vierjaarstrend

Misschien correctie naar blauwe stippellijn, dat was vorig jaar de gedachte
JP Morgan denkt dat de verkoopdruk bijna voorbij is, Goldman Sachs zag $180 miljard verkopen en nog  $130 miljard te gaan.

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

En nog een keer kletterden de beurskoersen naar beneden, de buy the dippers zwaar op de proef stellend: -10% van top S&P. . Inflatievrees en vooral dat de FED daardoor 'behind the curve 'zit.
Het scenario van 98% Goldilocks plus schuift nog steeds richting inflationary growth met hogere risico's, hogere inflatie, hogere lonen.
Het compromis tussen democraten en republikeinen om meer geld uit te geven aan elkaars hobby's zorgt voor een nog groter begrotingstekort maar ook voor enige opwaartse herzieningen voor de verachte groei in 2018 en 2019. initial claims voor werkloosheid zijn weer zeer laag, doorgaande groei van de werkgelegenheid elovend. Alleen het handelstekort werkt tegen, er is flinke importgroei (ex olie, de olieproductie schiet omhoog in de VS)
De zeer hoge, duidelijk hoger dan verwachte ISM non manufactirung droeg uiteraard bij aan de angst voor te inflatoire groei. Normalisering van de economische cyclus wordt door beleggers niet op prijs gesteld, men wil liever een veel te royale centrale bank en niet een Dudley die de koersdalingen small piece noemde.

In Duitsland viel de loon-deal met IG Metall hoger uit dan verwacht. Men vraagt altijd 6% en neemt dan genoegen met 3% (of 2,7% zoals vorig jaar). Nu kreeg men bijna 4%. Ook in Europa normaliseert de economische cyclus. Groei productie in Italië sterk.

In China waren de handelscijfers sterk, vooral de import groeide zeer sterk (waardoor de yuan even zwak werd).

Bijna alles ging omlaag vorige week, ook de grondstoffenprijzen, goud, olie,veel credits en op de niet al te negatieve beursdagen steeg de rente. De bubble of everything leidt tot verkopen van everything.

Het sentiment is flink bedorven, alleen put/call ratio laat nog onvoldoende angst zien

overpeinzingen

De koersen zijn wel heel erg voortvarend gedaald. Een klein herstelletje zit er daarom wel in, maar (nog) niet tot de oude highs. Daarna zou het weer omlaag moeten. Het 40-weeks gemiddelde op ongeveer 2530 voor de S&P heeft een enorme aantrekkingskracht. Vlak daaronder liggen heel wat stop loss orders en de markt is meestal gemeen genoeg om die te raken.

aandelen lijken niet goedkoop versus grondstoffen

Volatiliteit is voorlopig hoger. De angst dat de FED behind the curve is groeit. Men bibbert voor de inflatiecijfers deze week. Angstiger voor mij is een verder dalende werkloosheid met oplopende schulden. Dat geeft aan dat we een recessie ook deze keer niet kunnen ontlopen, al lijkt dat in 21018 opnieuw het geval. De groei in de VS lijkt aan te trekken tot boven 3%, geholpen door belastingverlagingen en alsof dat niet genoeg was ook nog eens door extra bestedingspakketten aan defensie en o.a. orkaanhulp. Dat kannibaliseert allemaal groei na 2018.

De markt zit nog vol ontzetting te kijken naar de koersen. Waarom konden we niet nog meer risico nemen? Buy the dip, men gelooft er nog in (bij site IEX geloofde ¼ tot een ½ van de ochtendlezertjes in hogere koersen aan het eind van elke dag), maar je ziet toch flink verkopen van ETF’s etc. nu.

Sell the dip, een strategie die zelden winnend was.

Even afwachten, het enorme geweld van de beren niet gaan bevechten, zoals Tostrams aanraadt, dat krijgt natuurlijk veel navolgers.

 Cash is king en veel beleggers willen eerst wat meer cash opbouwen. Zo lang dit duurt, kan de bull markt natuurlijk niet op gang komen. De winsten worden weliswaar hoger, maar er is geen geld om meer voor die winsten te gaan betalen. Buybacks gaan nu wel weer toenemen (dat mocht even niet vanwege de guidance over de winstcijfers) en dat is weer wel een steun voor de beurzen.

Er is niets mis met het macroplaatje, de verwachte groei voor 2018 en 2019 zit nog steeds in een stijgende tendens. Wat wel mis is, is dat je niet langer straffeloos zo veel mogelijk risico kunt nemen en ook de waardering gebaseerd op extra rendement versus de rente staat onder druk. Slapend rijk worden met momentumstrategieën, daar zit even de klad in. Even, maar beleggers zijn berucht over hun gebrek aan geduld.

te snel voor buy the dip?

Een groot aantal mensen vindt dat ze de huidige dip moeten kopen.

Men heeft door dik en dun geleerd dat dit de hoogste beleggingswijsheid is. Uiteindelijk gaan de koersen altijd omhoo, dus met genoeg geduld kan buy the dip nooit fout gaan.
Er zit immers veel geld langs de zijlijn horen ze. Ondertussen laten Amerikaanse brokers zien dat hun beleggers uitzonderlijk weinig cash aanhielden. ETF's houden geen casg aan, de gewone 'mutual funds'heel weinig. Kortom, er is erg weinig geld om die dip te kopen.
Algoritme traders krijgen de schuld, al begint men er achter te komen dat zij die dalingen niet hebben veroorzaakt.
Dan de risk parity funds. Door het getstegen risico van aandelen moeten ze volgens de theorie aandelen verkopen. Door de lage VIX was het gewicht in aandelen in riskp arity funds veel hoger dan normaal geworden. De beheerders van risk parity funds beweren bij hoog en bij laag dat ze nog geen bijstellingen hebben gemaakt (=zij moeten nog verkopen). Hun fondsen zijn groot, maar toch op het totaal van de markt bij lange na niet groot genoeg om de wobbels van de afgelopen week te verklaren. (Ik houd het op herbalancering van pensioenfondsen begin februari, cash maken vanwege de te hard stijgende rente zoals bijvoorbeeld Gundlach terecht adviseerde boven 2,63%)

