat DNB meldt dat de rente nu harder is gedaald dan in 2013 in het stressscenario voor verzekeringsmaatschappijen werd mogelijk gehouden.
Dat is dus riskant. Als de rente niet aantrekt, dan hebben pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen meer beloofd dan ze kunnen waar maken.

Eerst was het gat 0,75% met de UFR en nu 1,6%. Dat moet goed gemaakt worden door extra rendement op risicovolle beleggingen. De returnportefeuille dus. Als die de helft van de portefeuille is en er een risicopremie van 2% is dan ging dat goed in de oude situatie en niet langer in de nieuwe situatie. Nieuwe tegenvallers omdat men veel te lang leeft zijn haast niet meer op te vangen.
150% solvabiliteit voor verzekeraars leek eerst volstrekt veilig, maar nu mag het wel een onsje meer zijn.

De centrale banken dwingen nu iedereen veel te veel risico te nemen, de prijzen van beleggingen op te drijven tot ver boven wat ze waard zijn. Ondertussen investeert men toch maar niets omdat het te gevaarlijk is. Geloven in de centrale banken is veel veiliger voorlopig.
Ondertussen lopen de discussies hoog op tussen economen over secular stagnation/ saving glut en vergrijzing, te hoge schulden, banken die failliet zijn.
Toch ziet men de FED de rente verhogen, ziet men gevaren voor Emerging Markets en high yield. Gevaren overal.
Kortom de wall of worry is erg hoog en de koersen lopen op.

De inktzwarte inschattingen van JP Morgan voor potentiële groei in Amerika met subjectieve bijstellingen, eigenlijk tegen beter weten in

Ik heb veertig minuten zitten luisteren naar de podcast van JP Morgan over hun inschattingen van de potentiële groei in de wereld. Ik had het verhaal eigenlijk al gelezen en ik heb er zelfs al over geblogd http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2015/04/potentiele-groei-03-in-europa-en-09-in.html.

Toch was het schokkend voor mij. Als je het hoort, komt het harder aan.
Zo'n Loeys die dan uitlegt dat je overwogen lange staatsleningen moet zijn in de VS, want het wordt nooit meer iets met de rente. Winstgroei is zo iets van de 20ste eeuw. In de 21ste eeuw is er nauwelijks nog winstgroei en dat is nog knap ook bij zo'n lage nominale groei van het BNP.

JP Morgan heeft de schattingen voor potentiële groei in de wereld flink verlaagd, van 3,2% in de wereld naar 2,6%. Dat gebeurt terwijl het gewicht van de snelle groeiers zoals China en India flink toeneemt. Met vaste landengewichten is de daling nog 0,5% meer.

Zo’n daling is al niet best. Maar de reden is erger dan ik dacht. Ik dacht eerst dat we sinds de kredietcrisis alleen maar een vraagprobleem hadden. In de kredietcrisis werd duidelijk dat we niet door konden gaan met meer schulden maken ten opzichte van ons inkomen, iets dat we al meer dan zestig jaar deden en zo goed leek te gaan. Nu bleek dat ineens niet nog verder te kunnen gaan. Je moest schulden afbouwen. Heel onamerikaans.

Door afbouw van schulden, deleveraging, kun je niet meer extra uitgeven dan je inkomen stijgt.

Dat kwartje was wel gevallen de afgelopen jaren. De vraag op de pof, dat was dus einde oefening. De economie had dus een enorm vraagprobleem.

Daar was iedereen het over eens. Men handelde er ook naar. Overheden begonnen nog veel meer uit te geven dan ze binnen kregen. Centrale banken begonnen een stimuleringsbeleid dat zijn weerga niet kende. En toch werd het maar niets met economische groei. Schulden in de economie versus BNP stegen maar door ook al nam de consument niet nog meer schulden op zich in de VS, maar nee, de economische groei kwam niet terug op het oude niveau.

Er is kennelijk meer aan de hand dan een vraagprobleem van de consument. Er is ook een enorm probleem aan de aanbodkant van de economie. Dat was het schokkende voor mij. Ik dacht dat alle problemen van de te lage groei van de laatste jaren aan de vraagkant lagen.

Waaraan zie je de problemen aan de aanbodkant. De aandacht van de meeste verhalen van de afgelopen tijd was dat het misging met de demografie. Vergrijzing komt op ons af en daarmee valt de groei van de beroepsbevolking stil of gaat zelfs in de achteruit zoals in Japan en in delen van Europa. Dat leidde tot allerlei verhalen met lagere schattingen van de potentiële groei, zoals door het IMF.

Dat is geen echt nieuws en daarom niet iets om extra depressief van te worden. Het slechte deel van het verhaal is dat de groei van de productiviteit is weggevallen.

