De ruzie over de begroting en het verhogen van het schuldenplafond in de VS

De laatste weken zijn de beurzen in de ban van de Amerikaanse politiek, die maar niet tot een goedkeuring van de begroting en verhoging van het schuldenplafond van de federale overheid kan komen.

Op 1 oktober had de begroting goedgekeurd moeten worden, maar dat gebeurde niet. Gevolg: delen van de overheid moesten sluiten, zoals nationale parken en diensten die cijfers vergaren. Het defensiepersoneel zit voor een deel thuis met uitgesteld betaald verlof.

Dit drukt de economische groei naar verwachting met ongeveer 0,3 tot 0,5% in het vierde kwartaal, aannemend dat men vlak voor of na het ultimatum van het verhogen van het schuldenplafond op 17 oktober verstrijkt. Dan heeft men naar verwachting nog $ 30 miljard over aan cash en rond 20-22 oktober wordt de situatie echt kritiek.

Er is een wet aangenomen die voorrang geeft aan de betalingen op de overheidsschuld en sociale uitkeringen, als men niet tot een besluit komt tot verhoging van het schuldenplafond en Obama niet gebruik maakt van zijn recht om als het belang van Amerika extreem geschaad wordt zelf het schuldenplafond te verhogen.

beurs moet politici eerst lesje leren voor ze tot inkeer komen

Politici in de VS denken eerst aan hun herverkiezing, niet aan het welzijn van het land. De beurs kijkt er wat anders tegenaan. Als politici zo graag het slechtste voor hebben met het land, dan kunnen ze dat krijgen. De beurs moet eerst zo veel onderuit totdat ze bang worden voor herverkiezing.

Diverse republikeinse politici, vooral van de Tea Pot pluimage, zien alleen maar goede kanten aan het niet verhogen van de debt ceiling. Gewoon de overheidsuitgaven scalperen, wat is er nog mooier. Die klaplopers die uitkeringen nodig hebben, gewoon pech gehad vinden ze.

Wat gevaarlijker is, dat zijn de nodige gematigde republikeinen die denken dat uitstel van de verhoging van het schuldenplafond niet zo'n ramp is, omdat ze een wet hebben goedgekeurd die voorrang geeft aan de betaling van rente en aflossing van de overheidsschulden en betaling van uitkeringen,

Dat geeft uiteraard ellende voor de overheidsuitgaven die dan zouden overblijven.

Belangrijk is dat er ineens tegengas wordt gegeven: die voorrang van de betaling van overheidsschulden is onhaalbaar. Dat leidt tot een default.
Slate:

§  Matthew Yglesias: Four Reasons Debt Ceiling Breach Means Default
This is what’s known among debt ceiling junkies as “payment prioritization”—you use cash on hand to keep paying interest and rolling over the principal on the national debt, while letting Medicare reimbursements or salaries for FBI agents slide. Here are four problems with the idea, according to the Treasury Department:

debt ceiling VS wordt 99,9% zeker verhoogd: waarom maken we ons zo druk hierover?

Er wordt een politiek schaakspel gespeeld over de verhoging van het schuldenplafond in de VS. De republikeinen krijgen nog meer de schuld van dit gesol met de kredietwaardigheid van de VS en de overlast van grote delen van de overheid dan de democraten. De overheidsuitgaven die nu niet gedaan kunnen worden versterken de sequester en er is een categorie die het leeuwendeel moet dragen: defensie, al wordt dat snel gerepareerd. Een VS dat niet naar hartenlust via drones zonder proces niet veroordeelde terroristen kan vermoorden, dat kan toch niet.

Er is in ieder geval overeenstemming dat het niet verhogen van het schuldenplafond uiteindelijk catastrofaal is, iets waarbij vergeleken het faillissement van Lehman een feestje lijkt. Een overheid die ineens minder geld mag uitgeven dan ze binnen krijgen, dat is natuurlijk te gek om los te lopen. Dan krijg je Griekse toestanden.
Daarom is het vrijwel zeker dat het schuldenplafond verhoogd wordt. Men kan de boel nog saboteren door het slechts voor een paar weken te doen en het net na 17 oktober te doen, maar verhoging van het schuldenplafond is dan zeker. Als het parlement het niet doet dan kan Obama het zelf doen volgens Clinton. En na 20 oktober mag dat uiteraard, omdat het landsbelang dat vraagt.

De republikeinen staan niet zo zwak als het lijkt, al is het wel zo dat ze zelfs als Obama niet onderhandelt ze toch akkoord moeten gaan met verhoging van het schuldenplafond. Er is een grote meerderheid onder de Amerikaanse kiezers die vindt dat de overheidsschulden te hard oplopen en daar iets aan gedaan moet worden. Dus als de republikeinen met iets zinnigs komen om het tekort terug te dringen, dan stijgen ze weer in de kiezersgunst.

