FED kiest voor recessie om inflatiemonster te temmen ondanks bankencrisis

 De FED verhoogde afgelopen week de rente met 0,25% zoals ok ingeprijsd was. Sinds de tijd van forward guidance (1994) is dat altijd zo (op 1 uitzondering na die even later ongedaan gemaakt werd). Niet verhogen had de instabiliteit misschien groter gemaakt.

 de commentaren van Scholz over Deutsche Bank lijken op het "het gaat uitstekend" van Pieter Lakeman, wat alle bedrijven blijven zeggen als het faillissement nadert. ook Jim Cramer zei dat Deutsche Bank solide was. Nog "a kiss of death" tegenwoordig. Deutsche Bank grossiert in boetes ( ongeveer € 800 miljoen per jaar gemiddeld) en is erg groot gerelateerd aan het eigen vermogen. Maar het gaat de laatste vier jaar veel beter en het zou bij wijze van uitzondering zo maar kunnen dat Jim Cramer gelijk heeft.

Powell weet donders goed dat hij de Amerikaanse economie via het verder klem zetten van regionale banken de afgrond induwt (van recessie). In zijn toelichting zei hij dat de groei geholpen werd door het zachte winterweer. De arbeidsmarkt is nu nog sterk, het regent nog geen winstwaarschuwingen, d.w.z. nog geen recessie nu. Maar de donderwolken worden steeds groter voor regionale banken en daarmee ook venture capital en commercieel onroerend goed. Daar komen pijnlijke afschrijvingen. Met weer een verhoging maakt Powell het leven voor regionale banken, venture capital en commercieel vastgoed weer moeilijker. SVB was de "canary in the coal mine". De rente is te veel verhoogd. Dat riep Powell eigenlijk al in december, toen hij zei dat hij rekening hield met de doorwerking van monetair beleid in de toekomst. Dat was mogelijk door de mooie inflatiecijfers waardoor het minder noodzakelijk werd de economie de recessie in te sturen. Daarna vielen de inflatiecijfers tegen en dacht de markt dat de FED de rente flink zou verder verhogen naar ongeveer 6%. Sinds SVB is dat omgeslagen en nu ziet men de huidige rente als de eindrente en dat de FED gaat verlagen rond mei. Rustig aan voorlopig, want men is nog lang niet zeker van een draai van de FED, de zo vurig gewenste pivot. De markt weet het bijna zeker: de inversie van de rentecurve wordt weer snel minder. In het verleden betekende dit dat de recessie was begonnen of bijna was begonnen. De verslechtering van de financial conditions lijkt op een verhoging van de FED rente van 1,5% bovenop die 0,25%. Dus normaalgesproken recessie.

Dat lijkt nu ook het geval, alleen de arbeidsmarkt is nog raadselachtig sterk. Banken worden strenger met krediet. De consument trapt op de rem met de credit cards. Men wil weer meer geld hebben op de bankrekening of nog beter op money market funds. Omdat de arbeidsmarkt wat achterloopt op wat bedrijven en consumenten aan het doen zijn, kan het snel gedaan zijn met die sterkte van de arbeidsmarkt. Tot voor kort was de verwachting dat een recessie vermeden kon worden in de VS en dat als er een recessie zou komen die vederlicht zou zijn, zoals bijvoorbeeld 1990/1991. Nu lijkt men somberder te worden en ziet men meer en langduriger vertraging van de economische groei. . Het lijkt overigens nog steeds op 1948-1949. Nog meer zijwaartse koersen en niet erg veel daling omdat de FED meer liquiditeit moet blijven geven.

Plunge Protection Teams maken overuren

 In Zwitserland probeert men Credit Suisse te redden. UBS moet het overnemen, al wil het dat echt niet. Maar het moet. Ze krijgen er een enorme berg assets bij, volgens boekwaarde veel waard. Maar hoe veel toxic assets zijn er? Waarschijnlijk wat minder dan men vreest. Zoals ik al eerder blogde is het toxic klantenbestand met o.a. oligarchen en andere lieden die in Zwitserland trachten te profiteren van hun bankgeheim. 

In de VS zijn twee plunge protection teams actief: het standaardteam met de drie J's en de baas van de New York FED (Jay Powell, Jamie Dimon en Janet Yellen) en het nieuwe van de beide B's (Biden en Warren Buffett). Het vliegveld van Omaha wordt overladen met private jets van directeuren van regionale banken die bij Buffett komen buurten om extra poen met bijbehorende waardevolle steun om vertrouwen te winnen (Als Buffett er geld in wil steken, is het een kansrijke belegging).

Banken in de VS hebben op ongekende schaal zitten bedelen bij de het discount window van de FED, waardoor de FED-balans ineens inclusief andere cadeautjes met ongeveer $ 300 miljard groeide en dat in tijden van QT, quantitative tightening. 

Banken verliezen op grote schaal deposito's van vooral grote klanten die natuurlijk meer profijt  zien in hogere rentes bij money market funds of treasury billls. Die uitstroom van deposito's stopt daarom voorlopig niet. Die uitstroom is al enige tijd gaande. Eerst was dat prima voor de banken, ze hadden meer deposito's dan ze wilden hebben. Maar nu is dat niet meer zo. Ze hebben moeite om voldoende rente te bieden op hun deposito's en dat zien we nu terug in de ingeprijsde korte rente in o.a. de VS. De tweejaars rente duikelde opnieuw veel. Komend jaar moet de FED de rente minstens 1% verlagen, zo denkt de markt. Dat maakt het enorm moeilijk voor de FED om de rente verder te verhogen. Banken worden zwaar geraakt met al die steun van de FED tegen veel hogere rentes die ze moeten betalen dan dat ze van hun assets krijgen. 

Er zit dus niets anders op voor de FED om al betrekkelijk snel de rente te gaan verlagen, anders gaat het helemaal mis met het bankwezen. Men zal de rente veel meer dan 1% gaan verlagen, zelfs meer dan 2% en ik ben niet verbaasd wanneer de korte rente meer dan 3% gaat dalen in de VS.

Een recessie in de VS is nu toch wel haast niet meer te vermijden. Banken moeten de kredietkraan flink verder dicht knijpen. Daar is men al mee begonnen. De huizenmarkt ligt in puin. WARN, een leading indicator voor initial claims unemployment is omhoog geschoten. D.w.z. initial claims gaan de komende maanden fors stijgen en dan is het gedaan met die mooie banengroei. Recessie in tweede helft van 2023. Leading indcators zijn nu zo ver gedaald in de VS dat het een teken is dat een recessie bijna onmiddellijk gaat beginnen. 

