Jeremy Grantham herhaalt advies kwaliteitsaandelen te kopen

Jeremy Grantham, de grote guru (de G) van GMO, staat sceptisch tegenover het economische herstel. Aandelen zijn omgeveer juist gewaardeerd, maar Bernanke c.s. creëren zo veel liquiditeit dat de beurs omhoog kan. De groei kan tegenvallen in het westen, maar dat hoeft de kwaliteitsaandelen niet erg te raken. Kwaliteitsaandelen zijn nu erg goedkoop, koerswinstverhoudingen van 13-15 voor de bewezen groeiers uit het verleden zijn heel gewoon. Dat is te laag bij zo'n lage rente en inflatie.
Dat is een tkeen dat heel de beurs te laag staat. De waarde van kwaliteitsaandelen is meestal redelijk te beoordlen. Ik keek bij elke recessie of de kwaliteitsaandelen al goedkoop geworden waren. Als dat zo was, dan moest je de vuilnisbakkwaliteit kopen, want de beurs staat dan veel te laag en rommel herstelt dan het beste.

Het lijkt zo'n logisch advies om kwaliteitsaandelen te kopen, maar dat is het niet. Integendeel, kwaliteitsaandelen zijn vrijwel nooit goedkoop, nooit waarde-aandelen. Waarde is de winnende beleggingssstijl en groei de verliezende. Het verschil in waardering tussen groei en kwaliteit is laag geworden, zodat groei het de laatste tijd toch goed doet.
Dat accent op kwaliteit kan tot gevolg hebben dat je het slechter doet dan de gemiddelde index, maar de kans dat je een respectabele opbrengst krijgt is wel veel hoter. Kwaliteitsaandelen hebben tegenwoordig als bijkomend voordeel dat ze relatief zwaar in Emerging Markets zitten en van de hoge groei aldaar relatief zwaar meeprofiteren. Dus het kan heel goed zijn dat die kwaliteitsaandelen het inderdaad beter doen dan het gemiddelde van de beurs. In ieder geval is het bemoedigend dat de aandelen waarvan je het beste weet wat ze waard horen te zijn, goedkoop zijn.

Het voorspellen van een goede beurs is veiliger dan het voorspellen van hoge groei in de komende jaren, vooral in Europa.
Je moet de sectoren gezondheidszorg/ voeding kopen omdat ze goedkope kwaliteit zijn
technologie/industrie omdat investeringen hard groeien
financials/nutsbedrijven omdat de centrale banken de rente te lang op 0 zullen houden
consumer discretionry en telecom omdat hun marktkapitalisatie als % van de beurs te laag is
Energy en materials moet je kopen omdat grondstoffen in prijs stijgen

goud nieuwe bubbel

Het meest gelezen artikel in business week was The Gold Frenzy: why investors should resist ( http://www.businessweek.com/investor/content/may2010/pi20100513_844554.htm).
Goud is omhoog geschoten door de Griekenland crisis en de flash crash, vandaar de cartoon.enland gaat zorgen voor een te royaal monetair beleid, inflatoire dalingen van valuta's als de euro en vooral belastingverhogingen.
De tekenen van ongezonde belangstelling voor goud beginnen zichtbaar te worden. Het Emirates Palace hotel in Abu Dhabi heeft nu automaten waarmee je brokjes goud van 1,5,10 gram te trekken.
Men waarschuwt voor de enorme volatiliteit van de goudprijs: het is beslist geen veilige belegging. Maar als het het een goede bubbel wordt, dan kan de goudprijs best verder omhoog. India, China en de oliesjeiks kopen gewoon door. Goud is nog maar een heel laag percentage van de valutareserves in de wereld.

