vrede 2007 versus 2012

The Economist had twee kaarten van de wereld hoe vredig het was in vele landen. De eerste was voor 2007 en de tweede voor 2012.
Onder Obama is de VS vredelievender geworden. Dat is een algemene trend. Die is minder goed te zien, omdat steeds meer landen in Afrika in het onderzoek werden opgenomen.

De Westerse landen zijn het veiligste. De landen met 4%+ bevolkingsgroei zijn het onveiligste.
bron: http://www.visionofhumanity.org/gpi-data/#/2012/OVER/ en the economist

Waarom bleef volatiliteit zo laag (theorie Woody Brock)

Aandelen in de wereld reageren sinds de kredietcrisis veel heftiger op economische verrassingen dan daarvoor (rode lijn bewoog voor kredietcrisis veel heftiger dan S&P, daarna in de pas). De laatste paar jaar beweegt de volatiliteit met het economisch nieuws mee, maar niet extra . Je zou verwachten dat door de Eurocrisis de S&P de afgelopen maanden veel heftiger zou fluctueren dan op basis van macro economisch nieuws alleen.

Hoe komt het toch dat de S&P alleen maar op macro economisch nieuws lijkt te reageren en zich niets lijkt aan te trekken van gedoe over de eurocrisis?

Wat is Woody’s theorie?

We zijn gewend geraakt dat aandelen veel harder fluctueren dan de fundamentals. Shiller heeft al lang geleden onderzocht dat 80% van de fluctuaties van aandelenkoersen niets te maken hebben met het onderliggende fundamentele nieuws.

Men is naarstig gaan zoeken waarom aandelen zo veel heftiger fluctueerden dan er volgens het nieuws aanleiding voor was.

In de efficiënte markt theorie was dit immers een raadsel: iedereen weet alles en heeft dezelfde rationele verwachtingen. Waarom dan toch a dat gefluctueer?

Men is het eerst gaan zoeken in Behavioral Finance, maar daar kon je toch lang niet alles mee verklaren.

Arrow/Kurz hadden het betere verhaal: het gaat om de verandering van de geloofstructuur  (belief structure). Als iedereen andere verwachtingen heeft, dan wordt er flink gehandeld. Vooral als er veel leverage is, dan handelt men zich suf. Zo kon Kurz meer dan 90% van de volatiliteit verklaren.

Prijsveranderingen komen door correcties op fouten, verkeerde beliefs. In sommige tijden heeft men sterk correlated beliefs. Dan zit iedereen goed of fout. Als men fout zat, dan waren er massieve prijsreacties (bijvoorbeeld de huizenmarkt in de VS na 2006, men zag de kredietcrisis niet komen).

Het afgelopen jaar kenmerkte zich door gebrek aan overtuiging in beliefs, er was maar heel weinig leverage. Iedereen zat fout alle kanten op in (niet in een richting). De beliefs waren niet met elkaar gecorreleerd (men had de meest uiteenlopende verhalen waarom er deflatie/hyperinflatie zou komen etc.) en dat leidde tot heel ordelijke dalingen en stijgingen van de beurs. De beliefs waren uncorrelated. Het (economisch) nieuws deed al het werk om de koersen te bewegen.

Bij de sentimentsonderzoeken zie je dat er nu weinig bulls en bears zijn, maar uitzonderlijk veel mensen die geen grote bewegingen zien, maar een correctie. Dat wijst op gebrek aan overtuiging in het voorspellen van de marktrichting. Er is ook minder leverage en daardoor minder volatiliteit.

Een plausibel verhaal, moeilijk door de cijfers te onderbouwen echter.

middenklasse Amerika verarmde

Elke drie jaar houdt de FED zijn Survey van Consumer Finances.Na 18 maanden wordt een en ander gepubliceerd.
D.w.z. het is oud nieuws. Toch zijn de uitkomsten van 2010 schokkend genoeg om heel wat ellende voor de herverkiezingskansen van Obama te veroorzaken.

De reële inkomens zijn stevig gedaald van de mediane middenklasser in de VS en terug naar de niveaus van half jaren 90.

