23 januari 2022

always buy, never sell; het is oversold maar geen capitulatie

 In de jaren tachtig was always buy, never sell de hoogste beleggingswijsheid van de Japanners. Wacht niet op de dip, want dan heb je al weer te veel stijging gemist. Toen kwam 1989 en het fantastische beursverhaal van 1950-1989 spatte uit elkaar. 

Na een periode van geweldig stijgende koersen zijn er steeds meer mensen die weer geloven in buy and hold. Hodlers genoemd in de VS. Hun geduld wordt danig op de proef gesteld bij aandelen technologie en nu ook weer eens crypto. 

Bij technologie verguist men de oppergodin Cathie Wood (van top innovatieve bedrijven die super duur waren)  en bij crypto lacht men deze week besmuikt om wat Saylor van Microstrategy allemaal uitkraamt. Volgens zijn volgelingen knapper dan einstein, want hij heeft een unieke strategie uitgestippeld om met zo veel mogelijk vreemd geld en aandelenemissies zo veel mogelijk bitcoins te kopen. Het was helemaal niet het bedrijfsmodel, dat is gewoon technologie busieness, maar Saylor zag ineens het licht: met high yield obligaties kocht hij bijna 100.000 bitcoins en de waarde van MSTR steeg explosief, tot ver boven de waarde van de bitcoins. Daarna is de koers wat gaan dalen. Nu is het bedrijf op de vingers getikt door de opperboekhouders in de VS. Ook de kosten van volatiliteit meenemen in de GAAP-cijfers. Nee, even geen nieuw hoogtepunt in de koers van MSTR.

Er is de odige paniek op de beurzen ontstaan afgelopen week. Door de enorme optie-expiratie werden de uitslagen groter. Veel is nu oversold, overtuigend maar nog niet zo extreem dat er duidelijk sprake was van capitulatie. De Nasdaq zou de komende dagen best wel eens wat kunnen herstellen, nu even te veel is verkocht. Maar als de paniek verder toeslaat, dan daalt het gewoon verder tot een punt waar wel duidelijk sprake is van paniek. Voorlopig volgt men het 2018 scenario en hopen de beren op 1987 om dan eens lekker toe te slaan (waardoor dit scenario niet erg kansrijk is zonder extreme schok).

Die paniek was er ook op de obligatiemarkt, maar die paniek ebt weg door de dalingen op de aandelenbeurzen. Men ging steeds extremere verhalen over de FED vertellen: in maart zouden ze beginnen met een stijging van 1% en dan bij elke vergadering de rente nogmaals met 0,25% verhogen, net zo lang totdat Biden en Harris met pek en veren uit het Witte Huis verwijderd zijn.

In China is men overduidelijk weer op de toer van flink monetair verruimen gegaan en ook de lokale overheden mogen weer meer geld gaan verspillen via nieuwe leningen die banken met veel vaderlandsliefde moeten gaan verstrekken.

Het monetaire verhaal is dus wat minder slecht. Yellen, vroeger de beste voorspeller van de FED, roept dat de inflatie eind 2022 een heel eind richting 2% zal gaan. Zo hard zal het niet gaan denk ik, maar daling, dat lijkt plausibel. De winstcijfers over het vierde kwartaal 2021 zijn weer heel goed, al eist men steeds meer: goede stijging van omzetten, hogere marges. Dat kunnen zelfs FANG-aandelen niet allemaal leveren: Netflix -25% en Amazon vrijdag meer dan -5% in koers.

Wordt het tijd voor buy the dip?  Daar zijn stalen zenuwen voor nodig. Maar als men koersdoelen heeft uitgezet op basis van fundamentals en die doelen worden bereikt, waarom zou men dan niet eens voorzichtig kopen. Helaas zijn veel aandelen in mijn ogen nog steeds te duur, maar lang niet allemaal.+ 

16 januari 2022

waarom zijn aandelen zo duur en kunnen ze zo duur blijven?

 Al jaren roept men dat aandelen veel te duur zijn. De koerswinstverhoudingen zijn absurd hoog en gecorrigeerd voor de cyclus, de Shiller PE, zijn ze vooral in de VS idioot hoog.

Waarom is dat zo? Koerswinstverhoudingen correleren heel sterk met de winstmarges en sterk met de rente (maar lang niet altijd sterk). Hoe hoger de winstmarge, hoe hoger de koerswinstverhouding bijna altijd. En een lage rente zorgt voor een hoge verdisconteerde waarde van winsten en dividenden in de toekomst. 

Al jaren zijn de winstmarges vooral in de VS uitzonderlijk hoog en de rentes staan uitzonderlijk laag. De vooruitzichten zin helaas dat de winstmarges wat zullen gaan dalen en dat de lange rente wat zal oplopen. Als dat allemaal geleidelijk gaat, dan kunnen beurzen nog gewoon doorstijgen, zij het wat minder hard dan we sinds 2009 gezien hebben.

Maar men is er van overtuigd dat de centrale banken vanwege de enorme schuldenberg en de noodzaak van financiering van investeringen tegen de klimaatcrisis de reële rente nog vele jaren laag moeten houden. Voorlopig lijkt dat geloof nog enigszins terecht, maar over enkele jaren kan het ineens gedaan zijn met die lage rentes en nemen de bond vigilantes het over. Dit zou een zeer ernstige recessie kunnen veroorzaken (het door mij zo gevreesde Chaotische Neergangscenario). De redenen voor zo'n plotselinge stijging zijn nog niet zo duidelijk, maar te hoog blijvende inflatie, te hoge schulden, minder spaarzin in o.a. China, meer faillissementen, verdampende vertrouwen in centrale banken, wetgeving dat overheidsschulden niet helemaal hoeven te worden terugbetaald lijken mogelijke redenen.