Beleggers raken niet erg van de kook. De aandelenkoersen dalen heel langzaam en het verzekeren van Amerikaanse overheidsschuld tegen default gebeurt nauwelijks en tegen lage prijzen, al zijn die verzekeringspremies (af te lezen in CDS) wel verdubbeld.
Diverse buitenlanden zijn boos omdat het hun valuta te sterk maakt, zoals Japan (de euro gaat ook omhoog, maar de ECB vindt dat prachtig omdat de inflatie dan nog lager wordt) en omdat het vertrouwen geschaad wordt wat het nakend economisch herstel in de knop kan breken.

politiek drukt groei in VS

In de VS zijn de republikeinen zich in aan het graven voor de sequester van de Amerikaanse uitgaven van de overheid. De kaassschaaf over alle uitgaven, inclusief de uitkeringen, defensie en infrastructuuruitgaven.
Obama en Reid proberen het congres over te halen meer geld uit te geven, maar de republikeinen lijken deze keer niet toe te geven. De meerderheid van de Amerikanen is voor fiscaal conservatisme (en lagere belastingen).
Sinds enkele dagen dalen de aandelenkoersen van de defensietoeleveraars behoorlijk, daar gelooft men er niet meer in. De defensieuitgaven dalen al enige tijd dankzij het wegtrekken uit Irak en Afghanistan en dit jaar voorspelt men een daling van de defensieuitgaven van 7%. Deze zitten niet in de consensus voor de groei in de VS (nog niet).

2 februari was het Groundhog Day en in de cartoon zien we de schaduw van het mormeltje (want de zon schijnt) en dat betekent zes weken extra winter, hier dus extra ruzie.

Groei eerste helft 2012 laag in VS

Het begint er steeds meer naar uit te zien dat Obama haast geen nieuwe fiscale stimulering erdoor kan krijgen in 2012 (het republikeinse conges zu wel gek zijn: dat vehoogt de kansen op zijn herverkiezing).
Dat wordt minder geld voor uitkeringen en doorrollen bepaalde belastingstimuleringen.
In januari gaan de belastingen vor werkers met 2% omhoog. Steun aan staten krijgt ook een knauw.Er ontstaat een tegenwind van 1,5-2% in 2012, volgens JP Morgans plaatje.
Dit drijft de consensus voor de verwachte groei in 2012 omlaag, al lijkt het niet zo erg voor de tweede helft van 2012.

Grand Bargain voor Obama? Recessie in 2013 zeker?

Het voorstel van Obama, zijn Grand Bargain, om $ 447 miljard extra te besteden zal het voor het grootste deel wel kunnen halen. De belastingverlagingen op de inkomens, kleine bedrijven en extra hulp oorlogsveteranen gaan het waarschijnlijk halen en daarmee heb je het leeuwendeel van de extra stimulans te pakken.
Er ligt sinds de schermutselingen rond het schuldenplafond een grote druk op de schouders van de politici om tot iets productiefs voor de economie te komen. Gewoon dwarsliggen scoort niet meer voor de republikeinen. De baas van Starbucks kocht een bladzijde reclame om politici aan te sporen op tijd tot een goed compromis te komen en die oproep heeft tot zeer veel bijval geleid.

Het plaatje van Startegas geeft aan dat daarmee voor een groot deel het instorten van de fiscale stimulering verschoven wordt naar 2013.

In 2013 komt er een gat van $ 500 miljard aan (3,5% van het BNP). Dat is te veel en zou met hoge kans een recessie veroorzaken. Als er een Tea Party president wordt gekozen, dan zal de markt die recessie onmiddellijk inprijzen. Het enige dat die recessie kan tegenhouden is investeringsherstel, vooral in de bouw. Dat kan, er is genoeg geld voor in het berdijfsleven en in 2013 is er bij de huidige bouwproductie weer een tekort aan huizen. Maar de tijden moeten dan iets minder onzeker worden.

cartoons politieke onmacht in Amerika

politieke onmacht hielp consumentenvertrouwen door de grond te zakken. Dan zie je daar veel cartoons over.