Bij beleggingssite IEX zag je zelfs maandag -en dinsdagochtend dat een kwart van de stemmers wat de beurs die dag zou doen stemde voor hogere koersen. Ofwel, dat zijn potentiële buy the dippers. 
Men gelooft het nog niet, maar je ziet wel dat het aantal pessimisten plotseling veel groter is geworden.
Is er reden voor voorzichtigheid? Die is er altijd al, maar nu nog meer. We hebben een extreem lange periode achter de rug dat alles goed ging, dat risico nemen werd beloond, niets ging er mis bijna Men begon daardoor gesterkt steeds wildere risico's te nemen. Meer levereage, volladen met inverse volatiliteit producten (ook al wist men niet hoe het werkte, men had zeker niet de prospectus nagelezen dat op lange termijn de waarde 0 zou kunnen worden, zoals inderdaad ineens, in 1 dag gebeurde). Men belegde steeds meer op basis van momentum, dat werkte tenslotte altijd het beste etc.
Dat heeft excessen in de markt veroorzaakt en ie moeten eerst recht gezet worden voor de stijgende trend weer kan hervatten.

duurt dat nog lang? geen idee, maar 1 week zou absurd kort zijn. 3-6 maanden is meer normaal.

Is er iets veranderd sinds januari op fundamenteel gebied waardoor je voorzichtiger moet worden?
Ja, het inflatierisico is terug. De rente stijgt door hogere inflatieangsten en door minder geloof in de houdbaarheid van negatieve termijnpremies (risicobeloning voor nemen van duratierisico)..
De mysterieuze krachten die de inflatie lager hielden dan verwacht lijken weg.

Er is plotseling een geloof dat we weer in een normale economische cyclus zitten waar inflatie hoort te stijgen als de werkloosheid erg laag is en output gap dicht is. Veel hoeft inflatie niet op te lopen, maar er is genoeg reden voor kerninflatie van boven 2%. Geen ramp zegt de FED nu, maar wel reden om QE verder af te bouwen en te streven naar een normale FED rente bij een kerninflatie van 2%. De 10-jaars rente is in januari uit haar 36-jarig daalkanaal gekropen. Het is gevaarlijk geworden te vertrouwen op langdurig lage of zelfs lagere rente. Negatieve termijnpremies, negatieve risicobeloning voor het nemen van duratierisico, zijn absurd geworden. Men kijkt op lange termijn en ziet dan dat de 10-jaar rente eigenlijk boven de 4% moet liggen, zelfs als men ervan uitgaat dat inflatie laag blijft.

Tim Duy, gezaghebbende FED commentator, ziet de werkloosheid behoorlijk dalen nu de werkgelegenheidsgroei al vier maanden zo ver boven de groei van de beroepsbevolking ligt. In het verleden werden de twee verschillende surveys die dit bepalen het met elkaar eens en dat betekent nu dus daling van de werkloosheid. dat zal de vrees voor verhogingen van de FED flink doen toenemen. Duy had een aardige analyse die niet vrolijk stemt https://blogs.uoregon.edu/timduyfedwatch/2018/02/04/moving-pieces/

Nu pas is output gap VS dicht. Tot op heden was er geen reden voor een stijgende trend van inflatie, maar die komt er nu wel aan.

Vorige maand doorbrak de 10-jaar rente in de VS het 36-jarige daalkanaal naar boven. Enorm belangrijk. Daardoor veranderen correlaties tussen aandelen en obligaties, tussen inflatie en aandelen (inflatie nu slecht nieuws, daar moet volatiliteit van omhoog))

overpeinzingen: zo onverwacht is die correctie niet, er waren veel waarschuwingssignalen

De versnelling van de koersstijgingen in januari wezen op een blow off. De waarderingen staan op bubbelniveau, als jegelooft in verdere rentestijging.
Wat te doen als je een bubbel ziet? De topbeleggers smullen dan, laden zich vol en stappen op tijd uit, Rothschild antwoordde op de vraag hoe hij zo rijk was geworden: door zo vaak te vroeg te verkopen.
Perma bears verdedigen hun standpunt: wil je als een idioot gezien worden voor de bubbel barst of erna (Hussman bijvoorbeeld).

De markt was record overbought en 4% daling verandert daar niet zo veel aan

De FANG-aandelen waren 20% gestegen in januari en dat terwijl ze eind 2017 echt niet razend goedkoop waren. ietwat overdreven dus.

Vroeger was dit eerder bullish dan bearish, omdat de beleggingsfondsen dor de grote toestroom steeds meer onderbelegd raakten en de maand erna nog steeds moesten kopen. In de tijd van ETF's en passief beleggen is er helemaal geen cash over en is de opwaartse koersbeweging door  dat gekoop al geweest.

Net op het verkeerde moment is de particulier zich gaan volladen met ETF's die speculeren op lagere volatiliteit (want dat was na bitcoins zo ongeveer het beste wat je had kunnen doen in de afgelopen jaren)

Er zat zo veel kracht achter de markt dat steeds minder beleggersshort durfden te gaan. men had te veel verloren.

dit was een tijdige waarschuwing van Goldman Sachs vorige week

(Dana Lyons is een gezaghebbende goeroe met vaak goede analyses). Zijn vuistregel leverde 5 signalen rond 2015, waarvan 3 verkeerd, 1 te vroeg signaal in 1983, 3 andere, briljante signalen.

Dat is het gebruikelijke euvel bij zo’n vuistregel: er zitten periodes in waarbij veel signalen optreden en die zijn dan vaak verkeerd. Als je daarvoor corrigeert (maar hoe weet je dat op het moment van het signaal, er zijn wel technieken voor, maar die zijn bepaald niet onfeilbaar), dan heb je vooral die briljante signalen.