Je kunt de groei van de productiviteit opsplitsen in total factor productivity, capital deepening en betere opleiding. Zelfs capital deepening is nu negatief, zo blogde ik al http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2015/04/fernalds-opsplitsing-van.html. Kapitaal versus BNP kan niet altijd toenemen [denk aan Japan 1990 en China 2018 en wat een ellende dat gaf/ zal gaan geven]. Op lange termijn hangt alles af van TFP, de groei van de total factor productiviteit.

JP Morgan zet dat subjectief op 1,1% omdat er cyclische tegenwinden zijn die de groei van de productiviteit drukten en nog wat dingen die hopelijk beter gaan en dat levert 0,3% extra op.

Dat is veel hoger dan wat ze vinden op basis van hun Okun potentiële groei. De groei van de werkgelegenheid en de daling van de werkloosheid hebben veel minder economische groei opgeleverd dan voor 2010 het geval was. In 2008 en 2009 waren er nog goede cijfers voor de productiviteitstijging door de val van het aantal minder productieve banen in de bouw.

Die 1,1% stijging van de total facor productivity kan daarom een veel te optimistisch verhaal zijn. Overheden hebben hun schulden enorm uitgebreid en dat verhinderde het ontstaan van een depressie à la de jaren dertig. Maar daardoor hebben we een groei gehad die boven onze stand was. Er was inclusief de overheid een doorgaande leveraging en dat moet stoppen daar de demografie dit niet meer verdraagt. Het demografische draagvlak verzwakt en dan moet je niet meer schulden maken. Toch blijft de overheid maar meer uitkeringen doen. Het lijkt het dividendbeleid van de VOC rond 1780 wel.

De groei van de arbeidsmarkt is door de vergrijzing verdwenen. Ouderen werken meer door, maar in deeltijd en minder productief. Dit zorgt al voor vermindering van de productiviteit, maar ook het leereffect wordt bijna nul, wellicht negatief van oude werknemers.

Vreselijk verhaal. We hebben lage groei gehad en volgens de wet van Okun was deze ver boven trend. Als de groei van de werkgelegenheid afzwakt, dan gaat de economische groei terugvallen in de VS en Europa volgt dan zoals altijd waarschijnlijk gedwee.

We zitten veel dichter bij een recessie in de VS dan ik dacht. Winstgroei staat door een en ander onder grote druk. We hebben zo’n 3,5% nominale groei gehad in de VS en dat leidde tot 4,5%+ nominale winstgroei en 2% loongroei. De lage loongroei leidde tot goede groei van de werkgelegenheid.

Nu lijkt een en ander te verergeren richting 3% nominale groei en 2%- winstgroei en 2,5% loongroei.

Stagflatie ligt met meer kans dan ik dacht op de loer. Als de prijzen niet gaan stijgen, dan gaat het helemaal mis met de winsten, zelfs bij lage loongroei. Als de prijzen wel gaan stijgen, gaat de FED een recessie forceren zelfs al was dit niet het plan.

Wat gaat tegen dit verhaal in?

• ·         De mooie groei in Engeland. Waar halen die toch ineens bijna 3% groei vandaan. Er was en is daar geen geweldige groei van de productiviteit. Overigens was in het VK de productiviteitsgroei het afgelopen decennium het hoogste van de westerse wereld, samen met Japan (!) en de VS.
• ·         De sprong in kennis in de wereld. Human capital is daardoor krachtiger geworden. De smartphone levert veel meer consumptiekracht op dan wat je ervoor moet betalen. Idem voor nieuwe medicijnen die wel werken. Zo zijn er meer voorbeelden te geven dat het beter met de wereld gaat dan de inkomensontwikkeling aangeeft.
• ·         Schalieolie die slechts met idiote moeite te winnen is, maar wel rendabel kan zijn. Dit drukt waarschijnlijk de groei van de productiviteit in de VS enorm. Met heel veel moeite wordt olie gewoonenn, maar veel oneconomischer dan met conventionele olie. Toch is schalieolie een bidrage voor de economie geweest in de VS.
• ·         Ouderen die werken is een plus, ook al is het maar in deeltijd met matige gemiddelde productiviteit (vergelijk Nederland en al onze deeltijdbanen die voor enorme welvaart hebben gezorgd en een dalende productiviteit per werkende)
• ·         Het verhaal van Woody over infrastructuur en animal spirits. De Amerikaanse overheid kan de investeringen in infrastructuur nog enorm uitbreiden. Dat is rendabel bij een rente van 0%. In de eurozone zijn de animal spirits vrijwel verdwenen. De millenniumgeneratie lijkt meer animal spirits te hebben. Met enig geduld beginnen zij succesvolle zaken op te zetten en komt er toch een betere groei van de productiviteit. 