Oorvijg S&P aan politiek, Bush tax cuts moeten weg

De S&P heeft even tijd genomen om zijn oorvijg aan de politiek te geven. Slordig, die foute berekeningen, maar die waren niet van invloed op het oordeel: de poltiek maakt er een zooitje van en kan het nergens over eens worden.
De tekorten zijn te groot en de netto staatsschuld/BNP gaat daarom stijgen. S&P heeft de moed opgegeven dat de Bush tax cuts voor de rijken wordt opgeheven na de verkiezingen in 2012 en dat geeft het laatste zetje voor de dwongrade.
Ze geloven niet dat er voor $2400 miljard bezuinigd gaat worden en dat bedrag is al niet groot genoeg voor schuldstabilisatie ,uitgaande van lage economische groei en inflatie. De laatste herziening van de BNP groei was ook een dolkstoot in de rug van de debiteurenkwaliteit van de VS aldus S&P.

Wat gaan de markten hierop doen? Het creëert onrust, maar die is al zo groot, dat dit niet hoeft op te vallen. De markt is al flink vooruitgelopen op een downgrade van S&P. Op de geldmarkt zijn de korte beleggingen nog wel van de hoogste kwaliteit aldus S&P (A1+). De verstoring hoeft niet zo heel groot te zijn, vooral ook omdat de FED paraat staat met nieuwe liquiditeit. De onzekerheid is uit de markt, daarom zou een en ander nog mee kunnen vallen (zo lang politici geen domme dingen zeggen over/in de PIGS en men zich niet te veel zorgen gaat maken over de rating van Frankrijk, nu het de rentespreads heeft die voorheen België had). Maandag komt S&P met een enorme portie verse downgrades en dat zal niet zo bevorderlijk zijn voor het sentiment. Maar de financials zijn al heel erg veel gedaald en al te goedkoop geworden, zo veel hoort er nu ook weer niet af te gaan, misschien gaan de sterke jongens als JP Morgan wel omhoog.
Sommigen zien de Tadawul index van Saoedi-Arabië als de leidende beurs. Deze is 5,5% omlaag vandaag (maar dit is vooral een graadmeter voor de olieprijsvooruitzichten en revoluties in het Midden Oosten).

De verhoging van de Debt Ceiling neemt de zorgen voor een downgrade van de rating van de VS niet weg

De beurzen waren vanmorgen blij met de waarschijnlijk geworden snelle verhoging van het schuldenplafond voor de Amerikaanse overheid. De tegenvallende ISM zorgde voor een domper: er moest bijna ineens 2% van de koersen af. daarna krabbelde het weer ietsje bij, maar iedereen kijkt nog steeds zorgelijk. Zo veel is niet van de koersen af, maar het voelt alsof we door de grond zijn gegaan in de afgelopen maanden.

Net als bij de hulp aan Grikenland zoals bedisseld in Europa is wat nu is verzonnen voor de verhoging van het schuldenplafond in hoge mate niet bekend bij de politici die een en ander moeten goedkeuren. Ze hebben echt niet de 74 bladzijdens van het compromisvorstel goed doorgelezen. Veel moet ook nog aangevuld worden (dan wordt het 1200 bladzijden hopen de optimisten) om te komen tot een eindbedrag dat voldoende is voor Moody's.
S&P is voor boeman aan het spelen dat $4000 miljard bezuinigingen nodig zijn en geen cent minder om de AAA rating te behouden. De meeste commentatoren denken dat S&P zich nu heeft opgezweept tot een verlaging richting AA of lager als de politici nog meer beginnen te foetelen met de bedragen.

De republikeinen worden als winnaar van het steekspel gezien, omdat er geen belastingen verhoogd worden, vooral niet voor miljardairs en dat er een soort zich zelf vernietigend mechanisme is afgesproken dat bezuinigingen vanzelf via de kaasschaafmethode ingaan zonder overeenstemming in congres en senaat, hetgeen tot fraaie toneelstukken van de Tea Party zal leiden. De democraten hebben er wel uitgesleept dat het schuldenplafond pas na 2012 verhoogd hoeft te worden als ze braaf aan de lijnband van de republikeine flink gaan bezuinigen op alles en zelfs op defensie mag voor een grijpstuiver bezuinigd worden. De democraten komen op de pijnbank bij alle komende bezuinigingen op gezondheidszorg en uitkeringen etc. Die eerste $1000 miljard is gemakkelijk, de $1500 miljard daarna wordt een ellende. Het speicale committee die die $1500 miljard moet invullen moet op 23 november al klaar zijn. Na de presidentsverkiezingen gaat volgens de democraten dan eindelijk de bijl in de lage belastingtarieven voor de veelverdieners ($250.000+) en de belastingverlagingen van Bush gedeeltelijk teruggedraaid om zo het tekort verder te laten krimpen.

