50plus manipulatie, jongeren zijn treurige pessimisten

Henk Krol wordt met de dag populairder. Hij raakt duidelijk een gevoelige snaar. Daar de meeste mensen op hun eigen portemonnee stemmen, heeft hij een enorm stemmenpotentieel (net zoals VVD, SP en PvdA). De vergrijzing zorgt voor een gouden toekomst voor zijn partij als deze niet ten onder gaat aan ruzies zoals de voorgangers van ouderenpartijen overkwam.
De ouderen worden relatief zwaar getroffen door de opstapeling van hogere zorgbijdragen, lagere pensioenen en extra hulp voor werkenden. Andere groepen worden ook getroffen en in enkele gevallen is een en ander nog schrijnender, zoals bijvoorbeeld de hogere bijdragen voor gehandicapten met eigen vermogen verkregen op basis van smartengeld.

Ze zijn gemiddeld rijker dan andere leeftijdsgroepen. Ze hebben inderdaad meer geldelijk vermogen dan jongeren, maar ze kunnen haast geen vermogen uit arbeid meer opbouwen (enkele uitzonderingen daar gelaten). D.w.z. hun human capital is laag. Bij jongeren is dat hoog. Als je ouder wordt, moet je afnemend human capital opbouwen via meer geldelijk kapitaal. Als je dat niet doet, kun je nooit met pensioen. Men heeft sparen voor de oude dag altijd verstandig gevonden. Het gevolg is uiteraard dat je rond je pensioen maximaal rijk bent in geldelijke zin. Maar inclusief human capital is het de vraag of de ouderen zo veel rijker zijn dan jongeren. Stel dat je sparen verder ontmoedigt, dan zul je bejaarden straks nog veel meer moeten subsidiëren dan nu e dat is niet op te brengen. Dus laten we maar doorgaan met flink sparen voor het pensioen (ook al ziet het kabinet liever dat er meer geconsumeerd wordt en vindt men een opbouw van 1,3% pensioenrechten per jaar in plaats van 1,75% fantastisch. Dat ruïneert het consumentenvertrouwen, maar daar zit de politiek niet mee, in de nodige gevallen levert dat stemmen op).

Dan is er nog de angst dat de ouderen de jongeren bestelen en zo voorkomen dat de jongeren straks ook nog maar een cent pensioen krijgen naast hun aow.  Die diefstal is goed zichtbaar in de UFR, de ultimate forward rate, de lange rente waartegen de lange verplichtingen berekend mogen worden. Die is opgekrikt tot een waanzinnig, onvoorstelbare hoogte van wel 3% ( je kunt je haast niet voorstellen dat de rente ooit zo hoog kan worden nu de centrale banken beloofd hebben de rente op 0 te houden net zo lang tot de groei weer aantrekt en dat zit er niet meer in voordat de huidige jongeren de tachtig gepasseerd zijn en zo juist met pensioen trachten te gaan). Er zijn voorstellen om de UFR naar 4,2% te brengen. Dat is volstrekt onaaanvaardbaar voor de jongeren, hoewel iedereen op zijn hypotheek meer dan 3% rente betaalt en op lange termijn in het verleden altijd meer dan 4% rendement is behaald. Maar dat was in het verleden toen er nog technische vooruitgang was en iedereen veel armer was dan vandaag. Er is nu een collectief pessimisme neergedaald dat men het in de toekomst slechter krijgt. Dat is natuurlijk hoogst onwaarschijnlijk, net zo onwaarschijnlijk als dat een pensioenfonds op lange termijn minder dan 4,2% rendement behaalt.
Henk Krol heeft voor een groot deel gelijk: pensioenen hoeven maar hoogst zelden gekort te worden, de maatregelen om om bejaarden meer te laten betalen uit eigen vermogen zijn veel te onbesuisd.

reden Great Rotation: lange obligaties veel gevaarlijker dan de nu gevaarlijke aandelen

De laatste weken is er een verwoede discussie of er een Great rotation richting aandelen gaande is in de VS.

De meesten denken dat het enthousiast beleggen in aandelenfondsen/ ETF's door particulieren in januari door herbelegging van de grote extra dividenduitkeringen en vervroegde bonusuitkeringen vanwege belastingredenen komt. Er wordt geld uit geldmarktfondsen herbelegd in aandelen en obligaties. De weg naar meer risicovolle obligaties is al een paar jaar gevonden, maar die naar aandelen nog niet overtuigend.