Potentiële groei 0,3% in Europa en 0,9% in VS volgens wet van Okun (JP Morgan)

Lupton, Kasman, Hensley van JP Morgan hebben zitten rekenen wat de potentiële groei is als je gelooft in de wet van Okun. Oorspronkelijk zei deze dat de groei in de VS 3% hoort te zijn plus ongeveer twee maal de daling van de werklooshied. In landen met minder groei van de beroepsbevolking is de gevoeligheid voor werkloosheidsdaling op de groei wat minder, maar nog steeds groot.
De laatste jaren overschatte je de groei dan enorm. Dat heeft gelied tot et wat hutselen met cijfers door de economen van JP Morgan. Ze produceerden bovenstaande tabel.
Dit is wat er gebeurd is met de groei. Die bleef laag, zelfs bij een prima groei van de werkgelegenheid. Die groei van de werkgelegenheid geeft meestal een prima loonstijgig, maar this time is different. er is bijna geen inkomensgroei, zelfs niet na een behoorlijke periode van daling van de werkloosheid.
Men komt tot bedroevend lage potentiële groeicijfers. En die gaan kloppen als er geen loongroei komt. Dan komt er geen inkomensgroei en blijven we op een houtje bijten. dat is niet mijn basisscenario en ook niet dat van JP Morgan, maar het kan. Dan kan overigens de rente nog omlaag in de VS. In Duitsland moet de tienjaarrente verdubbelen naar 0,3% pls een verwachte inflatie van wel bijna een procent.

Een paar dagen van wat aarzelende koersen en meteen krijg je karrenvrachten negatieve verhalen over je heen voor de aandelenbeurs.

Een paar dagen van wat aarzelende koersen en meteen krijg je karrenvrachten negatieve verhalen over je heen voor de aandelenbeurs.
Gelukkig is er dan nog Benderly die rotsvast blijft geloven in goede economische groei in de VS en een redelijke beurs, ongeveer zoals ingetekend op onze kaart van de Kondratieffgolf. Rond 2017-2019 moet je dan de handdoek in de  ring gooien omdat de recessie eraan komt.
Voordat er een recessie komt kijkt de beurs meer naar of er nog economische groei is en de ISM redelijk hoog staat. Dat gebeurt zelfs als de winsten tegenvallen. En dat dreigt overigens wel te gaan gebeuren. De lonen dreigen te stijgen nu zelfs Walmart de lonen wil gaan verhogen. Winstmarges staan onder druk door de arbeidkosten per eenhied product en door de te sterke dollar. Toch kan de beurs zo'n 10-15% per jar omhoog tot de recessie komt. Dan krijg je een 25%+ daling, zo ongeveer in 2018.

Hieronder wat van die negatieve plaatjes.

het gaat echt slecht met de winstverwachtingen, al komt dit vooral door energy en materials.

S&P 500 Index, monthly with MACD and 12-month MA and 17-month (350-day) MA

 The negative MACD on a monthly basis for the S&P 500 is a WARNING that a top is being 

formed aldus Yardeni

.Dana Lyon http://jlfmi.tumblr.com/post/112899057330/unemployment-hits-6-year-low-bad-news-for-stocks

http://jlfmi.tumblr.com/post/112899057330/unemployment-hits-6-year-low-bad-news-for-stocks

het domme geld koopt bij de opening, de sterke handen ij de sluiting. Dus als je dat eerste half uur vergelijkt met dat laatste half uur dan denk je wat te weten wat het slimme geld doet versus het domme. En je ziet nu de dommen kopen en de rijken verkopen. Niet goed als dit niet stopt.

HHH geen secular stagnation, maar groei eerste kwartaal in VS onder 2%

De data van het moment geven een zeer lage groei in de VS aan https://www.frbatlanta.org/cqer/researchcq/gdpnow.cfm
Na 2,2% groei in het vierde kwartaal lijkt de groei niet boven de 2% te komen in het eerste kwartaal (Atlanta FED).
De consument is flink aan het sparen, koopt minder auto's in de VS. Men geeft het extra geld dat men overhoudt van de lagere benzineprijzen niet uit.
Niets wijst erop dat de groei in de VS boven het 2,3% tempo van de laatste jaren is uitgekomen. Dat moet nog gebeuren. Het wordt al jaren voorspeld, maar zelfs nu gebeurt het niet, terwijl je een enorme meevaller hebt van de lagere olieprijzen en de lagere rente.

HHH (Hamilton Harris Hatzius) meldden nog dat ze niet geloven in het secular stagnation scenario. Net als in de vorige cycli wordt het output gap uiteindelijk gesloten en wordt de werkloosheid weer lager dan normaal (NAIRU). Dan krijg je weer loonstijging en groei van de consumptie.
De economische groei was helemaal niet zo veel opgepompt in 2004-2006 door de huizenbubbel. Dat was maar goed voor ongever 1% extra groei,, 0,5% door extra bouwactiviteiten en 0,5% door hypotheekleningen te verhogen (MEW, mortgage equity withdrawal). Dat effect werd bijna helemaal teniet gedaan door hogere import, Toch was er goede groei.
Daardoor kon de korte reële rente aantrekken tot 3%. Dat kan volgens HHH weer gebeuren.

