De Opkomende Landen, inderdaad: ze komen op (O'Neill)

Jim O"Neill van Goldman Sachs heeft weer getracht zieltjes te winnen voor het concept groeimarkten van de Opkomende Landen. Daarbij trekt hij een lijn bij 1% van het wereld BNP, daaronder is een land niet belangrijk genoeg om als groeimarkt te worden aangemerkt, hoe hard het ook groeit.
Jim O"Neill heeft vooral de blits gemaakt met de term BRIC's, de 4 grote landen die van onbelangrijk ineens de toon aangaven qua economische groei in de wereld. daar was en is het te doen in de komende jaren.
Hij heeft zijn blik iets verruimd richting tweede garnituur grote Opkomende landen: niet alleen BRIC (Brazilië, Rusland, India China) maar ook Mexico, Korea, Turkije en Indonesië. Daarna komt de rest van de Next 11 (N11) aan de beurt.

Qua deel van het wereld BNP zijn de Opkomende Landen nog niet zo indrukwekkend, in hun bijdrage aan de groei wel.

Amerika draagt minder bij aan de groei in de wereld in de komende jaren dan China. Europa is al helemaal onbelangrijk. Landen als Brazilië, Rusland, India dragen meer bij aan de groei in de wereld dan de Eurozone. En landen als Mexico en Indonesië zijn bijna even belangrijk. Een land als Egypte draagt meer bij dan Duitsland (dat moet ik nog wel even zien overigens, net als die voorspoedige groei van Rusland).

De groei in de wereld draait om China en veel minder om die van de VS, laat staan Europa. In tien jaar tijd is het BNP van China gestegen van een kleine $1300 miljard naar een ongelooflijk grote $ 7500 miljard. 1% minder groei was niet bepaald iets waar de wereldeconomie van wakker moest liggen in 2001, maar in 2012 stuurt dat de markten, de grondstoffenmarkten voorop.

meer van hetzelfde bij werkgelegenheidsgroei VS speelt Romney in de kaart

De tegenvallende groei van de werkgelegenheid begint het verkiezingscircus in de VS steeds meer te beïnvloeden. Obama vraagt wanhopig de lange termijn in de gaten te houden. De werkloosheid is gedaald van 10 naar 8,2% en vanaf het dieptepunt was de werkgelegenheidsgroei onder Obama nu beter dan onder Bush. Obama erfde een heel diepe recessie en daarom is de huidige werkloosheid nog steeds erg hoog.
Maar Romney vraagt de kiezer: wilt u nog meer van hetzelfde, bent u beter af dan vier jaar geleden (net als Reagan deed en Clinton zei: it is the economy stupid).

Obama krijgt het heel moeilijk als de werkloosheid niet daalt tot de verkiezingen. Dan wil de kiezer iets anders, ook al zou het beleid van Romney waarschijnlijk tot nog meer werkloosheid geleid hebben (hij zou de auto-industrie niet gered hebben (toch een groot succes onder Obama) , minder maatregelen genomen hebben de huizenmarkt te stimuleren (overigens was dit beleid een mislukking), minder overheidsuitgaven hebben gedaan).

De werkgelegenheidsgroei lijkt weer iets aan te trekken van de miezerige 70-80.000 van de laatste maanden, maar niet boven de 150.000 uit te komen die nodig is voor een daling van de werkloosheid (de beroepsbevolking van Amerika groeit ongeveer met dit aantal per maand).

Het plaatje van Strategas laat zien dat bij de huidige werkloosheid de approval rate van Obama onder 50 dreigt te blijven en een president wordt bijna nooit herkozen als de approval rate onder 50% ligt.

Werkloosheid is maar een maatstaf om naar de kansen te kijken, sommige andere maatstaven geven betere kansen aan Obama, bijvoorbeeld nu de benzineprijzen zijn gedaald. De wedkantoren geven Obama nog duidelijk de meeste kansen, al is het verschil groter geweest.