Met het netto vermogen ging het nog slechter dankzij de waardedaling van huizen bij een nauwelijks dalende hypotheekschuld en de lagere aandelenkoersen.
Het meidane vermogen daalde van $126.000 naar $ 77.000.
In 2007-2010 ging het overigens wel relatief slechter met de rijkste 10% dan met het mediane inkomen, maar na 2010 is de inkomensongelijkheid en vermogensongelijkheid waarschijnlijk weer toegenomen.

In het laatste kwartaal steeg het vermogen belegd in aandelen en de warde van huizen terwijl de hypotheekschuld afnam. Dat was gunstig, vooral voor de rijkste 10%.

bron: http://www.nytimes.com/2012/06/12/business/economy/family-net-worth-drops-to-level-of-early-90s-fed-says.html?_r=1&src=me&ref=business en Catalpa en Bianco

eurocrisis door gebrek concurrentiekracht PIGS

The Economist veegde Merkel/ Duitsland flink de mantel uit. Die vrekkige Duitsers met hun sidekicks in Nederland en Finland, zien het maar niet. Die arme Zuid Europeanen moeten geholpen worden (en daarmee bedoelen ze niet gecastreerd zoals de kat) via onbeperkte steun. Vlug met die bankunie of eurobonds anders zwaait er wat. Dat garanderen is veel goedkoper dan de PIGS een voor een failliet te laten gaan.

De cover lokte commentaar uit van Duitsland:

http://www.handelsblatt.com/politik/international/economist-titelblaetter-original-oder-faelschung/6735328.html

Zerohedge stelde de redding van Spanje aldus voor:

Tegenwoordig begint men steeds harder te roepen dat het probleem het verloren gegane concurrentievermogen is, nu de PIGS niet meer naar hartelust kunnen devalueren en zo de Duitsers het leven zuur maken.

Italië kon tot 2007 vrij goed meekomen qua productiviteitsstijging
(plaatjes van Charles Gave)

Sinds de invoering van de euro heeft Duitsland goed geprofiteerd en zijn productie uitgebreid, waar Italië steeds verder achterbleef omdat ze niet meer in goedkope lires konden factureren.

Markt bij nader inzien markt niet blij met redding Spaanse banken

Bovenstaand plaatje is van Rajoy uit de WSJ. Als een CEO zo op de foto staat, kun je het aandeel beter verkopen. Rajoy speelt het spel ragfijn, hij heeft geen bezuinigingsplan om de oren geslagen gekregen, o.a. op voorspraak van Monti (die als volgend slachtoffer de bui al ziet hangen). Nu meer bezuinigen lijkt  contraproductief gezien de werkloosheid.
Spanje heeft toegang tot € 100 miljard goedkoop geld en dat is gunstig. Dat geld moet van het EFSF komen, want als het van het ESM komt dan worden de andere beleggers in Spaanse staatsleningen banger (ESM gaat voor op hen, EFSF niet).

Deze € 100 miljard is niet de grote bazooka waar je alle problemen mee wegschiet.
Dat zou ERF, European Redemption Fund, kunnen zijn, waarbij alle staatsschuld boven 60% BNP wordt gepoold. Maar dat gebeurt voorlopig nog niet, want Duitsland ziet dit niet zitten.

Duitsland begint echt benauwd te worden over het Target2 saldo, de schuld van andere centrale banken aan de Bundesbank.

De bankrun laat zijn sporen na in Target2 in Spanje.
Alle hoop is nu op actie op de eurotop eind deze maand.

De aandelenmarkten hadden slechts enkele uren vertrouwen in de actie van politici. Misschien komt het vertrouwen weer terug met actie op de eurotop (start van een start van een bankunie) in combinatie met hulp van ECB, FED, BOE etc.

Cijfers China vielen mee, maar zorgen over afzwakking blijven

De export van China verbeterde tot 15,3% op jaarbasis, de importen met 12,7%, bijna het dubbele van wat de doemdenkers dachten. China heeft een stevig overschot op de lopende rekening, het tekort van februari was geen blijvertje. Daarmee kun je niet verdedigen dat de yuan moet depreciëren tegen de dollar.

De grondstoffenbeleggers putten hoop uit de betere import van grondstoffen.