De ECB is eindelijk geweldig

De ECB heeft verschrikkelijke dingen gedaan in het verleden. Zo bleef men maar inflatiespoken zien tot diep in 2008. Men bleef bij de ECB de rente maar verhogen, waardoor de dollar maar moest blijven dalen. Daardoor dwong de ECB de olieprijs naar $147. De wereldeconomie werd hierdoor erg kwetsbaar en de moral hazard fundamentalisten duwden daatna Lehman Brothers in het faillissement en de wereldeconomie in zeer diepe crisis.
Nu heeft Europa krachtig ingegrepen, mede dankzij de ECB.
Europa staat nu onder de bezielende leiding van van Rompuij en deze haikudichter (hij publiceerde een haikubundel) maakte in Japan al de blits met zijn haiku ter ere van de Griekenlandcrisis op 29 april in Tokio.
Zijn haiku:

De zon komt op
Maar slaapt nog in Europa
Toch dezelfde zon

Men blijft de ECB/EU verketteren, maar de afgebeelde cartoon uit het Parool van gisteren laat het goed zien: wat men ook doet in Europa, het is nooit goed. Volkomen onverwacht kwam men met een shock and owe oplossing en tot stomme verbazing kan het gaan werken.

moral hazard fundamentalisten

De Europese regeringen en de ECB worden sterk bekritiseerd voor het redden van Griekenland cum suibus. Zij worden gered terwijl ze zich misdragen hebben. Daarmee zend je het signaal uit dat je toch wel gered wordt, hoe erg je je ook misdraagt, als je er maar voor zorgt dat je too big to fail bent geworden.
Griekenland gaat immers toch failliet en ze moeten de werkelijkheid zo snel mogelijk onder ogen zien en de andere zondaars moeten ook zo snel mogelijk gekruisigd worden.
Het is duidelijk dat dit heel Zuid Europa tot armoede zou veroordelen en dat het Europese bankwezen daardoor ook tot de bedelstaf veroordeeld wordt. Het was iedereen duidelijk dat Zuid Europa too big to fail was, maar ondanks wat we hebben gezien wat er gebeurt als je iets dat too big to fail laat omvallen (Lehman), roept men nu - de moral hazard fundamentalisten- dat het een schande is en dat het door het Europese hof moet worden veroordeeld.

Het is helemaal niet zeker dat Griekenland failliet gat, zie het plaatje van ASR (Absolute Strategy Research): het begrotingstekort van Griekenland is nu al 42% lager dan in 2009 en men gaat nog meedogenloos door in Griekenland. Daarnaast zal Griekenland ook na 2012 vermoedelijk verder geholpen worden als men veel bezuinigd heeft (wat er nu naar uitziet). Ook politici nemen net als beleggers neit graag verlies op hun steun aan Griekenland.

Larry Summers waarschuwde in 2007 (24/9 in de FT), een jaar voor de val van Lehman door de opper fundamentalist Paulson, al voor de moral hazard fundamentalisten.
Dat voortdurend hameren op moral hazard vergroot de risico's en veroorzaakt een gevaarlijk afnemende liquiditeit. De risico's lopen door die combinatie uit de hand. Er ontstaat een stuwmeer aan beslissers die afscheid willen nemen van de nieuwe risico's en doen dat uiteindelijk als het te laat is tegen veel te lage prijzen.
Summers stelde in 2007 dat je als je overdreven marktspanningen ziet door illiquiditeit best overheidsgeld in kunt zetten om markten overeind te houden. Net als bij LTCM krijg je dan als overheid je geld helemaal of bijna helemaal terug. (Summers: er moesten drie voorwaarden zijn voor het inzetten van overheid: 1. zie je besmetting optrden van de problemen, 2. zie je grote illiquiditeit en 3. is het redelijk te verwachten dat het de belastingbetaler niets of vrijwel niets kost; als dit geval is dan moet je op de nucleaire knop drukken aldus Summers in 2007)).
Dat was profetisch voor wat gebeurde na Lehman: grote sommen geld werden ingezet door de Amerikaanse overheid, die naar het zich laat aanzien helemaal weer terugkomen naar de overheid.

De Europese overheden moeten nu naast Griekenland misschien nog wat verder in de buidel tasten. Dat krijgen ze vermoedelijk (ex Griekenland) met rente terug. De ECB startte steunaankopen op koersniveaus die veel te laag waren en zullen met goede kans voor dat dappere gedrag beloond worden (zoals het ook hoort).
Moral hazard fundamentalisten zorgen ervoor dat de neergang te lang duurt en er iliiquiditeit in erge vorm optreedt waarna alleen met zeer drastisch ingrijpen de boel gekeerd kan worden.

De ECB moet een pluim krijgen en niet veroordeeld worden als instantie die geen vertrouwen verdient. Juist door het huidige ingrijpen laat de ECB zien dat ze volwassen zijn: men had kennelijk het draaiboek voor dit soort situaties al klaar liggen, gezien het uitgebreide bombardement op beleggers om PIGS beleggingen te kunnen aankopen.