Rond 2015, de eerste Chinacrisis, kregen de grondstoffenaandelen (energy, materials) er flink van langs. Dat was een voorbode van zwakkere investeringen, industriële productie, wereldhandel.

Nu zijn het de utilities en de REITS, de rentegevoelige aandelen. Dat hoort een voorbode te zijn van hogere rentes.

De bulls zeggen dat rond 3% voor 10 jaars Amerikaanse staatsleningen zo’n enorme charttechnische barrière ligt, dat de stijging van de rente hier wel haast op moet afketsen.

Als men weer toeslaat via buy the dip in voldoende omvang, dan hebben we nu opnieuw te maken met een failed dip.

Het vertrouwen hierin is echter afgenomen door de koersdalingen van vorige week. Na 1 februari waren er wat rebalancingen van pensioenfondsen omdat door de koersstijgingen aandelen een te groot gewicht hadden gekregen en obligaties door de koersdalingen een te klein gewicht.

Er lijken ook de nodige beleggers te zijn die dachten de momentumrit uit te zitten en pas bij enige koersdaling winst te nemen. Dat gebeurde vrijdag kennelijk enigszins na een cumulatieve daling van meer dan 3%.

De toon van de verslaggeving over de beurzen is flink veranderd afgelopen week. Ineens zie je allerlei bulls (tot vrijdag) roepen dat ze al enige tijd hadden gewaarschuwd dat je voorzichtig moest zijn, de markten te erg overbought waren en dat je de oplopende inflatieverwachtingen niet moest negeren. Ze melden ook dat 5% correcties heel erg normaal zijn en dat dit niet gebeurde in het afgelopen jaar heel abnormaal was.  

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

De rente steeg flink in de afgelopen week en sleurde uiteindelijk de aandelenmarkt mee naar beneden. De correctie lijkt begonnen (niet zeker), ook al is er niets mis met de winstfundamentals, economische groei en wijst nog niets op een spoedig begin van een recessie. Het economische nieuws was vorige week beter dan verwacht. Het percentage winsten dat beter binnen komt dan de consensus is 81% in de VS tot nu toe, gemiddeld 3% beter (dat is dan wel weer aan de matige kant). Maar de markt was record overbought via vele maatstaven en daarom vindt men een gezonde correctie op zijn plaats, zeker gezien de renteontwikkelingen. Men gooit de daling van vorige week meer op technische factoren dan fundamentele factoren.

De bitcoin en vele andere crypto valuta’s kregen weer een dreun vorige week, alhoewel aan het eind van de week herstel intrad (de parallel met de zilvermarkt in 1980 blijft opgaan: plotseling werd alles zilver, zoals munten en sieraden en weg was de schaarste, nu wordt ineens alles crypto currency en weg is de schaarste).

De rente heeft al enige tijd last van oplopende inflatieverwachtingen en de economische groei is te sterk voor al weer een daling van de reële rente. Het CBO (central budget office) verdubbelde bijna de geschatte hoeveelheid leningen die de staat moet aangaan in 2018 naar $1000 miljard, meer dan de consensus dacht. De FED laat haar balans steeds sneller krimpen. De jaar op jaar inflatievergelijkingen worden slechter als grote de telecom prijsverlagingen van vorig jaar eruit lopen.

De FED vergaderde afgelopen week, de laatste onder voorzitterschap van Yellen. De rente werd niet verhoogd, men liet doorsijpelen meer te geloven in groei en inflatie, minder angst voor deflatie al blijft de FED ongebruikelijk onzeker over inflatie. Ze beloven further increases of the interest rates; dat further is nieuw en geeft aan dat ze voorlopig à tempo blijven verhogen totdat ze gaan zeggen dat some further increases nodig zijn. Er is nog steeds een bijna 100% consensus dat de FED de rente slechts gematigd gaat verhogen, dat iets meer inflatie goed is en dat krimp van de balans van de FED een non event is.

De loongroei van 0,34% vorige maand viel de beleggers rauw op het dak, de loongroei lijkt te accelereren. Dat cijfer zit bij de maandelijkse rapporten van de groei van de werkgelegenheid (200.000 vorige maand, 24.000 beter dan verwacht, maar de groei in de twee voorgaande maanden werd met 24.000 neerwaarts herzien. De lengte van de werkweek daalde van 34,5 naar 34,3 en daardoor is het totaal aantal gewerkte uren niet omhoog. Bij nader inzien niet zo’n sterk rapport en de rente kon na de eerste schrik over die 0,34% dan ook weer iets dalen op vrijdag. De werkloosheid bleef 4,1%, ook al groeit de werkgelegenheid harder dan de beroepsbevolking. Het percentage langdurig werklozen daalde opnieuw.

De ISM was met 59,1 sterker dan verwacht. Het gaat goed met de persoonlijke inkomens: +0,4% vorige maand.  Nieuwe orders industrie +1,7%, beter dan verwacht. Productiviteitsgroei in het vierde kwartaal was -0,1%, slechter dan verwacht en zorgend voor meer stijging van de kosten per eenheid product.

Trump hield zijn eerste State of the Union en deed dat zeker voor zijn doen beheerst, hij straalde optimisme uit en bereed uiteraard republikeinse stokpaardjes waardoor de democraten geen enkele keer applaudiseerden (Melania was ook niet enthousiast, vreemd). Trump lijkt rustiger te worden nu zijn populariteit weer toeneemt. Hij is een strijd met de FBI aangegaan over het openbaar maken van bepaalde documenten en dat is een zorgelijke zaak (met de Kennedy’s liep het niet goed af).

Er zijn geen vorderingen gemaakt over het goedkeuren van de begroting door voldoende democraten, de immigratiepolitiek verhardt zelfs. Naar verwachting word de beslisdatum van 8 februari naar ergens in maart/ april verschoven met straks bijbehorende discussies over verhoging van het schuldenplafond (geen probleem volgens consensus).

  

De Bank of Japan maakte afgelopen week duidelijk dat ze nog flink door blijven gaan met QE, dat de markt veel te nare dingen denkt over verhoging van hun doelen voor de 10-jaar rente (yen dus zwak).