Met de kredietgroei gaat het weer iets beter, maar de monetaire verruiming heeft nog niet geleid tot extra kredietgroei.

De retail sales zijn naar Chinese begrippen zwak. Vooral de autoverkopen vallen tegen. De autodealers en fabrikanten puilen uit van de voorraden.

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Spanje overheerste het nieuws opnieuw. Spanje heeft toch Europese steun moeten aanvragen voor het dichten van de kapitaalgaten van de Spaanse banken ter grootte van naar men denkt € 40 miljard, maximaal € 100 miljard mag het Spaanse beroep op de Europese steunfondsen zijn voor bankherkapitalisatie. Fitch vond het welletjes en deed een flinke downgrade tot nog net investment grade voor Spaanse staatsleningen.

De ECB vertikte het de rente te verlagen (zoals verwacht) en de Bank of England kwam niet met QE op de proppen. Ook Bernanke beloofde bij zijn getuigenis voor congres/senaat niet met onmiddellijke ingang meer QE en/of twist. Dat kon de markt niet bekoren. Maar Bernanke formuleerde een en ander wel zo dat je er QE3 op termijn uit kon afleiden (80% kans volgens MS).

De week begon met een herstelrally van een te erge oversoldsituatie.
De banken zijn nijver bezig de groeivooruitzichten van China en India te downgraden.
China verlaagde voor het eerst in jaren de rente met 0,25% en deed wat aan deregulatie van banken. De beurzen waren daardoor benauwd dat de economische cijfers komende week wel eens erg slecht zouden kunnen zijn en beloonden de stap niet met koersstijging. De yuan bleef zwak.

Het economische nieuws in de VS was zo slecht nog niet: de intial claims voor werkloosheid daalden eindelijk weer eens een keer (maar zijn net te hoog voor een daling van de werkloosheid), de ISM non manufacturing (dienstensector) viel mee, het handelstekort daalde. Nieuwe orders waren niet goed, maar alleen slecht bij niet duurzame goederen, de huizenprijzen stegen voor het eerst in tijden volgens CoreLogic (die gebruikt FED). De flow of funds van de FED gaf dan ook braaf aan dat de waarde van huizen in Amerika in het eerste kwartaal was gestegen (tot $ 16.050 miljard) en dat bij een afname van de hypotheekschuld met $ 85 miljard.
de arbeidskosten per eenheid product stegen minder dan gedacht, de arbeidsproductiviteitstijging was meer negatief dan gedacht in het eerste kwartaal.
De ingeprijsde inflatieverwachtingen namen af en dat maakt QE3 weer iets makkelijker.

In Duitsland en Frankrijk vielen de diensten PMI's ietsje tegen en verslechterde de handelsbalans van Duitsland en Frankrijk een beetje. Maar in Italië en het VK viel de diensten PMI weer wel mee. In China was deze 54,7, eindelijk weer eens een mooi cijfer uit China.

economische verrassingen en de beurs en rente

Hierboven staan de indexen van de driemaands voortschrijdende macro economische verrassingen zoals Citigroup dat in zijn CESI  indices stopt.
Opvallend is dat in China alles het meeste tegenvalt.
Belangrijk is dat je van tijd tot tijd ziet dat er wel erg veel mee- of tegenvalt. Op het ogenblik zitten we in Amerika tegen de grens van overpessimisme aan en daarna kun je behoorlijk kansrijk gaan voorspellen dat er een keer komt. Op het ogenblik volgt de Amerikaanse surprise index een keurige minicyclus die hopelijk nu dicht bij zijn diepste punt zit (en dat kan als de politici in Europa met aansprekende plannen komen/ centrale banken met geld gaan smijten (dan gaan vertrouwensindexen omhoog, plaatst men weer meer orders etc.), als de olieprijs zo laag blijft  (helpt de consumptie heel goed dadelijk, dit is ondergesneeuwd goed nieuws)).

De koerswinstverhoudingen (PE) lopen vrij goed cyclisch  in de (minicyclus)pas met de economische verrassingen (in het plaatje stat de koerswinstverhouding gedeeld door de tweejaars voortschrijdend gemiddelde koerswinstverhouding). D.w.z. als de Citigroup Surprise index weer gaat stijgen, dan kun je heel goede hoop hebben dat de koerswinstverhoudingen stijgen en daarmee de beurzen.

