Spanje en Ierland proberen via groei schuld/BNP terug te brengen

Die Spaanse overheid toch, ze geven gewoon meer uit terwijl ze nog nergens zijn met het terugbrengen van hun begrotingstekort als % van het BNP. En in Ierland zeggen ze ook bekijk het maar met die bezuinigingen, we groeien er wel uit. Het begrotingstekort daalde helemaal niet in 2013, het bleef te hoog. Op basis van vrome wensen op hoop van groei zijn er vriendelijke voorspellingen waarbij na 2016 alles goed moet komen.

In Ierland denken ze er ook zo over. men moet via groei komen tot een lagere verhouding schulden/ BNP net als Europa en Amerika na de Tweede Wereldoorlog voor elkaar kregen. In Nederland denken we daar anders over.

kapitaaltekorten spaanse banken

Het kapitaaltekort van de Spaanse banken was € 60 miljard volgens de meest recente stress tests. deze waren lang niet zo streng als voor Ierse banken, maar toch, de benodigde extra bedragen waren niet zo veel opgelopen las gevreesd. De Spaanse regering dreigt ongeveer € 26 tot € 54 miljard op tafel te moeten leggen. Een deel wordt door de banken zelf gevonde, zoals Banco Popular vandaag aankondigde (die € 3,2 miljard konden ze wel ophalen met extra aandelenkapitaal, stoppen dividendne en verkoen van onroerend goed etc.
De ECB hielp een en ander door te beloven Spaanse staatsleningen als collateral te accepteren ook als Spanje afgewaardeerd wordt tot junk. Banken kunnen staatsleningen door blijven kopen.
GS vond de Spaanse rente veel te hoog, vooral in vergelijking met Frankrijk dat eigenlijk geen haar beter is dan Spanje.

S Pain onroerend goed omlaag slechte schulden omhoog

De pijngrens van slechte schulden is overschreden. Het staat op de voorkant van The Economist en dat betekent dat er iets moet en gaat gebeuren.

De daling van de huizenprijzen accelereert en alom denkt men dat de prijsdaling niet stopt voor er de helft van de top af is.

Een hypotheek is haast niet meer te krijgen, minimum rente is 4,3% tegen 2% in Finland. vergeleken met Nederland is 4,3% niet eens zo heel veel meer (diverse van onze pensioenfondsen beleggen vol vertrouwen meer in Nederlandse particuliere hypotheken, nu de banken zo'n hoge rente moeten vragen).

Hierboven de echte pijn (naast de hoge werkloosheid): de onverbiddelijke opmars van de slechte schulden van banken vanwege die dalende prijzen van onroerend goed. Hierdoor stijgt het prijskaartje van de redding van de Spaanse banken even onverbiddelijk snel.

Spanje in de versukkeling

Via Catalpa enkele plaatjes.

De rente in Spanje vloog de afgelopen week weer omhoog op omhoogvliegende schattingen hoe veel nodig is om Spanje overeind te houden. Provincies als Valencia zijn bankroet en kunnen een beetje lenen tegen rentes van 14%+. Het bankwezen heeft geen € 15 miljard nodig of € 60 miljard maar € 200 miljard als de provincies en vastgoedmarkt maar blijven vallen. Daar had de markt voorlopig even niet van terug.

Markt bij nader inzien markt niet blij met redding Spaanse banken

Bovenstaand plaatje is van Rajoy uit de WSJ. Als een CEO zo op de foto staat, kun je het aandeel beter verkopen. Rajoy speelt het spel ragfijn, hij heeft geen bezuinigingsplan om de oren geslagen gekregen, o.a. op voorspraak van Monti (die als volgend slachtoffer de bui al ziet hangen). Nu meer bezuinigen lijkt  contraproductief gezien de werkloosheid.
Spanje heeft toegang tot € 100 miljard goedkoop geld en dat is gunstig. Dat geld moet van het EFSF komen, want als het van het ESM komt dan worden de andere beleggers in Spaanse staatsleningen banger (ESM gaat voor op hen, EFSF niet).

Deze € 100 miljard is niet de grote bazooka waar je alle problemen mee wegschiet.
Dat zou ERF, European Redemption Fund, kunnen zijn, waarbij alle staatsschuld boven 60% BNP wordt gepoold. Maar dat gebeurt voorlopig nog niet, want Duitsland ziet dit niet zitten.

