Wannneer onttrek je je aan het Nieuwe Normaal?

Patrick Arthus heeft vier criteria waaraan voldaan moet zijn, wil een land een beetje meekunnnen met de groei in de wereld.

Huishoudens moeten hun schulden kunnen laten stijgen en daartoe bereid zijn
Het bedrijfsleven moet voldoende winstgevend zijn om extra te kunnen investeren als ze extra vraag zien
Het land moet een aanzienlijk deel van BNP naar Opkomende Landen en grondstoffenlanden exporteren
De overheidstekorten hoeven niet al te drastisch verminderd te worden
Het enige westerse land dat aan alle criteria voldoet is Nederland (!), maar Arthus heeft Korea en Singapore niet meegenomen die ongetwijfeld ook zouden kwalificeren.
Drie van de vier criteria in orde: Duitsland, Canada, Australië. Die horen ook nog in het Oude Normaal volgens Arthus.

Wel of niet leveren aan Emerging Markets maakt heel wat uit voor de verwachte omzetgroei. De 10 bedrijven in de Dow Jones die veel exporteren is volgens Lahart in de WSJ de verwachte omzetgroei volgend jaar 8,3%, voor de 10 met de minste export (de nieuw normalen) slechts 1,6%.

creatief boekhouden bij Europese stress test

De Wall Street Journal (http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704392104575475520949440394.html?mod=WSJ_hp_us_mostpop_read Europe's Bank Stress Tests Minimized Debt Risk) had een artikel dat o.a. de Franse banken toch wel heel erg terughoudend waren geweest met het melden van staatsleningen van Spanje en Griekenland. De stress testen waren voor de grootste Franse banken met 80% van de Franse bankactiva. Aan de BIS was gerapporteerd dat alle Franse banken voor € 35 miljard aan Spaanse staatsleningen en voor € 20 miljard aan Griekse staatsleningen hadden. In de stress testen van de vier grootbanken had men ineens maar € 11,6 miljard Grieksen en € 6 miljard Spaanse leningen.
Beleggers vertrouwen deze grote verdwijntruc niet erg. De banken dachten dat ze netto bezittingen op moesten geven en niet bruto bezittingen (bijvoorbeeld inclusief colateral), zo legden ze uit.
Barclays kreeg het in het artikel ook zwaar te verduren, hoe plotseling hun Italiaanse en Spaanse leningen wonderbaarlijk gekrompen waren.

Patrick Arthus: economie prut, maar aandelen OK

Vanmorgen kwam Patrick Arthus, de grote goeroe van Natixis langs, inclusief zijn presentatie met honderden grafieken zoals altijd. Hij had een verfrommeld spiekblaadje bij zich voor de lijn van zijn verhaal en welk nummer het bijhorend plaatje had. Hij weet altijd trefzeker te zeggen dat grafiek nummer 236 aangeeft dat hij gelijk heeft. Als je dan tegenwerpingen hebt laat hij grafie 84 zien die nog eens onderstreept dat dingen anders zijn dan ik denk. Hij was de laatste tijd veel op reis door Azië en had daardoor zijn blaadje niet kunnen verversen.
Patrick Arthus is een enthousiaste verteller en alhoewel ik het vaak met hem oneens ben, luister ik graag naar zijn verhalen.

De laatste tijd komen er bijna dagelijks mensen langs of lees ik artikelen die proberen mij verder in te wijden in de leer van het Nieuwe Normaal. Ik ben al zo ver dat ik dit accepteer voor de landen die te veel schulden hebben, maar ik geloof nog steeds in redding voor de mensheid (het Nieuwe Normaal begint dus aardig in de prijzen verdisconteerd te raken).

Arthus was in opperbeste stemming, hij zat te glimmen van trots: de groei in de VS etc was net zo veel afgezwakt als voorspeld.
Nu is de afzwakking in China aan de beurt. De afzwakking van de groei in Azië is enorm geweest, veel groter dan de meeste mensen nu denken. Dat momentum moet niet lang doorzetten, maar twee kwartalen zeer lage groei ga je nu echt wel krijgen. Het neerwaarts momentum is nu sterker dan na Lehman.
Centrale banken in Azië moeten snel ingrijpen, anders worden de consequenties te groot. Korea is inderdaad kredietverlening aan particulieren aan het versoepelen. Korea zit met de handen in het haar met de schommelingen van de valuta en de invloed hiervan op export. De te grote afhankelijkheid van de export zorgt in Azië voor steeds grotere fluctuaties in de groei. Dat is instabiel. Consumptie moet worden aangezwengeld.
De lagere groei in Azië is hoofdschuldige voor afzwakking groei wereldhandel van 10% naar 5%.

