samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

De beurzen regaeerden heel gematigd op al het goede economische nieuws uit Amerika. Alleen de Chinese beurs explodeerde verder. Lagere groeiverwachtingen in Duitsland en niet genoeg vertrouwen dat Draghi zijn medegoverneurs kan verleiden tot QE zijn hier misschien schuld aan. Ook zijn er zorgen dat maar neer plonzende olieprijzen aangeven dat we wereldwijd in een recessie zitten, want buiten de VS gaat het slecht met de economie.

In de VS bleef de ISM manufacturing zeer hoog op 58,7 en steeg de ISM non manufacturing naar 59,3. Dat was beter dan verwacht en wijst op 4-5% economische groei. De werkgelegenheid steeg met 321.000 en voor de vorige maanden was er een opwaartse herziening van 44.000. Hierdoor is de stijging op jaarbasis nu het hoogste in jaren. De werkloosheid bleef op 5,8% steken. De lonen stegen 0,4% over november, ook veel meer dan verwacht. Het tekort op de handelsbalans viel iets tegen. Dat en nog niet erg beste retail sales zorgen ervoor dat de consensus verwachtingen voor het vierde kwartaal nog niet echt boven de 3% uitkomt. De bouw (construction) was sterk met +1,1%. Autoverkopen waren sterker dan verwacht gestegen. Nieuwe orders daalden 0,7%, een tegenvaller. De productiviteitstijging over het derde kwartaal was voldoende om voor 1% lagere arbeidskosten per eenheid product te zorgen (geen loonkostenprobleem dus).

In Europa vielen de PMI's iets tegen (vooral Duitsland met 49,5), nog steeds geen economisch herstel signalerend. De Bundesbank stelde de verwachtingen voor groei en inflatie fors naar beneden bij.De werkloosheid in Frankrijk liep op naar 10,4%.
De ECB stelde de inflatieverwachtingen flink naar beneden bij en ook in 2015 en 2016 blijft de inflatie ver onder de doelstelling van 2%. De ECB moet overgaan tot QE om de neergang te keren, nu zelfs Duitsland tegenvalt. Draghi beloofde niets bij de officiële persconferentie, maar liet daarna uitlekken QE in januari op de agenda te zetten en dat de meerderheid dan beslist (de niet- kernlanden inclusief Frankrijk hebben een grote meerderheid van stemmen)

In China kwamen de PMI's iets lager binnen dan gedacht, rond 50. In Japan 52 voor de industrie en voor diensten 51,2 , eindelijk weer boven 50. Investeringen groeiden 5,5% op jaarbasis maar autoverkopen daalden 13% op jaarbasis.

Goede nieuws van de afgelopen week: VS, kanker, olie, Calculated Risk

Het economisch nieuws uit de VS was bijzonder goed. ISM manufacturing 58,7 en ISM non manufacturing 59,3, hier hoort 4%+ groei bij. De groei van de werkgelegenheid op jaarbasis is het hoogste sinds vele jaren. Loongroei accelereert eindelijk, maar is niet zo hoog dat de FED moet ingrijpen (arbeidskosten per eenheid product daalden 1% over het derde kwartaal door de goede productiviteitstijging). De dollar is zo sterk dat de FED vindt dat ze op moet passen met minder ruim te zijn. Daarmee dwingen ze andere centrale banken tot nog meer verruiming. En Draghi wil wel. Hij moet langzaam de oppositie uit de kernlanden uit de weg ruimen, maar weet ze elke keer weer tactisch voor het blok te zetten. Het staat op de agenda, die felbegeerde QE en niet pas in maart maar al in januari. De vooruitzichten voor de groei in Duitsland worden teruggeschroefd, al stijgt de IFO expectations eindelijk weer.

In China is de beurs aan het exploderen en dan zou je zeggen dat men niet zo naargeestig moet zijn over de economische vooruitzichten van China. Kwade tongen zeggen natuurlijk dat de geldstromen uit onroerend goed en grondstoffen richting aandelenmarkt aan het gaan zijn, niet vanwege de goede fundamentals van aandelen maar vanwege de slechte bij onroerend goed.

 

Verder is er nog goed nieuws over de Medische Revolutie. Biotech aandelen breken niet voor niets records. Biogen lijkt iets interessants hebben gevonden om de productie van amyloid plak te verminderen om zo Alzheimer iets te bestrijden. 20 keer de winst van 2015 lijkt dan niet eens zo idioot, er is nog fantasie.