Hoge winstmarges zorgen meestal voor een hoge verwachte winstgroei. Die verwachte winstgroei hoeft er niet te komen, zo leert bijvoorbeeld de val van tech na 2000. Maar we zijn gewend aandelen met hoge stabiele winstmarges zeer hoog te waarderen en daar heeft men in de nodige gevallen goede ervaringen mee. Dat zal nog wel even doorgaan.

De laatste recessies in de VS leidden tot tijdelijke enorme neergang van de winstmarges en die val leek zelfs steeds erger te worden. Maar zo ging het niet in 2020. Het bleef bij een gematigde val en er was een sterk herstel in 2021. Voor 2022 is het verhaal wat moeilijker, omdat een flink deel van de bedrijven de hoge kosteninflatie niet voldoende kan doorberekenen. Zo lang er geen recessie komt zal dit overigens gemiddeld mee kunnen vallen. Het lijkt erop dat de winstmarges nog een tijd hoog zullen blijven, gemiddeld althans.

Er zijn de nodige redenen waarom de winstmarges gemiddeld zo zijn gestegen na 1980. De belangrijkste drie zijn: de loonstijging hield de productiviteitsstijging niet bij, de lagere rente zorgde voor lagere kosten en heel belangrijk ook: lagere belastingen voor het bedrijfsleven. Alom verwacht men hogere loonstijging, hogere rente en men vindt dat bedrijven meer belasting moeten gaan betalen om de klimaatkosten mede op te hoesten. Of het allemaal veel zal zijn , dat verwacht ik nog niet zo snel. Grote rentestijging is zo'n enorme ramp dat deze voorlopig beteugeld wordt. Landen met lage belastingen voor bedrijven zoals Ierland doen het erg goed. Men wil de kip die de gouden eieren legt nog niet slachten.

Winstmarges konden door de dalende inflatie, disinflatie, extra stijgen omdat er meevallers waren bij afschrijvingen. Vervanging van machines etc. was minder duur dan berekend (in tegenstelling tot de periode 1965-1980) . Investeringsgoederenprijzen  stegen veel en veel minder hard dan de hele inflatie. 

Verder was er de opkomst van EVA, economic value added. Vroeger verzamelde een bedrijf zo veel mogelijk assets en die hielden ze aan, ook al genereerden ze niet zo veel winst. Maar na 1980 ging men die assets verkopen aan bedrijven die er beter mee om konden gaan. Men ging dingen kopen bij bedrijven als die daar veel goedkoper waren en stopte met duur zelf produceren van die dingen. Hierdoor ging men meer importeren en kon men meer exporteren. Globalisatie. Dat was goed voor de winstmarges, maar slecht voor de lonen (die moesten concurreren met lagelonenlanden).Bedrijven gingen eisen stellen aan het rendement op investeren. Onvoldoende rendement, dan kocht men liever eigen aandelen in. Dat was vroeger helemaal niet zo populair. In de VS overigens meer dan elders en dat wordt als belangrijke reden gezien waarom in de VS de winstgroei per aandeel zo goed is geweest. Door al die acties werd de winstmarge hoger en daarmee de aandelenkoers. En dat was zeer gunstig voor de CEO's die steeds vaker schatrijk werden van aandelenopties. Die hadden daarmee extra prikkels om de winstmarges verder op te voeren, om alleen dingen te gaan doen die hoge winstmarges opleverden.

Men ging ook minder voorraden aanhouden, iets dat in de inflatoire jaren 70 juist goed was geweest. Japanners lieten het zien: just in time delivery, daar werd je rijk en groot mee. 

Dat ging in 2020 en 2021 flink fout. Aanbodschokken van ongekende omvang die maar moeilijk lijken weg te ebben. Dat zet deglobalisering in gang, versterkt door de tijdgeest dat de lage lonen te laag zijn en de winstmarges wel lager mogen. Het is niet goed zo afhankelijk te zijn van het buitenland.

Die nieuwe trend dat de minimumlonen hoger moeten en dat de factor arbeid meer terug moet zien van de productiviteitsstijging lijkt door te gaan zetten, maar voorlopig niet zo hard.

Misschien wel de meest populaire uitleg waarom aandelen veel duurder moeten zijn dan vroeger is dat het gewicht van technologieaandelen nu veel hoger is dan vroeger. Dat lijkt blijvend door de enorme groei van data die verwekt moet worden met innovaties etc. Technologiebedrijven kunnen veel meer winstgroei laten zien dan andere bedrijven. Een topbedrijf van voor 1995 (met normale winst, niet tijdelijk door tegenvallers geteisterd)kon hooguit 10-15% winstgroei laten zien over meer dan een decennium. Meer was niet mogelijk over een lange periode. Diverse (niet zeer veel) technologiebedrijven lieten na 1995 zien dat 15-20% winstgroei over lange periodes mogelijk was (denk aan de FANGMAN aandelen en ASML). Bij dat soort technologie zie je vaak dat kosten maar weinig meegroeien met de omzet.. Hetzelfde recept kan veel toegepast worden zonder extra kosten van betekenis. Dan geldt overigens nog steeds dat winstmarges bedreigd worden door andere technologiebedrijven die hetzelfde gaan kunnen. Maar dat er grote bedrijven zijn die lang buitensporige winstgroei kunnen laten zien, dat is nieuw. Dat lijkt te blijven, al zullen de meeste bedrijven die hoge winstgroei net als vroeger gewoon was, uiteindelijk niet kunnen volhouden. Maar het rechtvaardigt wel hoge koerswinstverhoudingen voor technologiebedrijven waarvan men verwacht dat deze die enorme winstgroei op lange termijn kunnen leveren. Niet oneindig hoge koerswinstverhoudingen. Zoals ik al in een vorige post schreef is 50* de winst vor ASML kennelijk te duur, maar 30* lijkt een koopje (als dat gaat gebeuren). 