De Montirevolutie die de pincode van Merkel kraakte heeft de S&500 opgepompt en dankzij MontiMerkel stijgen de kansen op herverkiezing van Obama braaf mee met de opgewekte S&P500 (ook plaatje van Strategas).  Volgens mijn update van de vierjaarscyclus gaat Obama het halen ondanks dat de werkloosheid niet op tijd naar 7,6% zal dalen. Obama doet er voor zijn kansen goed aan QE3 af te dwingen bij de FED. Jackson Hole (eind augustus), het congres waarbij Bernanke zijn toekomstig beleid verdedigt, is voor Obama nog op tijd om QE3 voor te bereiden.

huizenmarkt VS in herstel

De Amerikaanse huizenmarkt is langzaam aan het verbeteren. Alhoewel, zo lnagzaam is het niet meer. er komt vaart in de verbetering.
De huren van appartementen is behoorlijk aan het stijgen, nu de leegstand zo is afgenomen (en er weinig bijgebouwd wordt).

 Het aantal delinquencies is nu echt flink aan het afnemen. Dat gaat de hypotheekverstrekking helpen (naast de lage hypotheekrente die met QE3 nog lager gemaakt moet worden).

De winsten van het bankwezen zijn in de VS mooi aan het herstellen. Dat zal ook kunnen leiden tot een wat royalere hypotheekverstrekking.

De voorraad te koop staande huizen is flink af aan het nemen (de schaduwvoorraa zit hier niet in, maar toch is een en ander gunstig).

risk on: is het zo simpel?

Het plaatje hierboven geeft de periodes aan waar de Amerikaanse 10-jaarsrente boven die van Duitsland lag sinds 2006.
Als de Amerikaanse rente hoger was dan zag het er goed uit voor aandelen en als de Duitse rente lager was, dan pakten zich donkere wolken samen.
Is het zo simpel? Niet helemaal, maar de laatste jaren was de opbrengst van aandelen wel licht positief gerelateerd aan het renteverschil van de VS met Duitsland maar de beurs reageerde vooral ook slecht op een lage Duitse rente.

Lie-bor

In 2008 heeft Barclays zitten rommelen met de LIBOR rente. Dat is sindsdien heel gebruikelijk geworden. Op het ogenblik is de interbancaire markt door ingrijpen van de centrale banken bijna verdwenen, waardoor al jaren bekend was dat je de interbancaire rentes zoals Libor met een korreltje zout moest nemen. Dit is al jaren bekend, maar voor de baas van Barclas was het hem pas vorige maand duidelijk geworden (vergelijk Simonis: ich habe es nicht gewusst). Terecht merkten Engelse parlementariërs op dat dit een brevet van onvermogen was van de vorige baas van Barclays en dat die daarom terecht was afgezet.

Update vierjaarscyclus

We denken dat we nog steeds in fase FG zitten. Dat duurt nu al erg lang. Daarom zou de volgende fase wel eens snel kunnen starten, misschien was het eind van de tweede correctie c2 het einde van de fase FG. Het blijft goed mogelijk dat er nog een derde correctie komt, voordat de beurzen enthousiast worden in fase GH. Dat is een fase met sterk stijgende koersen. Met al dat huidige pessimisme is dat haast niet voor te stellen, maar misschien is het juist daarom wel degelijk mogelijk. Het einde van de fase is de top van de vierjaarscyclus, met volgens het normale spoorboekje een all time high voor de S&P. Na die top kunnen aandelen behoorlijk dalen (wellicht naar de lijn E- c1).


Geen garantie op een en ander, met een zware schok kan alles flink naar beneden. De vierjaarscyclus is oud genoeg om naar beneden te gaan. Deze cyclus lijkt langer omhoog te kunnen gaan, omdat het dieptepunt aan het begin zo laag was, er een Juglardaling was waarna de opgang vaak langer duurt (net als na 2003). Een echte bear markt nu ligt niet voor de hand in de VS als er geen recessie komt. Die recessie lijkt nu onwaarschijnlijk, dus de winstverwachtingen stijgen en aandelen zijn al te goedkoop.