Of beurzen hier veel op moeten dalen is onduidelijk. Centrale banken moeten gaan verruimen. QE is terug en wel op grote schaal. Zelfs de ECB zal snel inzien dat er toch een sterk verband is tussen financiële instabiliteit en dalende inflatie. De ingeprijsde verwachte inflatie is weer duidelijk aan het dalen. En dat is logisch, gezien de verslechterende economische verwachtingen (krediet in de klem) en daardoor dalende olieprijzen. De kerninflatie loopt altijd wat achter en gaat heus wel duidelijk dalen over enkele maanden. De recente inflatiecijfers vielen erg tegen, maar de dalende trend van inflatie is beslist niet in gevaar. Er is meer pricing power van de factor arbeid (zie o.a. in veel meer stakingen) en zelfs ook van delen van het bedrijfsleven (=geen drama met winsten voor de meeste bedrijven). Veel meer pricing power dan we gewend zijn geraakt van 1995-2020. D.w.z. lagere korte rentes, maar geen negatieve. Credit Suisse moet gered worden door de Zwitserse centrale bank en dat komt goed uit, want die heeft veel te veel reserves die naar een goed heenkomen hunkeren. En de credit spreads zijn gestegen, maar nog steeds betrekkelijk laag (meevallend laag, want veel bedrijven hebben een sterkere balans dan voor 2020) , te laag nog voor een recessie.  En banken waren rijk. Ze zijn verarmd door de enorme rentestijging, maar na enige verlagingen van de FED kan alles weer goed komen (dan kunnen ze weer winst maken ondanks verliezen op leningen, vergelijk de tequila crisis lang geleden toen ik nog vrij jong was voor Amerikaanse banken toen Mexico onderuit ging en Amerikaanse banken tegen marktwaarde niets waard waren, maar door de rentemarge uiteindelijk toch uit de problemen groeiden).  

Oops weg disinflatie en weg enkele kleinere banken

 Holger Zschaepitz gebruikt altijd ouch! als iets plotseling tegenvalt, maar Oops! als het enorm tegenvalt. Deze week twee keer oops! en dat is ongebruikelijk.

Eerst het verhaal van disinflatie dat Powell bij de vorige FED- persconferentie in geuren en kleuren had geschetst. Bij zijn jaarlijkse getuigenis voor de senaat moest hij dit als de bekende meloen inslikken. Slechte inflatiecijfers en veel te sterke banengroei noopte hem te melden dat disinflatie uit zicht was, dat de strijd tegen inflatie nog niet gewonnen was en dat de rente flink verhoogd moest worden tot een hogere eindrente dan tot voor kort gedacht. De markt geloofde dit verhaal en prijsde een nog hogere korte rente in, maar de lange rente bleef liggen. en de aandelenmarkten waren daarom niet onder de indruk.

Dat veranderde toen plotseling de Silicon Valley Bank in problemen kwam. Een middelgrote bank, ongeveer de helft van ABN Amro. Maar zeer populair bij venture capital, tech en crypto. SVB is de afgelopen jaren enorm hard gegroeid (+200%) en Forbes zei vorige week voor het vijfde jaar op rij dat SVB een geweldige bank was. Totdat de liquiditeit bij SVB opraakte doordat men en masse hun depositogeld ging opvragen. Donderdag wilde men 25% van de tegoeden opvragen, maar dat lukte niet. Een echte run op de bank, o.a. aangemoedigd door Trump- fanaat en wonderbelegger Peter Thiel. SVB had vrijwel alleen puissant rijke klanten (onder $ 5 miljoen zag men je niet staan) en juist deze grote klanten zagen sinds september dat de depositorenet te veel achterbleef bij de rente op Treasury Bills. Men ruilde daarom de deposito's in voor schatkistpapier. SVB moest daarvoor alle eenvoudig te verkopen spullen inzetten, maar die had men niet genoeg. SVB had te veel geld, een uitzonderlijk groot deel,  in hold to maturity bonds gestopt (die kun je blijven waarderen op aanschafwaarde, als je die maar niet verkoopt, je ziet dan dus de verliezen niet). Daarop had men op papier door de enorme rentestijging in 2022 grote verliezen geleden. Bij een hefboom van 10 was dit genoeg om het hele eigen vermogen weg te vagen, want men had het renterisico niet of nauwelijks met swaps afgedekt. Men moest dus nieuw kapitaal aantrekken en dat lukte niet. Begin 2022 was er nog niets aan de hand, maar het niet afdekken van het renterisico was onverantwoord. Dit niet afdekken is gelukkig betrekkelijk zeldzaam. Geen enkele grootbank is op papier door de rentestijging meer dan 40% van het vermogen kwijt en de meeste banken veel minder dan 10% (bijvoorbeeld ABN Amro maar enkele procenten, het verlies op de waarde van de obligaties is grotendeels gecompenseerd door de winsten op de swaps). Omdat SVB zo'n apart klantenbestand had (97% zeer grote, rijke klanten) was de leegloop van deposito's richting Treasury Bills uitzonderlijk groot. Om die redenen is niet te verwachten dat veel banken het lot van SVB zal treffen. Maar er is leegloop van deposito's door de te lage rente die banken hierop vergoeden en sommige kleinere banken zullen hun renterisico wel te weinig hebben afgedekt. Dus weinig besmetting, maar banken gaan minder winst maken door nu noodzakelijke verhogingen van de depositorente. En men zal deposito's weg halen bij vooral kleinere banken.

De lange rente ging hierop behoorlijk omlaag en die 50 basispunten renteverhoging van de FED komende week staat op losse schroeven. Als beurzen rustig blijven zal men toch +0,5% doen, maar bij meer paniek zal men 0,25% als max zien. Amerikaanse beurzen doorbraken het 40 weeks gemiddelde in verkeerde richting en dat doet het tot vorige week zo zonnige technische plaatje flink verpieteren. Steun op de niveaus na de kerst en anders wel op die van oktober. 

En ja, de banengroei inde VS was voor de elfde keer hoger dan verwacht. Werkloosheid toch iets omhoog en loongroei meevallend laag. Enkele commentaren zien een verder langzaam verzwakkende arbeidsmarkt. Recessie nog even uitgesteld.

 

langzaam rommelt de VS de recessie in

 In de VS zijn de inflatiecijfers weer slechter dan verwacht en de consumptie beter dan verwacht. De prijsverhogingen in de dienstensector zijn hardnekkiger dan gedacht, maar ook bij andere zaken zoals voeding (maar bij voeding komt er hulp van de lagere grondstoffenprijzen), Maar de cijfers zijn voldoende alarmerend om de FED te doen besluiten de rente naar boven 5% te brengen en ze daar enige tijd te houden.