Olieprijs in handen van Emerging Markets

De productie van olie is behoorlijk aan het toenemen, zowel door de OPEC (o.a. groei in Angola, Irak en Iran) als buiten de Opec (o.a. groei in China en Brazilië). Zie de plaatjes van Yardeni. De productie van de Opec kan nog behoorlijk groeien voor die terug is op de oude niveaus, de productie buiten de Opec kan vermoedelijk maar weinig groeien.

De vraag naar olie is nu weer aan het groeien. De vraag van de OECD landen (vooral de VS, Europa, Japan) was flink gedaald, maar stijgt nu weer een beetje (alleen Europa doet nog niet mee). Die stijging moet gen vaart krijgen, want dan wordt olie snel schaars. Zuid Europa moet echt alleen maar olijfolie gaan gebruiken en geen aardolie anders wordt de wereldvraag naar olie te groot.
In het plaatje van Yaardeni is namelijk te zien dat de vraag van Emerging Markets aan een onstopbare opmars bezig is, die nu niet meer goed gemaakt wordt door daling van de vraag in de OECD. D.w.z stijging van de olieprijs is een vrij veilige voorspelling (tenzij Zuid Europa onverwachts de wereldeconomie doet afremmen).

de flash crash

De afgelopen twee weken ontstond een enorme paniek op de beurzen. Dit kwam door de angst voor Griekse besmetting en door versterkte dalingen vanwege vermoedelijk computerprogramma's en afdekkingsoperaties van hedge funds.
Vooral de daling op donderdag in de VS was enorm: op zeker moment stond de Dow Jones 998 punten lager, in punten de grootste daling ooit. Volgens het blog the Big Picture was de werkelijke daling op het ergste punt nog groter, zo'n 1250 punten (http://www.cnbc.com/id/37109515). De flash crash heet het nu en de daling kon net als bij de krach in 1987 uit het niets een orkaankracht krijgen. Er waren wel redenen voor de daling (Griekenland, afdekacties met put opties) maar die waren bij lange na niet voldoende om zo'n snelle instorting van de markt te veroorzaken. Net als in 1987 waren het charttechnisce redenen die de beurs onderuithaalden: steunniveaus werden doorbroken en portfolio insurance acties zorgden voor een niet te stoppen val omdat ze zo veel verkoopacties veroorzaakten dat die niet ineens afgewikkeld konden worden. De markt ziet in de orderboeken dat er alleen verkooporders zijn en trekt alle kooporders terug. Een negatieve spiraal ontstaat die alleen via contraire kopers kan worden gestopt.
De SEC heeft alle transacties op donderdag teruggedraaid op nivaus van 60% onder de koersen van woensdag (dat waren heel wat transacties) en de rest laten staan. Die 60% is volkomen arbitrair en zal nog wel de nodige processen uitlokken, de Ameikanen kennende. De SEC heeft met deze actie de computerhandel enorm voor grote verliezen behoed en dappere mensen die tegen de computers ingingen hun enorme winsten ontnomen. Waar die compassie voor het gecomputeriseerd handelen vandaan komt, kan ik niet goed begrijpen.
Amerika zit enorm met de flash crash. Een herhaling van de krach van 1987 lijkt plotseling heel erg waarschijnlijk ineens op zeker moment op te kunnen treden in de komende jaren.
Men breekt zich het hoofd over hoe je zo'n enorme daling die niets te maken heeft mwet de fundamentals kunt voorkomen. Als namelijk zo iets gebeurt moet de markt nog lange tijd uitgaan van extra hoge volatiliteit en kan er een selffulfiling prophecy ontstaan van neergaande koersen en daarmee de economie in het ravijn stortend.
Deze keer dwong de flash crash onmiddellijk een enorme actie van Europa af die de flash crash op vrijdag in Europa over zag slaan in het dichtgaan van het handelen van Zuid Europese obligaties en in mindere mate ook aandelen. De acties keerden op maandag de krach die anders met behoorlijke kans zou zijn opgetreden.
Met enorme omzetten zijn beurzen en obligaties ongekend snel in waarde gedaald en hersteld. Verzekeren van bankobligaties werd even net zo duur als na Lehman.
De bibbers blijven voorlopig in de markt, maar de ECB keerde de meeste bibbers de afgelopen dagen met vermoedelijk weinig geld. Op dinsdag hoefde men op zeker moment al geen Italiaanse en Spaanse obligaties meer te kopen omdat de rente voldoende gedaald was.