Ook de rente beweegt minicyclisch mee met de macro verrassingen. Het verband is de laatste tijd minder goed, omdat er plotseling een sterk groeiend geloof in de markt is gekomen dat we in een soort Japanscenario of erger zitten dankzij Europese doem.
Dit soort doemscenario's krijgen wel minder aanhangers als de Amerikaanse minicyclus weer de goede kant opgaat, maar voor grote rentestijging is meer nodig: een overtuigende oplossing van de Eurocrisis of een overtuigend uitzicht op hogere inflatie. Allebei komen eraan, maar men moet wel het nodige geduld betrachten voor het zo ver is.

De imitators van Octopus Paul

Yvonne de koe, mateloos populair in de Oekraïne, omdat ze de Oekraïne laat winnen.
Deze Beierse koe wist te ontsnappen en weken op vrije voeten te lopen voordat ze weer gevangen werd. Door deze heldendaad ontloopt ze haar normale noodlot voortijdig te eindigen als biefstukje en ander oppeuzelwaardig vlees. Overigens laat ze in onze pool Denemarken en Nederland doorgaan. Misschien is er nog hoop.

Dit is Ferret of Mörmel de otters uit Aue

Willekeurige Baltische zeemeeuwen van het eiland Usedom. Random trekken, daarmee toetst men immers ook de efficiëntie van de (gok)markt.

Nelly is ook heel populair. Zij legt natuurlijk wat meer gewicht in de schaal bij voorspellen.

Amerika voldoet aan Kopenhagen qua terugbrenging uitstoot CO2

Amerika leidt de reductie van CO2 uitstoot (http://www.vancouverobserver.com/blogs/climatesnapshot/2012/06/04/climate-change-stunner-usa-leads-world-co2-cuts-2006?page=0,0)

Dat Amerika aan de afspraken van Kopenhagen voldoet is alleen te danken aan de opmars van aardgas. Daardoor wordt steenkool langzaam in de ban gedaan (dat kan nog fout gaan: om te kunnen concurrren met de aardgasprijs zijn ook steenkolen spotgoedkoop geworden in de VS). Maar het wordt steeds moeilijker steenkool te gebruiken, ook in de VS. Banken financieren het niet meer, verzekeren is moeilijk en men controleert steeds beter op milieuschade.
Dat moet ook, zoals Deutsche Bank al opmerkte:
"Coal is the single greatest threat to civilization and all life on our planet. Our global climate is nearing tipping points. Changes are beginning to appear, and there is a potential for explosive changes with effects that would be irreversible".

Wow, de CO2 uitstoot is dankzij het goedkope aardgas terug op het niveau van 1964 per hoofd van de bevolking. Als de elektrische auto oprukt, kan dit nog verder verbeteren.
Hinderpaal: vooral de winning van olie uit teerzanden, dat is buitengewoon vervuilend.

Hoe veel geld heeft Spanje nodig voor de banken

De cijfers hoe veel geld Spanje nodig heeft voor zijn banken vliegen je om de oren. Iedereen komt met andere cijfers op de proppen.
Spanje heeft € 100 miljard maximaal toegewezen gekregen van de Europese steunfondsen om de gaten te dichten bij de banken. Het IMF heeft eerder een raming van € 40 miljard als benodigd afgegeven (dat is ook  de consensus nu dat de baken dringend extra nodig hebben). Je hoort getallen tussen de € 15 en  € 120 miljard. Banken ter grootte van 30% van het totaal dat de banken hebben heeft grote steun nodig (bankia is daar de helft van). De andere 70%, de grootbanken als Santander zouden het zonder steun afkunnen.
Een bedrag van € 100 miljard lijkt bescheiden, eenvoudig op te hoesten vergeleken met vergelijkbare cijfers voor Ierland, toch een veel kleiner landje. Ierland ging wel garant staan voor alle bankschulden was daardoor in een klap een noodlijdende natie die bakken met steun van Europa nodig haf.