Morgan Stanley zegt geen verlaging van rating VS, S&P suggereert anders

Eerder vandaag waren er diverse brokers die zeiden dat de markt veel te veel gelooft in een downgrade van de VS.
Morgan Stanley zei gisteren:
1.je moet niet te veel lezen uit alle herrie die de rating agencies maken over de voortgang van de palnnen voor terugdringing van het overheidstekort. Ze moeten wel, maar een deel is show.
2.het lijkt een beetje op de perikelen rond de AAA rating van het VK. Men had gewoon 18 maanden geduld tot de verkieizingen en op basis van de palnnen van de nieuwe regering begonne de rating angencies vriendelijker te worden vor het VK. Men wacht gewoon de Amerikaanse verkieizingen af en kijkt of in de verkiezingsprogramma's voldoende overheidsbezuinigingen staan.
3. Een downgrade van de VS is een ernstige zaak met grote consequenties. Dat kun je niet zo maar doen, je moet heel transparant zijn hoe je dat doet en op het ogenblik is dit niet het geval,met uitzondering van Moody's die met $1500 miljard bezuinigingen minstens enige duidelijkheid verschaft. Een downgrade van de VS is slecht voor de business van rating agencies. Men gaat dan aan alle ratings twijfelen en het belang van ratings kan in gevaar komen.
Ik dacht dat op basis van dit soort verhalen de kans op een downgrade kleiner dan 25% was, terwijl de markt eerder aan 50%+ denkt.

Vandaag is S&P helaas begonnen met het verschaffen van enige transparantie. John Chambers, hoofd van het rating comittee van staatsleningen in de wereld, begon op een persconferentie te dreigen dat er een bezuiniging nodig is van $4000 miljard (veel meer dan de $1500 miljard van Moody's) om de AAA rating van de VS te behouden. $4000 miljard is nodig volgens eerdere berekeningen van de amerikaanse overheid om de staatsschuld versus BNP te stabiliseren.
Dat is wel een heel verschil met het spontane betoog dat de VS een rating van AAA verdiende omdat het de wereldvaluta is en een diepe liquiditeit waar geen enkele andere belegging aan kan tippen. Pas als daar aan getwijfeld werd, zou de rating naar benedne moeten gaan. Hij zei dat bij ons, o.a. in de meeting waarbij we hem en zijn companen aanvielen op de investment grade ranking van Portugal (zie blogpost http://beleggenopdegolven.blogspot.com/2011/06/portugal-gaat-het-redden-volgens-s.html).

N.B.
1. Morgan Stanley berekende dat je $2000 miljard nodig hebt om benden 90% netto staatsschuld van BNP te blijven (de Reinhart Rogoff grens) en inderdaad $4000 miljard om richting 70% te gaan in 2021.
2. als alleen S&P downgrades en Fitch en Moody's niet, dan blijft de VS officieel nog wel AAA. Maar de steeds hogere eisen aan collateral bij derivatentransacties etc (haircuts als zekerheid) geven aan dat de markt de VS en daarmee alle leningen in de wereld niet meer helemaal als AAA ziet.

WSJ: voorstel democraten vs republikeinen over verhoging schuldenplafond

WSJ (Debt-Crisis Vote Goes Down to Wire in House) had bovenstaand overzicht van de onderhandelingen over de verhoging van het schuldenplafond.
Uit die onderhandelingen komt men wel, maar dat is niet de echte zorg van de beurs, dat is de dreigende downgrade van de VS.

Overeenstemming verhoging Amerikaans schuldenplafond vrijwel zeker geregeld vóór 5 augustus

Nog even afgezien van de enorme consequenties die het niet op tijd verhogen van het schuldenplafond heeft (economische groei -10% op jaarbasis, downgrade van AAA rating) is er nog een belangrijke reden om aan te nemen dat men het snel eens wordt over de verhoging van het schuldenplafond: op 5 augustus gaan de Amerikaanse parlementariërs met zomerreces. Daar de Amerikaanse politici zo hebben laten blijken alleen te gaan voor eigenbelang en herverkiezing zal alles op alles gezet worden om voor 5 augustus een en ander te regelen (anders mogen ze pas een week later met reces). Omdat Treasury wat extra potjes heeft gemaakt (bijvoor beeld uit opbrengsten openen van strategische oliereserves, betere belastingontvangsten) heeft men nog tot circa 9 augustus genoeg geld om de overheid open te houden. Een default van Amerika is voorlopig nog onwaarschijnlijk.
Böhner heeft gisteren al aangegeven dat hij een man is waarmee te praten valt (in tegenstelling tot de Tea Party aanhangers, waar niet mee te praten valt) en met smart zit te wachten op een compromis uit de senaat waar hij mee akkoord kan gaan. Böhner is al flink afgegaan met zijn voorstel in het congres dat vanwege rekenfouten niet eens tot een stemming kwam (Rutte is niet de enige die zich vele miljarden verrekent).
De verhoging gaat in één stap als de democratische senaatsleider Reid genoeg water bij de wijn doet en zijn –zoals hij al laat doorschemeren- openingsbod van $2700 flink verhoogt richting $3500 miljard. Als hij dat niet uit de strot kan krijgen zal de verhoging in twee stappen gaan, wat lastig voor Obama is in een verkiezingsjaar.

