wat doen de andere beleggers? Wat doen ze in China? Fundamentals analyseren is niet nodig?

BoA: Commodity Futures Are China’s Next Casino http://www.valuewalk.com/2016/04/game-of-thrones-commodity-futures/?curator=thereformedbroker&utm_source=thereformedbroker

Josh Brown meldt dit terloops in de analyse dat iedereen naar elkaar kijkt wat men aan het doen is qua positionering en niet naar de fundamentals

http://thereformedbroker.com/2016/04/26/sentiment-is-the-new-fundamentals/

hij legt uit dat dit gebeurt omdat de fundamentals zo saai zijn. Er is een heel constante, lage economische groei met ideaal lage inflatie (want zo houd je een extreem ruim monetair beleid, terwijl er geen deflatoire problemen met de schuldopbouw zijn). Het is als de man die zijn hond uitlaat. De man loopt heel voorspelbaar, de hond gaat alle kanten op. De man is saai en iedereen volgt de bewegingen van de hond.

Bij grondstoffen is de prijsbeweging voor een groot deel toe te schrijven aan de ijver waarmee speculanten futures kopen of verkopen. Vooral kopen, al beginnen sommige beleggers er de buik vol van te krijgen (moeten we nog wel in grondstoffen beleggen vragen de leden van de beleggingscommissie van diverse pensioenfondsen:  enorm contango, er is geen inflatieprobleem maar een groeiprobleem, er is veel te veel productiecapaciteit toegevoegd, steeds negatievere correlatie met de verplichtingen).

Steeds weer nieuwe speculanten kopen olie, het is immers zwart goud. Met goud zit je nooit fout. De wereld draait om olie. Nog wel. 

Kennelijk zijn de Chinezen over aan het schakelen van metalen als koper naar ook olie, ze handelden afgelopen maand als dollen in commodity futures. Wie weet. 

De olieprijs: momentum zegt val kan stoppen bij $29,60 of 28 of 23,40

De val van de olieprijs begint desastreuze vormen aan te nemen. Er is nu zo’n 70% af van de top. Bij aandelen ga je dan kijken of het faillissement in zicht is. Zo niet dan kan je vaak kopen, zij het dat je stalen zenuwen moet hebben, want 80% van top kan ook en dat is nog eens 1/3 van de prijs af.

De olieprijs gaat nog niet failliet, al klimaattopplannen ten spijt. Dat maakt olie dus interessant als belegging. Het koerspatroon moet asymmetrisch worden. Er kan veel meer bij dan af.

Er zijn natuurlijk wel vele onheilsprofeten die nog een enorme daling zien. Goldman Sachs roept al heel lang dat de olieprijs naar $20 kan en RBS roept nu dat $16 er aan komt.

Iedereen weet dat het aanbod nu groter is dan de vraag. RBS en anderen zeggen dat dit tot half 2017 zo blijft. Dat is niet ingeprijsd. Men blijft inprijzen dat de olieprijs stijgt en flink ook. Gedurende de hele val hebben nieuwe beleggers olie bijgekocht. Beleggers in olie, bijvoorbeeld de ETF’s, zitten op fenomenale verliezen. Het begint een beetje op het verlies van goudmijnen te lijken waar ik al een keer over blogde met eenzelfde soort strekking http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2015/09/goudmijnaandelen-pantelis-probeert-het.html. Bij goudmijnaandelen is men al voorbij het punt dat de meeste beleggers het met geen tang meer willen aanraken. Bij olie zijn er nog steeds liefhebbers genoeg om nieuwe flinke verliezen te lijden. We kunnen niet zonder olie, geen dag. D.w.z. er is nog geen overtuigende capitulatie en dat geeft aan dat de risico's nog steeds enorm zijn.

Het is moeilijk iets verstandigs te zeggen over de olieprijsontwikkeling op korte termijn. Op wat langere termijn lijkt een stijging van de olieprijs toch wel bijna zeker. $80-100 in 2018 lijkt me heel plausibel nu de investeringen in oliewinning instorten/ ingestort zijn.

Er is geen goed model voor de olieprijs. We weten niet meer wat fair value is, er is dus geen mean reversion naar die fair value. Er is volop modelonzekerheid en volgens een van de hoofdwetten van  Woody Brock is er dus trending van de prijzen.

Die moet excessief worden, voordat het omslaat. Maar wat is excessief?

Ik kijk dan vaak naar de koers vergeleken met het tienweeks gemiddelde.

In bovenstaand plaatje zie je dat de olieprijs WTI nu 20% onder dat gemiddelde staat. Dat is de afgelopen decennia een niveau geweest waarop vaak herstel plaats vond.