José Alzola van de Observatory Group geeft de volgende cijfers:
De cijfers voor het extra benodigde bankkapitaal zijn flink de lucht ingegaan doordat de nieuwe regering de banken dwong extra te reserveren voor wat er komen ging. Men moest eerder gaan reserveren voor de probleemleningen. Een oekaze in februari dwong de baken € 25,1 miljard extra te reserveren voor slechte schulden (zodat men dan een reserve zou hebben voor 50% van de slechte schulden).
In mei vond de nieuwe regering de tijd rijp om de banken eens 30% te laten reserveren voor niet probleemleningen waarvan men op zijn klompen kan aanvoelen dat dit probleemleningen worden. Daar was € 26,4 miljard mee gemoeid.
De teller stond toen op € 15 miljard extra reserveringen voor die 30% zwakkelingen (ter vergelijking: de spaanse banken maakten in 2011 € 47 miljard winst).
Eind mei bleek na het eruit trappen van het management van Bankia dat deze bank geen € 7,5 miljard nodig had maar € 19 miljard (of € 29 miljard zoals het nieuwe manegement vroeg).
  Men wacht op wat het IMF denkt dat de banken extra nodig hebben. Maandag komt men waarschijnlijk met de getallen. In het basiscenario zou dit € 40 miljard zijn en in een wat slechter scenario meer, me denkt aan € 80 miljard.

Dit soort schattingen zijn heel moeilijk te maken. Als de economsiche groei niet al te slecht is (-1,8% in 2012 en 0 in 2013) zou het mee kunnen vallen en bij die € 40 miljard kunnen blijven. Als de onroerend goed prijzen nog een verdere flinke schuiver maken, dan is die € 80 miljard waarschijnlijk niet eens genoeg. Maar ach, zelfs € 120 miljard is toch echt niet zo moeilijk om op te brengen voor de Europese Unie. De zorgen over Spanje lijken ietwat overdreven.

zijn we te somber: truck sales en werkloosheid VS: toch daling werkloosheid?

Bovenstaand plaatje is de voorpagina van The Economist. Het is wel van het soort dat de boeken in kan gaan als contraire cover, omdat er een keer komt. Maar het is de duidelijk, na 100 jaar is de Titanic weer aan het zinken.

Absolute Strategy Research ziet alles wat meer rooskleuriger in (zoals wel vaker en gelukkig hebben ze de nodige keren gelijk).

De truck sales trekken stevig aan in de VS, en vroeger leidde dat volgens het plaatje van ASR tot een geduchte daling van de werkloosheid.

Zijn Japanse aandelen weer aantrekkelijk?

Absolute Strategy Research had bovenstaand plaatje van een combinatie van sentimentsindicatoren vergeleken met de Nikkei. Zij vinden de boel oversold genoeg. De macrocijfers van Japan vielen mee (4,7% groei in het eerste kwartaal) en de Japanse banken lijken een baken van rust (dat is de afgelopen decennia wel anders geweest).

Het plaatje hierboven laat de koers van de Topix versus de S&P500 zien (zwarte lijn) vergeleken met de consensus winst een jaar vooruit van de Topix/S&P500.
Dat is een plaatje om moedeloos te worden voor Japan: wat een meedogenloze gestage achteruitgang. Ik heb er een klein groen pijltje ingetekend om te laten zien dat de relatieve winstontwikkeling in Japan nu wat beter verloopt dan in de VS. Dus wie weet hout die meedogenloze trend weer even op.

Bianco's conference call (2): de hooprally

Volgens Bianco is er iets raars aan de hand: Europa staat in brand, de macro van Amerika valt wat tegen en toch zijn er haast geen beren.

Sinds de jaren 70 zijn er niet zo veel mensen geweest die een correctie zien met herstel en geen echte bull of bear markt.
Men wil niet verrast worden door de hooprally omdat er internationaal gecoördineerd met geld gesmeten gaat worden, dat weet iedereen. Hilsenrath heeft het plechtig beloofd in de Wall Street Journal: er komt actie van de FED en hij is het officieuze dorgeefluikje van de FED om de markt warm te maken voor QE etc.

En Bernanke gaat als Obi One Kenobi het universum redden met onconventionele middelen. Dat gaat ook de vijfde keer lukken.