De plaatjes van Bianco laten zien dat men 80% kans ziet bij de wedkantoren dat er een verhoging van de schuldenplafonds is per 11 augustus en dat men een 60% kans ziet op een downgrade van de rating van de VS. De daling van de kansen van gisteren is kennelijk veroorzaakt door de toegenomen inschikkelijkheid van Böhner en Reid om tot een overeenkomst te komen die hoger is dan $1500 miljard (bedrag genoemd door Moody’s om downgrade te voorkomen).

Conservatieven schieten Böhner in de voet: compromis nu mogelijk

Strategas denkt dat door de opstand van de conservatieven het nu voor Böhner gemakkelijker wordt een compromis te vinden dat door een deel van de republikeinen en democraten gesteund wordt als het genade vindt in de senaat bij zowel democraten als republikeinen. Door de opstand van de conservatieven kan er geen voorstel van de republikeinen meer komen dat de meerderheid haalt in het congres.
Daarom gaat Böhner eieren voor zijn geld kiezen en gaat hij mee met het compromis in de senaat over enkele dagen.

De conservatieven sloegen op tilt toen het Congressional Budget Office van de geplande besparingen van $1200 miljard maar $ 850 overhield.
Toch was die $850 miljard nog een stuk conservatiever dan de zogenaamd veel hogere besparingen van de democraten. De republikeinen vinden het namelijk leuk om de oorlog in Afghanistan flink op te stoken en daar geen dollar op te besparen, terwijl de democraten hier $ 1000 miljard op denken te besparen. Als je die uitgaven voor Afghanistan wegdenkt, dan zijn volgens Barclays de voorgestelde besparingen van de democraten en republikeinen bijna hetzelfde van omvang.
Elke dag komt men met andere cijfers voor de dag en zo zal het nog wel even doorgaan.

Het enige dat Böhner er nu nog kan uithalen is dat de verhoging van het schuldenplafond in twee stappen gaat. Dat zal dan ook wel gebeuren.

Visualisering overheidsschuld van VS

Het plaatje is via Business Insider/ Pragmatic Capitalist. Het laat zien hoe groot de staatsschuld is van de VS: een silo van 100 dollar biljetten die maar net op een voetbalveld past en waarbij vergeleken het vrijheidsbeeld maar een poppetje is.

Je kunt de overheidsschuld va de VS ook verglijken met al het goud in de wereld. Dat past in een kubus van 18 bij 18 bij 18 meter. Dat is veel kleiner dan de silo van de $100 biljetten. De totale waarde van de goudkubus is ook maar ongveer 60% van de waarde van de overheidsschuld van de VS (inclusief de tegoedbonnen aan de sociale fondsen die niet genoteerd zijn).

De puinhopen van het schuldenplafond, Böhner en Obama lopen paars aan

n de VS zijn zee en flinke puinhoop aan het maken van de verhoging van de schuldenplafonds voor de overheid. Er zijn weinig andere landen die zo’n circus met schuldenplafond ook geïnstitutionaliseerd hebben. Eigenlijk houden de Amerikanen er wel van. Ze zijn blij met “gridlock”, de situatie dat zowel de democraten als de republikeinen niet genoeg macht hebben om alles naar willekeur door te drukken. Er moet dan een compromis komen en dat ligt dan weer niet in de Amerikaanse volksaard.
De republikeinen zijn tegen belastingverhogingen, ook al gaat het over miljonairs en miljardairs. Er moet tenslotte iets van de American Dream overblijven en als je al begint met het afpakken van geld van rijken wat gebeurt er dan wel niet met de middenklasse waar je veel gemakkelijker geld van kunt afpakken.
Populisme is sterk georganiseerd in de VS via de Tea Party en past bij de huidige tijdgeest. De enige rem zit in het minder populair worden van het te lang vasthouden aan de standpunten als dat inderdaad tot een te laat verhogen van de schuldenplafonds leidt. De republikeinen lijken hier toch gevoelig voor te zijn. De democraten zijn aan de andere kant weer gevoelig voor angsten dat Amerika zijn AAA rating verliest, omdat niet genoeg in de tekorten wordt gesneden.
In Amerika rekent men zich rijk over een periode van tien jaar en men stelt de vervelende dingen zo veel mogelijk uit tot na de presidentsverkiezingen (de vierjaarscyclus mag tenslotte niet verstoord worden, want er is niets belangrijkers in de wereld dan de herverkiezing van de president van Amerika; de conjunctuurcyclus moet hiervoor door het stof).
Men boekt al vast $1000 miljard besparingen in voor minder oorlogen in Afghanistan en het Midden Oosten. Na het verdisconteren van het peace dividend wordt het moeilijk om extra besparingen te vinden.