Sterke consumptie door de sterke arbeidsmarkt en enig herstel van het consumentenvertrouwen houdt de groei nog gaande. Maar met de investeringen gaat het niet goed. Die dalen wat en dat laat zich fors voelen in dalende winstmarges. Dus slechte winstcijfers vergeleken met een nog steeds groeiende economie via consumptie.

Die lagere winstmarges zetten aan tot reorganisaties en dat zorgt voor meer werkloosheid over circa twee kwartalen.

De weer gestegen rente zorgt voor een weer vervliegen van sprankjes van hoop op de huizenmarkt (zoals zichtbaar in de stemmingsmeter van de huizenmarkt die na enig herstel weer zal wegkwijnen. Hogere lasten bij een hoger aanbod.(record aantal huizen, vooral commercieel) .

Hogere rente en strengere banken, dat leidt tot verdere afzwakking van de investeringen. En bedrijven hebben vanwege de hogere inflatie en aanbodproblemen meer werkkapitaal nodig.

Het meest logische verhaal is daarom nog steeds dat er een recessie komt in de VS die start in de tweede helft van 2023. De FED zal dat snel zien en de rente gaan verlagen. Normaal is dan een renteverlaging van 3 tot 3,5%. Misschien deze keer iets minder omdat de recessie niet erg diep lijkt te gaan worden en er nog steeds een behoorlijke inflatiedreiging is. 

We hebben nu enige weken geien dat de rente opliep en de beurzen ook. Die trend lijkt afgebroken. De lange rente lijkt iets te kunnen gaan dalen, maar de beurzen zouden dan toch ook moeten dalen vanwege meer somberheid over economie en winsten.

disinflatie ingeruild voor meer renteverhogingen, lagere winstmarges en meer kans op recessie

 Het sprookje van eindeloze disinflatie zoals gepreekt door Powell is uit. Tegenvallende inflatiecijfers. Te hoge kerninflatie en veel te hoge stijging producentenprijzen. Winstmarges onder druk vanwege verdwenen pricing power. Consumenten die weer te veel leunen op credit cards (vooral bij lage inkomens). Een record aantal huizen in aanbouw dat natuurlijk flink gaat dalen.

De FED gaat de rente verhogen tot 5 1/8% of nog hoger en niet verlagen in 2023 volgens de markt. Weg is het geloof in een pivot van de FED, een draai naar meer monetaire stimulering. Quantitative tightening gaat door, even wat minder pijn door extra liquiditeit vanwege prblemen met debt ceiling. De ECB zit nu ook in volle vaart Quantitative Tightening. De Peoples Bank of China was afgelopen week wat royaler, maar de trend bij de PBoC is toch duidelijk richting minder monetaire stimulering. De Bank of Japan koopt zich helemaal lam en dat kan niet lang doorgaan. De opvolger van Kuroda moet gaan stoppen met yield curve control omdat anders de boel uit de hand loopt. 

De daling van de winstmarges is een uitstekende leading indicator voor de werkloosheid in de VS. Men moet gaan reorganiseren en dat gaat denk ik goed losbreken in het derde of vierde kwartaal van 2023. De inversie van de rentecurve ondersteund door strengere kredietnormen van banken geeft een uitermate betrouwbaar recessiesignaal vanaf ongeveer juni/ september. 

De daling van de leading indicators is nu zo groot geworden dat dit in het verleden altijd een recessie betekende. De vooruitzichten in de Phillyfed rapportage geeft ook een enorme recessiewaarschuwing.

De hoop op een soft landing en een pivot van de FED lijkt hiermee de bodem ingeslagen. Men gaat weer meer geloven in minder fantastische scenario's. Men vergelijkt met 2007 toen een soft landing toch ook heel goed mogelijk leek.

De consument is wat minder somber geworden en dat helpt de economie inde eerste helft van dit jaar.

Voor de beurzen ligt het moeilijker. Scenarioanalyse is nu negatief. De short covering van o.a. hedge funds is ongeveer klaar, insiders verkopen en de retail beleggers gaan zich steeds meer achter de oren krabben of het niet beter is om risicoloos 5% op treasury Bills binnen te schrapen.

In Europa is men wat positiever. de winsten over het vierde kwartaal vielen veel meer mee dan in de VS, ze stegen in Europa. Men wordt optimistischer over het energiedrama, de warme winter zorgde voor goed gevulde aardgasdepots. De energiesubsidies zijn enorm (ongeveer 4% van BNP in Nederland,, 5% in Italië en meer dan 7% in Duitsland. Die zekere recessie werd daardoor onzeker.

Het kan natuurlijk dat particulieren à la 1987 blijven doorkopen (winsten in het eerste kwartaal kunnen meevallen) en dat institutionele beleggers niet erg verkopen en ondernemingen ferm door gaan met inkoop eigen aandelen. Maar als dat te lang tegen de fundamentals in gaat, dan komt de klap. 

Ik zie nog steeds veel gelijkenis met 1948-1949. D.w.z. een correctie ligt voor de hand maar een drama à la 2008 niet (tenzij er een enorme schok komt).

centrale banken minder aardig

 Volgens diverse bronnen is de liquiditeitspositie aan het verbeteren ondanks de noeste arbeid van vele centrale banken om de rente te verhogen en om te schakelen van Quantitative Easing naar Quantitative Tightening.  Twee centrale banken liepen vooral uit de pas: de Peoples Bank of China, die enorm verruimde om de economie weer aan de praat te krijgen en de Bank of Japan die zich moet verweren tegen verkoopgolven van Japanse staatsleningen tege het afgegeven bodemtarief. deze twee banken gaan dadelijk stoppen. de PBoC omdat wel even genoeg verruimd is en de economie weer beter draait, door openstelling na COVID, een weer sterke yuan en goedkope energie uit Rusland. De Bank of Japan krijgt een nieuwe gouverneur en die zal gedwongen worden om de te grote aankoopoperaties te verminderen.

Ondertussen roept Dudley (New York FED) dat de financial conditions weer wat slechter moeten worden. De banken lijken te gehoorzamen volgens het Senior Loan Officers Survey. Bedrijven krijgen dadelijk minder krediet. 

In de VS is de methodologie van de consumptieprijsindex weer eens bijgesteld, vooral voor seizoensinvloeden. En ineens is er meer inflatie. De afgelopen drie maanden geen ongeveer 3% kern inflatie op jaarbasis maar 4,3%. Nog even een tegenvallend cijfer daar over heen komende week en markten zullen niet blij zijn zou je zeggen (alhoewel, FOMO is ijzersterk). 