Quantitative easing: het helpt, al vinden velen van niet

Vanmorgen barstte bij de discussie met onze collega’s uit Londen weer eens los of QE3 wel zo’n goed idee is.

Sinds QE is ontdekt door de FED is de beoordeling van de effectiviteit onderhevig aan golven geweest. Eerst gelooft men er niet in, dan vindt men het prachtig, dan loopt de QE ten einde en begint men te schrijven dat er alleen maar narigheid komt van QE en als de beurzen dan voldoende dalen, de wanhoop toeslaat en men vindt dat er iets moet gebeuren, begint men weer te smeken om QE omdat men overtuigd is van de goede invloed van QE op ons humeur en vertrouwen.

Al die quantitative easing heeft niet geleid tot kredietgroei, joeg de inflatie via hogere grondstoffenprijzen op en de economische groei bleef laag. De rente liep op. Shadow banking is in aan het storten en asset backed securities leven niet op. Centrale banken worden er buitengewoon gammel door. Banken potten het geld alleen maar op of kopen verliesgevende beleggingen (Spaanse banken die Spaanse staatsobligaties kochten met LTRO).

Kortom, de idee dat QE een slechte zaak is, wordt breed gedragen.

De discussie is lastig, omdat je niet weet wat er gebeurd zou zijn zonder QE. Met QE zagen we wat hierboven staat plus daarnaast oplopende beurzen, hoger vertrouwen, lage volatiliteit. Zonder QE zou de daling van de beurzen wellicht niet gestopt zijn, het vertrouwen nog verder weggezakt en de economische groei verder weggegleden. De dubbele dip zou er denk ik al geweest zijn in de VS zonder QE. Het investeringsherstel zou zwakker zijn geweest. De hypotheekrente is wel gedaald door QE en dat heeft de consument geholpen (al was het minder dan bij hypotheekrentedalingen vóór de kredietcrisis).

Verder heb je het argument dat als de banken/ FED via QE al die staatsleningen niet gekocht zouden hebben, de consumenten dat grotendeels zouden hebben moeten doen. Dat zou hebben geleid tot verkoop van andere beleggingen en meer sparen/ minder consumeren.

Zonder QE zou de consumptie nog zwakker zijn geweest, alhoewel de hogere grondstoffenprijzen natuurlijk wel een negatieve factor voor de consumptie waren. Hogere lange rentes zijn goed voor de winstmarges van banken en verzekeraars en de dekkingsgraden van pensioenfondsen. Dit is geen reden om QE negatief te beoordelen.

Update Juglarcyclus VS

In de grafiek hierboven staat de bijdrage van de vaste investeringen aan de groei van het BNP in de VS. De blauwe verticale lijnen geven de dieptepunten van de Juglar aan (er was een dubbele dip 1980-1982). Sinds 1980 hebben we vier dieptepunten gehad. Een Juglarcyclus hoort 7 tot 12 jaar te duren. Het laatste dieptepunt was 2009, dus het volgende zou er niet horen te zijn voor 2016, idealiter ergens rond 2018-2020.

De hoogtepunten zijn volgens de bezettingsgraad ingetekend (groene verticale lijnen). De hoogtepunten werden sinds 1980 steeds lager. Dat van 2007 was wel erg laag. We moeten hopen dat het hoogtepunt in deze cyclus niet weer lager is, maar meer normaal op zo'n 84-86.

In Europa dreigen we af te stevenen naar een nieuw dieptepunt in de Juglar, veel te vroeg. Misschien dat de investeringen nog net blijven groeien, het is niet zeker. De eurocrisis met zijn onmogelijke financiering van investeringen zendt de Juglar in Europa kennelijk voortijdig de grond in.

Lübeck Travemünde

Travemünde is de badplaats van Lübeck. Van daaruit kan men met de boot naar o.a. Scandinavië. Thomas Mann bracht menig uurtje door op de stranden. Hierboven het Buddenbrookhuis (naar het beroemde boek), het museum voor Thomas Mann die lang in Lübeck woonde. Lübeck is trots op zijn winnaars van de Nobelprijs voor de lieratuur (ook Gunter Grass woonde lang in Lübeck).