De laatste tijd is men liquiditeit veel meer gaan betrekken in risicoanalyses. Als berekende risico's te hard stijgen is vaak de liquiditeit verdwenen om dan de risico's tegen aanvaardbare prijzen te verminderen. Men moet vooraf zijn maatregelen genomen hebben. Maar hoe moet dat: neemt men dan niet veel te weinig risico en klikt men zeer lage rendementen vast die herstel onmogelijk maken? Dat hoeft niet, maar kan wel het normale geval worden.
De flash crash is het denken over risicomanagement flink omver aan het gooien: de value at risk is veel hoger dan men tot voor kort berekende. Hoe moet men met dit gegeven omgaan? Moet je echt er standaard van uitgaan dat alle zwanen zwart zijn? Waar zijn de lange termijnbeleggers gebleven? Als iets waarde heeft en een inkomen produceert kan men de rampzalige volatiliteit toch wel uitzitten?

N.B. dat uitzitten van volatiliteit is een groot probleem. Op de werkvloer opperde men het samenstellen van een hedgefunds dat 10* geleveraged in 2 jaar Griekse leningen zou moeten beleggen. Dat zou een geweldig rendement opleveren. Naar het zich nu laat aanzien gaat Griekenland niet binnen 2 jaar failliet, maar men zou niet in staat zijn geweest de leningen vast te houden. De leverage zou ongedaan gemaakt zijn toen de koersverliezen de afgelopen dagen te ver opgelopen zouden zijn en men had op dat moment al zijn geld verloren. En dat terwijl als men naar begin en eindpunt zou kijken gedacht had hier flink aan verdiend te hebben, maar helaas dat kon niet omdat het susteem je onderweg failliet maakt. Leverage en illiquiditeit produceren veel grotere risico's dan men dacht en denkt. De VBA had onlangs een lezing waarbij betoogd werd (Riskmetrics) dat 2/3 van het kreidetrisico uit illiquiditeitsrisico bestond en dus groter was dan het risico op defaults.

De gebeurtenissen sinds 2007 zijn het denken over risico fundamenteel aan het veranderen. Dit kan veel leed besparen, maar ik hoop dat dit niet doorschiet, want dan zijn we nog verder van huis: doelen zoals indexatie van pensioenen en betaalbare pensioenpremies worden dan niet meer realiseerbaar.

Never fight the ECB (2)

De ECB zou voor € 8 mrd PIGS-leningen, vooral die van Griekenlan, gekocht hebben op maandag.
Dinsdag was het aankoopvolume wat lager, maar er wordt overal aan de deur gebedeld voor PIGS leningen.
Het gevolg is dat de waarde van PIGS leningen op maandag flink gestegen is en die stijging op dinsdag (wel veel gematigder) voortzette.
Centrale banken kopen door, ook al is de prijs gestegen. Omdat hun zakken in principe niet leeg kunnen raken, kun je het niet van ze winnen: don’t fight the ECB/FED.
De brokers en beurs dachten daar aanvankelijk anders over. Een bubbel aan verhalen dat je te grote schulden niet oplost door nog meer schulden te maken (wel juist, maar het werkt niet voor de beren als er een grote schuldenkoper opstaat) overstroomde de markt. De talloze sombere conference calls op maandag werden op dinsdag bijna onverminderd voortgezet.

Zoals de verliescyclus al zegt: in fase 5 gelooft men het gewoon niet. Men is zo gewend geraakt aan de neergang dat welk goed verhaal er ook in de markt komt, dit de overgrote meerderheid van beren niet kan overtuigen. Toch lopen er steeds weer enkele beren over naar de bullkant. Beren blijven lang in de meerderheid, maar de prijzen lopen op.