Duitsland begint echt benauwd te worden over het Target2 saldo, de schuld van andere centrale banken aan de Bundesbank.

De bankrun laat zijn sporen na in Target2 in Spanje.
Alle hoop is nu op actie op de eurotop eind deze maand.

De aandelenmarkten hadden slechts enkele uren vertrouwen in de actie van politici. Misschien komt het vertrouwen weer terug met actie op de eurotop (start van een start van een bankunie) in combinatie met hulp van ECB, FED, BOE etc.

Hoe veel geld heeft Spanje nodig voor de banken

De cijfers hoe veel geld Spanje nodig heeft voor zijn banken vliegen je om de oren. Iedereen komt met andere cijfers op de proppen.
Spanje heeft € 100 miljard maximaal toegewezen gekregen van de Europese steunfondsen om de gaten te dichten bij de banken. Het IMF heeft eerder een raming van € 40 miljard als benodigd afgegeven (dat is ook  de consensus nu dat de baken dringend extra nodig hebben). Je hoort getallen tussen de € 15 en  € 120 miljard. Banken ter grootte van 30% van het totaal dat de banken hebben heeft grote steun nodig (bankia is daar de helft van). De andere 70%, de grootbanken als Santander zouden het zonder steun afkunnen.
Een bedrag van € 100 miljard lijkt bescheiden, eenvoudig op te hoesten vergeleken met vergelijkbare cijfers voor Ierland, toch een veel kleiner landje. Ierland ging wel garant staan voor alle bankschulden was daardoor in een klap een noodlijdende natie die bakken met steun van Europa nodig haf.

José Alzola van de Observatory Group geeft de volgende cijfers:
De cijfers voor het extra benodigde bankkapitaal zijn flink de lucht ingegaan doordat de nieuwe regering de banken dwong extra te reserveren voor wat er komen ging. Men moest eerder gaan reserveren voor de probleemleningen. Een oekaze in februari dwong de baken € 25,1 miljard extra te reserveren voor slechte schulden (zodat men dan een reserve zou hebben voor 50% van de slechte schulden).
In mei vond de nieuwe regering de tijd rijp om de banken eens 30% te laten reserveren voor niet probleemleningen waarvan men op zijn klompen kan aanvoelen dat dit probleemleningen worden. Daar was € 26,4 miljard mee gemoeid.
De teller stond toen op € 15 miljard extra reserveringen voor die 30% zwakkelingen (ter vergelijking: de spaanse banken maakten in 2011 € 47 miljard winst).
Eind mei bleek na het eruit trappen van het management van Bankia dat deze bank geen € 7,5 miljard nodig had maar € 19 miljard (of € 29 miljard zoals het nieuwe manegement vroeg).
  Men wacht op wat het IMF denkt dat de banken extra nodig hebben. Maandag komt men waarschijnlijk met de getallen. In het basiscenario zou dit € 40 miljard zijn en in een wat slechter scenario meer, me denkt aan € 80 miljard.

Dit soort schattingen zijn heel moeilijk te maken. Als de economsiche groei niet al te slecht is (-1,8% in 2012 en 0 in 2013) zou het mee kunnen vallen en bij die € 40 miljard kunnen blijven. Als de onroerend goed prijzen nog een verdere flinke schuiver maken, dan is die € 80 miljard waarschijnlijk niet eens genoeg. Maar ach, zelfs € 120 miljard is toch echt niet zo moeilijk om op te brengen voor de Europese Unie. De zorgen over Spanje lijken ietwat overdreven.

Toch maar QE, een flinke berg geld drukken, door de ECB

Ik heb bij de titel het vraagteken maar weggelaten. Wat moet de ECB anders doen als Griekenland de euro verlaat en besmetting om zich heen gaat grijpen?

Griekenland is het ernstigere verhaal vergeleken met Spanje (Een werkloosheid 25%, banken moeten steeds meer steun krijgen: eerst maar eens  € 50 miljard opzij zetten, dat deed men braaf en nu worden ze aangespoord nog eens een € 30 miljard opzij te zetten voor performing loans waarvan men op zijn klompen kan aanvoelen dat die niet lang meer zullen performen. Niemand gelooft dat dit genoeg is.