Een deel zoals the Reformed Broker Brown ziet echt een rotatie bij zijn klanten: zij weten van gekkigheid niet meer waar ze met hun zakken met geld moeten blijven, nu ze niet meer zo ontzettend bang zijn en de korte rente nul is. Zij zetten een volgend stapje uit credits naar aandelen.

Institutionele beleggers zijn ook bezig hun asset allocatie te verleggen uit lange obligaties naar aandelen om een heel andere reden.
Het risico van lange obligaties is fors toegenomen door al die rentedalingen in de afgelopen jaren. Hoe lager de rente, des te hoger wordt de duratie van obligaties. Rentestijging leidt daarom nu tot veel grotere verliezen dan enkele jaren geleden.

Aandelen zijn nu minder riskant dan lange obligaties: dat zou de echte reden voor The Great Rotation voor institutionele beleggers (als ze met een vaste ultieme voorwaartse rekenrente werken) zijn.

 Het stuwmeer aan geld stroomt naar het laagste risico.

 De rotatie in obligaties uit aandelen is de afgelopen jaren uitgelegd met vergrijzing waarbij sinds 2011 in record grote getalen net 65 geworden bejaarde luitjes hun in waarde gedaalde aandeeltjes gedwongen zijn om te zetten in laagrentende obligaties, zodat zekerheid verkregen kan worden van een lage opbrengst. Al die babyboomers verkopen hun aandelen (en daarna obligaties) en dat zet door tot de laatste babyboomer ongeveer 80 wordt (2045).

 Een en ander hangt er van af hoe bang je bent voor aandelen en hoe bang je bent voor inflatie. Als je al nominale rechten hebt opgebouwd, dan loont het om bij te sparen voor het inflatierisico. Dat dwingt je nu in aandelen en onroerend goed etc te beleggen.

Het plaatje hierboven laat zien dat de laatste tijd de gerealiseerde sigma (standaarddeviatie) van de opbrengsten van de S&P500 hoger was dan die van 30 jaar Amerikaanse staatsleningen. D.w.z. aandelen zijn veiliger dan normaal en lange staatsleningen zijn gewoon enge dingen, zo eng dat de AFM eigenlijk de particulieren zou moeten waarschuwen hier niet meer in te brengen op gevaar af risico's te lopen die overeenkomen met diverse bij Harrie Mens aangeprezen beleggingen.

Niet dat aandelen nu zo veilig zijn. De VIX gelooft de gerealiseerde volatiliteit niet meer helemaal. De vorige keren dat de rode lijn onder de zwarte lag van de werkelijk gerealiseerde volaititeit had de VIX vaak gelijk, het risico werd onderschat.
(N.B. de gerealiseerde volatiliteit ligt vaak gemiddeld 30% lager dan de ingeprijsde volatiliteit. Wie schrijft die blijft, zo zegt men niet voor niets. Daarom staat er VIX/1.3 in het plaatje) 

politiek drukt groei in VS

In de VS zijn de republikeinen zich in aan het graven voor de sequester van de Amerikaanse uitgaven van de overheid. De kaassschaaf over alle uitgaven, inclusief de uitkeringen, defensie en infrastructuuruitgaven.
Obama en Reid proberen het congres over te halen meer geld uit te geven, maar de republikeinen lijken deze keer niet toe te geven. De meerderheid van de Amerikanen is voor fiscaal conservatisme (en lagere belastingen).
Sinds enkele dagen dalen de aandelenkoersen van de defensietoeleveraars behoorlijk, daar gelooft men er niet meer in. De defensieuitgaven dalen al enige tijd dankzij het wegtrekken uit Irak en Afghanistan en dit jaar voorspelt men een daling van de defensieuitgaven van 7%. Deze zitten niet in de consensus voor de groei in de VS (nog niet).

2 februari was het Groundhog Day en in de cartoon zien we de schaduw van het mormeltje (want de zon schijnt) en dat betekent zes weken extra winter, hier dus extra ruzie.

doorwerken na 65 wordt populairder

doorwerken na je 65ste is al een hele tijd poplairder aan het worden in de VS. Dat begon al ver voor de kredietcrisis.