We zullen zien. Het herstel is zwak door lage inkomensgroei, daling bij de jongeren zelfs, en keer in MEW. Het gat is geslagen en jongeren verdienen zo veel minder dat loongroei wel haast aan moet trekken bij verdere daling werkloosheid. De huizenmarkt is weer een plus, MEW verbetert richting 0, loongroei iets beter. Dan heb je meer groei dan seculiere stagnatie aangeeft. 

lange rente daalt flink op belofte Yellen bij Humphrey Hawkins Testimony de rente te verhogen

De hele week zat de obligatiemarkt in de rats over wat Yellen aan het congres zou opbiechten over de Amerikaanse economie en het monetaire beleid.
En daar kwam ze dan. Ze zei dat het geweldig goed ging met Amerika en dat ze God prees dat ze slechts met de problemen van Amerika zat en niet van die van de minder bedeelde landen elders.
De inflatie was te laag, maar met een beetje geduld stijgt die wel weer tot 2%.
Na de flinke groei in het tweede en derde kwartaal van 2014 is de groei iets afgezwakt, maar 3% is een mooie groei.
En het monetaire beleid. Men moest er maar rekening mee houden dat de rente altijd verhoogd kon worden mits het maar goed gaat met de werkloosheid en de inflatie richting 2%+ lijkt te gaan.

De congresleden vroegen vooral naar hoe ze het vond om de FED onder curatele van de boekhouders te stellen, zodat ze niet langer geheime steun aan zwakke banken waar eigenlijk een run op hoorde te komen kon geven. Yellen zei dat het de doelstelling van de FED was om te zorgen voor lage werkloosheid en Goldilocksinflatie en helemaal niet dat de boekhouding op orde moest zijn.

De rentemarkt dacht eerst dat Yellen stout was geweest en een hogere rente wilde hebben, maar al spoedig vond de markt dat Yellen te lief was om ooit de rente te verhogen.

Ze wil gewoon dat de beurs niet omlaag gaat (niet meer dan 10%) en wil vaker komen vertellen dat het geweldig goed gaat met Amerika en daar hoort een renteverhoging niet bij, zo denkt men.
Ze kletst gewoon uit haar nek dat ze in juni de rente eventueel gaat verhogen. Ja, juni 2016 of 2017, maar toch niet 2015.http://www.cnbc.com/id/102450930. Hoe men dit uit de woorden van yellen haalt is me onduidelijk, maar de FED luistert altijd naar de markt, want die heeft altijd gelijk.
De huizenmarkt is helemaal weg aan het zakken op die onzin over het verhogen van de rente en de economic surprises zitten diep onder nul. Yellen zit er helemaal naast met 3%+ groei voor de VS, het blijft gewoon 2,5% dankzij de lagere olieprijzen. Als de olieprijzen stabiliseren, valt de groei terug naar 2% en de inflatie blijft dan iets als 1%. Reden genoeg om het Goldilocksscenario diep te begraven en weer te gaan geloven in Secular Stagnation.
Als de olieprijzen verder dalen, dan is er een enorm vraagprobleem en wordt de groei nog veel lager. De banenmachine in Texas loopt dan vast en Yellen gaat dan smeken om genade dat ze ooit over renteverhogingen repte.

retail sales vallen bitter tegen in VS

plaatje http://www.advisorperspectives.com/dshort/updates/Retail-Sales-in-Review.php
Vorige week kwam er een loondaling uit de lucht vallen in de VS en vandaag een daling van de retail sales. Dat is koren op de molen van de mensen die zeggen dat de wereldeconomie fors aan het afglijden is. Die olieprijs valt niet zo maar meer dan 50%. De koperprijs beleeft niet zo maar een crash. Zo denkt bijvoorbeeld Bianco erover.

Ergens begint er iets te knagen aan me: hebben al die pessimisten gelijk dat deze keer lagere olieprijzen de economische groei niet helpen?

Bianco blijft maar zeggen dat die lagere olieprijzen heel erg zijn voor economische groei. De consument durft gewoonweg niet meer te consumeren terwijl hele lanen aan de bedelstaf raken hierdoor, vele oliemaatschappijen beginnen te wankelen, de staten die voor alle werkgelegenheidsgroei in de VS, de oliewinnende staten nu verloren zijn.

Zerohedge is het hier natuurlijk roerend mee eens. http://www.zerohedge.com/news/2015-01-14/even-airlines-are-ignoring-oil-good-narrative Waarom gaan luchtvaartmaatschappijen anders zo drastisch door met kostenbesparingen?

Er zijn bijzondere krachten gaande die zorgen voor tot voor kort niet voor te stellende dalingen van olieprijzen en rentes. Dat is besmettelijk voor andere zaken. Zoals aandelenkoersen, economische groei, valutakoersen, inflatie, .....