Af en toe was het erger. Het afgelopen jaar werd 0,76 en 0,72 aangetikt. Dat leidt tot een olieprijs van $29,60 en $28 (plaatje hieronder)

Het kan nog erger. De grootste dalingen qua momentum traden op begin 1986 en eind 2008. Toen ging er 40% af. Dat lijkt me een harde steun dan kom je uit op $23,40. Dan ga ik denk ik echt een overweging van grondstoffen adviseren. Ik denk dat je bij $28-29 ook al in actie kunt komen, want die laatste dollar daling, die prik je toch niet, dat is puur geluk.

Na een herstel op wie weet wel de door mij genoemde niveaus kan er overigens weer een nieuwe flinke daling komen. 

Geen garantie uiteraard, de onzekerheid is extreem en de volatiliteit van de olieprijs ook. Beleggen in grondstoffen is nu extreem riskant, dit hoort beloond te worden, maar helaas kan het nog steeds verschrikkelijk afgestraft worden.   

$40 voor olie per vat is te laag

De basisgedachte is dat er een excessieve trending naar beneden is ontstaan van de olieprijs die enigszins vergelijkbaar was hoe de Duitse rente naar 0 ging. Er waren hele goede redenen voor waarom de prijzen/ rente zo daalden. Maar op zeker moment is het te ver gegaan. Het momentum is te extreem geworden.

Het fundamentele verhaal voor olie is beroerd. Stijgende productie, uitpuilende voorraden en een teleurstellende vraag.

Eigenlijk is het curieus dat niemand dit een jaar geleden zag aankomen. De afzwakkende groei in China was bekend en ook dat er omgeschakeld moest worden van een grondstoffen intensieve investeringsgroei naar een minder grondstoffen intensieve consumptiegroei. De groei van de olieproductie in de VS was vrijwel lineair. De extra oliewinning via horizontal drilling was bekend. De stijging van de productie in Irak ook. Toch is men uitermate verrast door de enorme val van de olieprijzen.

Nu is het voorspellen van de olieprijs een beetje ingewikkelder dan ik aangaf, maar we hebben er te blind op gevaren dat olie gewoon te duur moest blijven voor herstel van de economische groei. Piekolie was een erkend gegeven, ongeveer net zo iets als global warming. De vraag en aanbodcurves van olie zijn buitengewoon steil. 

Een klein beetje extra vraag en een klein beetje extra aanbod kan grote prijsstijgingen veroorzaken. Kleine misschattingen in vraag en aanbod en je zit helemaal fout met je voorspelling van de olieprijs.

  Er stonden enorme bedragen aan de zijlijn voor belegging (speculatie) in olie. Oliebedrijven renderen al meer dan honderd jaar gemiddeld degelijk en geweldig. Dat zit er bij de mensen ingegrift en dat krijg je niet weg. Olie is misschien op korte termijn niet zo'n geweldige belegging, maar op lange termijn wel. Tenminste, totdat men echt ernst gaat maken met global warming en men niet meer toestaat veel olie uit de grond te halen. De carbon footprint is gewoon te hoog. Maar we zijn denk ik nog wel meer dan tien jaar voor dit punt.  Eerst moet alternatieve energie inclusief kernenergie goedkoper worden.

Ondertussen steeg de olieprijs met 27% in drie handelsdagen. De Amerikaanse productie daalt harder dan gedacht. Poetin krijgt het benauwd en probeert het op een akkoordje te gooien met Maduro. Saoedi-Arabië geeft nog geen krimp, maar zal zich niet verzteten tegen hogere olieprijzen via wat minder productie.

De vraag van Amerika groeit.

Supply (EIA). Includes projection for August/September

http://peakoilbarrel.com/us-shale-declining-and-opec-still-climbing/#more-8891

aanbod VS neemt af

maar aanbod OPEC stijgt, alleen door Irak en Saoedi-Arabië

er is grote twijfel of deze landen snel nog meer olie kunnen produceren

een verdere stijging van de olieprijs is onzeker

Bijna iedereen voorspelt een hogere olieprijs.

Hoger dan $60 dan komt de productie van schalieolie weer goed op gang en Iran wil ook meer gaan produceren volgend jaar

productiviteit per rig is enorm gestegen

Average productivity (added gross daily barrels per month) per drilling rig from counties associated with the Permian, Eagle Ford, Bakken, and Niobrara plays, monthly Jan 2007 to September 2015. Data source: EIA Drilling Productivity Report.

http://econbrowser.com/archives/2015/08/u-s-tight-oil-production-decline

maar wel: bijna alle schalieolieproducenten makten verlies over het eerste half jaar, inclusief EOG

oliemaatschappijen in het nauw

http://www.artberman.com/wp-content/uploads/Tight-Oil-Capex-CF-D-CF-23-August-2015.jpg

credit rating bureaus beginnen moeilijk te doen als schuld/cashflow boven 2 komt. dat is nu het geval en bij de huidige olieprijzen wordt het derde kwartaal nog erger. De pijngrens is bereikt