N.B. Van de nifty fifty van de jaren 70 lukt het maar één bedrijf om die 10% groei daadwerkelijk te realiseren over meerdere decennia. Dat was Philip Morris. Terug berekend rechtvaardigde dit een koerswinstverhouding van ongeveer 90 heb ik ooit gelezen, veel hoger dan je ooit voor dit vieze aandeel moest betalen.  

14 januari 2022

overpeinzingen: toch niet zo veel rentegeweld, bitcoin rustig en beurs ex tech zo slecht nog niet

 De markten beginnen er meer vertrouwen in te krijgen dat we nu de hoogste inflatie gezien hebben in o.a. de VS. De daling van de inflatie kan wat langzamer worden dan gewenst (vanwege huurstijging en in de VS OER, owners equialent rent, de huur die men denkt dat huiseigenaren zouden moeten betalen voor hun huis). De rente stijgt daarom minder voortvarend dan de plotseling zeer havikachtige FED. Men ziet een loonprijsspiraal ontstaan, vooral bij de lagere lonen. Dat moet hardvochtig de kop ingedrukt worden aldus de FED (wie dacht dat de FED voor de gemiddelde Amerikaan werkt, is weer met de neus op de feiten gedrukt. Het aat om meer consumptie van de rijken. Daarom moet er verkapt worden (QT, Quantitative Tightening, tenzij de beurzen te erg van de kook raken aldus FED-gouvernante Mester). Het nare nieuws is bekend. Straks elk kwartaal een renteverhoging van 1/4 % tot de markt te hard tegenstribbelt, wat bij 2% zou zijn. Dus de 10-jaars rente niet in sneltreintempo naar 2% en dat betekende kennelijk ook een onverwacht wat zwakkere dollar.

Olieprijzen stijgen maar door en de ECB waarschuwde dat olie erg duur kan blijven of nog veel duurder kan worden, omdat dat moet ter bestrijding van de klimaatcrisis.

Bitcoin heeft volgens Timmer van Fidelity nu net zo'n soort bodem op $ 40.000 nu als vorig jaar op $30.000. Bitcoin is de laatste tijd wat minder volatiel en als bitcoin boven $40.000 kan blijven, dan zou het ook mee kunnen vallen met de correctie op de beurs. Het slechte narratief is de -20% van 2018. Het horrorscenario 2000-2003. Mijn horrorscenario is overigens het Chaotische Neergangscenario, gepland rond 2024-2026 in ons boek. Dit jaar zie ik het nog niet gebeuren, maar met een beetje veel pech is het wel mogelijk (pandemie, faillissement China, klimaatrampen, misoogsten, inflatie-explosie met dramatisch ingrijpen centrale banken).

Iedereen zit zich te (leed) vermaken met de teloorgang van voormalige beursheldin Cathie Wood en ARKK, de ETF vol me steeds meer verliesmakende technologie. Te veel hier de spot mee drijven is een signaal dat we niet al te ver meer afzitten van de bodem van de meeste wonderaandelen. Sommige krijgen enorme klappen, zoals Adyen op de AEX, maar dat is ook een ongelooflijk duur aandeel. Misschien oppikken als koopje bij een PE (koerswinstverhouding) van 100? Of misschien toch nog even langer wachten. Een PE van 50 was kennelijk te veel voor ASML en nu zitten we al onder 40, niet zo gek voor zo''n wonderaandeel, maar niemand zou verbaasd zijn als de PE naar 30 gaat. Heel wat wonderaandelen van de NASDAQ zijn 50 tot 70% gedaald en ze lijken nog steeds niet goedkoop in mijn ogen. Niet naar de winst an 2022 kijken, maar naar die van 2023 en 2024, dan wordt de blik misschien anders. De markten kijen nu overigens meer naar winst en minder naar omzetgroei. Vorig jaar dacht men dat na omzetgroei winstgroei vanzelf zou komen, maar dit jaar is men daar minder stellig over. Zo viel de omzetgroei van Just Eat Takeaway tegen, maar de belofte van snel dalnede verliesmarges en het niet overhaast zoeken van een oplossing voor de bleeder in de VS was toch goed voor beursherstel.

Momentum is nog steeds king en value heeft nu vaak het mooie momentum. All time highs voor NN (terecht), echt never sell Shell, ING lekker ding etc. Long term losers zoals bouwbedrijf BAM zit ineens in de lift. 

Charlie Munger kocht Alibaba en sindsdien lijkt het wat beter te gaan met de relatief zeer goedkope Chinese tech. De speculatieve bouwfondsen hebben het moeilijk en komen niet meer aan dollarkredieten. Banken kijken zelfs zuinig naar de bouwbedrijven van de lokale overheden. Er is/ wordt kennelijk vee te veel gebouwd in China met zijn krimpende beroepsbevolking. Een goede bouwcrisis duurt de nodige jaren. Sommige analisten zien daarom minder dan 5% groei dit jaar, zelfs nu de centrale bank daar de rente gaat verlagen. 


9 januari 2022

nare narratieven

In de NRC stond een bespreking van het boek van George Packer: Met als ondertitel "over de wederopstanding van Amerika". Een tot op het bot verdeelde natie. Hij schetst vier groepen mensen en die kun je overal in de wereld ook terugzien.

1. Het libertaire Amerika van Ronald Reagan. Vrij Amerika met het consumentenkapitalisme als sterke motor.

2. Het echte Amerika. Sarah Palin zei het al en Trump ging er mee door. Het narratief is soms in strijd met de werkelijkheid. Maar men houdt vast aan het narraief ("blijf met je regeringspoten af van mijn Medicare).

3. Het slimme Amerika.  De kosmopolieten die met hun netwerken en computers neerkijken op de domme, obese onderklasse ( de deplorables van Clinton).  