En dan de euro, die herstelt maar niet? Allicht niet, de ECB is helemaal niet bezig met gesteriliseerde interventie maar gewoon met plat kopen tegen bijna elke prijs. Dat betekent dat de euro onderuit moet, net als iedere andere valuta die steeds meer geld moet bijdrukken, zoals het Engelse pond en Amerikaanse dollar. Die laatste twee zijn (voorlopig?) gestopt en worden daardoor weer wat sterker. Maar dollar en pond zijn meer bananenvaluta’s dan de euro. De Europese gemiddelde overheidsschuld en overheidstekort zijn beter en Europa heeft een overschot op de lopende rekening versus tekorten in de echte bananenvaluta’s. De ECB wil de inflatie bestrijden en de BOE niet (4-6% inflatie is nodig, zo vind men in Engeland, nou dat blijven ze echt wel minstens houden). De tekorten van de VS moeten door China gefinancierd worden, die van de PIGS door de rest van Europa. Zal China meer solidariteit met de VS betonen dan de rest van Europa met de PIGS? Dat zou niet logisch zijn.

Toch moet de euro terug: de groei in de VS en zelfs het VK is hoger, de productiviteitsstijging is hoger en de korte rente dadelijk dus ook, zelfs aanzienlijk. De VS zal de inflatie wel enigszins in toom kunnen houden, dus de dollar hoort sterker te worden. Pariteit euro/$ komt er aan, zo wordt al geroepen.

Volatiliteit Griekenland enorm

In de plaatjes staat het verloop van de volatiliteit afgebeeld. Ik heb de standaardafwijking van de procentuele dagopbrengsten over een periode van tien dagen laten berekenen door Data Stream.
Het plaatje voor Griekenland laat zien dat de volatiliteit van Griekse (10jaars)leningen nu hoger is dan die van aandelen en zelfs hoger dan die van aandelen tijdens de val na het faillissement van Lehman. Zo'n volatiliteit van staatsleningen van een beschaafd land heb ik nog nooit meegemaakt.

Het plaatje voor Nederland laat zien dat de volatiliteit van aandelen hoog is, maar nog steeds veel lager dan ten tijde van het faillissement van Lehman. De standaardafwijking van de opbrengsten van Nederlandse 10jaars staatsleningen is ook gestegen, maar veel lager dan die van aandelen (zoals het ook hoort).

Belangrijk is of die enorme volatiliteit in de komende weken behoorlijk gaat dalen. Als dat gebeurt, is het een sterke aanwijzing dat de genomen maatregelen werken volgens de markt, als de volatiliteit extreem blijft dan zitten we in diepe problemen.

paniek donderdag veroorzaakt door zwarte zwaan

In de VS blijft men zich afvragen waarom de koesen afgelopen donderdag zo erg de afgrond ingleden. Er begint enige consensus te ontstaan dat het een soort perfecte storm was: men ging groot putopties kopen op een moment dat andere partijen hun long posities moesten afbouwen. Het sentiment was al zwak door Griekenland en een extra aanval van de beren brak een reeks van weerstanden waardoor er steeds meer gedwongen verkopen losbarstten. Er kwam te veel informatie los, er moest te veel gehandeld worden en het systeem raakte verstopt.

Volgens de Wall Street Journal (http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704879704575236771699461084.html?mod=WSJ_hps_LEFTWhatsNews) begon het met het kopen van 50.000 putopties op de S&P (uitoefenprijs 800, een zeer lage uitoefenprijs, maar de onderliggende waarde is enorm, als de S&P onder de 800 duikt verdient men miljarden) door het hedgefund Universa. Dit wordt geadviseerd door Nassim Taleb (foto). Dit bracht zo waar een echte zwarte zwaan reactie op gang.
De paniekreactie (zie plaatje uit WSJ) is nog niet ongedaan gemaakt.

Duitse rente gaat flink stijgen

De reddingsplannen voor de PIIGS maken een eind aan de doorgeschoten daling van de rente in Duitsland. In de vlucht naar veiligheid sloeg elke vlucht uit de Griekse, Spaanse etc rente over op een lagere rente in Duitsland. Nu de ECB PIIGS leningen aam het opkopen is, keert die vlucht om. Speculanten gaan nu de andere kant op: long olijven van Spanje, Italië, Portugal, Griekenland en short het bier van Duitsland, Nederland en Frankrijk.