Bloomberg.com – Oil Industry Needs Half a Trillion Dollars to Endure Price Slump
Een default van een vrij grote Amerikaanse oliemaatschappij begint tot de mogelijkheden te behoren. Reserves waardeloos, enorm verbranden van cash. te veel geleend in de hoop van een olieprijs van $100. Oliedom.

olieprijs naar $20 volgens Gary Shilling, maar $40 is al laag

De zorgen over een lage olieprijs worden steds groter. Vroeger kon ik me niet vorstellen dat je je daar zorgen over moest maken, maar this time is different. Een lage olieprijs is slecht voor de wereldeconomie, zo vindt men nu en niet goed.
Gary Shilling http://www.bloomberg.com/news/articles/2015-08-14/oil-s-worst-ever-summer-signals-price-rout-is-nowhere-near-done ziet nog lang geen bodem in de markt.
De vraag neemt toe, maar toch potten de voorraden in de VS zich steeds verder op. De zomermaanden zijn de tijden dat de voorraden afgebouwd moeten worden, men gaat op vakantie en hup, daar gaan de benzinevoorraden. Ook de airconditioning wordt flink aangezet. Global warming helpt (in wenen was het 14 dagen warmer dan 35 graden, een verpulvering van het oude record van 5 dagen).

In de zomermaanden hoort de olieprijs te stijgen, niet te dalen. Soms zondigt de markt hiertegen en die jaren staan in bovenstaand plaatje.

Aan de Amerikaanse automobilist ligt het niet.

Aan de Chinese automobilist wel
Aan schalieolie wel

Goldman Sachs: Shale is now dominant in scale and attractiveness at US$60/bl.
Top 420 projects breakeven oil prices for non-producing oil assets by category.

 Source: Goldman Sachs Global Investment Research.

De productie van schalie-olie en -gas kan eindeloos omhoog tegen een zelfde prijs en die prijs tendeert zelfs te dalen vanwege technologische nieuwe spitsvondigheden.
Het oude verhaal was dat olie met een kostprijs onder $80 razendsnel op aan het raken was. Het nieuwe is dat er een hele bak olie met kostprijs van $40-60 bij aan het komen is.

Ondertussen blijft Bianco waarschuwen dat de capitulatie nog niet compleet is. Hij is al veel minder bearish, maar zo lang bijna iedereen blijft roepen dat de olieprijs flink gaat stijgen, terwijl het zo slecht gaat met de groei in de wereld- de groei van Emerging Markets inclusief China zijgt in elkaar- moet je niet mee roepen in het koor dat de olieprijs stijgt.

Lower for longer, dat roept Goldman Sachs in een zeer veel gelezen researchartikel. Maar $40 is al laag, onder de kostprijs van het gemiddelde van de schalieolie.

olieprijs volgt 1986 scenario

De olieprijs is aan het herstellen ongeveer zoals na de vorige keer dat de olieprijzen in elkaar stuiterden zonder dat er een recessie was, in 1986.
Dat wordt overigens alom verwacht. Vrijwel iedereen voorspelt hogere olieprijzen in de verre toekomst

Het is de vraag of de olieprijs meer stijgt dan is ingeprijsd.  Farcking bedrijven hebben aangegven van ongeveer $65 de oliekraan weer open te zetten. 4700 bronnen staan klaar om olie te spuiten dan.

nog wat bedreigingen voor de olieprijs

http://pdf.reuters.com/pdfnews/pdfnews.asp?i=43059c3bf0e37541&u=2015_03_20_09_40_65fec78917ed4fcf9436f53ededd3519_PRIMARY.jpg

Oil ETF investors, not just OPEC, hold sway over crude market

Via de olie ETF wordt een behoorlijk deel van de oliemarkt bespeeld, de grootste olie ETF zou 10% van de oliefutures uitmaken volgens het artikel van reuters

ze stellen: als dat enorme kopen van olie ETF stopt (doorrollen kostte $1,70, niet niks bij een prijs van $45), dan is markt kwetsbaar. Als men echt flink gaat verkopen, dan is het niet moeilijk te geloven in prijzen van $20

en dan is er nog het probleem van de uitpuilende voorraden in de VS vlak voor de raffinaderijen toe zijn aan hun jaarlijkse onderhoud en even geen olie gaan kopen.

http://www.bloomberg.com/news/articles/2015-03-24/here-s-how-20-oil-could-become-a-reality-if-storage-runs-out

Ach, wie weet wordt de oliemarkt gered door aantrekkende vraag, mislukken overleg met Iran, IS succes, Libiië of iets anders

herstel olieprijs broos

De olieprijs ging iets omhoog vanwege het enthousiasme dat de FED loskreeg om alle markten hoger te zetten.
Toch blijven er veel verhalen komen dat de olieprijs omlaag moet.
Vandaag bijvoorbeeld http://blog.yardeni.com/2015/03/us-still-gushing-oil-excerpt.html

Aanbod stijgt 2,5% en vraag 0,7% . Dat zorgt voor nog meer uitpuilen van de voorraden in o.a. de VS.
Naast Yardeni is ook Josh bown wat benauwd http://thereformedbroker.com/2015/03/21/a-false-breakdown-in-crude-oil/ Maar hij zet nog volop in op een olieprijs van $ 70 binnenkort

Jim Bianco vindt dit een typisch geval van geloof in stijgende olieprijzen tegen beter weten in. De olieprijs daalt en de rente ook, maar iedereen houdt van olie en haat de obligatierally. Door schade en schand zal men wijs worden.