Er komt geen receessie in de VS, ook al zal de spaarquote geleidelijk van de huidige 6% naar 8% gaan (nodig gezien het verband tussen bezittingen/inkomen). Als de spaarquote snel naar 9%+ gaat wel.
De verdeling van het inkomen in de VS gaat helemaal fout: er gaat te weinig naar de werknemers en er gaat steeds meer naar winsten van het bedrijfsleven, die deze winsten gebruikt om minder afhankelijk te worden van bankleningen en voor het oppotten van cash tegen 0%. Men schept geen banen, daardoor komt er geen loongroei (eerder ontstaan zo pacten om lonen te verlagen zoals bij GM). Zo blijft de consumptiegroei marginaal.
Dit verkeerde income sharing model klopt volgens het Nieuwe Normaal. Zo gaat het al twinitg jaar in Japan, waar geen werkgelegenheidsgroei optrad hoeveel de winstmarges ook stegen. In Japan wilde men tegen elke prijs bankleningen afbouwen , geen banen scheppen en winst maximaliseren.
Men kon in de VS overigens wel snel hogere productiviteitsstijging bewerkstelligen en daardoor kwam er een groter winstherstel dan in Japan. Als men Japan volgt met het Nieuwe Oppotten in het Nieuwe Normaal duurt het nog decennia voor er goede groei van de werkgelegenheid komt, hoe hoog de winstmarges zijn en de marginale werknemer ook aan winst oplevert (want er is geen uitzicht op extra omzet als je extra mensen aanneemt). Men denkt dus meer aan continuïteit dan aan winstmaximalisatie).

Ondanks al dat economische pessimisme was hij toch positief op aandelen, omdat men met enige vertraging de winst(voorspellingen) zal volgen. De risicopremie is veel te hoog en daarom moet de koerswinstverhouding met 3 omhoog.
Ook credits konden Arthus bekoren, waar de defaults harder dalen dan voorspeld door de rating bureaus. Op de credit obligatiemarkt vecht men voor elk basispunt, bij bankleningen gaat het alleen maar om risicoaversie en niet lenen. Een wereld van verschil.
Wel negatief was hij op Spaanse staatsleningen. Die halen de kerst van 2018 niet. Griekenland klapt al over twee jaar als de rente dan niet onder de 5,5% is gekomen.
Ook Franse staatsleningen kunnen maar beter in de vuilnisbak. Alleen Italië is echt een koopje, daar komt alles op zijn pootjes te recht (Positief op Italië: primair overheidstekort hoeft maar 1% omlaag, veel en veel minder dan Spanje (8%) of Frankrijk (6%)).

De dollar reageert sinds 2008 op de aversie voor liquiditeitsrisico en correleert daarom 0,98 met de volatiliteit (VIX). Slechte tijden gaan daarom samen met een sterkere dollar.

banenmarkt VS

BCA: er komt sterke groei werkgelegenheid in VS

Zhao van BCA ziet de werkgelegenheid met zo'n 3% groeien in de VS eind 2011. Dat zou dan leiden tot een kleine daling van de werkloosheid tot net onder de 9% (veel ontmoedigde mensen gaan dan weer werk zoeken, waardoor de werkloosheid veel minder daalt dan 3% -/- de groei van de beroepsbevolking).
Hij is wel beducht voor het Niuew Normaal en denkt daarom dat er minder werkgelegenheidsgroei komt dan zijn modellen zeggen. Het hangt allemaal af van de winstmarges bij bedrijven. Als die instorten vanwege een nieuwe recessie, dan komt er helemaal geen werkgelegenheidsgroei.
Als de winstmarges ongeveer blijven wat ze nu zijn, dan gaat de werkgelegenheid flink groeien als het bedrijfsleven uit is op het maximaliseren van de winst (meestal is dat zo, maar in het Nieuw Normaal gaat men eerder voor cash vergaren). Op het ogenblik maakt men uitzonderlijk veel winst per werknemer en dat betekent dat de marginale nieuwe werknemer erg winstgevend zal zijn volgens de verwachtingen. Dus om de winst te maximalisren moeten bedrijven flink extra mensen aannemen.
De stijging van de winstmarge leidt na ongeveer 12 maanden tot extra groei van de werkgelegenheid.Probleem is wel dat de laatste decennia de stijging van de winstmarge heel groot moet zijn om te kunnen leiden tot flinke groei van de werkegelegenheid. Het afelopen jar steeg de winstmarge uitzonderlijk veel, dus zelfs bij gematigde reactie op verbetering van de marges zal de wrkgelegenheid gaan groeien. Dat is nodig, want zonder werkgelegenheidsgroei is er geen groei van de consumptie en kom je in recessie.
Het basisscenario is echter een flink vertraagde reactie op de stijgende winstmarges die gaat leiden tot goede groei van de werkgelegenheid. Volgens BCA komt die groeiversnelling in de werkgelegenheid eerder dan de mensen denken.
Verder stelt BCA ook, dat een en ander heel goed is voor de beurzen. Bij 9%+ werkloosheid hoort een 20%+ beurs.