4. Het rechtvaardige Amerika van Me Too en Black lives matter. Ze schieten door  in intolerantie voor andere meningen.

 Hoe krijgt de politiek dit allemaal vredelievend op een lijn? Voorlopig lukt dat niet. Het wordt steeds erger, vooral in de VS. Je ziet de rechtse, opportunistische Texaanse senator Cruz zo ongeveer geëxecuteerd worden op FOX News omdat hij de martelaren van de protesten van 6 januari voor ongeveer terroristen had uitgemaakt. Hoe kon hij toch zo iets onbeschofts doen? Deze mensen hadden tenminste actie ondernomen om de big steal van Biden te belemmeren. Natuurlijk heeft in hun metaverse Trump met 80,32% gewonnen, meer nog dan Lukashenko in Belarus. Ted Cruz putte zich uit in excuses om enigszins aan de toorn van republikeinse kiezers, van het echte Amerika, te ontkomen.  

Biden had het op de toer van het rechtvaardige Amerika gegooid met een scherpe veroordeling van de terroristische acties van 6 januari vorig jaar op het Capitool.

De onlogica en strijdigheid van de narratieven springt in het oog. Maar deze narratieven kunnen desondanks lang overeind blijven.

Morgan Housel had hier een aardige post over op zijn blog. Je kunt alles baseren op logica, maar dan toch ondervinden dat je onderuit gehaal wordt door de narratieven (en vaak terecht). Je kunt niet zo maar zeggen dat bepaalde beleggingen te duur zijn en je die dus moet verkopen als je ondertussen het narratief steeds sterker ziet worden. Pas als dat breekt gaat het aandeel, de cryptomunt, de staatslening, onderuit. Dan kan de val diep zijn. Veel van de wonderaandelen staan al 50% lager. De FANG-aandelen wankelen. De Nasdaq heeft belangrijke steunniveaus (50 daags gemiddelde etc.) doorbroken.  Ineens kent iedereen het wonderbaarlijke verhaal van chipmachine maker uit Veldhoven. 777 was voorlopig genoeg, 666 hield niet en nu zijn we kennelijk op weg naar 555 en wie weet 444. Op een gegeven moment wordt het dan tijd voor buy the dip, maar voorlopig moet je toch goed kijken naar het momentum. Dat werkt nog steeds als de reële rente stijgt. Het is nu in het voordeel van energie en financials, maar wie weet komen die ook weer in problemen.

8 januari 2022

het nieuwe jaar is begonnen met narratieven over vertrouwde angsten met bijbehorende bewegingen

 Maandagochtend werd ik al heel vroeg opgeschrikt door gemorrel aan mijn voordeur. Geen poging tot inbraak maar de bezorging van de NRC. Die is sinds maandag een ochtendkrant geworden. 

Ik wist dat, ik was verwittigd over deze move van NRC, maar toch.

Zo was het natuurlijk over wat de FED zou gaan doen. Die hadden al rond getoeterd dat ze QE gingen afbouwen en dat daarna de rente verhoogd ging worden. Hogere inflatie was niet tijdelijk, maar ergens gaat die wel dalen in 2022. Maar het is zorgelijk geworden voor de FED. Ze worden weer dapper, beloven noeste maatregelen als de inflatie stoute bewegingen maakt in 2022. De markten schrokken zich lam dat de FED nog meer vervelende dingen gaat doen als de inflatie te hoog blijft. Niet alleen QE afbouwen maar zelf QT, quantitative tightening, terugbrengen van het balanstotaal van de FED. En misschien nog meer renteverhogingen dan ze hadden aangegeven in hun dots van de FED- lieden die over de rente beslissen. Niet het verwachte patroon van renteverhogingen van 0,25% per kwartaal, maar af en toe nog meer. Niet dat ze dit gaan doen, maar ze moeten de markt duidelijk maken dat hoge inflatie niet echt getolereerd wordt.  Natuurlijk gaan ze niet zorgen voor een omgekeerde rentestructuur (behalve wat er nu al is, rente 20 jaar lager dan 30 jaar rente).  Dat leidde altijd tot economische ravage en dat is echt nog niet nodig en dat straalt de FED ook uit.

De 10 jaar rente is uitgebroken boven de 1,7% in de VS en dan is het mis volgens de chartisten. 2% dreigt dus. En dat raakt de superdure aandelen. Die lage er vaak toch al niet goed bij sinds half februari, maar de grote jongens hadden nog weinig last van dat vervelende narratief van de FED. Maar er zijn plotseling vele nieuwe slachtoffers op de aandelenmarkt (o.a. mijn lievelingen ASML en DSM).  2022 is begonnen met winsten voor waarde-aandelen (zoals financials en energie en dividendaandelen)  en verliezen voor groei-aandelen ( de ARK ETF's zinken nog verder).

Of dit allemaal doorzet, is uiteraard volkomen onduidelijk. Vroeger had je scenarioanalyse over wat er kan gebeuren. Nu checkt men de narratieven. Het nieuwe geld belegt volgens narratieven. Dat is slecht Nederlands voor kletsverhalen. Verhaaltjes. Verhalen die plotseling anders worden. Hoe mooier het verhaaltje, hoe meer men er in gelooft. In extreme mate geldt dit nu voor crypto en NFT;s. Daar was het grote geld te verdienen geweest in de afgelopen jaren. Ze zijn schaars en NFT's zijn uniek. Crypto is natuurlijk helemaal niet schaars, de omvang van alle crypto's bij elkaar groeit vele malen harder dan de geldhoeveelheid. Diverse overheden geven al aan dat het absoluut onvergeeflijk zou zijn als hun fiat munt vervangen zou worden door een crypto ding. Die worden dan echt verboden zoals goud in de VS in de jaren 30. Nu zal dat dan wel niet gebeuren, maar die overheden zullen met crypto munten komen waarbij het geen vermogen kost om ze te gebruiken. Bitcoins zijn betaalmiddel in El Salvador, maar in andere landen is het echt ontzettend veel goedkoper om te betalen met ouderwets geld via de bank. Vooral in de EU is dat overduidelijk. Maar blockchain is natuurlijk een geweldige technologie. Niet schaars. Nog niet goedkoop. Ongekend risicovol. Ongekend winstgevend (totdat het voorbij is).