Men laadt zich helemaal vol met de olie ETF en men zit op steeds grotere verliezen. Net las met de goud ETF gaat dat op zeker moment niet helemaal jofel.

En olieaandelen, die zijn gewoon geweldig. Nee, die hoeven niet zo veel omlaag als de olieprijs. of misschien toch. Hun schulden gaan wel heel sterk omhoog, want ze hebben minder inkomsten en willen toch fabelachtige dividenden betalen.

http://www.ft.com/cms/s/0/fc15b520-cf2b-11e4-9949-00144feab7de.html#ixzz3VCGwGlpG
Oil majors pile on record debt to plug cash shortfalls
The total debt raised in the first two months of 2015 by large US and European oil and gas companies has jumped by more than 60 per cent from the final three months of 2014. It outstrips the previous quarterly record set six years ago after the last price collapse, Morgan Stanley research shows

morgen staat de olieprijs hoger

De olieprijs staat opnieuw zwaar onder druk. De daling leek voorbij, iedereen was het er wel over eens dat de olieprijzen aan het stabiliseren waren.
Maar de olievoorraden in de VS bleven maar stijgen. De oliepakhuizen beginnen meer dan vol te raken. Iedereen produceert door en wacht erop dat andere producenten de productie gaat verminderen. Behalve woestijnratten in Libië doet dat nog niemand.
De OPEC dacht dat de schalieolieproducenten in de VS eenvoudig van de markt te drukken bij lage olieprijzen. Nee dus, ze gaan wat slimmer boren, maar ze stoppen niet. Nog niet. ze produceren zelfs meer. Andere olieproducenten denken er ook zo over. De lagere olieprijzen dwingt ze tot hogere productie.
Ondertussen dacht men dat 60% lagere olieprijzen wat extra vraag teweeg zou brengen, al was het maar omdat daardoor de economische groei zou aantrekken. Nee dus, de groei in het eerste kwartaal in de VS valt helemaal weg. Onder 1%. In China lijkt de groei nauwelijks 5% te zijn, veel lager dan de door de overheid beloofde 5%. In Japan, Brazilië, Rusland gaat het economisch ook niet naar wens. Dat kan de 0,2-0,5% extra groei in de eurozone niet compenseren.

De olieprijzen op termijn worden enorm veel hoger ingeprijsd dan de huidige olieprijs. Olie nu kopen en opslaan en over enige tijd verkopen is uitzonderlijk lucratief (19% per jaar winst).
Korrtom, men is ervan overtuigd dat iedereen op het ogenblik gek is om de olieprijs op $43 te zetten voor West Texas Intermediate. Men produceert gewoon door tot de olieprijs zo veel gedaald is dat het niet meer de variabele kosten dekt.
Dat is precies hoe Jim Bianco had voorspeld dat het zou gaan.
In zijn newsclips van vandaag liet hij zien hoe slecht het gaat met de vraag naar olie.

De voorraden schieten omhoog, maar de productie geeft geen krimp. (plaatje Bianco)
Voorlopig lijkt aanbod groter dan de vraag. Dat is niet echt goed voor de prijs. Productie moet echt omlaag.

Zerohedge had een post over hoe een onderminister van olie van Saoedi-Arabië  uitlegde hoe het zat met de olieprijs. Zij vonden hem maar een jokkebrok, van het land van 1001 leugens.
http://www.zerohedge.com/news/2015-03-16/what-saudi-arabia-told-bank-england-about-why-oil-crashed-and-where-it-headed-next

"I believe the price fall can be put down to expectation and speculation. It was not about fundamentals. It reminded us of 2008, when all the speculation was that we were running out of oil resources and limited production capacity. The recent price fall was due largely to expectation and perception about future supply and demand. Also similar is the wrong assumptions of changing Saudi oil policy, and the ever-present – and incorrect – belief in conspiracy theories."