Het meest populaire artikel in de Wall Street Journal was over mensen die heel lang kanker overleven, nadat het al enorm is uitgezaaid. Verhalen van kwaadaardige malanomen die bij een deel van de mensheid kan worden genezen via peperdure medicijnen.
"Lung cancer is getting some cures, but expectations maybe a bit too high. Merck, Bristol Myers, Roche are big players in oncology. http://online.wsj.com/articles/cancers-super-survivors-how-immunotherapy-is-transforming-oncology-1417714379?mod=trending_now_1
Cancer super survivors: how the promise of immunotherapy is transforming oncology
An analysis of 4,846 advanced melanoma patients treated with one checkpoint inhibitor— Bristol-Myers Squibb Co. ’s Yervoy—found that 21% were still alive three years later.
Most experts believe it will take combinations of immunotherapy drugs—or combinations of immunotherapy with other cancer treatments—to optimize their impact. But finding safe and effective combinations is a daunting undertaking.
The drugs, which are costly to develop, are certain to fuel the debate about the cost of innovative drugs. Yervoy costs more than $120,000 for a four-course treatment, while Merck & Co’s Keytruda, approved in September for advanced melanoma, costs $12,500 a month, or $150,000 for a year."

 Het begint erop te lijken dat we de vooruitgang niet goed meten. De ICT- Revolutie leidt tot allerlei meetproblemen wat groei is http://macromarketmusings.blogspot.nl/2014/12/are-we-mismeasuring-productivity-growth.html

Ze geven het vermakelijke stukje film uit 1995 en dat lijkt wel haast het stenen tijdperk, je kunt haast niet geloven hoe primitief ICT toen was vergeleken met nu (https://www.youtube.com/watch?v=JMLH_QyPTYM
[dit wordt aangedragen om plausibel te maken dat er wèl vooruitgang is geboekt met diensten, het komt inderdaad onvoorstelbaar ouderwets over: de TV computerschermen, de grote telefoons, internet op basis van tijd etc.)
Het meetprobleem zorgt ervoor dat je productiviteit in de investeringssector wel goed kunt zien, maar in de consumptiesector zou er geen productiviteitsstijging zijn geweest sinds 1970. Dat is vreemd. Iets dergelijks zie je ook bij de winstmarges van het bedrijfsleven. Overhead, kosten van marketing zijn fors gedaald en in plaats daarvan is voor een deel meer productiearbeid ingehuurd. Dat ving de iets te lage investeringen op, maar nu zie je de vooruitgang in de efficiëntie niet goed meer.

http://www.calculatedriskblog.com/2014/12/the-futures-so-bright.html

Bill Brides van Calculated Risk wordt optimistischer voor de toekomst van Amerika. De consument is klaar met het afbouwen van zijn schuld (zijn debt service is nu heel laag door de lage rente). De overheid is gestopt met het extra bezuinigen en draagt weer bij aan de economische groei. Het begrotingstekort is laag genoeg en dat blijft zo in de komende paar jaar. En vooral: de groei van de werkgelegenheid.
Housing starts groeien weer en die groei kan nog lang aanhouden omdat we nog steeds op een abominabel laag niveau zitten. Men is te somber over de demografie van de VS. De beroepsbevolking die het meest consumeert, de 25-55-jarigen, groeit weer. De afzwakking na 2007 is voorbij en de millennials 20-25 is het grootste cohort, dus de consumptiegroei wordt beter ceteris paribus.

Het beste nieuws is dat we aan energie niet langer 7-8% van het BNP kwijt zijn, maar eerder 5%. De olieprijzen zijn in reële termen weer terug op de niveaus van voor 2007. Dat is in historisch perspectief overigens nog steeds duur. Maar de enorm sterk stijgende trend sinds 1998 die energie onbetaalbaar leek te gaan maken is gebroken.

Een overwinning van Syrizia in Griekenland is een angstdroom voor de markten

Greek yields tumble even as election fears rise

FT fasttrack. Hierboven hun uitgeknipte email van een analist van Capital Group die de angsten over de -waarschijnlijke- verkiezingsoverwinning van Syriza treffend verwoordde. Voorlopig daalt de Griekse rente nog op de hoop dat Draghi QE gaat inzetten om de Grieken pijnloos van hun staatsleningen af te helpen, maar het is wel de greater fool gedachte: het gaat nog even goed en dan verkoop ik net op tijd voor het fout gaat. Een niet bepaald aan te bevelen beleggingsstrategie die bijna altijd uiteindelijk fout afloopt.

