Ray Kurzweil is van 1948, zoon van de muzikant van de mooie pianomuziek (maar niet Kurt Weill), is misschien wel de grootste optimist ter wereld. Hij denkt dat het snel mogelijk wordt onsterfelijk te zijn. Hij vindt sterven slecht, iets dat uitgebannen moet worden. Je moet niet meegaan met evolutiebiologen die zeggen data alles dood moet omdat je anders geen vernieuwing krijgt waardoor de maatschappij te inflexibel wordt om te overleven.
Hij is nog optimistischer dan Vaupel die denkt dat de gemiddelde te verwachten levensduur elke vier jaar met een jaar zal stijgen. Over enkele jaren gaat de levensverwachting meer dan een jaar per jaar stijgen. Eerst komt er (nano)technolgie die de veroudering zal vertragen, dan stoppen en rond 2050 komt er technolgie die veroudering kan omkeren. Dat zou de ware nachtmerrie zijn voor de actuaris en de dekkingsgraad van pensioenfondsen. Niemand neemt die voorspelling erg serieus, ook al begint men wel te zeggen dat het niet helemal onmogelijk hoeft te zijn voor een korte periode. Bijna niemand is optimistischer dan wij dat elke zeven jaar er een extra verwacht levensjaar bijkomt. Actuarissen worden steevast boos als je dat zegt en hun sterftetabellen te optimistsich taxeert. Toch gebeurde dat sinds 1900. Actuarissen denken dat ongeveer elke 10 tot 15 jaar er een verwacht levensjaar bijkomt.
Kurzweil denkt dat in 2029 computers zijn die even intelligent zijn als mensen. Ze komen dan al lang door de Turing test (je kunt geen onderscheid meer maken tussen wat de computer zegt op vragen en tussen een mens). Rond die tijd of eerder krijgen mensen allemaal chips geïmplementeerd die gezondheid en intelligentie sterk ondersteunen. Robots nemen binnenkort het meeste werk van ons over.
De vooruitgang zal heel snel gaan, veel sneller dan wie ook voorspelt. Vooruitgang gaat namelijk exponentieel en dat kunnen we ons niet voorstellen: mensen kunnen eigenlijk alleen maar liniair denken.
Kennis verdubbelt elke 14 maanden. Als je dat 20 jaar doortrekt....
Die vooruitgang komt er vooral ook in de biotechnologie (gentechnologie etc) en nanotechnologie. Nanorobotjes gaan alle mankementen straks repareren.
Men zal in de komende jaren snel vorderingen maken hoe je veroudering flink kunt vertragen. Nu al kun je al veel doen veroudereing te vertragen (hij slikt zelf hiervoor 150 pillen per dag en vindt zich 40). We kunnen via gentechnolgie onze tienduizenden jaren oude software van onze genen eindelijk updaten, reprorogrammeren.
Die opkost van computers en ingeplante chips en al die robots, dat klinkt sinister en lokt bioterrorisme uit, maar Kurzweil zit dit goed aflopen. Hij is niet bang voor de komende New Brave World. Maar Kurzweil schetst een scenario waarin het onvermijdbaar is dat de computer de macht van de mens overneemt. Vooral bioterrorisme is gevaarlijk. biowapens zijn nu al veel dodelijker dan kernbommen.Kurzweil werkt samen met het Amerikaanse leger over bioterreur.
Hij ziet allerlei "grey goo" zelfreplicerende nanodingentechnologie (film the blob) zal opkomen.
Kurzweil ziet (eigenlijk net als Kniesmeijer) virtuele mensen komen die 100% lijken op iemand die bijvoorbeeld dood was(maar wel voor turing tests slagen die iemand niet onderscheiden is van bijvoorbeeld zijn vader, denkt hij, is mogelijk)
Er komen discussies als: wat is een machine? Een van de laatste dingen die computers nog machtig moeten worden is humor en creativiteit: ze worden net als mensen geestig en onverwacht creatief. Ook slechte eigenschappen zullen machines van mensen en andere dieren overnemen.
Mensen vragen zich te weinig af waar de nieuwe mogelijkheden naar toe leiden, de goede en de slechte kanten
8 januari 2010
7 januari 2010
Citigroup ziet beurs uit Twilight zone komen
Bij een beetje normale recessie zie je de winsten flink naar beneden gaan. Je ziet dan op een gegeven moment herstel in de beurzen, maar met de winsten gaat het belabberd (bij het herstel gaat het dan wel beter dan verwacht, men had zich voorbereid op een ramp). Het herstel is nog inzichtbaar in winst- en omzetgroei. De CEO's eten niet goed wat ze aan guidance moeten afgeven. Na een tijdje wordt een en ander duidelijker en is er echt herstel, zowle in de omzetten als de winsten. Volgens Citigroup zijn we nu uit de Twilightzone gekomen (zie plaatje). Winsten gaan 65% omhoog met 24% koersstijging, dus aandelen gaan omhoog maar worden toch veel goedkoper
6 januari 2010
voorspelling voor 2010
Zo simpel is het: 2% groei in 2010 voor Nederland en België.
Voor aandelen kun je een rendement van 20,10% voorspellen.
sommige sectoren naar boven uit aan het breken
Volgens Strategas (zie plaatje) zijn aandelen technologie in de VS uitgebroken naar boven. Ook energie is naar boven uitgebroken. Aandelen die de economische groei volgen ook.Ook financials zijn aan het uitbreken. Men kijkt erg naar de koers van Goldman Sachs. Na grote verkopen door insiders in afwachting van record grote aandelenopties die ze gaan ontvangen over 2009 lijken de kopers weer de overhand te hebben.
er is geld zat voor investeringen uit de cashflow (zie ander plaatje Strategas) en men moet uitgestelde investeringen alnog doen. dat tikt het hardste aan bij investeringen van korte levensduur als software en technologie (mede vandaar ook de gunstige koersontwikkeling)
5 januari 2010
De 10 verrassingen van Byron Wien
Byron Wien van Morgan Stanley startte de nodige jaren geleden een traditie om 10 voorspellingen te doen voor het komende jaar die zeer tegen de op dat moment gangbare verwachtingen ingingen.