Vorige week stond er al een artikel in de Financial Times met zijn baas, de minister van olie van Saoedi-Arabië Naimi. Men was totaal verrast door de omvang van de val van de olieprijs. Een fascinerende uitleg. http://www.ft.com/cms/s/0/25f2d7d6-c3f8-11e4-a02e-00144feab7de.html#ixzz3TyeWKva7

The big drop: Riyadh’s oil gamble

Men geloofde gewoon niet dat de vraag ineens zo veel lager was dan het aanbod.Zo ging het tenslotte bijna nooit, alleen even rond 2008-2009. Groei van de vraag is gewoon hoger dan de groei van het aanbod. De uitbreiding van het aanbod in 2014 door de VS zou immers teniet gedaan worden door Libië, IS. Men had Saoedi-Arabië gesmeekt extra te produceren als IS wel de olievelden zou veroveren. Saoedi-Arabië zag de val in de vraag niet en ook niet de stijging van het aanbod. Eerst leek er niets te gebeuren. Azië bestelde gewoon door bij Saoedi-Arabië en verminderde de vraag bij andere producenten. Ze zagen te laat dat de vraag echt lager werd en dat ze marktaandeel kwijt raakten.
Weer even later was duidelijk dat Saoedi-Arabië met alleen een lagere productie in SA het niet zou redden om de olieprijs te stabiliseren. Rusland moest mee omlaag met Saoedi-arabië en dat gebeurde niet. Dan maar plan B. Uitroken van de hoge kostprijsproducenten. Pijnlijk. Maar Naimi zit nog steeds in het zadel.
En ondertussen ziet men meer productie (Iran, Irak, VS, Brazilië) en minder vraag sinds plaatje gemaakt werd.
Het lijkt op de vastbeslotenheid van sjeik Yamani die eerst ons jarenlang de stuipen op het lijf jaagde, maar in 1985 ineens vasthield aan het marktaandeel van Saoedi-Arabië en waardoor de olieprijs ontzettend tuimelde.

Grantham en de olieprijs

De kwartaalvisie van GMO is vorige week weer rond gestuurd. Eerst komt Inker aan het woord, maar dat interesseert bijna niemand (Ja, aandelenkoersen stijgen niet altijd het meeste in de landen met hoge groei van het BNP. Je kunt beter beleggen in landen die goedkoop zijn en waar het beter gaat dan verwacht. Vandaar zijn excuses dat hij landverraad aan het plegen is door amerikaanse aandelen te verruilen voor europese rommel).
Maar het gaat altijd om wat Grantham te vertellen heeft.
Deze keer moest hij een beetje door het stof, omdat hij de val van de olieprijzen niet had voorzien.

Grantham

Achteraf had hij het eigenlijk allemaal hebben moeten zien aankomen. Fracking zorgde voor een aanzienlijke uitbreiding van de olieproductie terwijl de vraag maar nauwelijks steeg. Daardoor ontstond er een overschot. Al die extra olie bovenop wat gevraagd werd zorgde voor volle olieterminals. Het kan haast niet meer opgeslagen worden. Dan knalt de olieprijs omlaag tot de variabele kosten. En die zijn minder dan de helft.

Ondertussen neemt de olie uit de bestande gewone bronnen af zoals de theorie van piekolie aangeeft. Nieuwe investeringen worden niet gedaan. Uiteindelijk gaat dit voor hogere olieprijzen zorgen.

Saoedi-Arabië krijgt inderdaad voor elkaar dat de productie uit fracking naar beneden zal vliegen.

De olieprijs blijft nu erg gevoelig voor de kostprijs uit fracking. Productie gaat nu snel omlaag, maar kan als men maar genoeg investeert snel veel omhoog.

Grantham vindt dat Saoedi-Arabië de boel knullig heeft aangepakt. Ze hadden gewoon hun productie moeten halveren en die tegen de dubbele prijs van nu dan kunnen verkopen.

Hij denkt dat de markt denkt dat er heel veel olie à $80 geproduceerd kan worden. Dat is ook het basisplaatje dat ik her en der zie.

De VS heeft slechts één jaar olieproductie van de wereld uit fracking bij een kostprijs van $120 denkt hij.

Een uitbreiding van de VS met 4% van de wereldproductie was genoeg om de oliemarkt totaal van slag te brengen. Dus ook al heeft men maar één jaar wereldolieproductie, dan nog kun je vele jaren de olieprijs saboteren.

Volgens Grantham was het niet zo zeer dat de vraag zo veel minder toenam, want dat zie je niet in dit plaatje, maar dat het aanbod toenam vanuit één plek, de VS.

[ik denk dat de OPEC nu ook wel ziet dat je ongeveer 4 miljoen vaten minder moet produceren. Vroeger liet men dit door één land doen, nu willen ze om begrijpelijke redenen dat meer landen pijn moeten lijden.]