Hierboven de strandstoelen. Ze doen ouderwets aan en lijken regelrecht weggelopen uit Dood in Venetië.

Lübeck

Lübeck is de koningin van de Hanzesteden, de marsepeinstad. Hierboven de trots van de stad: Niederegger waar je als toerist toch een stukje marsepeintaart moet eten en in de winkel onder eigenlijk wat zoetigheid moet inslaan. In heel de stad strooit men met de snoephartjes van Niederegger.

De Holstentor uit 1464 is de toegang tot de Altstad. Keurig opgeknapt na WWII, al ziet een en ander er al weer behoorlijk scheef uit.

Het wordt minder zwart, er is te veel pessimisme

Het bovenstaande plaatje was vandaag populair om aan te tonen dat men veel te bearish is. Dat zou zo maar kunnen overigens.

De aantrekkende kredietgroei in de VS (ondanks de krimp bij de grootbanken, maar de kleinere banken deden wel hun best) vind ik ook een positief signaal.
Dat is ook de hulp die de lagere olieprijzen aan de groei van de retail sales en daarmede ook initial claims biedt.
Of de commentaren van Morgan Stanley dat de Eurocrisis minder zwart wordt, met daarbij de wonderlijke opmerking dat dit geen tradable rally oplevert omdat het nog zwart is. Minack zou toch beter moeten weten: als iets ergs minder zwart wordt, stijgende aandelenkoersen de hemel in. D.w.z. dat is bullish. Je moet dus zeggen dat het zwart is en nog zwarter wordt om je zwartgallig verhaal te onderbouwen. Nu beschrijf je alleen maar de wall of worry.

goud niet omhoog met verwachte extra liquiditeit centrale banken en reële rente dankzij China

De goudprijs is de laatste tijd blijven liggen terwijl de reële rente absurd laag bleef. Eerdere berekeningen door bijvoorbeeld Ecompic/Crossing Wall Street wezen op een jaarlijkse stijging van de goudprijs op minstens 8 maal het verschil met de reële rente en 2%. Ook verdisconteert de goudprijs meestal keurig de quantitative easing plannen van de centrale banken. Er komt weer een nieuwe golf liquiditeit aan en dat was vroeger prima voor de goudprijs.

Die stijging is de laatste tijd niet aan het gebeuren. De goudprijs blijft achter. De redenen hiervoor zijn zo denkt men de sterkte van de dollar en de afzwakkende groei in China en India (en de zwakke rupee). De Chinezen zien een te lage geldgroei met daaruit voortvloeiend een te lage inflatie en kopen daarom wellicht minder goud (plaatje Strategas)

Zoals al in vorige posten gemeld, reageert de goudprijs erg op de aanwas van valutareserves in de wereld. Die groeien niet in Azië door de zwakke yuan.

ISM valt meer dan gedacht

Met 49.7 was de ISM lager dan de consensus (52) dacht. De regionale ISM’s in de VS hadden al aangegeven, zo blogde ik al, dat je met je voorspelling niet boven de 51 moest gaan zitten (lager dan mijn modelletje aangaf) en ook de PMI’s van China gaven aan dat de ISM onder druk zou staan. Maar 49,7, dat viel me tegen.

Vooral nieuwe orders waren belabberd (daling van een prachtige 60,1 naar 47,8), employment bleef goed (65,6 tegen vorige maand 56,9). ISM schreef de onverwacht grote daling toe aan onzekerheid over de groei in China en Europa (die niet in mijn modelletje zitten).

Als de ISM op dit niveau blijft kan de economische groei in de VS afzwakken naar 1%. Vroeger vond men dat een recessie pas hoort te beginnen bij een ISM van 42, nu denkt men dat 0-groei al gaat optreden bij een ISM van 47.