De PMI's in Europa warenweer prima, zoals de flash PMI's al aangaven.

bijna een correctie op de beurzen vanwege het inflatiemonster

Door de lage volatiliteit in het afgelopen jaar is het voor menige belegger een schok dat koersen omlaag kunnen.

(plaatje Doug Short/ Jill Mislinkski) https://www.advisorperspectives.com/dshort/updates/2018/02/02/s-p-500-snapshot-largest-daily-loss-since-2016
Dit is nog geen officiële correctie, dat is pas bij -%. Het kan weer keren, maar meestal daalt het nog verder.

De daling op maandag brak de parabolische stijging. De genen die dit constateerden adviseren buy the dip, de melt up hoort verder te gaan. De correctie is over enkele dagen voorbij.
Als het echt een correctie wordt, dan hoort dat veel langer te duren, eerder 3-6 maanden.

Is er iets veranderd waardoor de beurzen van slag moeten raken? Ja, er is een behoorlijke stijging van de inflatieverwachtingen. De rentefluctuaties van de afgelopen jaren werden bijna alleen veroorzaakt door fluctuaties in de reële rente. Nu doet inflatie echter opeens flink mee.
dat cijfertje van 0,34% loongroei voerde de boventoon bij de cijfers over de werkgelegenheid. Er waren analyses dat het 0% zou worden vanwege bepaalde seizoensinvloeden, dus het viel echt tegen.
In een vorige post stelde ik dat scenarioanalyse behoorlijk negatief is en dat dit meestal een lagere beurs moet betekenen. De markt hoopt op 100% Goldilocks en kan geen oplopende inflatieverwachtingen en een te veel stijgende rente verdragen. We zitten ver in de cyclus (alleen voor investeringen niet), dat betekent minder groei van de werkgelegenheid en minder inhaalconsumptie. Het optimisme voor 2019 is wel heel erg groot.

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Ook deze week zette de beursstijging onverdroten voort en is de S&P naar een nieuw record omhoog gespoten.

Het is nog steeds hetzelfde verhaal: bijna overal tegelijkertijd goede groei, lage inflatie, royale centrale banken, goede winsten en fundamentals voor bedrijven, nagenieten van de afgesproken belastingverlagingen. De afgelopen week kwam daar oplopende overname-ijver (M&A) en minder angst over handelsmaatregelen van Trump, al zette hij flinke tariefsverhogingen op import van wasmachines en zonnepanelen.

De dollar bleef zwak, de opmerkingen van Mnuchin dat een zwakke dollar goed is voor Amerika was een belangrijke factor. De zwakkere dollar zorgde ervoor dat in Europa de koersen niet of nauwelijks stegen en in Azië zelfs een beetje daalden. De goudprijs profiteert van de zwakke dollar en diverse andere grondstoffen ook (Brent boven $70  en WTI boven $65).

Trump hield een goede speech in Davos, nodigde het bedrijfsleven uit in Amerika te investeren, nu daar een groei gaat komen van 6% dankzij de fenomenale belastingverlagingen aldus Trump. Het is America First, but not only. Zelfs Trump denkt ook aan het welzijn van de rest van de wereld.

Het winstseizoen bleef overwegend sterk. Men was in zijn nopjes over Netflix, Intel, Abbvie om maar eens een paar namen te noemen. Precies in de prik werd soms hard afgestraft (bij tech (SOX) waar verwachtingen tot in de hemel verdisconteerd zijn).

De markt begint enige tekenen van vermoeidheid te vertonen, met langzaam oplopende volatiliteit die merkwaardig genoeg vaak positief correleerde met hogere S&P (geen goed teken).

De groei over het vierde kwartaal in de VS viel tegen met 2,6% (door flink negatieve bijdrage uit netto export en door negatieve bijdrage voorraden, maar vaste investeringen en in mindere mate consumptie was sterk) en daarmee was de groei in 2017 lager dan onder de laatste twee jaar van Obama.

 De deflator, de priisindex van het BNP, steeg van 2,1% naar 2,4% op jaarbasis.

De verkoop van nieuwe en bestaande huizen viel wat tegen in de VS. Nieuwe orders duurzame goederen sterk. Markit PMI was 53,8 in de VS waar 54 was verwacht.

Markit PMI's in Europa waren weer bijzonder sterk, dat kwam door de dienstensector. In Duitsland steeg de ZEW veel, een leading indicator die zwaar correleert met de beurzen. IFO ook omhoog tot extreme hoogte.

In het VK was de groei in het vierde kwartaal  een prima 0,5% (niet geannualiseerd).

De groei in China was met 6,8% iets sterker dan gedacht.

overpeinzingen

1.

1.     RSI: relatieve sterkte indexen

We zitten in een trending markt omhoog en de kans dat dit nog even doorzet is dan altijd groter dan dat de trend breekt.

Een van de methodes om te kijken of de trend gaat breken is relatieve sterkte, RSI. Als deze boven 70 komt is er meer kans op een omkeer van de trend. Boven 80 een nog grotere kans, maar vaak is het beter even te wachten totdat de RSI weer onder 80 (of 70) komt.

Deze wijsheid is beslist niet onfeilbaar. Als het precies zo werkte zou iedereen er op handelen. Bij testen van dit soort regels komt steevast uit dat het in bepaalde periodes goed werkt en in andere niet goed.

(https://realinvestmentadvice.com/technically-speaking-what-exactly-is-rsi/?aaReferenceFrom=mcverryreport.com)

Sommigen hebben uitgezocht wat er gebeurde nadat RSI extreem hoog (boven 80 was) en ze vonden dat er dan gemiddeld niets vreselijks gebeurde. Helemaal niet systematisch die omkering van de trend die hoge RSI belooft. En toch, RSI is daarop zelfs ontwikkeld.