Werkgelegenheidsgroei VS valt mee

Los van de weer ontslagen volkstellers groeide het aantal werkenden volgens de voorlopige schatting van het Establishment Survey vorige maand met 60.000 in de VS. Gezien de alom aanwezige somberheid over de Amerikaanse economie had men zich schrap gezet voor een rampzalig cijfer. Ook de cijfers van de vorige maanden werden zo'n 123.000 naar boven bijgesteld.
Dat zijn matige cijfers, sinds april is de werkgelegenheidsgroei maar 60% van het niveau van januari/maart en dat mag niet in deze fase van het economisch herstel. Er moet dan geen afzwakking zijn, maar een verdere stijging (met als gevolg een flink inzakken van de productiviteitsgroei).

Er waren enkele lichtpuntjes: het aantal uitzendkrachten groeide weer en dat is een leading indicator voor werkgelegenheidsgroei, de overheid bleef ambtenaren ontslaan, maar wel op een lager pitje maar vooral het Household Survey was goed.
Het Household Survey is een enquete onder 5000 gezinnen waaruit het werkeloosheidscijfer wordt gedestilleerd. Dat survey is te klein om een heel precieze meting van de werkegelegenhiedsgroei te doen, maar in de tijd lopen Establishment Surveu en Household Survey aardig met elkaar mee, vooral na herzieningen.
In het Household Survey groeide de werkegelegenheid met 290.000 en is er geen sprake van afnemende werkgelegenheidsgroei na maart. Dat kan alleen maar waar zijn als er meer mensen hun eigen bedrijf begonnen dan verondersteld wordt in het Establishment Survey (via de duistere schattingen van het birth/death model van vorige maand 115.000). Dat zou goed kunnen. Maar zelfs dan is de werkgelegenheidsgroei onvoldoende om Bernanke af te houden van verdere monetaire stimulering.

Picasso

Na de Sagrada Familia kerk is het Picassomuseum het drukst bezochte stukje cultuur van Barcelona. Een enorme rij wachtenden ontneemt je bijna de moed om het museum te gaan bezoeken. De rij, keurig in het gelid omdat iedereen tegen de muur aan ging staan om enigzins aan de stralen van de koperen ploert te ontkomen, leidde toch in een redelijke tijd tot de werken van Picasso uit vooral zijn jeugd en 1957.
Het museum drijft op de enorme inspanningen vanaf 1960 van de secretaris van Picasso, Sabartes.
Na zijn dood in 1968 gaf Picasso een flink aan tal kunstwerken uit zijn studie van het werk Las Meninas van Velazquez.
De bekendste kunstwerken van Picasso hangen niet in het museum, dat is alleen voorbehouden aan de allerrijkste musea en personen in de wereld.
Toch is het een interessant museum dat terecht heel goed bezocht wordt.

2 werken van de serie Spaanse postzegels uit 1978 over Picasso hangen in het museum.
Het eerste is een portret van een dokter aan een ziekbed, een schildeerij dat Picasso op zijn veertiende schilderde en toen de tweede prijs won in de nationale competitie van dat jaar, een ongelooflijke prestatie voor een veertienjarige.