Extra geld rondpompen werkt inflatoir en de lagere euro en hogere grondstoffenprijzen zijn ook inflatoir. Dit werkt ook renteopdrijvend. De koersen van 10jaars Duitse leningen (zie plaatje, hierin is het naar boven doorschieten in de vorige week goed te zien) zullen daarom naar de onderkant van de ranges gaan. Dat betekent een flink koersverlies (en daling van de swaprente, wat heel goed is voor de dekkingsgraad van pensioenfondsen)

ECB kiest voor nucleaire optie: never fight the ECB

Onverwacht snel, onverwacht groot kwam het geld los om de liquiditeit van besmette beleggingen los te trekken.
Deze shock and awe therapie moet voldoende zijn om de verliescyclus in fase 5 te brengen, de fase waarin de koersen wer stijgen en de volatiliteit afneemt. Men gelooft nog niet dat de plannen werken die nu geïmplementeerd worden. De overheidsschulden zijn immers geen stuiver afgenomen en de Grieken willen die bezuinigingen niet (het is hun schuld niet, maar die van de overheid, de Griek werkt hard en heeft dit niet verdiend, laat de politici maar betalen etc).
De beren blijven onverzettelijk: het gaat gegarandeerd fout, maar door de genomen maatregelen duurt het langer. Men heeft voor veel geld tijd gekocht. Een te veel aan schulden los je niet op door nog heel veel meer schulden te maken.
De pessimisten vertrouwen op Joahim Starbatty (foto)die weer aan het procederen is geslagen over de onwettigheid van de Griekse steun en hoopt dat de euro verdwijnt.

De bulls blijven optimistisch en krijgen in ieder geval voorlopig de wind mee. Duitsland en Frankrijk willen een verenigd Euopa. Kohl mocht het op zijn 80ste verjaardag (foto) zeggen; de overheidsschuldencrisis is een zaak van oorlog of vrede. Europa moet alles hierop inzetten. Kohl krijgt zijn zin zo lijkt het. We are all Germans now. Er is plotseling weer solidariteit in Europa. In de euro zitten heeft voordelen, ook al kun je niet devalueren: je krijgt steun van de andere staten (wel tegen een hoge prijs).
Gaat al die hulp werken? De rentelast op de overheidsschulden is laag genoeg, die is lager dan rond 1994. Herfinanciering gebeurt weer tegen een rente die betaalbaar is.
Overheidsuitgaven moeten terug, maar dat is niet zo erg als er maar meer geïnvesteerd wordt en meer geëxporteerd. Dat laatste lukt weer beter door de lagere euro: Duitsland exporteerde 10,7% meer in maart, de snelste maandelijkse stijging sinds 18 jaar.

Sarkozy in actie

Op moment van schrijven is nog niet duidelijk hoe het nieuwe steunpakket om de eurozone te redden er uit ziet. Er moet een fonds komen dat ongeveer € 500-600 miljard kan uitlenen an Eurozone landen onder niet al te soepele condities. Dat zou nog een stuk minder zijn dan de $1500 miljard die de FED opkocht aan staatsleningen/semi staatsleningen.
Sarkozy heeft met lede ogen aan moeten zien hoe Angela Merkel gezien werd als de leider van Europa. Nu weet je eindelijk wie je moet bellen als je over Europa moet beslissen juichte men in de VS.
Nu probeert hij wat goed te maken via een nieuw Europees staatsfonds. Ook handig voor Frankrijk als men daar niet erg oppast.
Griekenland heeft al beloofd niet meer verder op te willen passen: Papandreou meldde dat onder geen voorwaarde verder bezuinigd kan worden. Dat zou ik in zijn plaats ook zeggen. Europa zit in de fuik en moet hem steeds meer geld geven, of hij nou voldoende bezuinigt of alleen maar op papier.
In Portugal gaat men wel verder op het bezuinigingspad: daar gaat men 1% extra bezuinigen *dan is begrotingstekort nog steeds 7,3%).

Is een en ander zo rampzalig als men nu begint te lezen? Helemaal niet. De overheidsschulden zijn voor bijna alle landen nog niet in de gevarenzone, de rentelast al helemaal niet. Iedereen is plosteling bereid de overheidstekorten in te dammen.
Dat is gunstig, want als de overheden hun machtige positie hadden aangegrepen om steeds meer uit te geven was er steeds minder overgebleven voor de investeringen van het bedrijfsleven (crowding out door overheid nu veel minder waarschijnlijk).