In de meeste jaren bleken diverse van die verrassingen een schot in de roos te zijn, maar de meeste voorspellingen waren toch inderdaad bagger.
Echter, de baggervoorspellingen haalden bijna nooit de pers en de onverwacht goede voorspellingen haalden heel uitgebreid de pers. Daarmee legde hij veel eer in. Daarom zijn er veel navolgers gekomen die ook verrassingen voorspellen.
Dit jaar gaan zijn voorspellingen een heel eind richting het scenario dat ik in ons boek heb beschreven en zoals geventileerd op dit blog:
De 10 verrassingen van Byron Wien:
1. The United States economy grows at a stronger than expected 5% real rate during the year and the unemployment level drops below 9%. Exports, inventory building and technology spending lead the way. Standard and Poor’s 500 operating earnings come in above $80
2. The Federal Reserve decides the economy is strong enough for them to move away from zero interest rate policy. In a series of successive hikes beginning in the second quarter the Federal funds rate reaches 2% by year-end
3. Heavy borrowing by the U.S. Treasury and some reluctance by foreign central banks to keep buying notes and bonds drives the yield on the 10-year Treasury above 5.5%. Banks loan more to corporations and individuals and pull away from the carry trade, thereby reducing demand for Treasuries. Obama says, “The suits are finally listening”
4. In a roller coaster year the Standard and Poor’s 500 rallies to 1300 in the first half and then runs out of steam and declines to 1000, ending where it started at 1115.10. Even though the economy is strong and earnings exceed expectations, rising interest rates and full valuations present a problem. Concern about longer term growth and obligations to reduce leverage at both the public and private level unsettle investors
5. Because it is significantly undervalued on a purchasing power parity basis, the dollar rallies against the yen and the euro. It exceeds 100 on the yen and the euro drops below $1.30 as the long slide of the greenback is interrupted. Longer term prospects remain uncertain
6. Japan stands out as the best performing major industrialized market in the world as its currency weakens and its exports improve. Investors focus on the attractive valuations of dozens of medium sized companies in a market selling at one quarter of its 1989 high. The Nikkei 225 rises above 12,000
7. Believing he must be a leader in climate control initiatives, President Obama endorses legislation favorable for nuclear power development. Arguing that going nuclear is essential for the environment, will create jobs and reduce costs, Congress passes bills providing loans and subsidies for new plants, the first since 1979. Coal accounts for about 50% of electrical power generation, and Obama wants to reduce that to 25% by 2020
8. The improvement in the U.S. economy energizes the Obama administration. The White House undergoes some reorganization and regains its momentum. In the November Congressional election the Democrats only lose 20 seats, much less than expected
9. When it finally passes, financial service legislation, like the health care bill, proves to be softer on the industry than originally feared. There is greater consumer protection, more transparency, tighter restriction of leverage and increased scrutiny of derivatives, but the regulatory changes for investment bankers and hedge funds are not onerous. Trading volume and merger activity increases; financial service
stocks become exceptional performers in the U.S. market
10. Civil unrest in Iran reaches a crescendo. Ayatollah Khameini pushes out Mahmoud Ahmadinejad in favor of a more public relations adept leader. Economic improvement becomes the key issue and anti-Israel rhetoric subsides. Talks with the U.S. and Europe begin but the country remains a nuclear threat. Pakistan becomes the hotspot in the region because of the weak government there, anti-American sentiment, active terrorist groups and concerns about the security of the country’s nuclear arsenal.
In de meeste jaren bleken diverse van die verrassingen een schot in de roos te zijn, maar de meeste voorspellingen waren toch inderdaad bagger.
Echter, de baggervoorspellingen haalden bijna nooit de pers en de onverwacht goede voorspellingen haalden heel uitgebreid de pers. Daarmee legde hij veel eer in. Daarom zijn er veel navolgers gekomen die ook verrassingen voorspellen.
Dit jaar gaan zijn voorspellingen een heel eind richting het scenario dat ik in ons boek heb beschreven en zoals geventileerd op dit blog:
De 10 verrassingen van Byron Wien:
1. The United States economy grows at a stronger than expected 5% real rate during the year and the unemployment level drops below 9%. Exports, inventory building and technology spending lead the way. Standard and Poor’s 500 operating earnings come in above $80
2. The Federal Reserve decides the economy is strong enough for them to move away from zero interest rate policy. In a series of successive hikes beginning in the second quarter the Federal funds rate reaches 2% by year-end
3. Heavy borrowing by the U.S. Treasury and some reluctance by foreign central banks to keep buying notes and bonds drives the yield on the 10-year Treasury above 5.5%. Banks loan more to corporations and individuals and pull away from the carry trade, thereby reducing demand for Treasuries. Obama says, “The suits are finally listening”
4. In a roller coaster year the Standard and Poor’s 500 rallies to 1300 in the first half and then runs out of steam and declines to 1000, ending where it started at 1115.10. Even though the economy is strong and earnings exceed expectations, rising interest rates and full valuations present a problem. Concern about longer term growth and obligations to reduce leverage at both the public and private level unsettle investors
5. Because it is significantly undervalued on a purchasing power parity basis, the dollar rallies against the yen and the euro. It exceeds 100 on the yen and the euro drops below $1.30 as the long slide of the greenback is interrupted. Longer term prospects remain uncertain
6. Japan stands out as the best performing major industrialized market in the world as its currency weakens and its exports improve. Investors focus on the attractive valuations of dozens of medium sized companies in a market selling at one quarter of its 1989 high. The Nikkei 225 rises above 12,000
7. Believing he must be a leader in climate control initiatives, President Obama endorses legislation favorable for nuclear power development. Arguing that going nuclear is essential for the environment, will create jobs and reduce costs, Congress passes bills providing loans and subsidies for new plants, the first since 1979. Coal accounts for about 50% of electrical power generation, and Obama wants to reduce that to 25% by 2020
8. The improvement in the U.S. economy energizes the Obama administration. The White House undergoes some reorganization and regains its momentum. In the November Congressional election the Democrats only lose 20 seats, much less than expected
9. When it finally passes, financial service legislation, like the health care bill, proves to be softer on the industry than originally feared. There is greater consumer protection, more transparency, tighter restriction of leverage and increased scrutiny of derivatives, but the regulatory changes for investment bankers and hedge funds are not onerous. Trading volume and merger activity increases; financial service
stocks become exceptional performers in the U.S. market
10. Civil unrest in Iran reaches a crescendo. Ayatollah Khameini pushes out Mahmoud Ahmadinejad in favor of a more public relations adept leader. Economic improvement becomes the key issue and anti-Israel rhetoric subsides. Talks with the U.S. and Europe begin but the country remains a nuclear threat. Pakistan becomes the hotspot in the region because of the weak government there, anti-American sentiment, active terrorist groups and concerns about the security of the country’s nuclear arsenal.