Het narratief voor crypto was dat heel veel nieuwe institutionele beleggers het licht hadden gezien en na 1 januari zich vol zouden gaan laden met crypto. Maar dat is nog niet gebeurd. Het kan nog komen natuurlijk, maar het alternatieve narratief is dat hogere rente een heel slecht narratief is voor crypto. De aangegeven grens voor bitcoin van 42000 door Elon Musk is bereikt, net zoals de neergang begon vanaf de aangegeven 69.000 van Musk. Een heel vervelend narratief ineens als de bitcoin duidelijk onder 42 000 komt. 




2 januari 2022

overpeinzingen: aandelen in 2022

 Er zijn natuurlijk tal van zorgen, de wall of worry is net als bijna elk jaar hoog.

Inflatie staat op de eerste plaats van zorgen. Maar daar maakt de aandelenbeurs zich i mijn ogen te druk over. Als de inflatie inderdaad daalt zoals waarschijnlijk is en enigszins gaat stabiliseren, is dat geen probleem voor de aandelenbeurs. Voor de rente ligt dat anders, het niveau waarop de inflatie lijkt te gaan stabiliseren lijkt iets te hoog en de olie- en voedselprijzen lijken te hoog te blijven om het huidige idioot ruime monetaire beleid voort te zetten. Maar het monetaire beleid moet ruim blijven op straffe van een onbetaalbare klimaatcrisis.

Het terugbrengen van QE is juist vaak te veel een zorg bij de rente en te weinig bij de aandelenbeurs geweest. Dit kan wel degelijk een 15-20% correctie op de beurs veroorzaken in 2022, maar hoeft de rente niet boen 0 te brengen in Duitsland.

Geopolitieke zorgen zijn er altijd en als er niets erg egrs gebeurt, hoeft dat niet erg de koersen te beïnvloeden. Iets is meestal niet zo erg als de economie niet in recessie komt. Dan wil men er wel doorheen kijken. 

Een recessie is onwaarschijnlijk in het Westen in 2022 en ook niet erg waarschijnlijk in 2023. De voorraden moeten aangevuld worden en de surplusbesparingen zij nog lang niet uitgegeven. Vooral niet als de winst op cryptomunten wordt meegteld.

Dat houdt ook in dat de winsten in 2022 mee kunnen vallen, ook al is de producentenprijsinflatie erg hoog (dat is een serieuze aanslag op de winstmarge voor veel bedrijven). In de VS wordt 8,6% stijging van de winsten (een jaar vooruit) verwacht en dat is minder dan de ruim 11 die we na 2020 gewend waren. Het is een soort automatische reactie van analisten op hoge winststijging in het jaar ervoor, die uiteraard niet herhaald kan worden. Maar er was gemiddeld geen reden om beneden gemiddelde winstgroei te verwachten als er geen recessie komt. De correlatie met te hoge winstgroei was er vrijwel niet. 

Er wordt in min ogen in o.a. de VS niet te overdreven positief gehoopt op hoge winstgroei. Die winstgroei is meestal lager dan de analisten roepen. Als dat niet zo is, dan is dat een meevaller voor de markt. 

Door het hoge gewicht van technologie en nieuwe bedrijven is er voor marktkapitalisatie gewogen een mooie winstgroei mogelijk in vergelijking met de nominale groei van het BNP.

Of aandelen het goed gaan doen in 2022 hangt vooral ervan af of men positief wordt over 2023 en 2024. Nu denkt men daar betrekkelijk neutraal over. De fiscale impuls en monetaire impuls kan tegenvallen bij een erg royale overwinning van de republikeinen. Vanuit China kan er allerlei onheil komen. Een vastgoedcrisis zorgt bijna altijd voor zwaar tegenvallende economische groei. Maar in China denkt men de economische groei nog steeds tamelijk eenvoudig te kunnen sturen richting 5,5-6%. En dat komt al decennia helemaal volgens plan uit. 

De mogelijke meevaller zit in hoger dan verwachte groei van de productiviteit., zoals logisch is bij zo veel nieuwe technologie. Nieuwe investeringen lijken goedkoop bij de huidige rente, zelfs als die 1% hoger wordt. Er gaat meer geïnvesteerd worden in de komende jaren om alle knelpunten in het aanbod weg te werken. Meestal is dat goed voor winstgroei.

De gevaarlijkste tegenvaller zit denk ik in tegenvallende verwachtingen voor de aller waardevolste bedrijven, zoals de FANG-aandelen en Tesla, Nvidia, ASML. Die trekken de nu de hele beurs omhoog, maar omgekeerd kan ook. Sinds half februari zijn steeds meer aandelen in de versukkeling geraakt. De meeste niet erg, maar toch een behoorlijk aantal wel erg. Dat snode lot kan ook de grote jongens trefen. De verwachtingen zijn daar torenhoog en hoe kunnen zulke grote bedrijven nog harder groeien, daar is een grotere wereld voor nodig. 

Het metaverse moet die grote jongens redden en wie weet kan dat ook. Men heeft hoge verwachtingen voor Apple en natuurlijk ook Meta Facebook. Het is dus wel degelijk mogelijk dat het weer crescendo gaat met de FABG-aandelen, maar het begint wel riskant te worden.

Tja, alles bij elkaar een saaie 5-10% stijging van de beurs verwacht, met wel een coorrectie van 10%+ tussentijds. De koerswinstverhoudingen horen te dalen in deze fase van de cyclus, maar de winsten hren te stijgen. Geen explosieve stijging van de beurs (wat vaker voorkomt dan 5-10% stijging) en geen grote daling van de beurs (wat helaas ook vaker voorkomt dan 5-10% stijging)


20 december 2021

Het is niet uit te leggen aan de kiezers van West Virginia. Zij zijn net als Nederlanders een beetje dom

 De klip van de FED die havik gaat spelen via snellere afbouw QE en drie renteverhogingen in 2022 was genomen met een zucht van verlichting. Niet erger dan verwacht.