Vooral in IJsland moet men kennelijk nog lang doorwerken. Men zegt wel dat alles weer goed gekomen is in IJsland, maar daar zet ik zo mijn vraagtekens bij.

bijstelling groei werkgelegenheid VS in 2012

Jaarlijks herzien de Amerikanen heel wat cijfers. Daardoor veranderen onder andere de cijfers van het BNP , de inflatie en de werkgelegenheidsgroei.
Over 2012 heeft men 335.000 banen bijgevonden (zie plaatje). Dit betekent normaal gesproken dat de groei van het BNP ook wel naar boven wordt herzien.

De werkloosheid daalt nu minder omdat er minder ontmoedigde werklozen zijn, meer mensen denken weer werk te kunnen vinden. 24% omlaag is veel. Ook de demografische invloeden zijn minder negatief, waardoor de groei van de beroepsbevolking weer behoorlijk is, de participatiegraad daalt niet meer.
.

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

De beurs kon verder stijgen op veelal goed economisch nieuws en minder zorgen over Europa.Het thema The Great Rotation (uit vastrentend naar aandelen, of beter, uit cash naar aandelen en riskantere credits) kreeg meer aanhangers.

De werkgelegenheid in de VS was redelijk, de werkloosheid steeg iets, maar dat ligt waarschijnlijk aan de fluctaties van het Household Survey. De beroepsbevolking groeit in de VS en de participatiegraad bleef constant op een lage 63.6.
De groei van het BNP van de VS in het vierde kwartaal viel bitter tegen, -0,1% op negatieve bijdrage voorraden, netto export en, dat was de echte tegenvaller, 22% dalende defensieuitgaven. De bulls legden dit cijfer naast zich neer, voorraden gaan wel weer groeien en defensie komt wel weer goed (niet waarschijnlijk, door de sequestration van kaasschaafmethode uitgaven gaan ook defensieuitgaven achteruit; het plaatje van Strategas laat zien dat men pas de afgelopen week in sequestration ging geloven)

 en met de netto export gaat het beter als men zo veel gas en olie gaat produceren. Consumptie was sterk en vaste investeringen ook, d.w.z. met de finale binnenlandse vraag zat het wel snor.
De huizenprijzen stegen verder en de bouw trok weer wat aan in de VS. Initial claims voor werkloosheid stegen 38.000 na de nodige weken van grote daling.
De indexen voor consumentenvertrouwen gaven een zeer wisselend beeld van fors aantrekkend tot fors dalend (vooral op de vraag of de beschikbare inkomens naar verwachting zouden stijgen in januari). Beschikbare inkomens stegen overigens in december zeer fors op extra dividenduitkeringen en vervroegde bonusuitkeringen (uit angst voor hogere belastingen; dit betekent een forse daling in januari)

De ISM viel mee met een stijging van 50,7 naar 53,1 met o.a. betere nieuwe orders. De PMI's van Japan, Europa (met name Duitsland) vielen mee, die van Frankrijk en China iets tegen. De Chinese cijfers kregen na analyse toch een voldoende, het herstel in China zet door. Gemiddeld stegen de PMI's in de wereld. Frankrijk is wel
 een beetje een zorgenkind aan het worden.

In Duitsland daalden de retail sales met 1,7%, een tegenvaller.
De Eurocrisis is nog niet voorbij, in Italië moest hun oudste bank Monte Paschi gesteund worden en in Nederland de SNS-bank genationaliseerd worden. De slechte schulden groeien nog steeds en de economie krimpt nog even, dus de last wordt groter.
 Maar Duitsland geeft aan dat Spanje en Portugal op de goede weg zijn, geen haast hoeven te maken met reductie van hun tekorten en Italië krijgt een schouderklopje vanwege de grote tekortreductie.
Sommige banken betaalden iets terug van hun LTRO-gelden, waardoor de balans van de ECB kromp. Daar de andere centrale banken hun balans laten groeien en hun valuta proberen waardeloos te maken, steeg de euro van de weersomstuit dwars door de barrière 1,355 heen naar tomeloze nieuwe hoogten zo lang de risk on periode lijkt te duren, daarmee de pijn van Frankrijk en Italië vergrotend.

goed nieuws van de afgelopen week

Het macroplaatje in de wereld is aan het verbeteren, zelfs terwijl overheden zo aan het bezuinigen zijn.
Die verbetering is er niet overal, maar hij toch wel breed verspreid over de aardbol: Het meest duidelijk is het aantrekken van de groei in Azië, in China, Japan en in mindere mate ook India, terwijl in de ASEAN-landen alles nog steeds behoorlijk goed gaat.
In Europa zie je dat Duitsland weer de locomotief gaat spelen, terwijl Spanje en Portugal voortgang maken in het concurrerend worden met de industrie.
In de VS gaat het ook beter volgens de ISM, al zit men daar wel in een groeiafzwakking.
Al met al groeit het vertrouwen in een goed wereldwijd economisch herstel in de tweede helft van 2013 en 2014 gestaag.