N.B. retail sales worden nog drie maanden heel veel herzien, dus het kan goed zijn dat men over drie maanden een minder ernstig cijfer zal zien. 
Scott Grannis kijkt er wat zonniger tegenaan http://scottgrannis.blogspot.nl/2015/01/ignore-retail-sales.html

de club van pessimisten gelooft in recessie zonder QE in de eurozone

De club van pessimisten waarschuwt:
de obligatiemarkt weet het zeker: er komt een wereldrecessie. De grondstoffenmarkt weet dat ook bijna zeker.
De centrale bank van Rusland ziet bij een olieprijs van $60 een krimp van de Russische economie met meer dan 4%. Om die voorspelling uit te doen komen verhoogde men de rente alvast van 10,5% naar 17%. Dit is niet zo heel erg goed voor de export van Duitsland.
De grondstoffenprijzen maken duidelijk dat de cijfers over de economische groei in China niet kloppen. De echte cijfers zijn slechts 4% volgens tal van berekeningen. Bestrijding van corruptie is in eerste instantie groeidrukkend. De onroerend goed markt is aan het instorten. De cementproductie krimpt. De leegstand van appartementen is enorm. 20% vindt men normaal, omdat verhuren de waarde doet dalen. Een ongezonde situatie die recht gezet moet worden met veel lagere prijzen.
Credit spreads stijgen onrustbarend. High yield spreads voor de energiesector in Amerika naderen de 10%.
Centrale banken staan machteloos tegen het ineen zijgen van de inflatieverwachtingen. De ECB zit vol grappenmakers die een inflatie van 2% beloven. Dat anker van de inflatieverwachtingen is los geraakt. Deflatie staat voor de deur in de Eurozone.
Het Verenigd Koninkrijk wordt na de verkiezingen onbestuurbaar. Labour verliest aan Schotse nationalisten. UKIP plukt zetels weg van alle partijen. De enig mogelijke regering dreigt een grote coalitie van conservatieven-labour te worden.
Griekenland gaat weer proberen de Eurozone in de vernieling te storten als men ervoor zorgt dat Syriza de verkiezingen wint en dan gaat doen wat ze belooft (wat uiteraard onwaarschijnlijk is).
Volgens Bianco komt er helemaal geen echte QE in de eurozone. Der Spiegel heeft het uitgebreid bericht: Draghi heeft geen meerderheid bij de stemmers over QE. Hij is hierdoor zo gefrustreerd dat hij zo spoedig mogelijk een baantje in Italië wil bemachtigen.    De Fransen zijn niet dapper genoeg voor QE. Zowel Yves Mersch als Sabine Lautenschlager als Benoit Coeuré noemt men als voorbeelden van ECB gouverneurs die nog geen QE willen. Misschien staat men een vooraf gedefinieerde grijpstuiver toe.
Er komen steeds meer voorspellingen van terroristische aanslagen om de christenhonden die lager dan varkens zijn in de ogen van fundamentalisten als ze strijden tegen de waarden van de islam mores te leren. Eenzame 'lone wolves' als die idioot in Sydney worden verheerlijkt in de sociale media en zijn een oneindige bron van inspiratie. Een betrekkelijk veilige voorspelling.
De bijna altijd optimistische Josh Brown van het blog the Reformed Broker krijgt het benauwd van de voorspellingen bij Barron's van de uitgenodigde goeroes. Ze konden geen bear vinden. Geen wonder dat de beurs klappen krijgt. Iedereen heeft al gekocht. Vergelijk Jeff Miller, a dash of insight, ook een optimist, die het benauwd krijgt van al dat optimisme over de presidentscyclus terwijl Obama echt niet het normale spelletje kan spelen om de koersen voor zijn herverkiezing opwaarts kan manipuleren.
Dan is er nog de FED. Die is vastbesloten de fouten van 1937 te herhalen. Ze schrappen considerable time uit hun verklaring en de aandelenmarkt zit dan met de brokken.

yardeni's vrees: zwakte grondstoffenprijzen geeft zwakte wereldeconomie aan

Yardeni uit de vrees van velen  (ik lees het bijvoorbeeld bij Bianco bijna elke dag, El Erian beschreef het in het meest bekeken FT artikel van de week): de grondstoffenprijzen dalen bijna alleen vanwege de zwakke vraag. Europa groeit niet, Japan krimpt en Emerging Markets zijn zwak. Hun beurzen volgen getrouw de grondstoffenprijzen (die spreiden nog steeds slecht en geven geen dividend). Sinds juli is de wereldeconomie veel meer dan gedacht verzwakt door de sancties tegen en van Rusland. Rusland wankelt economisch. Duitsland en omgeving zijn ernstig verzwakt. China is verder teruggevallen door het anti corruptiebeleid van Xi en daarmee de vastgoedmarkt, grondstoffen als onderpand. deleveraging slaat hard toe in China.
Alle hoop is gevestigd op de centrale banken. Deze proberen inflatie te maken door hun valuta te ontwaarden, maar dat gebeurt niet, omdat iedereen het doet en de economische vraag zwak is. Ze drijven de lange rente naar nul. Alleen Amerika groeit nog enigszins, maar ook nog steeds minder dan gedacht. Ze hielden de hand op de knip op Black Friday, een tegenvaller voor degenen die betere verkopen zagen vanwege de lagere olieprijs. Ja, daardoor geven de lagere inkomens meer uit, maar de hogere inkomens besteden minder.