De optie-expiratie vrijdag was zoals verwacht iets moeilijker, vooral niet gunstig voor crypto. Dat nam wat liquiditeit uit de markt die de komende tijd weer terug moet komen na 1 januari. Meestal loopt de markt dan vanaf 20 december hier op vooruit.

Nu nog even niet, want het wordt niets met de plannen van Biden, BBB, build back better again. Republikeinen in een fauteuil naar een enorme overwinning eind dit jaar, eigenlijk iets dat de beurs meestal positief waardeert, maar nu niet. De voorspellingen voor economische groei 2022 moeten terug en ook voor 2023 en 2024 zullen republikeinen alles er aan doen om via bezuinigingen de kiezer te straffen voor hun onbezonnen afwijzing van de grootste president aller tijden. Minder groei, weg met investeringen voor klimaat. Want het is niet uit te leggen aan de kiezers van West Virginia, aldus Manchin. Zo veel geld uitgeven. Nee, dat is niet nodig en dat snappen de kiezers in West Virginia. Die staat staat op de allerlaatste plaats van de Amerikaanse staten qua infrastructuur, gezondheidszorg, bijna allerlaatste qua werkgelegenheid en onderwijs (ze zijn dus een beetje dom, ze snappen natuurlijk niet wat goed voor hen is). Het wordt tijd dat de republikeinen hem een mooie Tesla geven in plaats van die buitenlandse shit waar hij nu in rond rijdt, zijn Maserati.

Nederland zit in een stevige lockdown. Eigen schuld zeggen onze zuiderburen en oosterburen, veel te snel en veel te veel versoepeld, als allerlaatste land in Europa gestart met boostervaccinaties en dat met slechts de helft van de IC-capaciteit van België per inwoner. Wij zijn een beetje dom. Omikron zou wel eens niet zo onschuldig kunnen zijn als de beurs eerst dacht, veel besmettelijker, ongeveer even gevaarlijk en dat terwijl de huidige vaccins nauwelijks werken. Met een booster is er nog enige hoop. Sinovac lijkt bijna helemaal niet te werken en dat betekent dramatische maatregelen van China binnenkort met bijbehorende verergering van de aanbodschok uit Azië. Zero Covid beleid doorzetten lijkt hopeloos voor China, maar men zal toch alles willen proberen.  Biden gaat nog een speech geven op dinsdag dat omikron toch wat zorgen baart, maar men luistert toch niet meer naar hem. Hij is een super lame duck geworden, kan niets meer voor elkaar krijgen. Alhoewel, een flink verwaterd BBB voorstel met nog iets extra's voor West Virginia, dat is daar vast wel uit te leggen. Vooralsnog torpedeert West Virginia de klimaatplannen in de wereld. Zonder goed voorbeeld van de VS gaan China en India niet volgen. De kolenlobby straalt, gloeit weer van uitbreiding productie net als in 2021. 

Desalniettemin kunnen de beurzen gewoon weer gaan stijgen (of niet, vooral niet als de grote tech jongens een flink pak rammel krijgen zoals Tesla, Apple, Microsoft en Google). De inflatieangst is aan het verdwijnen nu de olieprijs de hobbel van $76 niet nam en Manchin en omikron voor lagere groei zorgen  Staalprijzen en koperprijzen onder druk vanwege vastgoedellende in China. Mensen kunnen hun geld niet meer kwijt en dan kopen de millennials maar aandelen, die hebben ze nog steeds erg weinig vergeleken met vorige generaties. Dividenden stijgen en de wonderaandelen zijn niet meer zo veel te veel te duur.

15 december 2021

vooruitzichten 2022

 Vroeger moest ik elk jaar vooruitzichten voor het komend jaar en decennium schrijven. In augustus moest dat al af zijn, dan konden de pensioenfondsen op tijd over hun beleggingsbeleid voor het komend jaar of langer vergaderen, voor het jaareinde.

Voor het komende jaar was dat moeilijk scoren, maar voor de lange termijn kon je vaak nog wel iets verstandigs melden.

Dit jaar ga ik het weer eens proberen, veel later dan gebruikelijk en minder gericht op pensioenfondsen.

Ook ik weet niet wat er gaat gebeuren, ook dit jaar weer niet. Het gaat er om voor beleggen of je iets kunt aanroeren dat overtuigend van de consensus afwijkt.

Net als elk jaar weet men te constateren dat de toekomst dit jaar wel erg onzeker is. Misschien valt Rusland de Oekraïne binnen, annexeert China Taiwan en komt er oorlog in het Midden-Oosten. COVID blijft onzeker. En iedereen is bezorgd over inflatie.

De inflatiemarkt (TIPS, inflatie swaps) prijzen in dat de inflatie flink gaat dalen in 2022 en 2023. Dat ligt voor de hand, omdat de aanbodschokken minder worden en de groei gaat afvlakken door minder fiscale en monetaire stimulering. Grondstoffenprijzen zullen niet zo veel stijgen als in 2021 (Amerika produceert meer olie, de OPEC-landen zijn bang dat ze hun olie niet meer kwijt raken en de vraag lijkt nauwelijks te stijgen; de afzwakkende groei in China, minder bouwactiviteiten staat eigenlijk borg voor minder stijgingsgeweld voor de grondstoffenprijzen in 2022).

Lonen blijven ondertussen wel stijgen, in de VS meer dan in Europa. De VS wordt meer geraakt door vervroegde pensionering, een dalende participatiegraad bij ouderen en afnemende immigratie dan Europa. De lage lonen stijgen daardoor relatief hard. Dit gaat dus meer inflatie opleveren in vooral de VS.