De vastgoedmarkt is nog steeds het ravijn in aan het schuiven, met nog zo’n 20% meer te gaan zo denkt men in een optimistische bui. Het komt niet goed met de bezuinigingen van de overheid, die brengen he tekort niet genoeg terug volgens de 2011 normen. De rente begint te hoog te worden voor de overheid, 6,5% voor 10 jaar dreigde gisteren. ) Kortom, zo erg is het niet vergeleken met Griekenland.

 Spanje is nog wel te redden met wat extra geld voor banken via ESM en andere trucjes. Men is er in Spanje nog niet uit hoe je de banken sterker moet maken. Het voorstel ze te financieren met constructies met 10% rente was geen succes in Engeland en in Spanje zal deze oplossing ook niet met een hoera verwelkomd worden. Gewoon plat aandelenkapitaal verstrekken, dat is onvermijdelijk.

 Griekenland wil gewoon een leuke tijd met Syriza, die beloven geen verdere bezuinigingen, terugdraaien van de verlagingen van pensioenen, ambtenarensalarissen en hervormingen en bovendien willen ze de euro behouden. Wie kan daar op tegen zijn? Wilders en Roemer kunnen er nog een puntje aan zuigen van zo’n mooi verkiezingsprogramma. Ze gaan dus geweldig winnen en dat betekent het einde van het steunen van Griekenland door Europa ex wat steun aan banken en de terugkeer van de nieuwe drachme parallel aan de euro denk ik.

(uit Spiegel)

Een en ander moet volgens Krugman binnen enkele maanden leiden tot een totale bankrun op de banken in Zuid Europa, zoals je al aan het zien bent in Griekenland.

en zoals in Spanje lijkt te beginnen

(plaatjes van Bianco)
(Op zijn blog zietKrugman als scenario: Some of us have been talking it over, and here’s what we think the end game looks like:
1. Greek euro exit, very possibly next month.
2. Huge withdrawals from Spanish and Italian banks, as depositors try to move their money to Germany.
3a. Maybe, just possibly, de facto controls, with banks forbidden to transfer deposits out of country and limits on cash withdrawals.
3b. Alternatively, or maybe in tandem, huge draws on ECB credit to keep the banks from collapsing.
4a. Germany has a choice. Accept huge indirect public claims on Italy and Spain, plus a drastic revision of strategy — basically, to give Spain in particular any hope you need both guarantees on its debt to hold borrowing costs down and a higher eurozone inflation target to make relative price adjustment possible; or:
4b. End of the euro.
And we’re talking about months, not years, for this to play out.)

Dat scenario is alleen maar te pareren doordat de ECB all-in gaat. En natuurlijk gebeurt dat in die situatie.  

en daarmee slaat men dan weer Spaanse staatsleningen in. Daar zit wel een flink koersverlies op, maar een kniesoor die daar mee zit, ze houden Spanje toch wel overeind.

Alle staatsschuld van Spanje en Italië is straks weer van de Spanjaarden/ Italianen/ banken.

 

Kan Spanje een financiële instorting voorkomen en het Parool

Het Parool vond de samenvatting die Kirsten Rauwerda maakte van het verhaal van onze Engelse collega Ted Scott “Kan Spanje een financiële instorting voorkomen”  aangevuld met een paar opmerkingen van mij goed te pas komen bij een verhaal over Spanje (dat werd: "Sombere tijden in Spanje blijven"). Ik was benieuwd wat ervan in het Parool kwam. Dat was alleen een ingekorte aanhaling van een antwoord op een extra vraag van de journalist, waarom de werkloosheid in Spanje zoveel hoger is dan in Italië en andere PIGS:

 De bouw is de grote banenmotor geweest in Spanje, veel meer dan in de rest van Europa. Jarenlang bouwde men in Spanje meer huizen dan in Frankrijk, Duitsland en Italië bij elkaar. De bouw werd een waterhoofd in Spanje. Nu is de bouw ingestort en draait net als in Amerika op een kwart van de oude snelheid verder. Dat is alleen al goed voor een explosie van de werkloosheid met zo’n 10% (moeilijk hier een precies cijfer voor te geven, het is inclusief wat er aan de bouw vasthangt).