the forecaster: na koersexplosie grote crisis 1 oktober 2015

Bij Pauw werd de documentaire over de naderende crisis behandeld: The Forecaster op IDFA Martin Armstrong: er komt een gigantische crisis volgend jaar. 1 oktober (om vijf over half drie denk ik).
Tot dan kan de beurs omhoog. De S&P kan naar 3000.
Dan komt er een gigantische crisis in Europa en Japan en dan ook de VS natuurlijk. Er komen oorlogen, Rusland is het zat dat ze financieel het mes op de keel gezet wordt.
De dollar verliest zijn waarde en andere valuta's ook. Al die fiat valuta's, dat moet ophouden. Ooit gaat het steeds meer schulden maken fout.

Om de 1000 pi dagen komt er een financiële crisis, om de 3114 dagen. 8,6 jaar. (ongeveer de duur van de investeringscyclus, de Juglar)
Zes van die periodes maken samen een Kondratieffgolf en om de 400 jaar houdt de wereld op met draaien.
De trailer http://www.bukerapictures.com/en/films/the-forecaster
Ineens komt men erachter dat hij alles goed voorspeld heeft: de krach van 1987, de top van de Nikkei. Jeltsin en Poetin draven op. Het roekeloos schulden maken gaat ons opbreken. Daarom werd hij beticht van voorwetenschap, manipulatie van alle markten in de wereld en jaren in de bak gezet.
Hij vergat de crisis van 2008 te voorspellen.
Misschien moet ik de kaart van de Kondratieffgolf van het blog halen.

ice age nabij hoogtepunt volgens Albert Edwards

Victorie voor Albert Edwards van SocGen. Deze oerpessimist had me maar even wat gelijk dat de inflatieverwachtingen zouden instorten en we in een deflatoir bad gaan terechtkomen als we niet uitkijken.
De FED zei nog: ja, de kapitaalmarkt prijst nu lagere inflatie in, maar het publiek gelooft nog in inflatie.
Nee, dus, dat is voorbij. Het publiek gelooft ook niet meer in inflatie (ten onrechte uiteraard voor de lange termijn). De gezaghebbende indicator uit het consumentenvertrouwen van de University of Michigan is plotseling ingestort. Niet voor Europa (daar geloofde men al in deflatie), maar voor de VS.

Victorie? De beer staat al vijf jaar vergeefs te brommen, dat duurt zelfs voor Edwards wat aan de lange kant.

Eurozone holt ineens richting deflatie; Vernet (Goldman Sachs)

bron: Inflation persistence: a double-edged sword

De Club van Pessimisten heeft er weer een paar leden bij. Albert Edwards blijft natuurlijk niet te kloppen, maar Pierre Vernet zorgt voor concurrentie.

Wat heeft hij gedaan om mij en ongetwijfeld de ECB de stuipen op het lijf te jagen? Hij heeft een soort nieuwe inflatiemaatstaf ontwikkeld voor het structurele deel van de consumptieprijsindex die men bij Goldman Sachs beter vindt dan de kerninflatie. Inflatie verandert niet zo maar, die hangt erg af van wat hij in het verleden is. Alleen de wilde ontwikkelingen van de energie- en voedselprijzen onttrekken zich hieraan. Maar er zijn onderdelen van de CPI die veel meer samenhangen met wat het in de vorige periode was dan andere. Bepaalde delen van de kerninflatie laten een veel hardnekkiger, persistent patroon van stijging en daling zien. Als dat deel van de inflatie hard naar boven of naar beneden tendeert, dan ontstaat er al snel een inflatieprobleem.
Dat is op het ogenblik aan het gebeuren. Een flink deel van de inflatie, zelfs een steeds groter deel, is harder naar beneden aan het tenderen. En dat is nogal plotseling gebeurd, in een paar maanden tijds. Het is Draghi beslist niet ontgaan, vooral ook omdat het met name gaat over de Italiaanse inflatie.

Als je Vernets verhaal over persistance of inflation leest, dan raak je er bijna van overtuigd dat deflatie onontkoombaar is in de Eurozone. Ineens is het inflatieplaatje enorm verslechterd. Als de euro niet snel een enorme dreun krijgt, is deflatie de logische uitkomst van tegenvallende macro in Duitsland en enorm peristent dalende prijzen van een steeds groter deel van de Eurozone CPI. Italië lijkt de interne devaluatie gestart te zijn en de prijzen moeten dan zo’n 15 tot 40% dalen om weer echt concurrerend te zijn.