Het belangrijkste verhaal is echter niet of de inflatie hoog blijft door aanbodproblemen maar of de inflatie onder 4% kan worden gehouden ondanks loonstijging via meevallende productiviteitsgroei.

Meevallende productiviteitsgroei ligt voor de hand door COVID. Meer thuiswerken, meer online regelen. En er is een reservoir aan nieuwe kennis ontstaan door 20+ jaar internet dat aan het leiden is tot steeds meer innovaties. Die zijn bitterhard nodig voor de klimaatcrisis, de nieuwe wereld van het metaverse/ AI, robotisering door daling (groei van) beroepsbevolking in veel landen. 

Verhalen over productiviteitsgroei, dat mis ik in de vooruitzichten. Iedereen is bang voor inflatie. Dat lijkt dus ingeprijsd. Iedereen is onzeker over COVID en de wereldpolitiek, net als altijd. Dat wijst erop dat ernog steeds een positieve risicopremie is voor o.a. aandelen.

Bij vastrentende waarden is dat niet zo duidelijk vanwege enorme QE. Die zorgt ervoor dat de prijzen voor obligaties hoger zijn en blijven dan je rationeel kan beredeneren. Dat zou dus enigszins kunnen veranderen in 2022. Maar niet veel, overheden mogen van centrale banken veel geld uitgeven, vooral voor bestrijding klimaatcrisis. Dat zeg je nooit aan dovemansoren bij overheden. Die blijven dus te veel geld uitgeven. 

Dat veroorzaakt meer inflatie, al lijkt Biden het tegenovergestelde te geloven (betere infrastructuur zorgt voor lagere kosten bedrijfsleven). Hogere lonen ook, maar er is flink tegenwicht van meevallende productiviteitsgroei en minder aanbodproblemen. Daarom zou de ingeprijsde inflatieverwachting wel eens ongeveer zo kunnen uitkomen. 

Is dat genoeg voor een goede aandelenmarkt? Een recessie voor 2022 lijkt onwaarschijnlijk (er is genoeg spaargeld, voorraden moeten worden aangevuld, klimaatinvesteringen gaan groeien) en dan gaan beurzen meestal omhoog.  Minder QE is natuurlijk een enorme domper, maar als de inflatie gaat dalen als is ingeprijsd, dan is dat een enorme opsteker voor de beurs. De winstgroei voor de lange termijn is waanzinnig optimistisch, maar voor 2022 niet zo irrealistisch. analisten zijn bijna altijd te optimistisch en de markt kijkt daar doorheen. Als productiviteitsgroei meevalt, lijkt hetzelfde te gaat gebeuren met de voor overoptimisme van analisten gecorrigeerde winstverwachtingen. Koerswinstverhoudingen moeten wat dalen. 

Dat leidt tot de saaie verwachting dat aandelen ongeveer gemiddeld gaan stijgen en dat de rente ook een beetje gaat stijgen in 2022.


12 december 2021

van overpessimisme naar optimisme

 Vorige week wist iedereen het zeker: een flinke correctie was aanstaande vanwege omikron en vreselijke woorden van de FED vanwege torenhoge inflatie. 

Mooi beursherstel dus ondanks record inflatie (niet erger dan verwacht). Omikron lijkt mee te vallen, zo hoopt de markt vurig. Wonderaandelen iets in herstel, waardoor de kar minder getrokken hoeft te worden door de grote jongens. Nog even een weekje doorbijten met de optie-expirtie, de laatste maanden vaak reden voor even wat zwakte. Daarna het traditionele kerstherstel waarbij de grote losers van het afgelopen jaar vaak worden gekocht (als het verhaal niet te erg is, d.w.z. ja voor Unilever, Jdepeets zou je verwachten, maar voor JET misschien nog geen pret, misschien ook nog wat geduld nodig voor Philips) 

Men wordt weer wat optimistischer over dalende inflatie. Lagere grondstoffenprijzen, wegebbende aanbodschokken, meevallende ontwikkeling arbeidskosten per eenheid product in Europa, daar ook minder huurstijging). De lange rente is al erg laag en daardoor kan de FED de rente maar weinig verhogen (anders omgekeerde rentecurve en dan enige tijd later nodeloze recessie).  Maar wel snellere afbouw QE, wat eigenlijk even erg zou zijn als 2% renteverhoging. 

Wie weet doen Europese aandelen het komend jaar niet slechter dan Amerikaanse. Als het niet te erg tegenzit in China vanwege een ontluikede extra monetaire stimulering aldaar na al dat afknijpen, afgedwongen door overspeculatie in huizen door o.a. Evergrande. 

Ondertussen even wat peentjes zeten of Poetin de grenzen van de Oekraïne wil terugbrengen tot de periode voor Chroestjov. 

En wat gebeurt er met de winstverwachtingen? Voorlopig nog niets bijzonders. 

En gaat de olieprijs naar boven doorbreken? Brent> $76? Dan weer hogere rente zou je zeggen, maar vertrouwen op de oude logica is tegenwoordig gevaarlijk. In de VS produceert men weer meer olie. Dat zou de OPEC moedeloos moeten maken, maar wie weet niet.

9 december 2021

zelfs het mooiste meisje kan niet meer geven dan ze heeft en andere (soms vergankelijke) beleggingswijsheden

 Ter Veer riep altijd, als hij de beleggingsfantasie veel te veel ten hemel zag rijzen: zelfs het mooiste meisje kan niet meer geven dan ze heeft. Hoe veel fantasie er ook is en kan zijn, op een gegeven moment is het optimisme op. Maar het optimisme kan enorm zijn, de fantasie over mooie meisjes kan enorm zijn (of over mooie mannen). Maar ooit wordt het niet nog meer.