De republikeinen willen nu $1200 miljard besparingen voorstellen voor een kleine verhoging van het schuldenplafond en pas in het verkiezingsjaar het schuldenplafond verder verhogen in ruil voor $1800 miljard besparingen.
Obama probeert ongeveer $2700 te bezuinigen (inclusief belastingverhogingen) en eist in ruil daarvoor een verhoging van het schuldenplafond die stand houdt tot na de verkiezingen.
Beide partijen zijn een mediaoffensief begonnen. Gisteren hielden zowel Obama als Böhner, de republikeinse leider van het congres toespraken hoe onverantwoord de ander was door zo stijfkoppig vol te houden en het land daardoor de versukkeling in te gooien. Teken toch ons plan roepen beiden, dan zijn alle problemen meteen over.

Ach, eigenlijk zijn er mogelijkheden genoeg om er uit te komen en een default van langer dan een dag is electoraal erg slecht, dus men komt er wel uit. De markt denkt dat ook, maar men is de laatste dagen bezorgd geworden, dat het gekibbel leidt tot verlaging van de AAA status. Eerst dacht men dat de kans hierop <<10% was, maar nu denkt men in China dat het eerder 25-50% is.

Wat gaat er gebeuren met het schuldenplafond? Wie het eerst beweegt is verloren. Obama moet iets doen. De republikeinen krijgen daarom vermoedelijk hun zin met verhoging van het schuldenplafond in twee stappen. De eerste stap van $1200 miljard is immers verleidelijk gemakkelijk.

El Erian over schuldencrisis in Europa en VS: Worldly, Wise,and Worried

El Erian van PIMCO had een interview in de Barron's met als kop (eenvoudig te raden uit de titel van de column): Worldly, Wise and Worried.
In Europa is vooruitgang gemaakt met de crisis, maar de zorgen blijven omdat het solvabiliteitsprobleem nog niet afdoende is aangepakt. Men heeft steeds het liquiditeitsprobleem van Griekenland en de PIGS proberen op te lossen met nog meer schuld te maken.
Hij is positief over de maatregelen in Europa. De schuldenlast van Griekenland, Portugal en Ierland neemt af (door o.a. een lagere rente), er wordt sneller gewerkt aan een kredietlijn voor Spanje en Italië en diverse banken zullen nieuw kapitaal krijgen. Ook is men de aandacht meer op economische groei aan het richten [een soort Marshall plan, maar wie gaat dat betalen?]
Hij is bezorgd omdat het solvabiliteitsplan niet is geregeld en de kredietverlening ook niet helemaal. Er blijft daardoor hoge volatiliteit [dat hoort ook zo in de ontwerpfase van de vierjaarscyclus]. Er kan paniek ontstaan doordat geldmarktfondsen in problemen kunnen komen.

In de VS zit men nog in de ontkenningsfase van de verliescyclus en is men al blij als er een nieuw schuldenplafond komt. Het is beter dat er overeenstemming komt over de maatregelen en dat men niet om de paar maanden over nieuwe maatregelen moet soebatten in het congres en de senaat. Europa heeft de problemen te lang ontkend, niet gezien dat het een ordinaire staatsleningencrisis was van dertien in het dozijn in de Opkomende Markten. Men ging veel te lang door alleen maar het liquiditeitsprobleem door te rollen (kick the can down the road).De schulden werden daardoor snel groter. De balans van de ECB is besmet met rommelleningen. Men kocht tijd, maar het bankwezen deed er niets of niet genoeg mee. In Europa had je ook nog het probleem dat er veel te veel landen, mensen en instanties zich met de problemen bemoeiden.

Dat is beter in de VS. Ook helpt het dat de dollar de wereldvaluta is [=geen liquiditeitsprobleem, zo lang het duurt en dat kan lang zijn gezien de spaaroverschotten van de Opkomende Landen]. El Erian haalt Bill Gross aan die zegt dat men een bestuurder van auto is die in de mist rijdt [zo beginnen we ons boek Beleggen op de golven ook]. Multinationals zijn gezond, maar de schulden van de overheid stijgen veel te hard. Het enthousiasme waarmee de FED en de politiek de dollar (en de euro en de yen) proberen waardeloos te maken, zorgt ervoor dat de andere centrale banken grondstoffen aan het kopen zijn, goud is weer in bij gebrek aan beter en het is nu bon ton goud te kopen, terwijl hij decennia geleerd had dat centrale banken hun goud dienen te verkopen. Het deleveragen heeft in de VS nog geen vorderingen gemaakt [daarmee is hij het eens met Woody Brock].