De wall of worry is nog groot als je de Barrons's leest

Er is weer de nodige emmer met pessimistische verhalen in Barron's.

Bovenstaand de cover van Barrons. Alhoewel de toon van het verhaal positief is, het is niet zo erg als in 2000, maken de gerustsellend bedoelende opmerkingen je bang (this time is different, bijna alle winst van de internetbedrijven wordt gemaakt door Facebook in de VS etc.).

 

De Barrons met verder het verhaal dat het mis gaat met China

http://online.barrons.com/articles/anne-stevenson-yang-why-xi-jinpings-troubles-and-chinas-could-get-worse-1417846773

Het gaat helemaal niet goed met China, sinds 2008 grossiert men daar in verkeerde investeringen, met infrastructuur zoals de bekende brug naar nergens toe, spooksteden, lege sportstadions.
Er zijn 50 miljoen appartementen/huizen die leeg staan omdat ze verhuurd minder waard zijn. De groei is veel lager dan gerapporteerd, eerder 4% dan 7,3%. Zelfs de cijfers die vroeger een controle waren op de groei zoals de elektriciteitsproductie worden nu gemanipuleerd.
Kortom er is een groeiende berg slechte schulden die gaat omvallen (2018?).

Bill Gross http://online.barrons.com/articles/janus-bill-gross-tells-investors-to-take-chips-off-the-table-1417711282?mod=trending_now_4 probeert zijn draai te vinden bij Janus door te waarschuwen dat het verstandig is risico terug te nemen. Dan komt er geld vrij dat je maar beter in zijn nieuwe fonds kunt beleggen natuurlijk. Echte nieuwe redenen geeft hij niet aan, waarom je op stel en sprong afstand zou moeten doen van je aandelen of lange obligaties. De centrale banken zijn gevaarlijk bezig en je ziet het bedrijfsleven niet productief investeren op basis van die vreselijke QE. Het kan niet goed aflopen met Kuroda en Yellen is litlle miss Muffet. Dat oplossen van een schuldencrisis met het maken van nog meer schulden blijft toch een moeilijke zaak.

http://online.barrons.com/articles/byron-wiens-predictions-and-worries-for-2015-1417815213
Byron Wien is een structurele optimist. Als die over zorgen begint...
Er waren veel onverwachte ontwikkelingen in 2014. Niemand had de grote val van de olieprijs, de rente in vooral de eurozone, de grote kracht van de dollar. Voorspellen blijft moeilijk.
Zorgen zijn er over Europa dat via Rusland en Duitsland in een nieuwe recessie kan komen, Japan en China hebben extra stimulering nodig om voldoende te groeien, geopolitieke zaken. Verder een heel positief verhaal over hoe innovatief en bruisend Israél is. Niet zijn jaarlijkse 10 verrassingen, nog niet.

Demografie: 1% groei is al heel wat voor de Eurozone

Plaatje van AGMR (Applied Global Macro Research, Benderly c.s.)

De groei van de beroepsbevolking was tot 2007 ongeveer +0,4%, na 2012 -0,3% (babyboomers gaan met pensioen en hoewel meer mensen doorwerken, zelfs tot na 62, zorgt deze grote generatie voor een kleine krimp van de beroepsbevolking)

Via immigratie en een verbeterende economie gaat dat volgens AGMR verbeteren tot 0 à 0,25% in de komende jaren (optimistische voorspelling)

Er is een productiviteitsgroei van ongeveer 0,75% per jaar per hoofd geweest (1,25% per uur), de laatste jaren wat lager. Ze veronderstellen een herstel tot 0,75%

Groei boven 0,75% leidt tot daling van de werkloosheid.

1,5-2% groei zoals ze voorspellen voor H2 2015 is al enorm veel en dan zal de werkloosheid behoorlijk dalen.

Je moet dus al behoorlijk optimistisch zijn om 1% groei te voorspellen voor de Eurozone

Nu zit veel mee om groei boven potentie te krijgen, dus 1-1,2% is wel degelijk mogelijk (is de consensus). Maar dat is een optimistische voorspelling, de consensus is dus niet zo zwartgallig vergeleken met de groei van de beroepsbevolking

werkgelegenheidsgroei en loongroei versnelt in de VS

De werkgelegenheidsgroei in de VS was niet de 230.000 die de laatste maanden ongeveer onafgebroken door de consensus voorspeld wordt, maar 321.000 en er was nog een opwaartse herziening van de cijfers van de vorige maanden.