 

update pessimistische kaart van de Kondratieffgolf: nu met bubbelstagnatiescenario

De reële S&P500 heeft alle neerwaartse kanalen doorbroken en is in de oude vorm niet meer bruikbaar.
De pessimistsiche variant legt dit uit met het bubbelstagnatiescenario van Summers. Er is een enorme monetaire bubbel ontstaan via QE en dat heeft tot op heden geleid tot sterk stijgende koersen, terwijl het met de macro economie slecht ging.
De koersen liepen sinds half 2009 parallel met de balansomvang van de FED. De balans van de FED gaat in de komende jaren krimpen. In 2015 zal de nominale omvang nog niet veel krimpen, maar inde jaren erna zal er minstens $200 miljard per jaar afgaan van de balansomvang van de FED. Daar er ook nog inflatie is zal de daling in reële termen iets harder gaan.
Het bubbelscenario is met een B aangeduid.
Na enige jaren komt het recessiescenario, waarbij de loonstijging zal aantrekken tot boven de productiviteitstijging (rond 2020) en dan zal de daling van de reële S&P daardoor veroorzaakt worden en de band met de balansomvang van de FED doorgesneden worden.

The decline of Work. Demografie veroorzaakt nieuwe somberheid Epstein over de dalende participatie van 25-54jarige mannen

Barron’s The Decline of Work,Works for squares, is het hoofdartikel van deze week: het slechte nieuws van de lage arbeidsparticipatiegraad in de VS (en in de nodige landen is het verhaal nog slechter, maar dat krijgt om duistere redenen weinig aandacht

Je ziet Gene Epstein ineens een somber verhaal schrijven over de toekomst, terwijl hij het afgelopen decennium zo vaak verguisd werd als onverbeterlijke optimist. Ik herken daar in veel terug bij me zelf. Het bombardement van sombere verhalen begint te groot te worden, de tegenvallers van 2014 zijn te groot en te onverwachts. Weg is het vertrouwen in escape velocity, dat de groei in de VS zo hoog wordt dat het BNP uiteindelijk weer terugkomt op het oude pad, weg is de Arabische Lente en terug is de Koude Oorlog.

Volkomen onverwacht viel de groei in een diep gat in het eerste kwartaal in de VS, genoeg om alle groeivoorspellingen fors naar beneden te brengen voor zelfs de verre toekomst en iets navenants gebeurde na de kleine krimp van de Duitse economie in het tweede kwartaal. Dat had men absoluut niet verwacht bij het begin van het jaar en natuurlijk gaat men dan snel ook onheil voorspellen voor zwakke broeders als Italië en Frankrijk. Je moet er toch niet aan denken dat de eurocrisis weer  in volle omvang terugkomt. En toch kan dit als er een lange nieuwe recessie in de zwakke landen komt, deze keer met deflatie als extra blok aan de been.

De lage rente van Duitsland geeft eigenlijk aan dat dit zelfs het basisscenario moet zijn, maar daar wil ik nog niet aan. De rente wordt deels kunstmatig naar beneden gedrukt door ook andere redenen dan lage nominale groei. De ECB moet met geld gaan strooien en zich aansluiten bij de landen die gewoon een lage valutakoers willen hebben. Men koopt gewoon buitenlandse leningen totdat de valutakoers laag genoeg is en men maakt dan nog winst ook. De verwachtingen beginnen somber te worden, maar hoeven niet uit te komen.

De demografie leidt ineens tot enorme somberheid. Waarom dat nu ineens gebeurt, is niet zo duidelijk, het was al langer bekend dat de babyboomers met pensioen zouden gaan. We wisten ook wel dat de Amerikanen hiervoor niet genoeg gespaard hadden. Een groter deel werkt nu na 65 door tot ze erbij neervallen. De participatiegraad van 25-54 jarigen is gedaald, ook sinds 2013, en Epstein denkt dat men dit als structureel gaat zien.

Het is niet zo duidelijk wat achter die daling van de particpatiegraad van mannen die niet studeren, niet met pensioen zijn zit. In ieder geval is een deel te verklaren uit het groeiende aantal dat een invaliditeitsuitkering krijgt. Die wil men niet riskeren te verliezen, vooral ook omdat je met die uitkering ook je medische verzekering hebt die anders nogal onbetaalbaar zou zijn.

Het symposium van de centrale bankiers in Jackson Hole heeft een nieuwe golf van pessimisme op gang gebracht.

Summers, Gross/El Erian en zelfs Krugman brengen me in vertwijfeling: was de kredietcrisis sterk genoeg om als chaotisch neergangscenario te zien, met als gevolg een soort kwakkelscenario zoals we dat in de jaren 70 noemden en daarna nog ergere tijden?

Ik ga dit intekenen op de Pessimistische kaart van de Kondratieffgolf: 2007-2009 chaotische neergang en daarna een nieuw scenario, dat van bubbelstagnatie.