Het andere is een portret van Sabartes. Hij had in 1938 aan Picasso een portret gevraagd, waarbij hij enigszins moest lijken op Philips II vond hij en Picasso gaf hem dat in 1939. Zowaar het lijkt enigszins.

geen kabinet is walhalla

Wilders heeft het verstandige besluit genomen dat Nederland geen rechts kabinet nodig heeft. Daarvoor is immers het CDA te onbetrouwbaar (zeker vergelken bij een dictaroriaal gestuurde partij als de PVV). In die situatie zou Klink zo maar kunnen zeggen wat hij denkt, dat is echt alleen maar voorbehouden aan Wilders. Hij eiste een totale onderwerping van Klink aan Wilders, nadat het CDA dat ook al wilde. Daar die rare Klink dat niet wilde (waar blijft dat schot door de knieën?) , komt er nu geen kabinet.

Gelukkig maar. De kiezer heeft gesproken en die wilde helemaal geen regering. De kiezer heeft en masse, nog nooit eerder met zo veel enthousiasme, gestemd voor partijen die niet willen regeren. Het anti islam geluid moet beter gehoord worden en het anti bonus graaiers geluid ook. Dat leidt tot een land zonder regering.

Is dat erg? Helemaal niet. Het demissionaire kabinet Zijlstra (1966-1967) is tijden lang met kop en schouders als beste kabinet beoordeeld door wetenschappers. Wat waren dat goede tijden voor de kiezer! Natuurlijk willen we terug naar zo'n geweldige regering.
We hebben nu bijna weer zo'n regering. Deze zal echt niets ondernemen en dat is precies wat deze tijd nodig heeft. Rutte cum suibus willen de economische groei kapotbezuinigen inclusief decimering ontwikkelingshulp en cultuur. Het bergotingstkekort daalt via niets doen (de specialiteit van het CDA) door de meevallende groei van zelf en zonder nieuwe hobbies om extra geld uit te geven gaat het helemaal goed met het begrotingstekort.
De Nederlandse kiezer heeft dat prima gezien. Asjeblief geen nieuwe regering, dat is het beste wat er kan gebeuren. Gewoon niets doen en flink mopperen op kutmarokkanen en bonusgraaiers, dat is precies wat we nodig hebben.
De gevestigde partijen denken dat de Nederlander een regering wil, maar de kiezer is gewoon wijzer: bij nieuwe verkiezingen wordt vanwege het succes van de huidige demissionaire regering nog massaler gestemd op partijen die een regering onmogelijk maken. Laten we nog even genieten van deze Goldilocks situatie.

Never, ever give up

In mijn boek haal ik de uitspraak van Churchill Never,ever, ever give up aan, dat je door moet zetten en gedisciplineerd door moet gaan.
Daarbij staat de foto die we in het gemberpretpark van Yandina, de gemberhoofstad van de wereld (Queensland, Australië) maakten.

De never,ever,ever give-up prijs gaat wat mij betreft naar de Koreaanse mevrouw Cha (69) die na 960 keer proberen haar rijbewijs haalde. Het probleem was niet zo zeer het praktijkexamen (waar ze wel de nodige keren voor faalde), maar het theorie-examen. Ze kan namelijk nauwelijks lezen en bepaalde abstracte begrippen niet snappen. Via schier oneindig veel theorievragen van buiten leren, haalde ze na de 950ste keer eindelijk voor het eerst het theorie-examen. Daarna was het een peuleschilletje en haalde ze al bij de 960ste keer alle proeven voor het rijexamen.

Jarenlang telde ze elke dag de circa $5 neer voor een rijexamen, de laatste jaren deed ze nog maar een paar keer per week examen.

Mevrouw Cha (Koreaans voor voertuig) is nu een nationale beroemdheid geworden ( “Grandma Cha Sa-soon,” )en treedt op in reclames van Hyundia-Kia. Ze staat voor doorzettingsvermogen zoals de underdog dat moet doen bij vele tegenslagen. Dat is populair in Korea (en in de rest van de wereld).

bron: de New York Times (http://www.nytimes.com/2010/09/04/world/asia/04driver.html?_r=1&hp)

India veilig, staatsleningen VS onveilig

De wereld staat op zijn kop. De laatste weken is er bijna niets veiliger dan aandelen uit India (hebben als bijna enige aandleenindex een positieve opbrengst in 2010). De fluctuaties van de S&P500 zijn tegenwoordig groter, maar niet zo groot als de dagelijkse uitslagen van 30-jaars staatsleningen van de VS.

Eigenlijk ben ik het daar wel mee eens: de kans op slechte groei in India is laag en de rente in de VS is in een bubbelstadium.
Alleen, aandelen India zijn volgens iedereen te duur, geen waarde. Is dat wel zo? Een koerswinstverhouding van 17 is hoog, maar voor een land waar iedereen steeds enthousiaster wordt kan een PE van 20-25 toch ook wel?