Het economisch nieuws is nog steeds meevallend en de crdit spreads wijzen niet op een recessie. toch is er een overmacht aan indicatoren die aangeeft dat een recessie nabij is en niet vermeden kan worden. Continuing claims stijgen te hard. Daling leading indicators in recessiezone aan het komen. Huizenmarkt een drama.  Autoleningen snel duurder. het hoeft geen erge recessie te worden, maar het kan toch een tijd zorgen voor moeizame winstverwachtingen. Insiders verkopen ineens erg veel. Bij een recessie gaat de FED de rente flink verlagen, ongeveer 3%. Dat is niet in geprijsd ondanks de bijna record inverse yield curve, omdat de obligatiemarkt kennelijk nog niet echt gelooft in een recessie in de VS.

Geopolitiek lijken de dreigingen toe te nemen. Poetin moet toch iets doen om niet helemaal af te gaan als sterke leider. Het Westen moet weer wat meer mee lijden. De Donbas lijkt helemaal te vallen komende maand en dat kan weer reden zijn voor het westen om meer geavanceerde wapens te leveren aan Oekraïne. De Wagner groep heeft een ontstellend aantal criminelen over de kling laten jagen en lijkt eindelijk Bakmut helemaal te kunnen vernietigen. 

overbought

 

Men lijkt ongever weer genoeg gekocht te hebben. Short covering lijkt weer voorbij volgens andere gelijksoortige plaatjes.  Insiders selling is enorm toegenomen. Tweede helft van februari is vaak niet zo best. VIX kruipt weer omhoog, kennelijk als reactie op de grote intraday swings (wellicht van al die ultra kort lopende opties met veel hogere volatiliteit).

Wat vervelende verhalen over minder hard dalende inflatie en zelfs even weer wat tegenvallend hoge. 

Even aanzien wat de korte termijn op de beurzen brengt. Oppassen kennelijk, zoals zo vaak. 

 

AB, 1987 of 1948-1949, wat is het macro plaatje?

 Chartisten beginnen door het dolle heen te raken. Ja, misschien komt er nog een terugslag, maar eerst toch nog meer stijging. Vergelijking met het verleden geeft aan dat het omhoog moet. Vooral de presidentcyclus is stellig, maar ook het januari fenomeen en wat er gebeurt als in één maand de S&P500 met meer dan 5% stijgt. Gouden kruizen, doorbreking van weerstanden. Het geluk kan niet op bij de positieve chartisten. Zoals Yoda al zei, hij voelt de enorme kracht van FOMO, fear of missing out de hemelse stijgingen.

Ondertussen is de markt danig overbought en geven de meeste sentimentsindices waarschuwingen voor te veel greed. Zoals ik diverse posten geleden opmerkte, is het niet zo duidelijk of je al de witte vlag moet hijsen voor aanstormende bulls bij doorbreking van het 40-weeks gemiddelde. Vorig jaar stopte het in het voorjaar bij 3% boven dat 40-weeks gemiddelde bij de S&P500. Dat kan zo maar weer gebeuren.

Vooralsnog zie ik het meest gelijkenis met de periode 1946-1949, waarbij we nu ongeveer in 1948 zouden zitten. D.w.z. nog een tijd geen echte structurele stijging van de beurzen (met uitzondering van enkele Emerging Markets). Maar ook geen daling tot duidelijk onder de niveaus van oktober.

De macrocijfers vallen erg mee en daarom beginnen meer mensen te roepen dat het dieptepunt van de economische cyclus voorbij is. We zitten dan in de meest positieve fase van de vierjaarcyclus. Ter Veer noemde dat de AB-fase. Als je die mist, dan brengen aandelen weinig koersplezier. In het verleden zag ik die fase meestal wel redelijk goed aankomen. Nu zie ik dat nog niet. Ja eind september zag ik wel een omslag naar boven van de moeite waard, maar niet een enorme stijging. Daarvoor was het einde van een recessie nog te ver weg, was het monetaire beleid nog te streng en de winstbijstellingen begonnen pas maar net meer vaart te maken.

Op het ogenblik roept zo ongeveer iedereen dat de aandelenkoersen eerder keren dan de winstvoorspellingen. Maar dan moeten de winstvoorspellingen voor 2024 wel flink gaan verbeteren. Dat zou dan moeten gebeuren door forse saneringen bij bedrijven die de winstmarges weer doen herstellen en die geholpen worden door lagere rentes. Dat is nog niet echt goed gaande. De lange rente daalde, maar ik denk niet dat deze nog veel verder kan dalen zonder recessie. Recessie is niet langer in geprijsd. Dat is nu een extra risico geworden. Winsten moeten herstellen op daling van de werkloosheid en betere ISM's, PMI's. Hoogtepunten voor de beurs komen meestal met dieptepunten van de werkloosheid. Daar zitten we niet ver van af in de VS. Herstel van PMI's lijkt maar beperkt te kunnen worden voorlopig. Pricing power van veel bedrijven is verslechterd, nu de aanbodschok voorbij is en de voorraden te hoog. Hogere korte rentes. Allemaal slecht voor de winstmarge. Dat zie je nu terug in de toch wel tegenvallende winstontwikkeling van de bedrijven in de S&P500 in het vierde kwartaal 2022: ruim -5%. De winstbijstellingen gaan daarom in volle vaart naar beneden. Niet alleen voor 2023, maar ook voor 2024. Vanaf Q4 2023 ziet men wel enig winstherstel vanaf een dan lager niveau.  Het risico zit er in mijn ogen in dat de winsten eerst harder dalen en dat het winstherstel pas in de tweede helft van 2024 komt. (Dit naast het permanente risico van een grote, onvoorspelbare schok, nu zo duidelijk met Oekraïne en Taiwan o.a.).

Na de ongelooflijk goede cijfers van de Amerikaanse arbeidsmarkt, zijn velen verbaasd over het optimistische verhaal van Powell (disinflatie is nog maar net begonnen etc.). Hij wist toch van het onverwachte herstel van de JOLTS (vacatures) en de enorme banengroei van januari?. Dat is toch een extra reden om te benadrukken dat de rente langer hoog moet blijven en dat de strijd tegen inflatie echt nog niet is gewonnen. Je ziet nu overalweer inflatieangst opsteken voor 2024.  