PMI's/ ISM zijn in de meeste landen van de bodem gekomen (in de VS steeg de ISM van 50,7 naar 53,1 en in Duitsland van 48.8 naar 49.8 en Japan van 45 naar 47.7) en signaleren dat de winsten in het derde kwartaal van 2012 op hun dieptepunt stonden qua groei. De winstgroei lijkt weer iets sneller te gaan zo denkt http://fundamentalis.com/?p=1209

Centrale banken zijn ongekend royaal en dat helpt ook, de rente op bedrijfsleningen is daardoor laag en door de lage inflatie kan een en ander nog wel een tijd zo blijven.

Het overheidstekort daalt in snel tempo tot aanvaardbare niveaus in de VS. Men hoeft eigenlijk niet zo drastisch de sequester over zich heen laten komen. Deze kaasschaafmethode van overheidstekorten gaat vermoedelijk plaatsvinden vanaf maart, maar men hoeft het tempo van bezuinigen helemaal niet te versnellen. De druk is nu zo groot dat je hervormingen kunt verwachten in de uitkeringen/ andere uitgaven en daarbij horen ook lagere defensieuitgaven (zoals je nu ineens in de koersen van defensietoeleveraars ziet).
De kentering van angst naar meer dapperheid door meer in aandelen te beleggen is op basis van cijfers over een paar weken prematuur, maar het verhaal dat de geldmarktfondsen door herstellend beleggingsvertrouwen verder leeg geschud worden richting obligaties en aandelen ziet er degelijk uit. Men koopt nu kennelijk niet alleen obligaties maar op bescheiden schaal ook aandelen.

The reformed broker (Joshua Brown) signaleert een overmaat aan geld bij zijn klanten die niet goed weten wat ermee te doen nu de korte rente zo laag is en het grote staartrisico weg lijkt. Credits levert ook al niet genoeg meer op en je ziet ze langzaam bekeerd worden tot aandeeln of iets anders riskants. http://www.thereformedbroker.com/2013/02/03/meanwhile-on-main-street/

De week ervoor besprak hij the Wall of Worry en waarom deze weer beklommen wordt. We zitten nu volgens hem bij de fase optimisme.
En hoe zit het met die Great rotation? Brown vat de opmerkingen van Ray Dalio (Bridgewater) samen: http://www.thereformedbroker.com/2013/02/02/ray-dalio-schools-you-on-the-great-rotation-debate/. Cah wordt leeg geschud in riskantere zaken, niet alleen door particulieren maar ook door institutionele beleggers en bedrijven. Er is een bubbel aan cash en die zak met geld loopt nu (geleidelijk?) leeg.

big mac koopkrachtpariteit

Er is weer een update van de koopkrachtpariteit in de wereld via de prijs van een big mac in The Economist.
Als je daarnaar kijkt is Scandinavië en Zwitserland veel te duur. Je moet ook nog een opslag maken voor de bediening en die is naarmate een land rijker is hoger. Als je daarvoor corrigeert zijn Venezuela en Brazilië het duurste en Hongkong het goedkoopste.
Door al die devaluaties tegen de dollar zijn bigmacs goedkoper geworden in Japan en Brazilië o.a.
De euro begint weer gevaarlijk overgewaardeerd te worden, net als de Australische dollar. Maar natuurlijk, Noorwegen en Zwitserland zijn erg duur.