In Italië, Griekenland, Portugal was er niet zo’n huizenbubbel en daar hoefde men niet zo veel aan de bouw gerelateerde mensen te ontslaan. In Spanje is er een structureel hoge werkloosheid doordat de (arbeids)mobiliteit laag is. Men wil traditioneel niet verhuizen naar de gebieden waar wel banen zijn, nu al helemaal niet omdat ze hun huis niet kunnen verkopen. De arbeidsmobiliteit is verder laag door de hoge arbeidsbescherming naast de afkeer van het binnenland om in Barcelona/Madrid/ kust te gaan werken

Hieronder volgt het (bijna) totale verhaal over Spanje, zoals dat op de website van F&C in Nederland www.fandc.nl  staat (een en ander uiteraard niet goedgekeurd door de club van optimisten):

Kan Spanje een financiële ineenstorting voorkomen?

Na een periode van relatieve kalmte en lagere rentes zijn beleggers toch weer meer pessimistisch geworden over de Europese schuldencrisis. Deze keer staat Spanje in het middelpunt van de negatieve belangstelling.

De financiële en economische problemen van Spanje
Evenals andere Zuid-Europese landen heeft Spanje last van langdurig zwakke economische omstandigheden in combinatie met een slechte concurrentiepositie en overmatig veel schulden. De Spaanse arbeidsmarkt is relatief rigide en de arbeidskosten zijn gedurende de economische hoogtijdagen teveel gestegen. Voor Spanje vormt vooral de schuld van de private sector het probleem en daarmee wijkt het af van andere Zuid-Europese landen.

De schuldenlast van banken en de private sector is te groot, terwijl de schuldenlast van de Spaanse overheid relatief beperkt is. De gebarsten vastgoedbubbel is de belangrijkste oorzaak van deze torenhoge schulden van de private sector en van de huidige problemen. In combinatie met een werkloosheidspercentage van maar liefst 25%, een bezuinigende overheid en hogere kapitaaleisen voor banken is Spanje in een neerwaartse spiraal terechtgekomen van minder kredietverschaffing, minder groei (c.q. recessie), meer bezuinigingen, meer werkloosheid, verder dalende vastgoedprijzen en toenemende schulden.

Spaans vastgoed
Gedurende de economische hoogtijdagen in Spanje 2004-2008 was er een explosieve groei in de bouw- en vastgoedsector. Meer dan 50% van de bankleningen die in die periode werden verstrekt waren gerelateerd aan vastgoed. De huidige schuld van de bouw- en vastgoedsector bedraagt maar liefst 40% van het Spaanse Bruto Nationaal Product in 2011. Tot nu toe zijn de huizenprijzen met 22% gedaald sinds de piek in 2007. Hiermee liggen de woningprijzen nog steeds bijna 50% boven de langetermijntrend. Dit geeft aan dat het risico op verdere prijsdalingen groot is met alle gevolgen van dien voor banken en particulieren.

Spaanse banken
De Spaanse overheid en de Spaanse Centrale Bank onderkenden al in een vroeg stadium de kwetsbaarheid van de Spaanse banken voor de verslechterende economische omstandigheden en de afkalvende vastgoedprijzen. De Spaanse autoriteiten hebben echter onvoldoende ingegrepen met aanvankelijk slechts eisen voor hogere algemene voorzieningen. Daarnaast probeerden Spaanse banken hun eigen vermogen te verhogen door creatief te boekhouden met schulden en eigen vermogen. De overheid heeft recent afgedwongen dat de Spaanse bankensector een realistische inschatting van hun vastgoedverliezen moeten maken. In combinatie met de hogere Europese kapitaaleisen voor banken is het duidelijk dat de Spaanse banken een groot tekort aan kapitaal hebben.

Het LTRO-programma van de ECB
De genereuze driejarige leningen van de ECB tegen een rente van 1% hebben vooral een visueel effect gehad in lagere Spaanse rentes. Spaanse banken waren de grootste aanvragers van de door de ECB beschikbare liquiditeit.

De Spaanse banken lenen tegen 1% en zetten dit uit bij o.a. de Spaanse overheid tegen een hogere rente. Dit resulteerde in een flinke daling van de Spaanse rente, maar na de recente rentestijging zitten veel banken op verliezen op hun recente aankopen. Een en ander resulteerde niet -zoals gehoopt door de Europese Centrale Bank - in meer kredietverschaffing om de economie weer op gang te krijgen. In tegendeel: banken draaiden de kredietkraan verder dicht om risico’s te reduceren en kapitaalratio’s te verhogen. De onderliggende problemen zijn dan ook niet opgelost en de wederzijdse afhankelijkheid tussen de Spaanse banken en de Spaanse overheid is zelfs toegenomen.