Toch blijft men naar grafieken kijken. De meeste loerders zien koerstrends die gunstig eruit zien. Weerstandniveaus zijn opwaarts doorbroken en men haalt de rekenarij met Fibonacci tevoorschijn om tot nieuwe, hogere koersdoelen te komen. Zie bijvoorbeeld Tostrams bij IEX, een verdienstelijke chartist die vaak voorzichtig is, maar nu al tijden niet (en al tijden terecht).

 2.

2.     Scenarioanalyse

Scenarioanalyse geeft aan dat je nu voorzichtig moet zijn. Het verklaarde heel goed waarom de beurzen veel moesten stijgen. Het inruilen van secular stagnation voor Godilocks als hoofdscenario is natuurlijk goed voor een stijging van de beurs van minstens 20%. (normaal herstel van de beurs uit een recessie/begin vierjaarscyclus; dat laatste is aan de hand, omslagpunt begin 2016 met het dieptepunt van de olieprijzen/ somberheid over China]

Die omslag richting Goldilocks is begin 2016 begonnen. Sindsdien hebben we meer dn 25% gezien.

Belastingverlaging. Doorgaan zou +6% zijn en niet doorgaan -6% zeiden onze collega’s in de VS eind 2017.

Dat hebben we gehad en nu is de vraag of er nog meer moet komen.

Dat kan als de Goldilocksperiode langer aanhoudt dan gedacht. Nu denkt men aan mooie groei in 2018 en 2019 en daarna is de extra groei op volgens de meeste voorspellers.

Het wordt anders als men die secular stagnation kan inruilen voor meer groei bij toch lage inflatie en toch winststijging boven nominale groei van het BNP

 3.

3.     Golven berekenen

Er zijn heel wat chartisten die de koersbewegingen trachten te vangen met het optellen van diverse korte en minder korte golven. Zeker vroeger kon je hier rijk mee worden (bijvoorbeeld Nenner, Altman).  Dit soort berekeningen hebben je de afgelopen kwartalen behoorlijk in de steek gelaten. Er kwam maar geen correctie als de meerderheid van die berekende golfjes die het koersverloop tot daarvoor zo goed verklaard hadden naar beneden ging.

(http://practicaltechnicalanalysis.blogspot.co.uk/2018/01/weekly-preview_14.html?aaReferenceFrom=mcverryreport.com

Vorige week vond ik de berekeningen van de Bulgaar Krasi (?) leuk. Zijn data mining belooft na eind januari een milde daling omdat enkele kortere golven naar beneden horen te gaan.

Hij meldt dit als slechts een van de mogelijke scenario’s. Als het verder oploopt, dan komt hij met veel negatievere scenario’s vanaf ongeveer april. Met een beetje pech kan dit dan een bear market worden, met een vleugje 1987-paniek. 

overbought gaat vaak samen met boven gemiddelde opbrengsten enige tijd erna

Ik ben nogal huiverig voor de markt omdat die op een zelden voorkomende schaal op erg veel manieren erg overbought is.
Dat is natuurlijk heel wat marktvorsers ook opgevallen, misschien niet zo dat de huidige situatie echt bijzonder extreem is.
Er komen nu heel veel studies die aantonen dat als de markt in het 90+ percentiel overbought is dat dan de 50-200 daagse opbrengst erna boven gemiddeld is geweest.
Bijvoorbeeld http://blog.knowledgeleaderscapital.com/?p=13878 gebaseerd op hoe veel aandelen boven hun 65-daags gemiddelde noteren in de VS

Zowel kopen na extreem oversold als na extreem overbought gaf de beste resultaten. Het gaat over de periode na 2003, eigenlijk is dat niet lang genoeg. 
Een belangrijke reden voor de boven gemiddelde opbrengsten is dat een echte bear markt nooit onmiddellijk optreedt na zo'n periode van overoptimisme (1984, 1998 en 1987 waren uitzonderingen). Die bear markten traden pas op als het sentiment al behoorlijk genormaliseerd was. Buiten bear markten zijn opbrengsten uiteraard gemiddeld boven gemiddeld.

 Strategas heeft ook diverse onderzoekjes gedaan wat er gebeurt als bepaalde signalen op erg overbought staan. Bijna steeds komt er dan uit dat de opbrengsten erna gemiddeld of boven gemiddeld waren.

Chartisten zien hogere koersen en dat is op korte termijn ook de weg van de minste weerstand. Tostrams bijvoorbeeld ziet de AEX eerst naar ongeveer 609 gaan, dan komt er een correctie van niets en daarna stomen we door naar 703+, de all time high. Niet onmogelijk dus, de charts hebben in absolute zin geen gevaarlijke waarschuwingen laten zien en de normale weg is dan omhoog.

Zeer positief sentiment hoeft niet snel tot een correctie te leiden. Al in 1986 werd men hyper positief, maar pas na augustus 1987 kwam de plotselinge overigens wel forse daling. Eind 1996 hield Greenspan zijn speech over irrational exuberance. De grote koersval kwam pas na 2000 (er was wel in 1998 kortstondige paniek over Azië en de redding van een groot hedge fund).

We zien dus een bijzonder overbought markt met erg veel mensen die daardoor erg bezorgd zijn en met veel meer onderzoek dan ik ooit ben tegengekomen dat kopen als de markt extreem overbought een boven gemiddelde lucratieve zaak is.
 Always buy, never sell zeiden de Japanners tegen me in de jaren 80 en ze hadden gelijk totdat 1990 kwam.

Men ziet alom de huidige waarderingen als niet te hoog, niet als 1929 of 1987 tenminste als je uitgaat van de huidige lage rente

plaatje van Minack

Robert Shiller wordt nu ook voortdurend gevraagd hoe dit allemaal kan, terwijl zijn CAPE waarderingsmaatstaf torenhoog is. Door schade en schand wijs geworden zegt hij dat hij het ook niet weet en dat een en ander niet onmiddellijk tot ellende hoeft te leiden.https://www.theguardian.com/business/2018/jan/23/us-stock-market-trump-tax-cuts-capital
Shiller zegt in dat artikel dat beleggers eigenlijk stapelgek zijn. Waarderingen slaan altijd nergens op. Hoge koerswinstverhoudingen wijzen maar zeer beperkt op hogere winsten in de komende tien jaar. Hoge rente zegt niets over de iflatie in de komende tien jaar. Winststijging in de vorige tien jaar is licht negatief gecorreleerd met winststijging in de tien jaar erna.  Hoge waarderingen en lage rente zijn gebaseerd op wat de voorgaande tien jaar is opgetreden qua inflatie, winststijging en rente. Een slecht kompas en daarom blijven er altijd kansen om het beter te doen dan de markt.