De vergelijking met juli, zie ook post http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2011/07/big-mac-koopkrachtpariteit-braziliaanse.html?showComment=1359789864520

En http://www.bruegel.org/nc/blog/detail/article/1005-what-does-the-big-mac-say-about-euro-area-adjustment/ gaf een invulling in welke landen binenn de eurozone de prijsstijging van de Big Mac uit de pas loopt

The Economist heeft nu een interactieve invulling gemaakt van bigmackoopkracht.

http://www.economist.com/content/big-mac-index

Spam en ja of nee paniek

De laatste dagen komen er spamaanvallen op mijn blog. De spamfilter van Google houdt ineens niet alle spam meer tegen. Om de een of andere reden plaatst men ineens commentaren bij oude posten. Hoe meer commentaar, des te beter is normaal mijn devies, dat maakt de boel levendiger en als bonus word je dan ook nog beter gevonden door de zoekmachines.

Waarom ineens die posten populair worden weet ik niet. De spammers hebben het over hevige bloedingen en hoe die te voorkomen, dat is natuurlijk heel bruikbaar voor beleggers geweest. Of ze zien beleggen als een soort roulette en dat sluit dan weer aan bij hun chatroulette.

De paniek van 2011 (2). Ineens met reeksen commentaren die vroeger niet door de spamfilter van Google kwamen. Ik laat ze toch maar staan.

Vaak zegt die plotselinge populariteit iets over wat er aan de hand is in de wereld. Soms is dat onbelangrijk, zoals de populariteit van Octopus Paul berichten vlak voor zijn dood.
Wat zegt dit verhaal over  de paniek van 2011? Er is bijna het tegenovergestelde gaande in 2013.
In heel korte tijd was de beurs in 2011 totaal van slag geraakt met een enorme val van de risk appetite doordat men inzag dat de Eurocrisis een blijvertje zou worden met volstrekt onduidelijke maar niet goede gevolgen.
Men gaf de moed op, maar dat was niet nodig, want de centrale banken moesten te hulp komen.

 Nu dreigt het omgekeerde: men denkt dat alles economisch goed gaat en centrale banken nooit meer zullen stoppen met hun gulheid.

Eerst dacht men dat QE een afnemende meeropbrengst had op de beursstijging, er was steeds meer QE nodig om de beurs omhoog te krijgen, maar nu denkt men ineens dat re toenemende opbrengsten van QE zijn. De beurs stijgt veel harder dan evenredig met de QE in de VS. Flow of funds geven een waarschuwing volgens Bank of america, plaatje inn Business insider,

Tijd voor een rondje paniek? Of is men nog te ongelovig dat de beurzen herstellen? Beleggers weten het (nog) niet.

Goud lijdt onder Draghi's whatever it takes

Die verschrikkelijk lage reële rente en al die quantitative easing, dat moet toch goed zijn voor de goudprijs. Toch doet de goudprijs al een hele tijd niets.
Het geduld begint op te raken bij heel wat goeroes.

In Business Insider geeft Credit Suisse, Kendall en Deverall, http://www.businessinsider.com/credit-suisse-the-beginning-of-the-end-of-the-gold-era-2013-2?utm_source=Triggermail&utm_medium=email&utm_term=Financial%20Advisor%20Insights&utm_campaign=Post%20Blast%20%28moneygame%29%3A%20FINANCIAL%20ADVISOR%20INSIGHTS%3A%20Buying%20Into%20Fear%20And%20Uncertainty%20Is%20A%20Winning%20Strategy#
de schuld aan Draghi. Sinds die de verlossende woorden sprak whatever it takes de zuidelijken te redden heeft men het vertrouwen in goud opgezegd als dekking tegen staartrisico, want dat is verdwenen.

En er kan nog wel wat van de goudprijs af als de rente zijn onwaarschijnlijk lage niveaus gaat verlaten, zoals CS denkt dankzij Draghi.

Of misschien valt het nog wel mee, de overdrijvingsfase in de Minskycyclus is misschien nog lang niet voorbij.

Maar ze denken dat door Draghi de rente definitief naar boven is doorgebroken en dat de goudprijs daarom naar beneden doet. Bovenstaand plaatje laat zien dat dan de dollar verder zou moeten verzwakken, wat dan weer gunstig voor de goudprijs zou moeten zijn.

Ik zou toch eerder de schuld aan de Chinezen geven dan aan Draghi.