Mogelijke oplossingen
Een financiële reddingsoperatie gericht op de Spaanse overheid zoals in Griekenland, Ierland en Portugal heeft plaatsgevonden, ligt niet in de lijn der verwachting. Vooral de problemen van de Spaanse bankensector hebben een oplossing nodig in de vorm van een herkapitalisatie die buiten de sector zelf tot stand moet komen. Als de banken namelijk de werkelijke waarde van hun leningen in de boeken opnemen, dan zullen hun kapitaalratio’s onder de vereiste percentages dalen.

De creatie van een nationale “bad bank” die alle slecht renderende of verliesgevende leningen overneemt en waar de overheid garant voor staat, is een mogelijke binnenlandse oplossing. De risico’s van deze oplossing zijn echter groot. Het moedigt banken weer aan om roekeloze risico’s te nemen en de kosten om de banken te redden zullen bij de Spaanse belastingbetaler terecht komen in de vorm van een hogere overheidschuld. In combinatie met de slechte economische vooruitzichten is het de vraag of Spaanse banken in dergelijke omstandigheden voldoende kapitaal kunnen aantrekken op de financiële markten. Ook zal de bezorgdheid over de financiële gezondheid van deze banken kunnen leiden tot een verdere deposito-uitstroom.

Een meer waarschijnlijke oplossing voor de problemen van de Spaanse
banken is een kapitaalinjectie door het EFSF (het Europese stabiliteitsfonds) of ESM (European Stability Mechanism), mogelijk ondersteund door het IMF (het internationale monetaire fonds). Een nieuwe ronde van het LTRO- programma van de ECB is niet waarschijnlijk, omdat dat (zoals hierboven beschreven) alleen tijdelijk liquiditeitsproblemen oplost, maar niet de onderliggende solvabiliteitsproblemen. Het EFSF mag haar kapitaal gebruiken om de banken in de Eurozone te herkapitaliseren zoals ze eerder bij Ierse banken heeft gedaan.

In andere landen van de Eurozone bevinden zich ook zwakke banken. Het behoort tot de mogelijkheden dat het EFSF een collectief hulppakket verstrekt voor banken in verschillende landen van de Eurozone.

Als de problemen van de Spaanse banken worden aangepakt is echter het einde van de economische moeilijkheden in Spanje nog niet in zicht. Ook de andere sectoren van de economie ondervinden hinder van het uiteenspatten van de vastgoedbubbel. Pas als de financiële markten ervan overtuigd zijn dat de Spaanse economische omstandigheden niet verder verslechteren, dan zal er weer licht gloren aan de horizon voor Spanje.

Kortom, het moet eerst nog slechter gaan met Spanje voordat de Europese politiek (c.q. de ECB) ingrijpt en steun verleent. Door de huidige betrekkelijk lage staatsschuld van Spanje ten opzichte van het BNP (nu <100% en pas bij 120% en hoger ontstaan er meer problemen) en door die hulp, is het niet waarschijnlijk dat Spanje snel failliet gaat (als het al failliet zou gaan).

Spaanse banken lenen er lustig op los bij ECB, veel extra door LTRO3

De Spaanse banken deden de markten schrikken met hun extra beroep op de ECB van € 163 miljard. De trekkingen van Spaanse (en Italiaanse) banken zijn duizelingwekkend snel aan het stijgen. Die laatste stijging is door Sober look ontleed: 70 van de 163 miljard kwam door inzet van de drie jaars deposito's, 20 miljard kwam door te veel lenen door de Spaanse overheid, meer dan ze nodig hadden, omdat de rente zo voorspoedig daalde en de Spaanse overheid hier heel erg van profiteerde door extra te lenen en zo een kasoverschot kreeg. Zo'n 55 miljard kwam door gewoon door de experts al verwachtte extra benodigd target2 geld.
Het andere plaatje laat de snelle stijging van het percentage slechte leningen van Spaanse banken zien. De onroerend goedprijzen zijn de laatste tijd versneld aan het dalen en de buffer is weg bij heel wat hypotheken, dus die stijging lijkt nog wel even door te zetten. Spaanse banken hebben extra kapitaal nodig.

bronnen: Catalpa en Sober Look (