Grantham zag een Armageddon door zeer hoge olieprijzen, maar denkt dat dit nu 5 jaar is uitgesteld, niet afgesteld. Alternatieve energie wordt nu minder op gang gebracht.

een permanent plateau van lage rentes

Zo noemde Minack de lage rentes van het moment. This time is different: de rente stort in terwijl de economische verrassingen meevallen (niet alleen door de lage olieprijzen)

Het ligt allemaal aan nijver door kopende centrale banken en mevrouw Watanabe die schatten met geld aan het verdienen is op haar oude dag. Het is de terreur van oude sokken die volgens Minack deze vreselijke situatie voor pensioenfondsen aan het creëren is, nog meer dan de monstertjes Yellen, Kuroda en Draghi met hun onverantwoorde Great Monetary Experiment.
Gundlach zit helemaal te glimmen met zijn voorspelling dat de Amerikaanse 10-jaar rente onder de 1,38% komt. Onder 1% zegt hij nu zelfs. En hij krijgt bijval van Gross en die voert op 70-jarige leeftijd tegenwoordig die oude sokken aan.

 Alhambra Investment Partners – Only Stocks Are Left Minding The ‘Recovery’
Zij vinden dat monetair beleid faalt, geen groei oplevert en nu dan dus deflatie en rentes van 0. Aandelen moeten nu ook naar 0 volgens hen. 
Ik zie eigenlijk niet waarom grondstoffenprijzen zo goed de rente en aandelenmarkt moeten volgen, dat deden ze in de historie meestal niet. Waarom een dalende olieprijs de inflatieverwachting voor 10 tot 30 jaar zo omlaag brengt is me een raadsel. Ach, ik kan het wel enigszins aangeven, de markt is niet helemaal gek. Het inflatie-anker van 2% is gevallen en dan weet men niet meer wat het wel moet zijn en vindt er trending naar beneden plaats. Het supercyclusverhaal van grondstoffen door China is in duigen gevallen. 
Al dat aanzwellende geroep dat de lagere olieprijs een vraagprobleem aangeeft is erg overdreven. De vraag en aanbodcurve van de olieprijs is buitengewoon steil. Kleine vraag en aanbodveranderingen kunnen heel grote prijsveranderingen veroorzaken, zoals ook deze keer weer blijkt. D.w.z. ja, er is een vraagprobleem, maar het is maar klein.Het is niet zo dat de vraag naar olie met meer dan 1 of 2% valt, nee, zo erg is het niet. Toch kan als het aanbod ook 1 of 2% omhoog gaat de prijs van olie halveren.

overpeinzingen olieprijs

http://www.aei.org/publication/blog/carpe-diem/
het is echt fijn, die lagere olieprijs voor de automobilist. Hij bespaart in de VS zo'n $900 per huishouden vergeleken met 2014 per jaar. Hij gaat dat niet sparen maren uitgeven, beleven.

Hierboven een van de favoriete plaatjes van Jim Bianco. De val van de olieprijzen is volgens hem vooral veroorzaakt door de onverwacht zwakke groei in de weeld, van de onverwacht zwakke vraag naar olie.
    
ik ben niet helemaal overtuigd. De economische groei viel na 2010 bijna steeds tegen, maar pas in oktober 2014 viel de bodem uit de olieprijzen.


ik ben het wel met Bianco eens dat de bijstellingen van de economische groei in 2014 groot zijn geweest, beslist veel groter dan verwacht en ook de verwachtingen voor ver in de toekomst zijn flink neerwaarts bijgesteld (de trionf van secular stagnation).

Het aanbod van olie was ook groter dan verwacht. Maar dat lijkt niet door te gaan zetten naar 2015. Ook de neerwaartse bijstelling van de groeiverwachtingen kan haast net doorgaan. Het kan doorgaan in landen als China, Rusland, Latijns Amerika, maar niet in de VS, Europa en Japan.
Dat zou suggereren dat de olieprijs ongeveer is uitgedaald.

lagere olieprijzen: recessie in Texas, Rusland, slechtere tijden in Canada, Mexico, Brazilië

De vorige week kreeg menige belegger een hartverzakking door de dalende beurzen en rentes. 
Alles lag aan die in elkaar stortende olieprijs. Dat was ineens slecht. Men ging verhalen verzinnen waarom een lagere olieprijs zo'n ramp is. De beurzen zijn weer tot hun positieven gekomen, maar de stroom aan verhalen hoe erg het wel niet is dat de olieprijs zo daalt is nog lang niet opgedroogd. Het is de bekende mosterd na de maaltijd en dan nog van een slechte kwaliteit.
Die lagere benzineprijzen, die zouden onmiddellijk omgezet moeten worden aan ontwikkelingshulp aan olieproducerende landen en bedrijven. Rusland dreigt uit de index voor Opkomende Landen te worden gestoten en mag dan samen met Argentinië en Venezuela op het strafbankje gaan zitten.

plaatje uit FT via Sober Look http://soberlook.com/2014/12/if-energy-prices-remain-near-current.html
die vooral de zaken voor Canada somber inziet. Huishoudens hebben daar vergeleken met hun inkomen bijna even veel schuld als in Nederland en Denemarken. De olieprovincie Alberta gaat slechte tijden met crashende huizenmarkten tegemoet.
Eenzelfde verhaal over Texas. Olie en alles dat daar mee samenhangt is ongeveer 8% van het BNP in de VS zo leest men ineens, ook al werkt er maar 1% van de beroepsbevolking in. Het is overigens wel 8% van de investeringen in de VS.