Sinds de valutareserves van China (en daarmee de valutareserves in de wereld) nauwelijks nog groeien na een enorme stijging, is de prijs van goud gestopt met stijgen. dat lijkt me het beste verband met de goudprijs en de overliquiditeit in de wereld. As de valutareserves niet meer snel gaan groeien in de komende tijd (en daar ziet het wel naar uit), dan zal de goudprijs niet veel stijgen. Dalen hoeft niet, daarvoor is er nog genoeg gedlgroei in de wereld en is de reële rente laag genoeg om de goudprijs te stutten.

fracking en flaring in VS en EU

Het Bakken-veld produceert 91% van de olie/gas in Noord Dakota via fracking.
Die methode van produceren is een behoorlijke aanslag op het milieu, alleen teerzanden is nog veel erger.
Flaring, het affakkelen van de gasbronnen, is door fracking enorm toegenomen. De VS produceerde tot voor kort redelijk schoon, maar het plaatje uit de FT laat zien dat de VS snel richting zondaren (nu vooral Rusland en Nigeria) aan het gaan is.

Volgens een artikel in de New York times http://www.nytimes.com/2013/02/03/magazine/north-dakota-went-boom.html?hp&pagewanted=all&_r=0 kan het Bakken-veld nog 100 jaar mee.

In Europa komt fracking erg moeilijk van de grond door al die milieurampen. Het is te dicht bevolkt en de grondbezitters delen niet in de opbrengst zoals in de VS wel het geval is.

ISM mooi omhoog

De ISM herstelde tot aan de bovenband volgens de vertraagde variabelen van retail sales, initial claims voor werkloosheid en bezettingsgraad. De stijging van de beurs van hongkong werkt kennelijk nog niet voldoende door.

En een mooie stijgende ISM, daar hoort een stijgende beurs bij

Fight the FED: aandelen kunnen wel omlaag

Gisteren blogde ik nog uitgebreid over Jim Bianco dat je met de FED mee moet gaan en je moet kopen als de FED geld in de markt pompt en vice versa. Zo lang iedereen verwacht dat de FED eindeloos blijft geld pompen kunnen aandlen alleen maar omhoog.


Je moet contrair zijn op het onderstaande tabelletje dat Bianco aanhaalde dat 60% van de beleggers de laatste jaren (alweer) hebben geleerd dat je niet tegen de FED moet vechten en dat de FED altijd beleggers zal redden, onverstandige banken van geld blijft voorzien etc.

  Bovenstaand plaatje laat zien dat nu echt wel genoeg mensen geleerd hebben: never fight the FED, dat geloof is een bubbel.   De markt tergt beleggers voortdurend. Net als men niet meer durft vanwege mogelijke rampen met het begrotingsravijn gaat de beurs als een speer in vrijwel rechte lijn omhoog. Elke dag voel je je de sukkel die The Great Rotation niet heeft zien aankomen. Natuurlijk moet je niet tegen de FED vechten. Welke oen doet nou zo iets doms.

Elke dag worden er meer weifelaars bekeerd tot het ware geloof van kopen tot je er bij neervalt.

Men durft ineens nu het fiscale klif zo keurig is weggewerkt en Draghi als man van het jaar Europa van staartrisico’s vrij houdt, ook al is die Rajoy maar een corrupt mannetje en valt de ene na de andere bank om (Monte Paschi, SNS) en is de winst van Santander tegenvallend.

Ik denk dat http://www.seeitmarket.com/signs-point-to-market-correction-all-time-highs-on-hold-13203/ wel eens gelijk kan krijgen. Een van mijn voorspellingen voor 2013 was Fight the FED en dat zou zo maar eens goed kunnen zijn.

Bianco: Alleen de FED doet er toe, geloof niet in The Great Rotation

Jim Bianco hield zijn maandelijkse conference call. Hij startte met een tirade tegen The Great Rotation. Elk jaar zie je heftige bewegingen rond december en januari. Deze keer waren ze extra groot, o.a. omdat vanwege belastingredenen bonusbetalingen al in december kwamen (vandaar ook de enorme stijging van 2,6% in december van het beschikbare inkomen). Er vloeide daarom een bijna record van $70 miljard naar geldmarktfondsen in december (even fiscal cliff afwachten).