De banengroeicijfers waren ongelooflijk veel beter dan verwacht en ondersteund door allerlei positieve herzieningen. De jaarlijkse bijstelling die na januari gebeurt, voegde 810.000 banen toe in het Household Survey, waardoor het zorgelijke verschil met het veel grotere Establishment Survey kleiner werd en de werkloosheid daalde in plaats van steeg volgens de consensus. Ook het aantal uitzendkrachten groeide sterk (wat de recente mooie koersstijging van Randstad minder verwonderlijk maakt). In de bouw neemt men nog steeds mensen aan (kan neerwaarts herzien worden). Het aantal tijdelijke banen stijgt, maar de gemiddelde duur van de werkweek steeg van 34,2 naar 34,7. D.w.z. inclusief de banengroei van 517.000 een enorme stijging van het aantal gewerkte uren. loongroei nam iets af, maar de vaart van de daling van de loonstijging is weg. Het blijft kennelijk voorlopig 4%+ en dat betekent verbetering van de verwachte koopkracht. Volgens Diane Swonk zit de banengroei alleen bij de kleinere bedrijven, de grote bedrijven ontslaan eerder. Ongeveer de helft van de nieuwe banen is in hoogwaardige nieuwe bedrijfjes, dat is veel beter dan normaal. Allemaal uitermate positief, in strijd met het verhaal dat de VS een recessie in aan het gaan is. Ook in strijd met de versnellende neerwaartse winstbijstellingen.

Normaal in zo'n situatie is dat men plotseling zuiniger wordt met mensen aannemen, dat men gaat reorganiseren. Daardoor stijgt de werkloosheid en is er daarna extra groei door herstel banengroei en investeringen door herstelde marges.  Dat moet dus nog gebeuren en daarom lijkt het erop dat de komende recessie is uitgesteld, maar niet afgesteld (niet tweede kwartaal 2023 begin, maar misschien derde of vierde kwartaal 2023 of eerste kwartaal 2024).

Dus het zou goed kunnen dat men eerst positiever gaat worden over de winsten in 2023. Dan kan er een soort herhaling van 1987 komen. Meevallende winstgroei, zwakke dollar, sterk stijgende koersen zonder ondersteuning van de macro en dan ineens boem. Vooralsnog houd ik het op iets als 1948-1949, maar het 1987-scenario begint waarschijnlijker te worden. 

Steeds meer goeroes beginnen te roepen dat de macro van de VS voor 2023 ongebruikelijk moeilijk te voorpellen is (bijvoorbeeld Druckenmiller). Dus nederigheid lijkt op zijn plaats: 2023 kan gemakkelijk totaal anders dan verwacht worden. Beter, maar ook slechter. 

Jay immaculato

 Powell verraste met een heel optimistische toelichting bij het rentebesluit van de FED om de rente te verhogen inclusief de belofte dat nog meerdere keren te gaan doen.

De FED ziet dat de inflatie krachtig aan het dalen is. disinflatie is begonnen. Powell hoopt dat een recessie voorkomen kan worden of dat het een recessie van niks wordt. Hij verzet zich niet meer tegen optimistische voorspellingen van de markt over inflatie en de rente van de FED. Als de markt een lagere rente van de FED in prijst, kan dat zo maar gebeuren aldus Jay. Zo gaat het immers altijd, de FED beslist precies wat op dat moment is in geprijsd als rentebesluit. Alleen bij recessie kan de FED bij hoge uitzondering iets doldriester de rente verlagen.

Alom, ik dacht het ook, was gedacht dat Powell in de persconferentie de stoute beleggers wel even aan het verstand zou brengen dat de FED echt van plan is de rente van de FED naar 5,125% te brengen en daar geruime tijd te laten. Nee dus. Hij zette een voor zijn doen zonnige bril op e de beurzen waren daar blij mee, meestal praat Powell de beurzen omlaag, heel anders dan we sinds maestro Greenspan gewend waren geraakt.

Het algemene verhaal is al een tijdje dat de FED niet de fout van Arthur Burns wilde herhalen. Die softe zwakkeling stopte in de jaren zeventig met rente verhogen terwijl het inflatiegevaar nog niet geweken was. Hij verhoogde de rente te laat. Het inflatiegevaar werd onderschat omdat de vakbonden in hun looneisen gingen voorlopen op extra inflatie in de toekomst door hogere olieprijzen. Bovendien ging de stijging van de arbeidsproductiviteit om raadselachtige redenen structureel naar beneden (=meer inflatie bij dezelfde loonstijging dan voor ie tijd). 

Maar nu dus heeft Jay kennelijk ineens een ander doel dan het lot van Burns vermijden: hij wil de boeken in als de FED-baas die een soft landing wist te realiseren: als Jay immaculato. Als de Jay die precies genoeg de rente verhoogde om mooie disinflatie te veroorzaken zonder recessie. En dat kan bij de huidige sterke arbeidsmarkt, voldoende royale bankkredieten, dalende grondstoffenprijzen (inclusief voedsel, exclusief metalen) en einde fiscale klif. Maar soft landingen zijn zeldzaam, het zou een hele prestatie zijn, daarvoor moet je immaculato zijn,, vlekkeloos. 

En vooral de stijging van de prijzen voor kapitaalgoederen is nu heel wat minder dan in de jaren zeventig, waardoor er niet zoals toen te weinig afgeschreven werd op kapitaalgoederen. Ook de vakbonden eisen nu geen loonstijging vooruitlopend op hogere inflatie, nee na-ijlend op hogere inflatie (zoals meestal normaal is geweest)

Christina immaculata

 Het optimisme is terug. Het scenario dat de centrale banken gaan zorgen voor een soft landing en lagere inflatie is aan het winnen. Golilocks is ingeruild voor de smetteloze verkrapping van de centrale banken: immaculate disinflation. Ofwel Christine Lagarde immaculata, onbevlekt en smetteloos als Maria. Bijna dan en velen vinden Maria natuurlijk wel wat beter, belangrijker voor onze waarden hoe iets hoort. 

de angst voor een recessie is flink afgenomen, vooral die voor een zware inflatie. En inflatie, daar is men niet meer bang voor. Die valt als een baksteen en dat gaat nog wel even door. 

Is dat goed genoeg voor centrale banken? Voor de FED nog niet, zij willen eerst loongroei onder 5% zien. De kerninflatie, core PCE, is nu eindelijk lager dan de korte rente, maar de reële rente is nog onder de gewenste 1,6% als er geen recessie is. Woensdag moet Powell zeggen wat hij gaat doen na weer een renteverhoging van nu nog maar 0,25%. Maakt hij de weg vrij voor een pauze of voor een laatste renteverhoging van 0,25%? Of maakt hij de weg vrij naar de rente die de FED al tijden aangeeft van 5-5,25%? Die mogelijkheid zal hij open willen houden, nu de financial conditions weer ruimer worden, tegen de verhogingen van de FED en QT in. Qunantitative Tightening, daar kan nog wel een tandje bij. Het zou me verbazen als Powell nu al de witte vlag van een pivot gaat hijsen. Dat zal hij nu als gezichtsverlies zien, ook al daalt de inflatie nog zo hard en is de arbeidsmarkt minder sterk dan de banengroeicijfers van het Establishment Survey hebben aangegeven. Dat geeft de bijstelling over het tweede kwartaal van 2022 aan. Het birth/death model geeft een veel te rooskleurig beeld van de banengroei (nu geeft dit ongeveer 120-150.000 extra banengroei aan en dat zit kennelijk onder 60.000). Die lagere banengroei is in lijn met de zwakkere loongroei dan verwacht.