De aha 2004 Erlebnis

Het koersverloop van de AEX en de S&P500 lijkt dit jaar heel erg op wat er in 2004 gebeurde. Bij andere beurzen is het verband minder sterk en ook staan die beurzen meestal nu niet op het niveau van 2004.
De fase in de economie in 2004 was redelijk in overeenstemming met nu: men was uit een langdurige daling van de aandelenbeurzen gekomen, een drama in meerdere bedrijven (recessie 2000/1, 9/11, Irakoorlog en de Enroncrisis/investeringsinzinking)en men zat in de eerste aandelencorrectie van het herstel, terwijl vooral de winsten harder herstelden dan de consensus voor mogelijk hield.

Het beursverloop was tot september zeer moeizaam, maar vanaf september was er een mooie stijging. Als we dat dit jaar weer krijgen is 350+ voor de AEX mogelijk

de pensioencrisis verergert (maar niet vandaag)

Men begint er aan te wennen dat dekkingsgraden van pensioenfondsen veel te laag zijn en daarom afstempeling van opgebouwde rechten onontbeerlijk.
Men begint zich al neer te leggen bij af- en opstempelen van verplichtingen.

De nieuwe sterftetabellen maakt de actuaris nog meer de zondebok dan de belegger (die van oudsher de zondebok was). De actuaris laat de waarde van verplichtingen woest fluctueren, zoals de wet voorschrijft, maar moeilijk te verteren is.

Pensioen pas in laten gaan op 66 of 67 jaar en dan pas de aanvullende pensioenen uitkeren lijkt al een bijna zekerheid om de dekkingsgraad op te krikken.

Er wacht ons nog een volgende schok: de kostendekkende pensioenpremies moeten ongeveer 1/3 omhoog. Dat slaat een gat in het besteedbare inkomen. Dat dwingt haast naar een overschakeling van defined benefit naar defined contribution.

Laten we maar hopen dat de rente snel weer normaliseert richting 4% en we in Nederland in het Oude Normaal blijven leven

Het nieuwe normaal in cartoons

De cartoon van de trein en de huizenmarkt geeft goed aan wat er niet oud normaal is: een economisch herstel, terwijl de huizenmarkt nog ontspoord is.

De cartoon van de bliksem die de hoop de grond inboort is ook typisch voor het Nieuwe Normaal: voor 2015 moet alle hoop worden uitgebannen.

De cartoon van Bernanke is ook New Normal: hij heeft geen goede pijlen meer op de boog om via monetair beleid de economie terug te schieten naar Goldilocks.

Hein de Kort laat in zijn cartoon ook wat zien van het Nieuwe Normaal: er is iets mis met geld en pensioenfondsen. Prestaties uit het verleden zijn geen garantie voor nieuwe onderdekking, maar je raakt wel de kluts kwijt hoe je opgebouwde rechten bij de pensioenfondsen er nu voor staan.
Ach geldgroei, wie maalt er nog om, dat leidt helemaal niet altijd tot inflatie, dat was zó 20ste eeuw, of uiteindelijk toch wel?

De cartoon van de boot is de ultieme angst van het nieuwe normaal.
Ook zichtbaar in de angst van het kind voor bankiers in plaats van spoken.

Contraire beleggers putten hoop uit het zo veelvuldig opdoemen van dit soort cartoons: dit zit in de prijs.

De opkomst van de bloemetjesjurk

Vrij Nederland had in het nummer van 21 augustus als omslagartikel: De King Louie- vrouw; pschychologie van de bloemetjesjurk.
Het merk King Louie is de laatste jaren in opkomst met jaren vijftig kleren. Men wil weer het jarenvijftiggevoel terug. Dat klopt met de fase van de Kondratieffgolf volgens ons (maar niet met het winterdenken van de Kondratieffgolf van de meeste mensen).

De uitleg volgens VN: de ingebakken behoefte van vrouwen om een harmonieuze omgeving te creëren, waarin zij en hun kinderen zich fysiek veilig en emotioneel comfortabel kunnen voelen.
King Louie scoort omdat het een montere, kleurrijke, happy, optimistische uitstraling heeft.
De dragers velen een verbondenheid met elkaar , zo schijnt. Men zoekt naar een eenvoudigere tijd, men wil zich onderscheiden van de materialistische massa.