Volgens cijfers ICI ging er in de eerste weken van januari $19 miljard naar aandelen (een record sinds vele jaren) en $ 29 miljard naar obligaties (geen record, maar niet slecht). The Great Rotation heeft na 2009 plaatsgevonden vanuit geldmarktfondsen naar obligaties, vooral credits. De particulier houdt niet van staatsleningen. Die credits zijn een lage bèta invulling van de geldmarktgelden die vrij kwamen. De FED heeft via het zetten van de rente op 0 dus toch de particulier richting risk on gekregen, al was het geen grote stap. Voorlopig is het bewijs van een Great Rotation op basis van inflows nog flinterdun.

Gaan aandelen daarom niet omhoog? Bianco is een bekeerde bear: de FED bepaalt alles. Als de FED met meer geld strooit dan gaat de beurs omhoog en als men denkt dat de FED zijn voet van het gaspedaal haalt, dan knallen de markten omlaag. Nu moet de beurs dus verder omhoog volgens hem.

Wat de economie en winsten doen is onbelangrijk, pas als dit de FED op andere gedachten zet wordt het interessant. Dus als de economie tegenvalt, dan moeten de koersen omhoog, want de FED moet het gaspedaal harder intrappen. Als al die hallelujaverhalen over groei in de tweede helft kloppen, dan is dat een ramp, want dan moet de FED snel ophouden met QE .
Zelfs slechter dan verwachte uitkomsten waren geen hinderpaal voor stijgende beurzen met de FED stevig op het gaspedaal. Men verwachtte bijvoorbeeld eind 2011 meer dan 20% winstgroei in het vierde kwartaal van 2011en uiteindelijk kwam men op bijna 0 uit. Men voorspelde dat de economische groei flink zou aantrekken en nu zitten we met -0,1% groei.

Toch vliegen de beurzen omhoog, want de FED wil dat bereiken met QE.

(bron JPM voor het verband sinds jaren 20)



Bianco leest dat af aan zijn plaatje dat aandelen ver boven gemiddeld correleren met de S&P. 55% van de koersbewegingen van individuele aandelen kun je verklaren met de beweging van de S&P, tegen 27% gemiddeld. Risk on of risk off, dat is het enige wat je moet weten, geen specifieke fondsinformatie. Risk on / risk off, dat hangt helemaal af van de FED. Denkt men dat Bernanke in een goede bui zal zijn, dan gaan de beurzen omhoog en omgekeerd.

Bianco vindt daarom dat beurzen geen goede leading indicator meer voor de economie zijn (zie het verschil tussen verwachtingen en uitkomsten in 2012).

 N.B. Die plaatjes van gemiddelde correlatie van aandelen met de S&P500 is een goede graadmeter van de stress in de markt. Die was eind 2010 maximaal en bij het afboeken van Griekenland in 2012 ook extreem. Nu is deze aan de lage kant sinds de kredietcrisis.

 Er zijn nog andere factoren die de liquiditeit beïnvloeden dan de FED. Amerikaanse staatsleningen worden eigenlijk maar door drie partijen gekocht: de FED, China en Japan. Voorlopig lijken die onverzadigbaar en kopen tegen elke prijs. Bianco zegt dat je daarom die verhalen van rentestijging niet moet geloven. Hier ga ik gedeeltelijk in mee, maar je kunt niet meer zo op China rekenen, nu de valutareserves nauwelijks nog groeien. 

Er zijn nog andere partijen die geld nodig hebben, zoals het Amerikaanse bedijfsleven. De cijfers van de FED, de omvang van het financing gap, geven aan dat bedrijven netto weer geld moeten gaan lenen en dat doet ook een aanslag op de liquiditeit.

 Tot voor kort dacht Bianco dat je steeds meer QE nodig had voor een bepaalde stijging van de beurs. Tegenwoordig denkt iedereen dat de beurs lineair meestijgt met QE. Dat geloof kan wel eens omslaan.

Angsten voor het stoppen van QE, bijvoorbeeld door angsten voor verliezen zoals Hilsenrath (officieel doorgeefluikje FED voor de Wall Street Journal) aangeeft (dit moet in de komende notuelen van de FED staan). De inflatie gedraagt zich nog voorbeeldig (als de olieprijs niet te veel stijgt) en de groei is te laag, d.w.z. geen gevaar voor einde QE, tenzij Hilsenrath zijn verhaaltje over verliezen blijft herhalen.

Bianco moppert op de onduidelijke communicatie van de FED over het stoppen van QE. Ja de rente op 0, daar draait het niet om, maar om het stoppen van QE. Dat is het einde van de wereld voor aandelenbeleggers.