De groei in de VS  over het vierde kwartaal viel mee, vooral door voorraadgroei en extra uitgaven overheid. Consumptie groeit nog redelijk, maar vaste investeringen is diep in de min. En export ook. Binnenlandse vraag groeide tegenvallend laag. De nadere analyses van de groei over het vierde kwartaal zijn somber, geven een verzwakking van de groeitrend aan. Daar staan wel wat lichtpuntjes tegenover zoals aantrekkende groei van orders, doorgaande groei van de consumptie (alhoewel reële retail sales zwak zijn) en minder iets sombere verhalen over vastgoed (de hypotheekrente is iets gedaald, er staan niet zo veel huizen te koop, want men verhuurt het oude huis met 3% hypotheekrente liever dan dat men het verkoopt). Initial claims voor werkloosheid blijven hardnekkig laag. de arbeidsmarkt is nog sterk.

In Europa zijn de economische verrassingen veel positiever dan in de VS. De warme winter en zuinigheid met gas doet de gasprijzen enorm dalen, nog mg maar drie keer duurder dan een paar jaar geleden. 

Al met al lijkt die kleine recessie in de VS toch te komen, tenzij de FED nu al stopt met rente verhogen. Maar dat zou te veel inflatierisico voor 2024 betekenen en dat mag niet in een presidentverkiezingsjaar.

De winstgroeicijfers zijn iets tegenvallend, minder beter dan voorgekookt. De winstbijstellingen zijn nu wel erg hard aan het dalen, niet passend bij een soft landing. Die soft landing kan, nu de monetaire klif niet zo hard lijkt te bijten, de fiscale klif voorbij is in de VS, China weer gaat groeien (de beruchte revenge spending als je weer geld uit kunt geven na te strenge coronamaatregelen), meer optimisme van consumenten en producenten en een redelijke kredietmarkt.

 

markt moet het zeggen

Weer terug van even wat zon opsnuiven in Malaga en omgeving. 18-20 graden en heel veel zon. De rots van Gibraltar voor de helft beklommen (te veel wind voor kabelbaan om ons naar boven te brengen). Dat was behoorlijk vermoeiend, maar ging toch nog best. Michael's cave gezien en vooral de aapjes en fenomenale panorama's. De bloemenzee van het enigszins oude deel van Estepona. De beelden van Dali in Marbella. De kastelen van Malaga. etc.

 De beurzen, vooral de S&P500, staat aan te hijgen tegen belangrijke barrières. We staan dicht bij het 40 weeks gemiddelde van de S&P500 en op het hoogste punt van de neergaande trend sinds begin 2022. Chartisten zijn hoopvol door een verbeterende breadth (bijvoorbeeld dat van Walter Deemer). Maar de VIX staat weer rond de 20 en dat hoort in de huidige situatie van gal spuwende centrale banken over nog steeds te hoge inflatie en te lage werkloosheid en te goede financial conditions te betekenen dat veel verdere daling van de volatiliteit, de belangrijkste meter voor de angst (al begint men hier aan te twijfelen) niet waarschijnlijk is. 

Vooralsnog denk ik dus niet dat er een duidelijke uitbraak naar boven komt voor de S&P500. Maar het kan. De signalen van de technologiesector lijken voorlopig nog goed. De Nasdaq doet het weer beter dan de S&P500 en de Dow. Losers zoals Just Eat Takeaway en ARKK herstellen. Cyclische aandelen doen het eigenlijk best goed voor de huidige matige economische vooruitzichten.

Het jaar is begonnen met de gedachte dat het eigenlijk Goldilocks gaat: de economische verwachtingen verslechteren minder dan verwacht, de financial conditions zijn verbeterd ondanks de laatste renteverhogingen, de inflatie daalt flink, iets harder dan verwacht en dat kan nog even voortduren. De grondstoffenprijzen voor voedsel zijn voldoende gedaald om te geloven in lagere retail voedsel prijzen. De aanbodproblemen zijn opgelost. De voorraden zijn te hoog en dat drukt goederenprijzen. De afzwakking van de huurstijging wordt steeds duidelijker, vooral in de CPI vanaf half 2023. Er zijn wat inflatiewolkjes voor 2024 als het herstel in China te sterk wordt en er geen recessie komt in 2023 in de VS. De benzineprijzen kunnen wat gaan stijgen. Wat doet Poetin met de gasleveringen? Gaat Biden de strategische oliereserves snel weer aanvullen? 

De grote Amerikaanse technologiebedrijven met Apple voorop lijken kwetsbaar. Microsoft en Google moeten zwaar investeren in generative Artificial Intelligence, iets dat dan voorlopig geen extra winst lijkt op te leveren. Uiteindelijk natuurlijk wel, want we lijken te zijn gegaan van het IT-tijdperk naar het AI-tijdperk te gaan. 

In de VS daalt het aantal banen in de technologie-, farmacie- en financiële sector en stijgt vooral in de zorgsector en auto-industrie. Ook nog even in de bouw (piek aantal woningen in aanbouw), maar dat gaat omslaan natuurlijk. 

In Japan zien ze een in volume groeiende export waar ze minder geld voor krijgen en een krimpende import waar ze meer voor moeten betalen. Dat zet de yen en de BoJ onder druk. De BoJ moet te veel kopen om het renteplafond te handhaven en dat zal wel verhoogd moeten worden.

In China zet men nu vol in op meer economische groei. Een veel ruimer monetair beleid. Hulp voor de vastgoedsector. De technologiesector mag weer te veel groeien, men bekommert zich niet meer over kindrzieltjes die te veel verslaafd raken aan computerspelletjes.  Men wil weer meer exporteren.

De Europese Unie heeft weer een positieve handelsbalans, ondanks de hoge prijzen voor energie (gelukkig wel veel gedaald van top en nu nog maar drie keer zo duur dan we gewend waren).

meer optimisme op beurzen ondanks meer recessiesignalen

 We hebben een bruisende start van het nieuwe jaar gezien, geen ongebruikelijk fenomeen. Chartisten zijn weer wat optimistischer geworden. Diverse grote losers van 2022 straalden in de eerste week. High Yield doet het in mijn ogen ook verbazend goed (totdat...). 