update vierjaarscyclus
Het lijkt er op dat we vlak voor kerstmis punt C hebben bereikt op de vierjaarscyclus zoals we in de vorige post over de vierjaarscyclus meldden (de fasen van de vierjaarscyclus behandelen we na bladzijde 40 in ons boek). Er begint een breed gedragen consensus te ontstaan dat de recessie achter de rug is en de groei terug is, zij het dat de range van de kracht hiervan enorm groot is (pessimisten: circa 2%, optimisten eerder 5%). Dat is een teken dat we rond C zitten. De pauze BC is ontstaan door winstenmingen sinds eind september toen de S&P500 door de 1120-1130 trachtte te breken maar daar steeds op afstuitte, het punt waarbij 50% van het verlies van de Kredietcrisis bearmarkt was goed gemaakt. Of we inderdaad bij punt C zijn blijft helaas voorlopig onzeker. De Coppock indicator (beschreven in ons boek op bladzijde 95-96) geeft aan dat we het dieptepunt gehad hebben rond maart 2008. Normaal zou nog een aanzienlijke verdere stijging moeten optreden naar een hoger niveau dan we in 2004 zagen. Vlak voor die top bereikt wordt hoort dan de aandelenmarkt volgens de vierjaarscyclus in een betrekkelijk vervelende 10-15% correctie te geraken. Volgens het boekje van de vierjaarscyclus is dit nog ongeveer 6 maanden weg, maar aandelenmarkten gaan vaak niet volgens het boekje. Het wordt pas echt erg vervelend als de Coppock indiactor weer zou beginnen te dalen voor hij positief is geworden: dat is een sterk teken dat de economie weg zou zinken in een W-achtige recessie. Maar voorlopig ziet het er nar uit dat de Coppock indicator blijft stijgen.
4 januari 2010
De 10 vragen van Hatzius
Samenvatting visie Hatzius van GS (in polls genoemd als beste economische voorspeller in de VS): Our forecast for 2010 features sluggish GDP growth, employment gains that are too slow to prevent a further modest increase in the unemployment rate, low (and probably falling) core inflation, and a Federal Reserve that “exits” from some unconventional monetary policies but keeps the funds rate at its current near-zero level.
Hatzius had 31 december 10 vragen voor de VS:
1.Zijn de huizenprijzenuitgebodemd? Nee, er gaat nog 5-10% af.
2.Zullen de banken meer gaan lenen? Ja, maar slechts een klein beetje. Het gaat om de verbetering van de leengeneigdheid en die is aan het verbeteren en daarom kan consumptie groeien, maar de groei blijft lager dan normaal.
3.Zal het midden- en kleinbedrijf herstellen? Hoogst onzeker, het zou moeten, maar er is nog geen herstel zichtbaar. Surveys geven te veel herstel big caps aan en zien misère small caps te weinig.
4.Zal werkgelegenheid groeien? Ja, maar heel weinig (100.000 eind Q2). Werkloosheid stabiel. Niet eens met veel economen dat er te veel mensen ontslagen zijn vergeleken met de groei BNP.
5.Zal men meer gaan sparen? Ja, zeker als werkloosheid slechts stabiliseert.
6.Zal inflatie dalen. Ja zeker. Output gap is groot en huren zullen substantieel dalen gezien leegstand.
7.Komt er inflatie door de zwakke dollar? Nee, een 10% val van de dollar leidt tot slechts 0,25% meer inflatie. De dollar staat nu ongeveer op het gemiddelde van de afgelopen twee jaar.
8.Komt er meer fiscale stimulering? Ja zeker, maar niet genoeg om de vergelijking met 2009 positief te maken.
9. Hoe gaat de Fed stoppen met geld drukken? De Fed zal stoppen met actief kopen leningen, maar niet verkopen. Men zal extra reserves bij het bankwezen wegtrekken. De FED zal de rente in 2010 nog niet verhogen.
10. Wordt liquiditeit krapper als FED stopt met aankopen leningen? Ja, maar dat zal de liquiditeit slechts gering beïnvloeden.
Mijn commentaar:
1. Huizenprijzen: in grootste deel van VS zullen huizenprijzen echt door blijven stijgen, maar in probleemgebieden zal men geduld moeten hebben. Voor heel de VS betekent dit dat huizenprijzen niet zulen dalen of in ieder geval minder dan de 5-10% die Hatzius aangeeft.