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

De politiek voerde de boventoon. In Europa was dit het halfbakken voorstel om via een nieuw streng Europees bankentoezicht door de ECB de ESM spaarpot te laten openen om zwakke banken te helpen zonder dat de individuele overheden hiervoor staatsleningen moeten uitgeven. De vlag kon derhalve uit (via lagere rentes) in Italië, Spanje, Portugal en vooral Ierland. Monti rebelleerde met succes tegen Merkel en sidekick Rutte bleef hoi zeggen en ging uiteraard mee in de mooie halfbakken toezegging. Samen sta je sterk, zo bleek maar weer, nu Hollande zo duidelijk aan de kant van de zuidelijken staat en zijn plannetje om de Europese economie met € 120 miljard euro te stimuleren overeind bleef. Het succes van de rebellie is opvallend en Roemer heeft gelijk dat Rutte zijn pincode heeft verklapt aan Monti c.s. Maar dat was toch wat iedereen vond dat nodig was: een blanco cheque en strenger toezicht (een wonderlijke combinatie, duidelijk is dat Duitsland c.s. zich gecommitteerd hebben tegen elke prijs). Overal werd het gebeuren op de Eurotop met instemming onthaald. Sterker nog, men begint er steeds positiever over te schrijven (via een achterdeur wordt zo de banklicentie van de ESM binnengehaald volgens mij), omdat men zich al te erg had ingegraven dat de top geen oplossing/bazooka kon brengen (wat waar was) en de uitwerking na luttele uren weggevaagd zou zijn net als altijd en der Untergang weer naderbij zou komen vanwege onverantwoord tegenstribbelen van Merkel. Wat we nu zien is een soort uitleggen wat de orakeltaal van de FED was, net zo lang totdat iemand er zo’n mooie draai aangaf dat Greenspan/Bernanke zeiden dat dit nu net was wat bedoeld was.

In de VS werd Obamacare tegen de stellige verwachting in (3:1 op verwerping/ niet verwerping een dag van te voren bij de wedkantoren) niet ongrondwettig verklaard via een door Bush benoemde opperrechter die de doorslag gaf. Healthcare-aandelen bleven het desondanks goed doen, deze hebben nu de mooiste charts.

Technologie (Nasdaq) kwam in de versukkeling door hardnekkige verlaging van omzetprognoses voor smartphones, PC’s, tabletmakers die soft erbij liggen nu Microsoft als concurrent erbij is gekomen, de problemen van Research in Motion etc. Minder somberheid door politiek zorgde er overigens voor dat de Amerikaanse beurs er weer goed bijligt (percentage aandelen dat boven 50-daags gemiddelde noteert is overtuigend de correctiezone verlaten en stoomt op richting 80% straks, zo lijkt het (zie blog Bespoke voor plaatjes per sector).

De euro kon op een en ander mooi (?) opkrabbelen (vooral ook door short covering van extreem negatieve posities zo rept men).

De Amerikaanse macrocijfers waren wat tegenvallend met uitzondering van de orders en de bouw (meer nieuwbouw, minder voorraden, de trend verbetert; het gaat minder slecht met foreclosures; zelfs Case Shiller met hun achterlopende cijfers zien nu een stijging van de huizenprijzen). Inkomensgroei in mei was 0,2% en uitgaven een fractie lager (door de lagere benzineprijzen kan dit toch een stijging van de reële uitgaven zijn geweest). Initial claims voor werkloosheid waren 6000 lager, maar de trend is slecht en leidt tot lagere schattingen voor groei werkgelegenheid enconsumptie. Het consumentenvertrouwen daalde ondanks hogere huizenprijzen en lagere benzineprijzen.

De regionale ISM's bleven tegenvallen, waardoor men ervan overtuigd is dat de ISM gaat dalen naar 51 of lager.
De BNP-groei voor het eerste kwartaal werd iets bijgesteld (minder consumptie, meer voorraden, minder import).

In Europa gaven over mei consumptie in Frankrijk en retail sales in Duitsland en Italië bijvoorbeeld aan dat de groei in het tweede kwartaal lager is dan in het eerste kwartaal (=recessie). In Engeland kreeg Barclays een reprimande over hun manipuleren van de Li-bor-rente (nu toch ect Lie-bor), wat niet goed was voor bankaandelen.