De banencijfers van de VS werden als Goldilocks beoordeeld. Betrekkelijk sterk, maar met zwakke trends. Temps, uitzendkrachten in de min, de banengroei zit vooral in tijdelijke banen. Men vertrouwt het birth/death model niet dat altijd een flink aantal banen toevoegt, ook al was dit in het verleden meestal terecht.  De werkloosheid daalde tot een nieuw dieptepunt, ook de brede werkloosheid U6 daalde naar laagtepunten. Participatiegraad omhoog. Maar afzwakkende loongroei, vooral inclusief herziening van voorafgaande maanden. D.w.z. slechts heel langzaam afzwakkende banengroei op jaarbasis en betere vooruitzichten op disinflatie.

De ISM non manufacturing kwam binnen benden de 50, een bittere teleurstelling met nieuwe orders op 45, een overduidelijk signaal, samen met de PMI's van de VS, dat de economie richting recessie is gegaan. Start denk ik in tweede kwartaal. 

 Na 15 stemmingen lukte het eindelijk om een speaker te kiezen in de VS. Hij heeft de laatste stemmen duur moeten kopen met allerlei concessies. Als hij stout is, kan met een speciale stemming gemakkelijk weggestuurd worden. Het verhogen van het schuldenplafond (rond juli 2023 weer nodig) wordt een haast ondoenlijke zaak, coronamaatregelen financieren ook . Het financieren met omnibus voorstellen wordt ook zo ongeveer afgeschaft en dat maakt aannemen van heel wat plannen van de overheid moeilijker. 

De inflatiecijfers in Europa daalden meer dan verwacht in o.a. Duitsland en Frankrijk. Desondanks houdt de markt vast aan een ECB-rente van 3,5% in september 9door het kerstoffensief met 0,5% gestegen),

 De marktprijzen van het moment voor elektriciteit en aardgas zijn enorm gedaald in Europa, vooral vanwege de hittegolf, de LNG van Wilhelmhaven en genoeg wind.. LNG prijzen lijken niet te exploderen vanwege de extra vraag van Europa, voorlopig althans. Transportkosten zijn enorm gedaald. Dat is goed nieuws voorde energierekening maar ook voor de prijs van voedsel. Grondstoffenprijzen van voedsel zijn eindelijk overtuigend aan het dalen op de wereldmarkt. 

De lange rente is op dat Goldilocks nieuws (niet voor Poetin natuurlijk) weer gaan dalen. Zo lang men in de gruwelverhalen over hun snode plannen gelooft van de centrale banken, geloven in een  pivot voor wappies is,  is er weinig hoop op veel verdere daling van de lange rente. Het wachten is op meer goed nieuws over inflatie en slecht nieuws over de economie. Gundlach, een topgoeroe voor de rente,  zegt dat de FED no way de rente boven 5% mag verhogen van de markt en de markt is nu eenmaal de baas. D.w.z. de rente verhogen in februari is nog kinderspel, daarna moeten ze toch wel extra uitleggen waarom ze vinden dat de werkloosheid zo veel moet oplopen. Want dat zorgt helemaal niet meer voor zo veel minder inflatie, want lagere en dus duurdere productie (deze theorie is populairder aan het worden, ik lees het steeds vaker). Vooral als het schuldenplafond niet verhoogd wordt in juli zal de FED flink moeten verlagen. 

Kashkari weet het ook niet meer en de FED moet daarom de rente verhogen

 Kashkari (FED Minneapolis) schaamt zich diep waarom hij niet gezien had dat de inflatie zo veel zou stijgen (ook al vond hij dat hij in zeer talrijk goed gezelschap was). 

De aanbodschok (samen met vraagschok door overdadige stimulering) heeft voor veel meer inflatie gezorgd dan verwacht, omdat dit niet in de voor voorspelling gebruikte modellen voor inflatie zat en zit. Die gaan à la Phillips uit van schaarste op de arbeidsmarkt en van de ontwikkeling van de inflatie verwachtingen.

Maar de aanbodschok na vraagschok zorgde voor "surge inflation" volgens Kashkari. Als voorbeeld hiervan (vraagschok) noemde hij de prijs voor een taxirit wanneer het heel hard regent. die gaat dan bij Uber c.s. van bijvoorbeeld $20 naar $90. iedereen wil ineens met de taxi en dan zijn er niet genoeg tegen de oude prijs. Bij de nieuwe prijs is er weer evenwicht. De prijsstijging is niet zo enorm omdat er te weinig chauffeurs zijn, nee het is Uber die zijn slaatje slaat uit de plotselinge schaarste. En terecht zegt Kashkari, anders zou Uber niet zorgen voor extra aanbod, meer chauffeurs aan het werk zetten. Maar ze hoeven chauffeurs maar 50% extra te betalen en dan zijn alle extra taxi's die kunnen worden ingezet benut. De rest van de prijsstijging is voor de kapitalist. Kashkari voelt wel dat dit een sociaal probleem kan zijn, maar zo is het systeem nu eenmaal in o.a. de VS.

Dit zit inderdaad niet goed in de inflatiemodellen. Via internet is iedereen veel beter op de hoogte van de prijzen en daarom worden die meer dan in de 20ste eeuw naar de laagste prijs getrokken. Maar hetzelfde systeem trekt de prijzen omhoog als men oplopende schaarste ziet (of hoopt, zoals bij crypto, kunst van bekender wordende artiest etc.)

Inflatie kan daarom hoger zijn dan de modellen aangeven. De FED moet daarom de rente verhogen, ook om de fout van de jaren 70 niet te herhalen dat hoge inflatieverwachtingen het nieuwe anker voor inflatie worden. De loonstijging blijft achter bij de inflatie (net als dat loon van de chauffeur in het voorbeeld), maar 5% van nu is nog steeds te veel om op het inflatiedoel van 2% uit te komen.

Omhoog met die rente dus, zegt Kashkari, net zo lang totdat het zeker is dat de piek in de inflatie achter ons ligt. Dan pauzeren als de inflatie voldoende hard daalt. Als die daling te langzaam is, dan weer rente verhogen. Pas verlagen als 2% echt in zicht lijkt te komen na enige tijd.

Dit geeft aan dat het heel belangrijk is dat de inflatie harder daalt dan de centrale banken verwachten. Die piek inflatie, dat moet zelfs Kashkari nu toch wel zien of anders dan wel in februari. D.w.z. pauzeren is dichterbij dan Kashkari roept.