Aan het eind van het interview meldt hij dat hij denkt dat diverse Opkomende Landen sterk zullen blijven ondanks de problemen van het Westen. Hij is oa.a. positief (inclusief waardering) op Brazilië, China, Indonesië, Singapore, Korea, Peru.

The Onion: De dans rond de verhoging van het schuldenplafond in de VS

Op 7 januari begon ik voor het eerst de perikelen rond de debt ceiling (zie http://beleggenopdegolven.blogspot.com/2011/01/gaat-men-schuldenlimiet-vs-te-laat.html en label) te behandelen. De bovenstaande cartoon was van Dan Wasserman. Het lijkt nu de goede kant in te gaan om de bezuinigingen zo groot te maken dat de AAA rating behouden blijft (=ongeveer $4000 miljard in tienjaar) en dat Krugman blijft waarschuwen dat de fout van 1937 herhaald wordt (men ging toen te vroeg bezuinigen).

The Onion behandelde het verhaal van bij de cartoon:
Congress Continues Debate Over Whether Or Not Nation Should Be Economically Ruined:
WASHINGTON—Members of the U.S. Congress reported Wednesday they were continuing to carefully debate the issue of whether or not they should allow the country to descend into a roiling economic meltdown of historically dire proportions. "It is a question that, I think, is worthy of serious consideration: Should we take steps to avoid a crippling, decades-long depression that would lead to disastrous consequences on a worldwide scale? Or should we not do that?" asked House Majority Leader Eric Cantor (R-VA), adding that arguments could be made for both sides, and that the debate over ensuring America’s financial solvency versus allowing the nation to default on its debt—which would torpedo stock markets, cause mortgage and interests rates to skyrocket, and decimate the value of the U.S. dollar—is “certainly a conversation worth having.” "Obviously, we don't want to rush to consensus on whether it is or isn't a good idea to save the American economy and all our respective livelihoods from certain peril until we've examined this thorny dilemma from every angle. And if we’re still discussing this matter on Aug. 2, well, then, so be it.” At press time, President Obama said he personally believed the country should not be economically ruined.

Ze besloten met:
Quick Poll
Should the nation be allowed to fall into economic ruin?
.Yes
.No

Downgrade van VS komt steeds dichterbij

Net nu het duidelijk wordt dat de verhoging van de debt ceiling op tijd gaat (2 augustus) plaats vinden, ofwel op de normale wijze via een goedgekeurd voorstel door congres, senaat (van de bende van 6) en president ofwel via een tijdelijke verhoging van de president (hij mag dat volgens Clinton op basis van amendment 14) zijn de rating bureaus overtuigd geraakt van de risico’s van Amerikaanse Treasuries.
Waar de rating bureaus enorme moeite hadden om de AAA status van subprime hypotheekpakketten en van obligaties van de obligatieverzekeraars te downgraden, zo streng zijn ze nu voor de staatsleningen van de VS.
Zelfs al komt er op tijd een nieuw schuldenplafond, dan nog valt het zwaard van Damocles over de rating van de VS en daarmee over een lawine aan daarvan afhankelijke ratings die dan onmiddellijk mee het moeras in moeten, zoals die van Fannie Mae en Freddie Mac. Dat zou dan het einde van het nog niet eens op gang gekomen herstel van de huizenmarkt betekenen, omdat die twee voor 90% van de nieuwe hypotheken zorgen, zo roept men. Dat is natuurlijk wat overdreven, maar het zal wel zorgen voor hogere hypotheekrentes.
Moody’s heeft al een downgrade beloofd als in het voorstel van de verhoging van het schuldenplafond niet minstens $1500 miljard wordt gevonden aan geloofwaardige bezuinigingen. Pas bij bezuinigingen van $4000 miljard krijgt men een AAA rating zonder de melding dat deze op de tocht staat.
S&P ziet de kans op een downgrade van 50%.
Obama wil de komende tien jaar (maar pas echt na de verkiezingen) eventueel wel $ 3700 miljard (inclusief belastingverhogingen die de republikeinen echt niet willen) bezuinigen.
De republikeinen in eerst de senaat zijn wat bij aan het draaien en er is een groep van 45 zwakkelingen bij de republikeinen in het congres gevonden die onder bepaalde voorwaarden zelfs belastingverhogingen toestaan in ruil voor flinke bezuinigingen. Daardoor waren de kansen flink verbeterd om tot een verhoging van het schuldenplafond te komen.
De republikeinen zijn bij aan het draaien omdat de publieke opinie ineens de richting in aan het draaien is dat er een akkoord moet komen om het schuldenplafond te verhogen. Tot vorige week waren er meer kiezers die geen verhoging van het schuldenplafond wilden.
Een downgrade van de Amerikaanse staatsschuld is heel erg vanwege potentiële verkopen door fondsen die alleen in AAA leningen mogen beleggen of alleen collateral bij derivaten willen hebben dat AAA is. Er zal een plotselinge schaarste aan AAA papier ontstaan, omdat zo veel andere leningen met Amerikaanse staatsleningen mee hun AAA status zullen gaan verliezen (goed nieuws voor Berkshire Hathaway die een en ander kan bijverzekeren tot AAA). Dat kan paniek in de markt veroorzaken.
Maar zoals we bij Japanse downgrades hebben gezien kan er ook gewoon niets gebeuren, omdat men blijft geloven dat er niets veiliger is voor een dollaarbelegger dan Amerikaanse staatsleningen.