2.Meer bankleningen? Eens dat het om verandering gaat en niet niveau van kredietverstrekking. Het probleem van het zeer slecht functioneren van de securitisatiemarkt die echt nodig is voor goede kredietgroei wordt vergeten (door bijna iedereen trouwens).
Verder: veel hangt af van groei werkgelegenheid. Die zal beter zijn dan Hatzius aangeeft vermoed ik. Daardoor is de druk van ontschulding in mijn scenario ook minder.
Hatzius had 31 december 10 vragen voor de VS:
1.Zijn de huizenprijzenuitgebodemd? Nee, er gaat nog 5-10% af.
2.Zullen de banken meer gaan lenen? Ja, maar slechts een klein beetje. Het gaat om de verbetering van de leengeneigdheid en die is aan het verbeteren en daarom kan consumptie groeien, maar de groei blijft lager dan normaal.
3.Zal het midden- en kleinbedrijf herstellen? Hoogst onzeker, het zou moeten, maar er is nog geen herstel zichtbaar. Surveys geven te veel herstel big caps aan en zien misère small caps te weinig.
4.Zal werkgelegenheid groeien? Ja, maar heel weinig (100.000 eind Q2). Werkloosheid stabiel. Niet eens met veel economen dat er te veel mensen ontslagen zijn vergeleken met de groei BNP.
5.Zal men meer gaan sparen? Ja, zeker als werkloosheid slechts stabiliseert.
6.Zal inflatie dalen. Ja zeker. Output gap is groot en huren zullen substantieel dalen gezien leegstand.
7.Komt er inflatie door de zwakke dollar? Nee, een 10% val van de dollar leidt tot slechts 0,25% meer inflatie. De dollar staat nu ongeveer op het gemiddelde van de afgelopen twee jaar.
8.Komt er meer fiscale stimulering? Ja zeker, maar niet genoeg om de vergelijking met 2009 positief te maken.
9. Hoe gaat de Fed stoppen met geld drukken? De Fed zal stoppen met actief kopen leningen, maar niet verkopen. Men zal extra reserves bij het bankwezen wegtrekken. De FED zal de rente in 2010 nog niet verhogen.
10. Wordt liquiditeit krapper als FED stopt met aankopen leningen? Ja, maar dat zal de liquiditeit slechts gering beïnvloeden.
Mijn commentaar:
1. Huizenprijzen: in grootste deel van VS zullen huizenprijzen echt door blijven stijgen, maar in probleemgebieden zal men geduld moeten hebben. Voor heel de VS betekent dit dat huizenprijzen niet zulen dalen of in ieder geval minder dan de 5-10% die Hatzius aangeeft.
2.Meer bankleningen? Eens dat het om verandering gaat en niet niveau van kredietverstrekking. Het probleem van het zeer slecht functioneren van de securitisatiemarkt die echt nodig is voor goede kredietgroei wordt vergeten (door bijna iedereen trouwens).
Verder: veel hangt af van groei werkgelegenheid. Die zal beter zijn dan Hatzius aangeeft vermoed ik. Daardoor is de druk van ontschulding in mijn scenario ook minder.
Beware of the bulls
Het blog Bespoke signaleert dat nu 85% van de aandelen in de S&P500 boven het 10 weeks gemiddelde noteert. De bull markt is daardoor heel breed gedragen. Volgens Bespoke stopt de bull markt (voorlopig) als 90% boven het 10 weeks gemiddelde komt.
Bianco signaleert voortdurend dat het aantal pessimistische verhalen van beleggingsadviseurs zorgelijk laag is. Dat is zorgelijk, meestal moet men daarop contrair zijn. De vorige keren dat men op een vergelijkbaar laag aantal pessimisten stond moest men nogal eens toch optimistisch blijven en in aandelen beleggen (bijvoorbeeld juni 2003, 1983)
Ik heb een vakantieplaatje bij de ingang van de boerderij van mijn schoonouders in Australië geplaatst (van een tijdje geleden toen ik nog blond was). Oppassen moest je zeker, want de koeien die ze toen hadden (speciaal geïmporteerd omdat ze goed tegen hitte konden) erg wild waren en flinke hoorns hadden (ja ook de dames). Als je alles van de zonnige kant ziet en dat was natuurlijk het geval toen de foto genomen werd dan moet je oppassen: mooiere kan het niet worden, dus...
3 januari 2010
Sky's the limit
Na de treurnis van Krugman leek het me goed een meer opwekkende column te maken. Het hoofdartikel van de Barron's Sky's the Limit deze week behandelt de opkomst van cloud computing. Als non techneut kan ik moeilijk omschrijven wat het precies inhoudt, maar het is het fenomeen dat men steeds meer rechtstreeks software op het internet gebruikt en ook rechtstreeks data op het internet opslaat in plaats van in eigen softwaresystemen. Het bedrijf Salesforce is leidend op dit terrein (een geweldig verhaal voor de lange termijn voor dit bedrijf maar op 125 keer de winst is dit vermoedelijk al enisgzins ingeprijsd. Overigens als het cloud computing verhaal echt zo sterk is als Barron's suggereert kan Salesforce toch nog koopwaardig zijn voor de beleger op lange termijn). Het is ook gunstig voor Google, Apple en Cisco, maar potentieel enigszins desastreus voor software applicatiebedrijven als Oracle en SAP.
Cloud computing gaat de toepassing van software enorm veel goedkoper maken. In ons boek stellen we dat vanaf 2003 de gunstige langdurige derde fase van de productiviteitsstijging van de ICT Revolutie is gestart en cloud computing is een nieuwe krachtige aanwijzing dat we in die derde fase zitten.
N.B. Cloud computing maakte bijvoorbeeld mogelijk dat een non techneut als ik die terugschrok voor het maken van een website via de softwarehulp van Google veel eenvoudiger dan gedacht dit blog kon neerzetten.