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Weer een week met beursrecords vanwege sterk opwaartse winstverwachtingen in met name de VS door de belastingplannen (Fact Set berekent een bijstelling hierdoor van 7-8% van de winsten). Ook de verwachte groei van het BNP wordt in vele landen (vooral overigens in Europa) naar boven bijgesteld.
Vandaar dat het geen wonder is dat de inflatieverwachtingen naar boven kruipen inclusief hogere reële rentes. Meer rentestijging in de VS dan in Europa overigens, kennelijk wil men de opmars van de euro stuiten (positioning op de futures markt is record long euro nu).

Het winstseizoen over het vierde kwartaal is losgebarsten. De verwachtingen zijn hooggespannen, lijken meestal gerealiseerd te worden en de guidance is wisselend, maar vaak goed.

De olieprijs was iets omlaag op verwachtingen dat schalieolieproducenten flink meer zouden gaan produceren, iets dat door de Wall Street Journal later ontkracht werd (tenminste als men niet meer gaat investeren dan wat men nu zegt). De olievoorraden in de VS slonken opnieuw verder, 
Bitcoins zakten even onder $10.000 en dat lokte kennelijk koopjesjagers. 

In de VS kon men het niet eens worden over begeleidende pakketten om de begroting goed te keuren. republikeinen willen de dreamers, kinderen die al heel lang in de VS wonen, niet laten blijven via een herziene DACA wet. Ze wilden wel weer subsidies geven om kinderen voor ziekte te kunnen verzekeren. Democraten en republikeinen geven elkaar uiteraard de schuld en de politiek onervaren Trump geeft hieraan nog niet goed leiding. Erg schadelijk voor de economie hoeft dit niet te zijn (geannualiseerd 0,1-0,5% lagere BNP groei in het eerste kwartaal denkt men), pas als dit verhoging van het schuldenplafond zou hinderen, zou het slecht voor de beurs worden hoopt men.

(plaatje Strategas)

Het consumentenvertrouwen in de VS volgens het survey van de University of Michigan daalde onverwachts, er zijn kennelijk veel Amerikanen die niet vertrouwen op lagere belastingen voor zichzelf. Initial claims voor werkloosheid schoten omlaag van 261.000 naar 220.000.
Gemengd nieuws over de huizenmarkt. Het sentiment van de huizenbouwers NAHBMI daalde iets maar blijft sterk. De productie van meergezinswoningen daalt iets en de eengezinswoningen stijgen flink. 
De Phillyfed, voorloper van ISM (schatting: 50+ 1/3 Phillyfed), daalde van 27,9 naar 22,2, nog steeds sterk. De industriële productie steeg 0,9%, veel mer dan verwacht, maar wel in lijn met een ISM van ongeveer 60 (hard data niet langer zwakker dan surveys).  De bezettingsgraad steeg daardoor ook behoorlijk, inflatieangsten aanwakkerend.
Kennelijk meer dan 3% groei over het vierde kwartaal in de VS.

Groei in China met 6,8% viel mee en men gelooft deze cijfers behoorlijk, de leading indicators zijn sterk. Retail sales vond men zwak met +9,4% (want men eist 10%+).

De lange rente uit 36-jarig daalkanaal

De 10-jaars rente heeft al een tijdje geleden het dieptepunt gezet, maar pas sinds kort is de rente zo ver gestegen dat deze boven de meest populaire kanalen is uitgestegen. 

[Niet alleen Scott Grannis heeft dit gezien, maar bijvoorbeeld ook de topgoeroes van de obligaties Gross en Gundlach]

Het is een signaal dat Secular Stagation is begraven als hoofdscenario. Heel voorzichtigjes hoor je dat er de komende vijf jaar meer groei komt dan de potentiële groei die ons voorgehouden wordt van circa 1,5-1,8% in de VS en minder dan 1% in Europa. Inflatie is laag, maar zit sinds 1998 eigenlijk niet meer in een dalende trend. Er is deflatie geweest rond het hoogtepunt van de kredietcrisis eind 2008/2009 en rond 2015-2016 was er opnieuw zeer lage inflatie, zowel door lagere olieprijzen als lage kerninflatie. Even voorzichtig wordt nu gesteld dat de onverwacht lage inflatie van 2017 voorbij is en er iets meer inflatie gaat komen. Nog niet veel meer, maar we raken steeds verder weg van de angst voor deflatie.

[plaatje Scott Grannis: de reële rente is nu 0,5% terwijl die sinds 1960 gemiddeld 2,3% was]

36 jaar daling heeft portfoliomanagers geleerd dat je zwaar in moet zetten op rentedaling en niet zo bang moet zijn voor het nemen van duratierisico. Daardoor is de termijnpremie, de premie voor het nemen van duratierisico, extreem laag geworden, ongeveer 0 en de laatste jaren vaak zelfs negatief. Er was tenslotte een QE-put op obligatiekoersen. 

Die is overduidelijk aan het verdwijnen, in de VS zelfs om aan het slaan in QE verkrapping (van extreem hoge niveaus, zelfs bij verdere balansreductie wijst de omvang van de balans van de FED op lagere rentes dan normaal). Mr. Balansrecessie Koo waarschuwt dat er dan hogere rentes dan normaal nodig zijn en uiteindelijk ook zullen optreden.