Dat scenario was tot op heden zeer goed voor aandelen, de rente op staatsleningen is bezig met een verdwijningsproces maar economische groei is lager dan gehoopt, maar niet echt lager dan de tijdgeest aangaf, want die was somber, die gaf aan dat de meerderheid van de mensen vindt dat we in een crisis zitten, dat de recessie van 2008 niet voorbij is. Monetair beleid is onvoorstelbaar ruim, maar zorgt niet voor hoge inflatie op Main Street, alleen op Wall Street.

En natuurlijk, wat komt er na de tijd van bubbelstagnatie? Zoiets hoort maar een Juglar, investeringscyclus van 7-12 jaar, te duren? Uiteraard minder mooie aandelenbeurzen, maar misschien wel een betere tijd voor de werkenden of misschien ook niet, de lasten van de ouderen worden immers snel zwaarder. Alhoewel, dat is lang niet zo'n zekerheid als ik vijf tot tien jaar geleden dacht.

http://www.nytimes.com/2014/08/28/upshot/medicare-not-such-a-budget-buster-anymore.html
De groei van de medische kosten is veel minder hard gegaan dan gevreesd. Sinds 2012 is er zelfs een daling. Als deze trend aanhoudt, is de demografische last voor Amerika eenvoudig op te brengen in de toekomst en blijft de overheidsbegroting betaalbaar. Het heeft overigens wel sinds 2012 voor een afremming van de groei van het BNP gezorgd. Een deel van de lage 2% groei in de VS is hiermee te verklaren en een ander deel door het peace dividend, minder defensieuitgaven. Kwalitatief was die 2% groei sinds 2012 in de VS heel wat beter dan 2,5-3% daarvoor zou zijn geweest.

lage rente en GLI wijzen op wereldwijde groeiterugval

Plaatje van Minack (advisors)
De extreem lage rentes signaleren een flinke terugval van de groei in de wereld. Dat ligt dan dus vooral aan de eurozone, maar ook Japan draagt fors bij. In Amerika valt een en ander wel mee, behalve de detailhandelsverkopen en consumptie recentelijk. In China waren de cijfers de laatste maanden beter, maar de afgelopen maand verslechterde een en ander weer wat.

Met de Global Leading Indicators van Goldman Sachs gaat het ineens ook de verkeerde kant op. Het is dus niet alleen de rente die wijst op een terugval van de groei.

Kortom, de consensusverwachtingen voor de groei in de wereld zullen wel gaan dalen in de komende paar maanden. Maar dat weten we eigenlijk al, dat heeft de obligatiemarkt reeds verklapt en zit al flink in de prijzen.

QE leidt tot minder risicokapitaal en straks lagere koersen volgens Edwards

Gelukkig blijft Albert Edwards voorspelbaar, altijd stabiel: je moet je altijd voorbereiden op de nakende val van de aandelenkoersen. Want er zijn –zoals de afgelopen vijf jaar ook het geval was- nog steeds veel redenen voor lagere koersen. Gelukkig, de Wall of Worry is er nog.

Hij heeft wel gelijk dat het voor de economie slecht is dat de grijze lijn naar beneden beweegt. AL die extra winst verdwijnt in de bubbelosfeer van inkoop eigen aandelen en inkoop van aandelenpakketten verleend aan het management vanwege hun onwerelds goede prestaties in barre tijden in plaats van dat het nuttig wordt uitgegeven.

QE is weg en daarmee gaan de inkopen eigen aandelen ook naar een lager pitje denkt Edwards en daarmee de aandelenkoersen. De rode lijn stijgt niet meer en dat is zorgelijk.

Onderstaand plaatje komt uit

http://equitablegrowth.org/2014/08/27/taper-nick-rowe-quantitative-easing-intellectual-coordination-failures-wednesday-focus-august-27-2014/. (Het is overigens een interessant verhaal over QE, de arbeidsmarkt en risicokapitaal. Weer een nagel in de doodskist van QE).
Brad DeLong stelt dat QE zorgt voor minder risicokapitaal en bovenstaand plaatje geeft ammunitie voor het verhaal: de grijze lijn daalt, terwijl de risicopremie is gedaald door o.a. QE.

Zijn we nu verloren, nu het bedrijfsleven minder eigen waar inkoopt? Niet erg, het geld gaat nu op aan meer productieve zaken en daar kan bij de huidige zeer hoge rendementen op eigen vermogen meer winstgroei mee veroorzaakt worden.

Je ziet dat inkopen eigen aandelen nu stabiliseert, maar dat het bedrijfsleven toch doorgaat met meer lenen.

Edwards gaat waarschijnlijk gelijk krijgen dat na het einde van QE er minder aandelen ingekocht worden. Maar of dat de stijging van de aandelenkoersen lang tegenhoudt, dat hoeft niet.