Cloud computing gaat de toepassing van software enorm veel goedkoper maken. In ons boek stellen we dat vanaf 2003 de gunstige langdurige derde fase van de productiviteitsstijging van de ICT Revolutie is gestart en cloud computing is een nieuwe krachtige aanwijzing dat we in die derde fase zitten.
N.B. Cloud computing maakte bijvoorbeeld mogelijk dat een non techneut als ik die terugschrok voor het maken van een website via de softwarehulp van Google veel eenvoudiger dan gedacht dit blog kon neerzetten.
Krugman en de crises
Morgen gaat Krugman praten over crises in zijn Nobelprijslezing (blog Calculated Risk wees op de verwijzing http://www.princeton.edu/~pkrugman/CRISES.pdf).
Krugman zegt dat Reinhardt en Rogoff (Reinhart, Carmen and Rogoff, Kenneth 2009, This Time is Different: Eight Centuries of Financial Folly, Princeton) aantonen dat het deze keer anders is: financiële crises verlopen volgens het gemiddelde pad zoals door hun gepresenteerd. En degenen die denken dat het deze keer anders verloopt krijgen hetzelfde lid op de neus als de Duitse generaal aan het begin van de film De langste dag. Daarin moet hij in een scenarioanalyse de rol van de Amerikaanse opperbevelhebber spelen. Dat doet hij door te stellen: we moeten een verrassingsaanval uitvoeren, niet op Calais maar op Normandië. Daarna stelt hij: dat gaan de Amerikanen nooit doen. Als het dan toch gebeurt kan hij zich wel voor de kop slaan, natuurlijk, Normandië. Zo is het ook bij de huidige crises: natuurlijk moest het zo gaan en gaat het zoals in andere financiële crises. We komen nu in de derde fase. Dat is de fase waarin een aanval op de valuta gedaan wordt: dat gebeurt altijd en nu is het de beurt aan de dollar om te vallen. De korte rente explodeert dan, de valuta wordt waardeloos en als je geluk hebt ben je dan zo concurrerend dat via exportherstel je weer boven jan komt à la het VK: daar mogen ze een standbeeld neerzetten voor Soros omdat hij het pond uit het ERM (toenmalig stelsel van Europese valuta's als voorbereiding voor de euro) speculeerde en daardoor het VK via een ondergewaardeerd pond op kon bloeien.
Nu zijn de kapitaalmarkten ingestort en in tegenstelling tot een instrorting van de valuta heeft dat alleen maar negatieve consequenties.
Daarom is de Amerikaanse crisis er een die voor altijd gaat doorduren, net als Japan na 1990.
Krugman pleit daarom ook al tijden voor veel grotere en langdurigere overheidsstimulering dan Obama nu in het vooruitzicht stelt.
Mijn commentaar: Krugman presenteert een curieuze ombuiging van wat "this time is different"zou moeten zijn. Het als een fenix verrijzen uit de as na een crises zoals Krugman wel aangeeft als normaal voor Emerging Markets is ook normaal voor westerse landen. Het achterwege blijven van een aanval op de dollar noemt hij als negatief, een wel heel curieuze omkering van de waarheid: door het uitblijven van een dollarcrash (logisch: niet alleen Amerika maar heel de wereld had dezelfde Kredietcrisis, niet alle landen kunnen hun valuta laten vallen) kon de rente naar 0 gebracht worden, de fiscale stimulering internationaal heel groot worden en was er toch een flinke bijdrage aan de Amerikaanse groei door verbetering van het tekort op de lopende rekening van de VS.
Normaal is dat golven naar beneden en dan naar boven gaan. Hoe meer de golven naar beneden gaan, des te groter is de beleidsreactie van overheden en centrale banken. Daardoor lopen de meeste golven ongeveer hetzelfde. Je moet dus uitleggen waarom deze keer de beleidsreacties minder sterk kunnen zijn dan nodig is gezien de neergang van de golf. Dat is een zeer zwak verhaal: de beleidsreacties konden juist groter dan normaal zijn omdat de valuta's niet verdedigd hoefden te worden en het uitgangspunt van de overheidsfinanciën in de meest getroffen landen extreem goed in orde waren (de VS, het VK, Ierland, Spanje). Uiteraard staand de overheidsfinanciën in de genoemde landen er minder goed voor, maar dat is alleen belangrijk als inderdaad die volgende naschok komt zoals Krugman vindt dat moet komen. Dan komt er opnieuw een forse beleidsreactie van overheden en centrale banken, want men kent het verhaal van de depressie: te vroeg de tekorten geforceerd terugdringen is fataal (ervaring VS na 1937, Japan na 1997) en bekend bij alle beleidsmakers.
Door die bekendheid met de depressie kwamen er nu dan ook heel andere maatregelen: veel snellere rentedaling, veel meer en vooral eerdere kwantitatieve geldverruiming.
Maar als meest gunstige factor is de onderliggende trend van de reële economie van de afgelopen jaren: enorme groei in grote Emerging Markets (en daarmee de opkomst van de Aziatische consument) en de zeer hoge productiviteitsstijging in o.a. de VS (door de uitwerking van alle ideeën van de ICT en Groene Revolutie via internet etc. en natuurlijk vooral de opstelling van de mensen in de huidige tijdgeest: men moet werken voor de kost, het bedrijfsleven in de weg staan om winstgevendheid te verbeteren mag niet, de overheid mag niet zonder plan maar raak geld uitgeven etc). De laatste kwartalen lieten niet voor niets torenhoge productiviteiststijging zien in de VS. De winstgevendheid van het bedrijfsleven is hersteld in 2010.
N.B. het verhaal van de Duitse generaal illustreert het nut van scenarioanalyse. Ik denk echt dat Krigman te pessimistsich is. Maar als pensioenfonds moet je hier niet 100% op inzetten: d.w.z. bouw bescherming in via een goede match van het renterisico.