Blijft over de bijna onverzadigbare honger van ouderen naar veilig, voorspelbaar inkomen. Babyboomers zijn en masse met pensioen aan het gaan, maar de pensioenpotten groeien nog bijna overal flink. Ontsparing gebeurt vaak pas boven 70-72 en alleen de oudste babyboomers hebben die leeftijd bereikt. Langzaam beginnen we in die ontsparingsfase van babyboomers te komen. De jongere generaties worden steeds meer in defined contribution regelingen gestopt. Vooral de echt jongeren beleggen zo veel minder in lange obligaties (waarom zou je als 25-jarige 1,5% 30 tot 70 jaar obligaties kopen als het dividendrendement en huurrendement zo veel hoger is?).

China is een nieuwe onbekende factor. Daar spaart men zich te pletter, stijgen de inkomens hard, maar er is wel een forse verschuiving gaande van investeren naar consumeren.

De periode van noodmaatregelen om de economie gaande te houden en niet in een deflatoir gat te laten vallen lijkt voorbij.

Terug naar de tijd van 2% inflatie en 2% reële rente. Dat kan nog wel even duren, tenzij er ineens iets als het 1994 rentescenario optreedt (melt up van de rente in plaats van de beurs). 

rational exuberance? Scenarioanalyse: Goldilocks plus versus meer inflatie dan centrale banken lief is en terugkerend geloof in Secular Stagnation

De winsttaxaties zitten in een blow off fase omhoog in de VS. Daar hoort een hogere beurs bij. Dat gebeurde dan ook, rational exuberance.

(plaatje JP Morgan)
We zitten in een soort Goldilocks plus scenario met snel stijgende winsttaxaties, meevallende winstcijfers, hogere schattingen voor economische groei, nauwelijks stijgende inflatie (met dank aan Amazon) die nog steeds onder doelstellingen van centrale banken ligt, met daarom nog steeds zeer royale centrale banken. Europa blijft een walhalla van politieke rust en inhaalgroei. Abe zet nog meer vrouwen aan het werk. Xi weet 6,5% (+) groei te realiseren voor China. De belastingverlagingen in de VS zorgen voor 3% (+) groei. Amerika produceert zich lam aan schalieolie en de olieprijs blijft daardoor tamelijk constant.

Dat is het basisscenario en zolang dit scenario nog aanhangers wint, kan de beurs snel omhoog. Als het aantal Goldilocks fans stabiliseert, kan de beurs nog steeds omhoog, maar niet snel. Winsten een jaar vooruit stijgen dan licht en de koerswinstverhoudingen horen dan te stabiliseren.

In zo’n scenario wordt men niet bang van een gedeeltelijke sluiting van de Amerikaanse overheid, al helemaal niet van stijgende rente die alleen veroorzaakt wordt door hogere groei- en inflatieverwachtingen. Trump wil een hogere beurs en dan moet hij niet met al te erge protectionistische maatregelen nemen. Geen Nafta ontbinden, niet al te onaardig tegenover China. Er komt voorlopig geen oorlog met Noord Korea. Prijsdoelen voor eind 2018 van brokers worden aan de lopende band bereikt, maar iedereen verhoogt die doelen dan maar meteen weer met excuses voor hun domheid van te lage koersdoelen, want er zit zo’n kracht achter de markt. Er komt een melt up van de koersen zoals Grantham al zei en daarna, over enige tijd, een correctie, geen bear markt, want er komt voorlopig geen recessie (in extreme mate leidt dit tot een krach à la 1987 over enige tijd). Winst nemen wordt uitgesteld. Iedere belegger die in de markt zit vindt zich een ‘stable genius’. De beleggingshemel is blauwer dan hij ooit geweest is en dat blijft nog een hele tijd zo. Pas winst nemen als Albert Edwards zich bekeert tot het ‘the only way is up’-scenario, of dat hij zegt dat je zijn verhalen niet meer serieus moet nemen, omdat die correctie deze keer in geen jaren komt.

De bedreiging voor de beurs op korte termijn zit hem erin dat er ook andere scenario’s mogelijk zijn die minder gunstig zijn en stemmen gaan winnen.

Groei kan gaan tegenvallen (overheid dicht is al snel een tegenwind van 0,5% geannualiseerd, iets hogere spaarquote die de consumptie afremt, uitstelgedrag bedrijfsleven door onzekerheid over belastingstelsel, minder lenen vanwege verlies renteaftrek, hogere lokale belastingen vanwege verlies SALT aftrek). Dat is het scenario van terugkerend geloof in Secular Stagnation. Dat kan, maar is nu niet erg waarschijnlijk. In de tweede helft van 2018 kan dit misschien wel en dit kan de verwachtingen voor 2019 neerwaarts gaan beïnvloeden. Dat zou je dan zien in hogere credit spreads. Voorlopig is er nog geen waarschuwing uit de credit market gekomen.

Inflatie kan hoger worden dan gedacht. Dat kan leiden tot een scenario waarin de inflatie hoger is dan de centrale banken lief is. Dat is wel kansrijk bij de huidige hoge groei en lage werkloosheid. De hogere olieprijzen zijn voor extra inflatie aan het zorgen. Door de lagere inflatie dan verwacht in 2017 verwacht men te veel dat dit in 2018 weer gaat gebeuren. Er waren in 2017 enkele incidentele drukkers van de inflatie zoals de val van de kosten voor telecommunicatie en de veel lagere stijging van de gezondheidszorg. Huurstijging kan nog even zich gedeisd houden door hogere leegstand bij appartementen, maar dit kan keren bij herstel van het aantal nieuwe gezinnen (moet toch een keer komen bij het huidige hoge consumentenvertrouwen). De importinflatie wordt nu aangewakkerd door de zwakke dollar. Hogere inflatie remt de reële consumptie. De inflatiestrohalm wordt uiteraard aangegrepen door Albert Edwards c.s. Hij ziet nu hogere inflatie in Japan die mensen in heel de wereld bang gaat maken voor inflatie en centrale bankiers zijn ook maar mensen. Meer serieuze economen als Kasman van JP Morgan zien overigens ook veel meer kerninflatie i op ons afkomen. Dat de inflatie gaat oplopen is een tamelijk populaire voorspelling, maar nog veel meer populair is nu nog dat de centrale banken toch aardig blijven, nog een tijd hogere inflatie dan hun doelstelling tolereren om zo echt te garanderen dat ze ‘behind the curve‘ komen.