http://www.bloomberg.com/news/2014-12-18/bankers-see-1-trillion-of-investments-stranded-in-the-oil-fields.html
Dit soort cijfers zijn niet zo heel erg hard. Exxon liet in het jaarverslag zien dat het olie produceert tegen gemiddeld iets meer dan $12. 
(en ja, ik denk ook dat $70 een meer normale olieprijs is voor de komende jaren dan onder $60)

Maar inderdaad, er zijn heel wat dure oliegebieden waar men geen winst gaat maken bij prijzen onder $ 70. Dus zijn er ineens heel veel meer slechte schulden. High yield spreads in de VS zijn flink opgelopen en daarmee de hele index voor high yield. Bij Emerging Markets Debt zijn de olielanden ook in de versukkeling geraakt, maar behalve Rusland en Venezuela niet erg.
Die credit spreads zijn de laatste dagen gelukkig weer flink aan het teruglopen. De roebel is al enige dagen de sterkste valuta in de wereld. 

De credit spread van Rusland is in een paar dagen gedaald van van 485 naar 420 basispunten (voordat Poetin zijn snode plannen met de Oekraïne ging uitvoeren was het overigens maar net iets meer dan 200 basispunten)..
 De roebel hangt heel erg same met de olieprijs. De paniek over de roebel lijkt over het hoogtepunt heen en dat zou dus ook het geval kunnen zijn voor de olieprijs.

Het grootste deel van de wereld profiteert van lagere olieprijzen. Het is dat Rusland zo groot is, anders zou het helemaal dramatisch zijn voor de olieproducenten (De Sovjet Unie was 23% van de landmassa, de Russische economie is 2,7% van de wereldeconomie geweest).

Ik heb de laatste tijd meer aandacht geschonken aan afgenomen vraag door tegenvallende groei als reden voor de lagere olieprijzen.
Maar de hoofdzaak is de stijgende productie in de VS en Canada. Daardoor knalde de import van de VS van olie uit de OPEC-landen naar beneden. De OPEC kon geen nieuwe kopers vinden voor die olie. Europa kocht minder, Japan kocht minder en China kocht veel minder dan verwacht. Dat was dus rampspoed voor de olieprijzen.

lagere olieprijzen en dan

De olieprijs is gedaald omdat plotseling alles tegenzat voor de olie
boeren. Men is er nog niet uit of het meer komt door tegenvallende vraag dan overdadig aanbod. Boven een van de plaatjes (bron Quarz) waarom de vraag tegenviel: China (N.B. niet alleen de olieprijs daalde daar op, maar ook de rente).

http://www.ritholtz.com/blog/2014/12/awesome-oilenergy-infographic/

Dit is extreem belangrijk: de vraag naar olie gaat veel minder omhoog op wat je zou verwachten op basis van de groei van het BNP. De olieprijzen zijn na 2006 zo hoog geworden dat het olieverbruik moest kelderen, vergelijk 1985-86. De daling van de vraag komt niet alleen omdat de groei van het BNP in de wereld laag is. De daling van de olieprijzen is dus vooral gunstig, niet ellende voorspellend. We realiseren ons nu pas dat de olieprijs na 2006 een bubbel was op basis van het sprookje dat China meer extra olie zou blijven opslorpen dan er extra geproduceerd kon worden.

Dit kan een lange trend zijn. De stijging van de grondstoffenprijzen door China was een bijzonder fenomeen. Door hun schuldenberg moet de excessieve vraag voorbij zijn. Je gaat het niet meer vrijwillig als collateral buffer bij de bank aanhouden. Het Jacobs winstmodel van verzekeraars (buffers aanhouden en op die buffers koerswinst maken) is voorbij. Dat lijkt een Minsky moment.

 Maar dat gebrek aan vraag was het niet alleen. Speculanten konden hun record long posities niet meer volhouden. De geopolitieke risicopremie van $10+ sneuvelde door de gretigheid waarmee Poetin door moet produceren en de drie partijen in Irak (Bagdad, IS, Koerdistan) en de noodzaak Iran extra productie te gunnen.
Maar het was vooral de schalieolieproductie in de VS en Canada die voor overproductie zorgde.

(plaatje Bespoke http://www.bespokeinvest.com/thinkbig/2014/12/10/nothing-going-right-for-crude-oil.html). De voorraden groeien voortvarend en dat terwijl de economische groei in de VS goed is. Buiten de VS is het overaanbod waarschijnlijk groter.