Krugman zegt dat Reinhardt en Rogoff (Reinhart, Carmen and Rogoff, Kenneth 2009, This Time is Different: Eight Centuries of Financial Folly, Princeton) aantonen dat het deze keer anders is: financiële crises verlopen volgens het gemiddelde pad zoals door hun gepresenteerd. En degenen die denken dat het deze keer anders verloopt krijgen hetzelfde lid op de neus als de Duitse generaal aan het begin van de film De langste dag. Daarin moet hij in een scenarioanalyse de rol van de Amerikaanse opperbevelhebber spelen. Dat doet hij door te stellen: we moeten een verrassingsaanval uitvoeren, niet op Calais maar op Normandië. Daarna stelt hij: dat gaan de Amerikanen nooit doen. Als het dan toch gebeurt kan hij zich wel voor de kop slaan, natuurlijk, Normandië. Zo is het ook bij de huidige crises: natuurlijk moest het zo gaan en gaat het zoals in andere financiële crises. We komen nu in de derde fase. Dat is de fase waarin een aanval op de valuta gedaan wordt: dat gebeurt altijd en nu is het de beurt aan de dollar om te vallen. De korte rente explodeert dan, de valuta wordt waardeloos en als je geluk hebt ben je dan zo concurrerend dat via exportherstel je weer boven jan komt à la het VK: daar mogen ze een standbeeld neerzetten voor Soros omdat hij het pond uit het ERM (toenmalig stelsel van Europese valuta's als voorbereiding voor de euro) speculeerde en daardoor het VK via een ondergewaardeerd pond op kon bloeien.
Nu zijn de kapitaalmarkten ingestort en in tegenstelling tot een instrorting van de valuta heeft dat alleen maar negatieve consequenties.
Daarom is de Amerikaanse crisis er een die voor altijd gaat doorduren, net als Japan na 1990.
Krugman pleit daarom ook al tijden voor veel grotere en langdurigere overheidsstimulering dan Obama nu in het vooruitzicht stelt.
Mijn commentaar: Krugman presenteert een curieuze ombuiging van wat "this time is different"zou moeten zijn. Het als een fenix verrijzen uit de as na een crises zoals Krugman wel aangeeft als normaal voor Emerging Markets is ook normaal voor westerse landen. Het achterwege blijven van een aanval op de dollar noemt hij als negatief, een wel heel curieuze omkering van de waarheid: door het uitblijven van een dollarcrash (logisch: niet alleen Amerika maar heel de wereld had dezelfde Kredietcrisis, niet alle landen kunnen hun valuta laten vallen) kon de rente naar 0 gebracht worden, de fiscale stimulering internationaal heel groot worden en was er toch een flinke bijdrage aan de Amerikaanse groei door verbetering van het tekort op de lopende rekening van de VS.
Normaal is dat golven naar beneden en dan naar boven gaan. Hoe meer de golven naar beneden gaan, des te groter is de beleidsreactie van overheden en centrale banken. Daardoor lopen de meeste golven ongeveer hetzelfde. Je moet dus uitleggen waarom deze keer de beleidsreacties minder sterk kunnen zijn dan nodig is gezien de neergang van de golf. Dat is een zeer zwak verhaal: de beleidsreacties konden juist groter dan normaal zijn omdat de valuta's niet verdedigd hoefden te worden en het uitgangspunt van de overheidsfinanciën in de meest getroffen landen extreem goed in orde waren (de VS, het VK, Ierland, Spanje). Uiteraard staand de overheidsfinanciën in de genoemde landen er minder goed voor, maar dat is alleen belangrijk als inderdaad die volgende naschok komt zoals Krugman vindt dat moet komen. Dan komt er opnieuw een forse beleidsreactie van overheden en centrale banken, want men kent het verhaal van de depressie: te vroeg de tekorten geforceerd terugdringen is fataal (ervaring VS na 1937, Japan na 1997) en bekend bij alle beleidsmakers.
Door die bekendheid met de depressie kwamen er nu dan ook heel andere maatregelen: veel snellere rentedaling, veel meer en vooral eerdere kwantitatieve geldverruiming.
Maar als meest gunstige factor is de onderliggende trend van de reële economie van de afgelopen jaren: enorme groei in grote Emerging Markets (en daarmee de opkomst van de Aziatische consument) en de zeer hoge productiviteitsstijging in o.a. de VS (door de uitwerking van alle ideeën van de ICT en Groene Revolutie via internet etc. en natuurlijk vooral de opstelling van de mensen in de huidige tijdgeest: men moet werken voor de kost, het bedrijfsleven in de weg staan om winstgevendheid te verbeteren mag niet, de overheid mag niet zonder plan maar raak geld uitgeven etc). De laatste kwartalen lieten niet voor niets torenhoge productiviteiststijging zien in de VS. De winstgevendheid van het bedrijfsleven is hersteld in 2010.
N.B. het verhaal van de Duitse generaal illustreert het nut van scenarioanalyse. Ik denk echt dat Krigman te pessimistsich is. Maar als pensioenfonds moet je hier niet 100% op inzetten: d.w.z. bouw bescherming in via een goede match van het renterisico.
2 januari 2010
Dubai
Ik zag zaterdag een rapportage over de opkomst van de kunsthandel in Dubai. Net als Singapore plant de oncorrupte heerser wat goed is voor het land. Daarbij moet het leefklimaat zodanig worden dat iedereen er wil wonen en niet tijdelijk zoals nu wel erg veel het geval is. Dubai moet daarom een cultureel centrum worden. Abu Dhabi zet hier overigens nog zwaarder op in. Je ziet de westerlingen kunst aan de man brengen, nu nog op kleine schaal, maar er is zo veel surpluskapitaal dat het voor Christies rendabel is zwaar op Dubai in te zetten. De baas van Christies in Dubai zei: het is ongelooflijk hoe weinig er aan de muren hangt in al die nieuwe appartementen.