Een en ander kan al snel betekenen dat de FED de rente meer gaat verhogen dan nu is ingeprijsd. De markt prijst nu bijna drie renteverhogingen in voor 2018 en nog geen voor 2019. De FED houdt het in de 'dots' van de individuele rentevoorspellingen van de FED-leden op gemiddeld drie voor 2018 en ook drie voor 2019.  Misschien worden het vier renteverhogingen in 2018 en minstens twee voor 2019. De markt moet ook een recessie ergens in de toekomst inprijzen. In zo’n recessie zal de korte rente flink verlaagd worden en wordt QE weer van stal gehaald. Over ongeveer twee jaar neemt volgens de gangbare modellen het recessierisico flink toe. 2020 is echter een verkiezingsjaar en Trump zal dan waarschijnlijk stimuleren via met name meer investeringen in infrastructuur. Dat doet de verwachte start van de recessie in Amerika verschuiven tot 2021 of later. Het lijkt erop dat dit meer de consensus gaat worden.

We zien dit in de stijging van de lange rente. De 10-jaar rente doorbrak de 2,63% vrijdag duidelijk met 2,66%. 2,63% was het punt waarbij Gundlach zei dat de aandelenmarkt niet meer blij zou zijn met rentestijging

Het scenario dat er meer inflatie komt dan de centrale banken lief is, is niet populair, maar gaat denk ik wel stemmen winnen.

Tot op heden waren de meeste FED-leden echte knuffeldieren, niet alleen Yellen maar vooral ook Brainard, Bullard, Evans en nog een paar. Ze stonden klaar met een moderne Greenspan put, ze waren banger voor deflatie dan inflatie. Maar strooi er maar voldoende inflatiezaad over en ze worden plotseling gremlins. Het zijn notoire recidivisten in het weghalen van de punchbowl als het feest op het hoogtepunt is.

Het scenario van- meer inflatie dan de centrale banken lief is- is daarmee lang niet het basisscenario, maar bij het huidige extreem optimistische sentiment toch slecht voor de beurzen. Dat is het risico van spectaculair goed sentiment: de minder goede scenario’s gaan stemmen winnen en als dat gebeurt gaat de beurs omlaag, ook al is het basisscenario nog steeds Goldilocks.

Gebeurt dat meteen? Dat is zelden het geval, maar het zou in dit geval misschien wel kunnen (rentedoorbraak, politieke onrust in de VS, gedoe over de grote coalitie in Duitsland, misschien wat tegenvallers (vanwege overspannen verwachtingen) over het winstseizoen of iets anders).

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

De S&P sloot zoals gebruikelijk weer wat hoger (zowel groei-aandelen als waarde-aandelen, de laatste zijn door het gejuich over de macro wat meer in trek aan het raken), maar , ook al was er een beetje slecht nieuws. Bitcoins lijken als een blok te fluctueren rond $14.000, al is de gelijkenis met de zilverbubbel van de gebroeders Hunt nog steeds groot.

Facebook laat sommige advertenties voorgaan door plaatselijk nieuws van bekenden en dat zorgde voor een kleine koersafstraffing vrijdag. De inflatie liep iets te veel op in de VS voor Goldilocks. De Bank of Japan koopt minder dan verwacht. De ECB had havikachtigere notulen dan gedacht en lijkt in september echt te gaan stoppen et QE-aankopen en te gaan denken over renteverhogingen niet al te lang daarna. De Peoples Bank of China liet doorschemeren niet meer gecharmeerd te zijn van Amerikaanse (lange) staatsleningen (en als Trump aan komt met hogere invoertarieven dan zal het animo wel verder dalen, maar China heeft wel als probleem dat je een overschot op de lopende rekening hoe dan ook buiten het land moet beleggen, dus de dollar in de ban doen is niet eenvoudig, maar voorlopig werkte het wel: de euro steeg flink tegen de dollar (1,22)).

Gundlach zag een tienjaarsrente in de VS boven 2,63% en 0,6% als reden voor een correctie op de beurzen, al ziet hij die nog niet zo heel snel komen. De beurzen reageren niet meer zo opgewekt op hogere rentes omdat die nu meer voortkomen uit hogere inflatieverwachtingen en angsten voor centrale banken.

De olieprijs steeg verder. Men gelooft het nog niet zo, er is een behoorlijke backwardation (op termijn wordt een lagere olieprijs verdisconteerd in de futures).

Trump was weer op dreef met zijn opmerking over shithole countries. Hij heeft nog wat naars in petto voor de NAFTA, maar wacht de verkiezingen in Mexico af voor een mogelijk genadeschot. Hij is zich druk aan het maken voor meer infrastructuurinvesteringen, maar dat gaat niet lukken in 2018. Dat is ook niet nodig, maar in 2020 zou het goed van pas kunnen komen.

Het winstseizoen is begonnen. De winstcijfers zullen goed blijven, er is uitzonderlijk weinig gewaarschuwd. Men wil guidance krijgen over fenomenale winststijging over 218.

initial claims voor werkloosheid in de VS stegen opnieuw (begint toch ietwat zorgelijk te worden), Kerninflatie liep 0,1% op naar 1,8%, totale inflatie daalde 0,1% naar 2,1%. Het consumentenkrediet steeg fors. Het vertrouwen van het midden- en kleinbedrijf volgens NFIB nam iets af maar bleef torenhoog. Retail sales +0,4% na een hoge 0,9% de maand ervoor (consument doet echt zijn best, bestedingsgroei is duidelijk hoger dan inkomensgroei de laatste tijd).

In China steeg de consumentenprijsindex slechts 1,8% op jaarbasis (+0,1%).