De participatiegraad van de 25-54 jarigen begint wat op te krabbelen (voor mij de duidelijkste indicator of de arbeidsmarkt overspannen raakt, nee dus, maar het verbetert), al blijft de totale participatiegraad vanwege de demografie constant.
De werkloosheid daalde niet, alhoewel de brede werkloosheid U6 wel iets daalde.
De loongroei was ook een flinke verrassing met 0,4% zoals Fischer al voorvoelde.

Een en ander betekent dat de FED toch echt de rente gaat verhogen zo ongeveer half 2015. De lagere olieprijzen kan een te lage inflatie veroorzaken en de sterke dollar ook en dat kan tot uitstel van renteverhogingen leiden, maar de arbeidsmarkt zegt dat het kan en de zorgen over financiële stabiliteit zeggen dat het moet. Het bedrijfsleven blijft anders te veel eigen aandelen inkopen in plaats van de capaciteit te vergroten via investeringen.
De rente steeg betrekkelijk weinig op dit nieuws en de beurzen ook niet, bang als men is voor een minder royale FED.

China beste beurs

De aandelenmarkt in China stijgt als een dolle sinds de Peoples Bank of China flink aan het verruimen is geslagen en de Shanghai Hong Kong Stock Link is gestart. Het maakt wel uit wat je koopt, Hong Kong doet nog niet erg mee aan de feestvreugde.

De lange rente en korte rente is flink aan het dalen en het dividendrendement is erg hoog. Wellicht zit er meer in het vat.

ISM non manufacturing: 4% groei in de VS

Het verband tussen economische groei en ISM non manufacturing (dienstensector) is beter overeind gebleven dan dat met ISM manufacturing (industrie). In bovenstaand plaatje zijn de uitkomsten van de regressieanalyse gebruikt over de periode sinds 1999 (R2 47%). Van 2010-H1 2014 fluctueerde de groei flink rond wat de ISM non manufacturing aangaf: een tamelijk constant groeitempo van 2,3% op jaarbasis. Nu zitten we in het derde en vierde kwartaal hoger: op ongeveer 4%. Hebben we toch ineens die escape velocity gehad van 3,5% groei die leidt tot loongroei?

De ISM manufacturing blijft veel hoger dan de initial claims en de reële retail sales zeggen. Er is een deflatieafslag nodig.

 

Amerika is een rots in de branding. De rest van de wereld staat er qua sentiment voor de industrie (PMI) slechter voor.

App verdringt internet, maar nog niet de kerstman

Van het mobiele internetverkeer gaat 86% via apps en nog 14% direct via internet. Sommigen denken dat het internet stervend is.

Minack: PE's volgen economische verrassingen niet meer

Bovenstaand plaatje van George Minack laat zien dat na jaren dat de koerswinstverhoudingen slaafs de economische verrassingen volgden (hoe goed het economisch nieuws was vergeleken met de consensusverwachting) de koerswinstverhoudingen begonne te stijgen: whatever it takes.
Vooral sinds de FED over taper van QE ging praten is er een totale divergentie.
Het is weer een voorbeeld dat oude verbanden niet meer op gaan. Koerswinstverhoudingen volgen de rente niet meer, niet de inflatie, niet de ISM en ook niet meer of het economisch nieuws beter binnen komt dan verwacht.
Doug Short http://www.advisorperspectives.com/dshort/commentaries/Market-Valuation-Inflation-and-10-Year-Yields.php analyseert een en ander ook en weet het ook niet meer: this time is different

De markt reageert op hoe royaal centrale banken zijn en hoe goed men denkt dat de winst per aandeel (na inkoop eigen aandelen) het beter doet dan de rente in de toekomst. Omdat de rente losgekoppeld lijkt te zijn van inflatie en groei, weet men niet goed meer wat de koerswinstverhouding is. Er is modelonzekerheid à la zoals Woody Brock dat uitlegt en dat veroorzaakt trending totdat het koersmomentum te extreem is geworden en dat lijkt nog niet het geval bij de huidige rustige stijgingen van de beurs.

lagere olieprijs helpt groei pas echt na half 2015

AGMR (Benderly c.s.) liet uitgebreid zien dat de lagere olieprijs tot meer groei gaat leiden, maar het duurt een jaar voor je de effecten goed ziet. De consumptie stijgt ongeveer even veel extra als de inflatie is gedaald in het jaar ervoor. De investeringen stijgen zelfs 1,6 keer zo veel als de inflatiedaling. In de VS zal dat deze keer veel minder zijn door het grote gewicht van de energie-investeringen in fracking.
We moeten wel nog even wachten voor de groei aantrekt door de lagere olieprijzen.