Langste periode staat dicht in Minnesota waarschijnlijk voorbij

In de Amerikaanse staat Minnesota haalde de democratische gouverneur vandaag bakzeil en ging akkoord met de voorstellen van de republikeinen om de problemen van het schuldenplafond van de staat Minnesota te verhelpen. Geen belastingverhogingen, wat boekhoudkundige trucjes en snoeien in de overheidsuitgaven. De overheid zat een tijdje dicht in Minnesota (bijna twee weken; dat was record lang voor een Amerikaanse staat) en dat leidde zelfs tot een terugker van de drooglegging van de jaren dertig (sluiting van kroegen en slijters, omdat die geen vergunning meer kregen open te zijn).
Dit wordt al de wensdroom van de republikeinen gezien voor de landelijke oplossing in Washington: geen belastingverhogingen, grotere kostenbesparingen dan de democraten voorstelden.
Op 1 juli begon het tweede halfjaar zonder overheidsbudget. 22.000 ambtenaren hoefden niet meer betaald te worden, maar andere zaken kostten de staat $110 miljoen per week en gederfde staatsinkomsten van $ 9 miljoen per dag (geen inkomsten tolwegen, verkoop van loten etc.).
Het sluiten van de overheid levert geen kostenbesparingen op, zo is de ervaring van Minnesota. Electoraal is het wel erg voordelig om het te doen voor de republikeinen, vooral als de democraten (nu landelijk Obama) binnen twee weken bakzeil haalt.

Het circus rond de verhoging van het Amerikaanse schuldenplafond

Het wordt steeds moeilijker om de verhoging van het Amerikaanse schuldenplafond (debt ceiling) op tijd rond te krijgen. Obama roept de beide partijen dagelijks bij hem, maar dat heeft nog geen resultaat. Niemand had dat ook verwacht. Zelfs de democraten laten nu Obama in de steek. Wie toegeeft is de sufferd en zowel de republikeinen als de democraten hebben zich voorgenomen niet als eerste op te geven. De democraten willen belastingverhogingen voor de rijken en de republikeinen willen enorme verlagingen van de overheidsbestedingen en beslist geen belastingverhogingen.
De Tea Party roept hel en verdoemenis als republikeinen stemmen voor verhoging van het schuldenplafond, vooral als dat samengaat met belastingverhogingen.

De verhoging van het schuldenplafond gaat vermoedelijk op het laatste moment gebeuren ( 2 augustius) of enkele dagen later. Als het schuldenplafond niet verhoogd wordt en dat duurt enkele maanden, dan zit Amerika onmiddellijk in een recessie (daarom komt men enkele dagen na 2 augustus echt wel tot een overeenkomst, want anders krijgt een partij meer schuld dan de andere voor de dan volgende recessie). De overheidsuitgaven zijn 25% van het BNP en worden voor 60% gedekt door overheidsinkomsten. Er valt dus een gat van 10%. Er is al geregeld dat het betalen van rente op staatsleningen de eerste prioriteit heeft en het storten van geld in sociale verzekeringspotjes de laatste (hierover is geproduceerd en daar kwam uit dat de overheid slechts toezeggingen doet en dat zijn beloftes en geen keiharde verplichtingen heeft op dat gebied, dat geeft wel te denken over de hardheid van pensioentoezeggingen van overhiedsfondsen).

D.w.z. een default van Amerikaanse staatsleningen is weinig waarschijnlijk. Als het schuldenplafond gedurende enige tijd niet verhoogd wordt, dan gaat de rente niet omhoog zoals je veel hoort, maar gaat de rente dramatisch omlaag.

De cartoons zijn van Dan Wasserman.