In de film zag je hoe de moderne, vaak arabische, kunst voor hoge prijzen gekocht werd.
Dubai blijft een vreemd fenomeen. Er werd geld als water verdiend en die tijd zal waarschijnlijk wel weer terugkeren. Bijna iedereen vindt Dubai een soort nepstaat: je lijkt op te moeten passen anders duw je de decors in de filmset van de hoge gebouwen zo maar om. Slechts 10% van de bewoners is autochtoon. Het is raar dat midden in de woestijn er zo veel waterverslindende projecten zijn. Een te groot deel van het openbare leven speelt zich af in hotels.
Dubai is de Arabic dream en trekt daardoor veel creatief talent aan. De nieuwe inwoners leven meestal slechts een bepaalde tijd van het jaar in Dubai en de rest in bijvoorbeeld Londen. Vader verdient het geld in Dubai en de rest van het gezin woont liever niet in Dubai, maar die aversie tegen Dubai is zienderogen af aan het nemen (o.a. door slimme projecten als het bevorderen van kunst).
Komt het goed met de schulden van Dubai? Net als bij Griekenland hebben de kapitaalkrachtige buren te veel last van een faillissement. De verzekeringspremie op leningen van Abu Dhabi is flink gestegen. Die renteverhogende invloed kost Abu Dhabi meer dan af en toe $ 10 miljard toestoppen. Bovendien is de sjeik van Abu Dhabi de oudere broer van de sjeik van Dubai. Na wat vermanende woorden zal de oudere broer de jongere wel weer uit de brand helpen.
Zonder twijfel is er te veel gespeculeerd in vastgoed in Dubai. Daarvan moet veel verkeerd zijn. Als je het hoogste gebouw ter wereld neerzet (zie foto van burj Khalifa Dubai) brengt deze hoogmoed de economie vaak ten val voor het is afgebouwd (Empire State Building in 1933 bijvoorbeeld). Door de snel groeiende bevolking, de opkomst van het toerisme en het surplus aan oliedollars bij de buren moet het overaanbod uiteindelijk wel weg te werken zijn.
India op 2 bij a dash of insight
Technisch is India ineens zeer hoog binnengekomen bij het goed werkende selectiemodel van a dash of insight (http://oldprof.typepad.com/a_dash_of_insight/2009/12/etf-update-investing-in-india.html). Fundamenteel krijgt India ook de zegen.
(http://www.fool.com/investing/international/2009/12/09/read-this-before-you-buy-india.aspx)
India is het land met het meeste human capital. De regering is nu een plus. De gebrekkige infrastructuur houdt het land nog terug: industriële productie kan 10-12% hoger zijn als de nutsbedrijven betrouwbaar zijn. Dan pas is India echt concurrerend als industrienatie, gelijk met China. India is het land van entrepreneurs, veel meer dan China en Europa.
Van link Motley Fool over India:
India is people
Shah pointed out that human capital is one of India's most compelling global competitive advantages. The country is huge, young, and English-speaking. Yes, it needs to improve its educational system, but the foundation for decades of growth through entrepreneurship is here.
Shah said, if you factor out India's four most underdeveloped provinces, the country has matched China's growth over the past 15 years. And while he acknowledged that it's not realistic to pull the laggards out of any data set, he wanted to show us that even though India's development has been uneven, the country is just as capable as China of torrid growth.
What's more, India achieved this impressive growth despite its atrocious communication, energy, and transportation infrastructure. Yet Shah -- like almost everyone else we've met on this trip -- is optimistic that these issues will be solved and that once they are, India's true potential will be unlocked. For example, Shah thinks manufacturing costs in India could come down 10% to 12% with the establishment of a reliable power grid. This infrastructure would allow factories to run 'round the clock and not depend their own generators and fuel. That cost reduction could make India competitive with China and other manufacturing economies, opening up a sector for job growth and development.
Can it happen?
Something similar has already happened in the telecommunications sector. A decade ago, India's regulated fixed-line provider offered woefully poor service, and customers had to wait years to get a telephone. Now, the deregulated mobile sector provides some of the world's best service at some of the world's lowest prices. Efficient per-second billing allows even cash-strapped Indians to own phones.
The secret of this success was the introduction of competition to the marketplace and the establishment of partnerships between well-capitalized foreign companies, such as Vodafone (NYSE: VOD) and SingTel, with nascent domestic providers that had local knowledge.
It's that combination of foreign capital and local knowledge that Shah thinks can be replicated to drive growth for many years. He's hopeful that it will because foreign capital, despite recent volatility, continues to come to India and because the next generation of Indian entrepreneurs is increasingly staying in India to work rather than moving to the United States or Europe.
"Where will the next Intel and Microsoft come from?" Shah asked rhetorically. "It has to be East Asia." That's because the region is capital-rich and has to innovate to solve basic problems at low cost, he explained.
N.B. winnende sectoren volgens a dash of insight: telecom en farma naast op 1 semiconductors en verder staal. Landen: 1. India, 2. China, 3. Mexico.
(http://www.fool.com/investing/international/2009/12/09/read-this-before-you-buy-india.aspx)
India is het land met het meeste human capital. De regering is nu een plus. De gebrekkige infrastructuur houdt het land nog terug: industriële productie kan 10-12% hoger zijn als de nutsbedrijven betrouwbaar zijn. Dan pas is India echt concurrerend als industrienatie, gelijk met China. India is het land van entrepreneurs, veel meer dan China en Europa.
Van link Motley Fool over India:
India is people
Shah pointed out that human capital is one of India's most compelling global competitive advantages. The country is huge, young, and English-speaking. Yes, it needs to improve its educational system, but the foundation for decades of growth through entrepreneurship is here.