Dan moet de FED-rente nog een tijd op voldoende hoog niveau gehouden worden om de daling op gang te houden. De FED New York heeft niet zo lang geleden geroepen dat de reële rente volgens de core PCE (kerninflatie van het BNP) minstens 1,6% moet zijn. Nu is deze 4,2%. De FED verwacht 3,75% einde 2023. Ergo 5,25-5,5%. Maar die core PCE gaat behoorlijk dalen door de afnemende huurstijging / huurdaling op nieuwe appartementen. Er wordt veel gebouwd (vooral huur) en het aantal huishoudens schijnt te krimpen. De prijs van koophuizen gaat nu hard omlaag en dat zal nog wel een tijdje doorzetten. Goederenprijzen dalen al veelal en de medische kosten stijgen ook veel minder. Core PCE daarom onder 3% einde 2023 denk ik, eerder 2,5%.

Een ander aspect van de monetaire politiek volgens onderzoek FED is dat de lead time van monetair beleid een stuk korter lijkt te zijn geworden. Dat zorgt voor extra comfort als er geen recessie is, maar als er wel een recessie is, dan moet de FED, net als altijd, de rente fiks verlagen. 

Voorlopig is de arbeidsmarkt nog te sterk, het aantal vacatures blijft torenhoog, maar de banengroei zwakt wel voortdurend iets af. Zo ergens in het tweede of derde kwartaal moet de werkloosheid dan gaan oplopen. Overigens volgens de FED niet meer zo'n lagging (achterlopende) indicator. +0,5% van bodem geeft aan dat je in recessie zit en +0,3% was nog altijd een voorbode van een recessie (nu +0,2%).

N.B. de aardgasprijs is een goed voorbeeld van "surge inflation". Verhoging van de rente door de ECB zal niet helpen om Poetin tegen te houden de pijpleidingen vanuit Noorwegen te saboteren. Maar het moet voorkomen dat er extra looneisen komen vanwege de verwachting dat de aardgasprijs verder moet stijgen (want sabotage van Rusland van Noorse pijpleidingen is toch bijna zeker?). Dat was het probleem van de jaren 70: looneisen liepen voor op verwachte stijging van de olieprijs en zo ontstond de loonprijsspiraal..

2023 kan uiteindelijk meevallen

 Wat zaten we allemaal flink fout met wat 2022 zou brengen. Niemand zag de (enorme uitbreiding van de) oorlog in Oekraïne, ook al kon je aan de te lage leveringen van aardgas zien dat Rusland iets naars aan het plannen was. We dachten dat de inflatie maar een beetje verder op zou lopen en dan weer gaan dalen. Dat dalen gebeurt nu, maar wel na een heel veel meer oplopen van de inflatie dan verwacht. En daardoor steeg de rente veel meer dan verwacht. 2% rente FED, meer zou toch niet kunnen , want dan gaat de FED verlies lijden en gaan de politici steen en been klagen. Dus was toch wel een veel hogere rente mogelijk. De politici klagen nog niet, de democraten zijn blij dat ze hun inflation reducton spending plan van enorme omvang ter stimulering van o.a. groene investeringen erdoor kregen. Pas als de hoge rente reden is voor de congresleden om elke extra uitgaven te torpederen, zullen de democraten hun gal gaan spuwen op Powell c.s.

De huidige consensus lijkt dat de koersen sinds oktober te veel zijn opgelopen, dat de minieme daling van de inflatie te uitbundig is verdisconteerd in hogere koersen en dat je meer moet geloven in de vreselijke plannen van de centrale banken. Dus een flinke recessie met veel lagere winsten dan nu verwacht en nooit meer herstel van de groei tot de niveaus van voor 2020, de wonderjaren van Trump voor de stijging van het reële beschikbare inkomen (na belasting) in de VS. Onze Knot van de ECB legde als kerstboodschap nog een schepje bovenop de snode plannen van Lagarde om de ECB de rente nog diverse keren met 0,5% te verhogen. Wij morons, zo lang als we thuis de gaskraan niet uitdraien, blijven ze de rente verhogen  Europa stort in, China lijdt onder corona en de dollar wordt sterker waardoor de winsten in dollars in het buitenland wegkwijnen.

Ik zie gelukkig ook wel wat gunstigere zaken. De inflatie daalt hard en dat gaat ervoor zorgen dat centrale banken hun te hoge voorspellingen voor inflatie moeten verlagen. Ondertussen zwakt de economische groei geleidelijk af en zien ze meer politieke druk komen om weer wat aardiger te worden (presidentverkiezingen 2024 in de VS bijvoorbeeld). In 2024 moet de rente van de centrale banken echt lager zijn, want anders zwaait er wat. En dat kan zonder gezichtsverlies, want de inflatie is lager dan voorspeld en de economische groei ook (want centrale banken mogen geen recessie voorspellen, dat is een self-fulfilling prophecy). 

Goldman Sachs ziet helemaal geen recessie in de VS. Dat is wel erg optimistisch, maar geeft wel aan dat er geen verschrikkelijke recessie aan hoeft te komen,, meer iets als 1990/1991. (Qua beurs is er overeenkomst: na een plotselinge val in 1987 kwam er een korte cyclus, die al brak in1990, nu dus onverwachte val 2020 met onverwacht korte opleving tot 2022/23)..Goldman Sachs stelt dat de arbeidsmarkt nu gunstiger is: de terugval komt vooral in vacatures en niet zo zeer in ontslagen. We hebben de fiscal cliff al gehad, er komt zelfs weer iets extra stimulering voor de groene golf. Zelfs in Europa. Groene energie is nu erg concurrerend met aardgas. Ook de monetaire klif lijkt snel voorbij. Nog maar even renteverhogen, dan pauzeren en verlagen. Dat is heel wat beter dan 2022. D.w.z. na 6-9 maanden ziet het monetaire plaatje er veel beter uit.  In China gaat het beter door minder corona en meer monetaire stimulering. In Europa gaat het beter dan verwacht omdat men minder gas verbruikt en het consumentenvertrouwen aan het herstellen is (van erbarmelijke niveaus).

En dan de winstverwachtingen. Die vallen gewoonlijk tegen. 5% voor een jaar is al beter dan normaal en voor een recessiejaar is een tegenvaller van 12-20% normaal. Iedereen roept dat de winsten gaan tegenvallen. Dat zit dus al behoorlijk in de prijzen. Het valt alleen tegen als we toch een vreselijke recessie krijgen of als er geen herstel komt in 2023. De winstverwachtingen voor de eerste drie kwartalen van 2023 staan erg onder druk, maar die voor het vierde kwartaal houden goed stand. Men ziet kennelijk economisch herstel na het derde kwartaal en dat zou goed kunnen. 

D.w.z. de pessimisten lijken nog even met hun nare narratief te scoren, maar in de tweede helft van 2023 gloort toch beslist hoop.