Mijn (en Ter Veers) grootste zorg was dat de overheid door de kredietcrisis niet even maar heel lang sterk zou staan en dat iedereen zijn verlanglijstje om hulp zou blijven indienen. Daar aan vast zou dan een verkettering van schandalig hoge winsten in het bedrijfsleven zitten.
Het begint zeer duidelijk te worden dat de overheid weer zeer zwak staat. Dat is voor de belegger zeer gunstig. De werkloosheid is nog te hoog om winsten van het bedrijfsleven aan te pakken,nee men is daar heel blij mee (want dan vallen belastinginkomsten en banengroei mee).
Als het goed is dan is het terugdringen van overheidsuitgaven ex infrastructuur (dat willen overigens pensioenfondsen graag financieren, dus investeringen hierin kunnen betrekkelijk pijnloos uitgebreid worden) en onderwijs niet slecht voor economische groei. De uitgaven die in plaats hiervan gedaan worden hebben een betere multiplier, dus zoals Bastiat al stelde, is het te veel geld uitgeven aan het repareren van ingegooide ruiten (nu dus te veel overheidsuitgaven) helemaal niet goed voor economische groei. Of groei hoog wordt in Europa valt te bezien, maar de winstgroei kan mooi blijven. Dat moet uiteindelijk de redding brengen.

Barrons weer optimistisch

De meeste artikelen in het beleggingsblad Barrons proberen de belegger tot moed aan te zetten, omdat een en ander nu goedkoop is. het omslagartikel over de bear scare, waarbij ze nog geschrokken reageren op de minicomputerkrach. Men vindt Spaanse aandelen erg hoog met dividenden van 9 of 10% van sommige grote namen.

Ook Santoli vindt in zijn veel gelezen artikel Cowering Like It's 2008. It's Not dat je moet kopen (http://online.barrons.com/article/SB127327089929988609.html). In 2008 gingen de fundamentals steeds harder omlaag en nu gaan ze steeds harder omhoog. Als de winstbijstellingen zo door blijven gaan kan het niet anders of de bear markt is goedkoop. Je kuntt landen niet gedwongen laten fuseren met JP Morgan.

Verder wjst men op het nieuwe systeemrisico van computers die ongeremd tot elke prijs verkopen (the infants intifada).

De meeste commentaren van de lezers geloven het positieve verhaal niet, die vinden het failliet van landen erger dan het failliet van financials. Schuldproblemen oplossen door nog meer schulden te maken gaat zelden goed.

Nu in Europa beleggen?

David Kotok (bekende asset manager) en Vincenzo Sciarraza (Italiaanse journalist) schreven het boek 'Invest in Europe Now' (besproken in http://seekingalpha.com/article/203887-book-review-invest-in-europe-now-good-timing-or-bad?source=hp_wc).
Men vindt nu dat er heel wat financieel bloed door de straten van Europa vloeit. De waardering is nu 25%+ goedkoop ten opzichte van de VS en de euro is zo'n 20% gedaald.
Europa heeft naast zijn goedkoopte diverse voordelen ten opzichte van de VS: de ECB laat de inflatie minder uit de hand lopen, Europa is een netto exporteur, de vennootschapsbelasting is lager, men heeft veel centrumrechtse regeringen.

De geschiedenis leert dat als je een land/ gebied zo afschrijft als nu gebeurt met Europa, dat er maatregelen genomen worden die ervoor zorgen dat het land/gebied weer meekomt in de wereld.
Of je morgen al moet kopen is de vraag, maar als je wat meer geduld hebt dan moeten Europese aandelen nu weer aantrekkelijk zijn. We zitten nog duidelijk in de ontwerpfase van hoe je uit de crisis moet komen (=ongunstig voor aandelen en veel volatiliteit), zo laten de uitlatingen van de Europese regeringsleiders afgelopen vrijdag weer zien. Het is duidelijk dat de ECB nog een zetje moet krijgen om de nucleaire optie in te zetten. De plotselinge minikrach op donderdag in de VS helpt, want daar is men in de VS zo van geschrokken, dat men nu ook druk op Europa uitoefent orde op zaken te stellen. De druk wordt snel groot genoeg om plannen te gaan uitvoeren die wel zullen gaan werken.