Shah said, if you factor out India's four most underdeveloped provinces, the country has matched China's growth over the past 15 years. And while he acknowledged that it's not realistic to pull the laggards out of any data set, he wanted to show us that even though India's development has been uneven, the country is just as capable as China of torrid growth.
What's more, India achieved this impressive growth despite its atrocious communication, energy, and transportation infrastructure. Yet Shah -- like almost everyone else we've met on this trip -- is optimistic that these issues will be solved and that once they are, India's true potential will be unlocked. For example, Shah thinks manufacturing costs in India could come down 10% to 12% with the establishment of a reliable power grid. This infrastructure would allow factories to run 'round the clock and not depend their own generators and fuel. That cost reduction could make India competitive with China and other manufacturing economies, opening up a sector for job growth and development.
Can it happen?
Something similar has already happened in the telecommunications sector. A decade ago, India's regulated fixed-line provider offered woefully poor service, and customers had to wait years to get a telephone. Now, the deregulated mobile sector provides some of the world's best service at some of the world's lowest prices. Efficient per-second billing allows even cash-strapped Indians to own phones.
The secret of this success was the introduction of competition to the marketplace and the establishment of partnerships between well-capitalized foreign companies, such as Vodafone (NYSE: VOD) and SingTel, with nascent domestic providers that had local knowledge.
It's that combination of foreign capital and local knowledge that Shah thinks can be replicated to drive growth for many years. He's hopeful that it will because foreign capital, despite recent volatility, continues to come to India and because the next generation of Indian entrepreneurs is increasingly staying in India to work rather than moving to the United States or Europe.
"Where will the next Intel and Microsoft come from?" Shah asked rhetorically. "It has to be East Asia." That's because the region is capital-rich and has to innovate to solve basic problems at low cost, he explained.
N.B. winnende sectoren volgens a dash of insight: telecom en farma naast op 1 semiconductors en verder staal. Landen: 1. India, 2. China, 3. Mexico.
1 januari 2010
Gelukkig 2010: leading indicators voor groei werkgelegenheid VS verbeteren sterk
De nieuwe aanvragen voor een werkgelegenheidsuitkering zijn de vorige week opnieuw fors gedaald. Ze zijn nu eindelijk op een niveau aangekomen dat groei van de werkgelegenheid is te verwachten. Dat moet ook, want de ISM cijfers voor werkgelegenheid geven dat al twee maanden aan en in het verleden duurde het nooit langer dan twee maaanden voor de werkgelegenheid inderdaad ging groeien. Een andere zeer belangrijke leading indicator voor de groei van de werkgelegenheid is de groei van het aantal uitzendkrachten. Die is onverwacht (nou ja, wie de koers van Randstad volgt zal wel niet van zijn stoel rollen) snel omhoog aan het vliegen.
Kortom de werkegelegenheidsgroei in de VS hoort vanaf januari 2010 positief te zijn.
Werkgelegenheidsgroei is zeer belangrijk om het economisch herstel degelijker (sustainable) te maken. Als de werkloosheid daalt, gaat men vrijwel nooit méér sparen en is er weinig gevaar dat door deleveraging (ontschulding) de consumptie te veel geremd wordt. De wet van Okun geeft al aan hoe belangrijk afname van de werkloosheid is: de economische groei in de VS is volgens de wet van Okun 3% - 2* de afname van de werkloosheid. Dus als de werkloosheid in 2010 1% afneemt zit men al snel op 5% groei.
Kortom de werkegelegenheidsgroei in de VS hoort vanaf januari 2010 positief te zijn.
Werkgelegenheidsgroei is zeer belangrijk om het economisch herstel degelijker (sustainable) te maken. Als de werkloosheid daalt, gaat men vrijwel nooit méér sparen en is er weinig gevaar dat door deleveraging (ontschulding) de consumptie te veel geremd wordt. De wet van Okun geeft al aan hoe belangrijk afname van de werkloosheid is: de economische groei in de VS is volgens de wet van Okun 3% - 2* de afname van de werkloosheid. Dus als de werkloosheid in 2010 1% afneemt zit men al snel op 5% groei.
Gelukkig 2010: Goldman Sachs Analyst Index belooft 6% groei
De GSAI (Goldman Sachs Analyst Index) voor de VS schoot omhoog over december van 50,7 naar 65,7. Deze index geeft aan hoe positief de verhalen zijn die het bedrijfsleven doorgeeft aan de analisten. De GSAI correleert redelijk sterk met de ISM, de toonaangevende index van het producentenvertrouwen in de VS. De GSAI is wilder en GS waarschuwt ervoor niet te veel te lezen in de uitkomsten van de GSAI, maar zo'n sprong in de GSAI over de volle breedte van onderwerpen (nieuwe orders gigantisch sterk, forse verbetering t.o.v. november, verkopen veel beter, werkgelegenheidsgroei veel minder slecht, investeringen sterk etc.) betekent dat de ISM volgende week flink omhoog gaat (57-58?) en dat deze goede kans heeft in januari verder op te lopen.
Allerlei indicatoren voor de economie, maar vooral voorraden, wijzen op sterke groei in de VS in het vierde kwartaal (5%+). De GSAI wijst nu op 6%(+?) groei in het eerste kwartaal van 2010 (de + onstaat als het voorraadherstel in het vierde kwartaal niet zo sterk is als voorlopig is gepubliceerd).
Allerlei indicatoren voor de economie, maar vooral voorraden, wijzen op sterke groei in de VS in het vierde kwartaal (5%+). De GSAI wijst nu op 6%(+?) groei in het eerste kwartaal van 2010 (de + onstaat als het voorraadherstel in het vierde kwartaal niet zo sterk is als voorlopig is gepubliceerd).
Abonneren op:
Posts (Atom)