De val van de olieprijzen lijkt op wat eind 1985 gebeurde.  7 maanden lang leek er geen bodem te zitten in de val van de olieprijs. Er was absoluut geen dreiging van een recessie toen. Toch was het ineens gedaan met de verschrikkelijk hoge olieprijzen die economisch herstel zo in de weg zaten. Het was ineens duidelijk dat de hoge olieprijzen hadden geleid tot meer olieproductie (in de noordzee bijvoorbeeld) en minder vraag (betere isolatie, zuinigere auto's). Na die 7 maanden kwam er een herstel van de olieprijs, maar niet naar de oude hoogtes.
Dat lijkt het draaiboek voor 2015. Een herstel naar zo ongeveer $80 is mogelijk en dat kan het dan nog enige jaren blijven.
In 1986-1987 werd de economische groei flink geholpen door die duikeling van de olieprijzen. De winstverwachtingen vlogen omhoog en de koersen ook. Tot de krach van 1987 de droom verstoorde (en nog kwam er geen recessie). Als we dit scenario herhalen krijgt de documentaire The Forecaster toch gelijk met in oktober 2015 een krach. Maar dan moeten de koersen eerst flink omhoog. Deze keer gaat men dan eerder roepen dat de koersen te hoog zijn en dan gaat de stijging gematigder, want this time is different.           

lagere olieprijs helpt groei pas echt na half 2015

AGMR (Benderly c.s.) liet uitgebreid zien dat de lagere olieprijs tot meer groei gaat leiden, maar het duurt een jaar voor je de effecten goed ziet. De consumptie stijgt ongeveer even veel extra als de inflatie is gedaald in het jaar ervoor. De investeringen stijgen zelfs 1,6 keer zo veel als de inflatiedaling. In de VS zal dat deze keer veel minder zijn door het grote gewicht van de energie-investeringen in fracking.
We moeten wel nog even wachten voor de groei aantrekt door de lagere olieprijzen.

In de Eurozone is de daling in euro's in procenten minder, maar het effect zal ongeveer hetzelfde zijn als in de VS.

Voor de OPEC-landen is het een bittere pil. Maar divere OPEC-landen zwemmen in het geld en geven het niet uit.

 

de lagere olieprijzen

http://www.zerohedge.com/news/2014-11-25/2014-oil-price-crash-explained
Ineens gingen de olieprijzen enkele maanden geleden dalen. Het begint een aardig bloedbad aan het worden. Er ging dan ook alles mis voor de olieprijs. Er zat een flinke geopolitieke opslag in de olieprijs en toch vertikte die Poetin het de olie- en gaskraan dicht te draaien en ook in Irak produceerde men maar door.
Large speculators zaten record long op de futures markt en moesten verkopen.
maar vooral, de vraag viel tegen en het aanbod viel mee.
Omdat de vraag en aanbodcurves zo enorm steil zijn, treden er al enorme prijsschommelingen op als vraag en aanbod maar een beetje verstoord zijn. Dat gebeurt nu weer. De vraag is niet veel afgenomen en het aanbod niet veel toegenomen, maar toch kun je hieruit goed verklaren waardom de olieprijs door de grond ging.
OPEC kan proberen de schade te beperken morgen, maar Saoedi-Arabië heeft al aangegeven niet mee te willen werken. Ze willen de nieuwe producenten in Amerika flink schrik aanjagen en zo fracking afremmen. Dat lijkt niet kansrijk.

de hogere olieprijzen en ISIS

Beurzen pruttelen langzaam omhoog met uitzonderlijk weinig volatiliteit. ISIS maakt voorlopig meer de olieloze woestijnen onveilig dan de beurzen. De troepenmacht is slechts 12.000, dat moet de regering van Irak toch kunnen bestrijden.

Er beginnen ineens toch wel erg veel verhalen te komen dat de olie- en gasprijs de komende jaren flink omhoog moet. Het extra aanbod van olie in de komende jaren moet komen uit vooral fracking en Irak. ISIS belemmert de benodigde investeringen in de komende tijd behoorlijk. De groei van de productie van olie in de VS zwakt iets af. Het geloof in piekolieproductie is terug aan het komen. Groei in de VS boven 2% is te veel. Dan dreigt de vraag naar olie sneller te groeien dan de productie. Gasprijzen moeten minstens $ 6,50 te zijn om fracking buiten het Bakkenveld goed op gang te krijgen. De burgeroorlog in Irak en Syrië beginnen wel psychologisch door te werken in meer angst voor hogere olieprijzen. Men gelooft weer in de stijging op lange termijn.

Een paar jaar geleden zag men in de toekomst duidelijk hogere prijzen voor olie, nu duidelijk lager. Dat lijkt wel erg overdreven (eens met Longson van MS)

Elon Musk probeert hier een stokje voor te steken door op zeer grote schaal zonnepanelen en batterijen te gaan produceren. Ook geeft hij technologie vrij om de markt voor elektrische auto’s groter te maken.