In de Eurozone is de daling in euro's in procenten minder, maar het effect zal ongeveer hetzelfde zijn als in de VS.

Voor de OPEC-landen is het een bittere pil. Maar divere OPEC-landen zwemmen in het geld en geven het niet uit.

 

yardeni's vrees: zwakte grondstoffenprijzen geeft zwakte wereldeconomie aan

Yardeni uit de vrees van velen  (ik lees het bijvoorbeeld bij Bianco bijna elke dag, El Erian beschreef het in het meest bekeken FT artikel van de week): de grondstoffenprijzen dalen bijna alleen vanwege de zwakke vraag. Europa groeit niet, Japan krimpt en Emerging Markets zijn zwak. Hun beurzen volgen getrouw de grondstoffenprijzen (die spreiden nog steeds slecht en geven geen dividend). Sinds juli is de wereldeconomie veel meer dan gedacht verzwakt door de sancties tegen en van Rusland. Rusland wankelt economisch. Duitsland en omgeving zijn ernstig verzwakt. China is verder teruggevallen door het anti corruptiebeleid van Xi en daarmee de vastgoedmarkt, grondstoffen als onderpand. deleveraging slaat hard toe in China.
Alle hoop is gevestigd op de centrale banken. Deze proberen inflatie te maken door hun valuta te ontwaarden, maar dat gebeurt niet, omdat iedereen het doet en de economische vraag zwak is. Ze drijven de lange rente naar nul. Alleen Amerika groeit nog enigszins, maar ook nog steeds minder dan gedacht. Ze hielden de hand op de knip op Black Friday, een tegenvaller voor degenen die betere verkopen zagen vanwege de lagere olieprijs. Ja, daardoor geven de lagere inkomens meer uit, maar de hogere inkomens besteden minder.

reële S&P volgens regressieanalyse op de lange trend

http://www.advisorperspectives.com/dshort/updates/Secular-Bull-and-Bear-Markets.php

Doug Short, maar ook anderen zoals George Minack, laten de trend van de reële S&P zien als een grote beweging sinds 1871. Dat is populair vanwege het breken van het all time record vorige week.  Ze laten dan regressieanalyse erop los en je vindt dan een 1,7% per jaar stijgende trend. In werkelijkheid is de reële S&P 2,2% per jaar gestegen. Als je dat verschil verdisconteert, komt je op de 93% afwijking van vandaag van de S&P.

Aan de kaart boven in mijn blog kun je zien dat we niet één trend voor de lange termijn zien, maar drie trends. Na 1950 ging de stijging van de koersen harder. Van 1885 tot 1955 was er per saldo geen stijging van de reële S&P. Men keerde meer dividend uit. Na 1950 ging men geleidelijk geloven in voortdurend stijgende dividenden in lijn met de groei van het BNP. Daardoor stegen de koerswinstverhoudingen.
De laatste jaren ziet men minder groei van het BNP, maar wel een winstgroei die beter is en dat bij grote inkoop van eigen aandelen. daarom horen de koerswinstverhoudingen hoger te zijn dan het gemiddelde sinds 1871, zelfs sinds 1955.

Het plaatje van Minack laat zien dat de koerswinstverhoudingen en koers/boekwaarde ver boven het gemiddelde sinds 1880 liggen, maar niet 93%.

Rusland trekt performance Emerging Markets omlaag

In roebels valt de koersontwikkeling van Russische aandelen nog wel mee, maar in dollars is er een enorme valpartij. De koersen van gisteren zijn nog niet verwerkt (roebel nog eens zo'n 5% omlaag, koersen in roebels een paar procent omhoog).
Tot de inval in de Krim volgde de Russische beurs braaf het gemiddelde van de Opkomende Landen. Vooral vanaf juli gaat het heel hard omlaag en de laatste weken gaat het zelfs nog harder. Het is zelfs de hoofdreden waarom aandelen Emerging Markets in totaal niet stijgen.
Normale eindpunten zijn wanneer er ongeveer 50% af is, of in het ergste geval 70-80%. Dat kan bij een aanhoudende val van de olieprijzen en daarmee de roebel.
Dan denk ik dat Jim Rogers gelijk krijgt dat je Russische aandelen moet kopen. Ze moeten dan alles doen om het de westerse belegger naar zijn zin te maken en de roebel is dan erg concurrerend. En de olieprijs gaat natuurlijk wel een keer weer stijgen.