Zo verging het de afgelopen maanden met de wonderaandelen die wonderbaarlijk hoge groei zullen blijven houden en uiteindelijk ook wonderbaarlijk hoge winsten, als alles goed blijft gaan. Aandelen met fantastische verhalen en zo lang die verhalen maar mooier werden, konden de koersen dus wonderbaarlijk stijgen. Vooral in de huidige markt waar het nieuwe aandelenkapitaal vooral van nieuwe, veelal jonge, particulieren kwam. Helaas, op een gegeven moment sneuvelen diverse van die wonderverhalen en als er te veel gesneuveld wordt, dan wordt men voorzichtiger, achterdochtiger dat de toekomst toch misschien niet helemaal zo rooskleurig is als vanaf al die beleggingsfora je wordt toegeschreeuwd.

De correcties gingen nog sneller dan na 2000 en men roept nu dat diverse van die wonderaandelen weer wonderbaarlijk goed zullen zijn, net als Amazon vroeger. En hup, daar was een soms prachtig herstel. Cathie Wood was van de meest bewonderde belegger ineens de meest verguisde, maar zie, ARKK herstelt. Zijn de wonderaandelen voldoende afgestraft weer met de pootjes op aarde beland? De meeste waarschijnlijk niet, maar de aandelen die hun prachtige verhaal nog prachtiger kunnen maken, die kunnen natuurlijk nog veel verder omhoog.  

Overigens is crypto ook zo'n verhaal dat alleen maar mooier wordt totdat men ineens er achter komt dat de keizer geen kleren heeft, dat het mooie meisje toch niet zo mooi is, een gemeen kreng. Voor bitcoin dreigt dit denk ik (maar ik weet weinig van crypto) eerder dan voor diverse andere crypto munten. Het blijft onbegrijpelijk voor mij. De waarde van alle crypto munten bij elkaar is nog hoger geweest afgelopen jaar dan de instroom van particulier geld in de aandelenmarkt en die was toch groter dan die van de afgelopen dertig jaar bij elkaar. 

De afgelopen tijd zijn er diverse beleggingswijsheden zwaar op proef gesteld. De inflatieverwachtingen stegen maar en toch daalde de rente. Bitcoin zou het goed doen als er monetair verruimd werd. Nou het kon toch omlaag bij die rentedaling. Die zou goed zijn voor technologie en wonderaandelen. Nee dus, niet altijd. Stijgende inflatie veroorzaakt grote dalingen op de aandelenbeurs. Nee, nog niet dus. Waarde wint meestal van groei. Help, wat is dat al lang andersom. Een sterke dollar betekent zwakke grondstoffenprijzen. Nee, de laatste tijden vaak niet. Beurzen storten in als China monetair verkrapt. Nee, nog niet dus en China is overigens weer monetair aan het verruimen. Corona slecht voor aandelen? Meestal niet tot nog toe. Verband met beurs erg moeilijk uit te leggen.  


5 december 2021

omicron en de obligatiemarkt tegen Powell

 De markten zijn opgeschrikt door omicron, een nieuwe covidvariant waarvan nog weinig bekend is (men hoopt dat het zeer besmettelijk is maar minder gevaarlijk. Dat meer besmettelijk lijkt plausibel, maar er lijken wat geniepige trekjes aan omicron te zitten, gevaarlijker voor jongeren, vaccins hebben er iets minder vat op te hebben en ik ben niet gerust op de verhalen over trombose en hartproblemen). De deltavariant lijkt de komende maanden fors op te gaan rukken in de VS, gezien de normale vertraging op wat in Europa gebeurt (aldus Bianco). De deltavariant veroorzaakte een 5% correctie eerder dit jaar en dat leek het scenario voor de huidige correctie.

De huidige correctie heeft niet alleen last van delta en omicron, maar ook van angsten voor economische groei en het knappen van bubbels van de wonderaandelen. Groei- en winstverwachtingen lijken te hoog, maar niet noodzakelijkerwijs bij winsten meer te optimistisch dan gewoonlijk (ja de winstmarge is idioot hoog, maar ook bij lagere winstmarges is er goede reële winstgroei mogelijk). Sommige profeten die het de laatste tijd goed zagen zoals Puru Saxena zien een grotere correctie (15-20%). Anderen zoals de tot dit jaar altijd zo pessimistische Lance Roberts zien al heel wat oversold aandelen en een klein herstel voor de kerst.  


Cathie Wood beleeft moeilijke tijden met haar slagschip ARKK vol wonderaandelen. De meeste aandelen zitten nu zwaar onder water en alleen Tesla behoedde haar voor een nog ergere neergang (en crypto). Tesla blijft fantastisch overeind ondanks grootscheepse verkopen van Elon Musk.

Crypto had het gisteren even erg moeilijk, maar het Plunge Protection Team, in dit geval aangevoerd door de hippe president van El Salvador, wist vooralsnog de trend te keren. De optiemarkt zit zwaar gepositioneerd op ETH 5000 en als ETH daar in de buurt dreigt te komen, zou een melt up voor de hand liggen. De risico's van crypto zijn weer eens overduidelijk enorm.

De Amerikaanse obligatiemarkt begint een recessie in te prijzen. Men ziet over enige jaren weer een daling van de FED rente (=inverse rentecurve dreigt, het meest betrouwbare recessiesignaal op een termijn van 1 à 2 jaar). De lange rente geeft overduidelijk een forse afzwakking van de economische groei in 2022 en 2023 aan. Men begint weer te geloven dat de inflatie gaat afzwakken, vooral die van goederenprijzen. Ze zijn te duur aan het worden, men zit er nu veel te vol mee en de vraag gaat dus afzwakken terwijl het aanbod gaat toenemen door afzwakkende aanbodproblemen. De versnelde taper, zo toegejuicht door het IMF, lijkt niet nodig en die vier renteverhogingen die Powell mogelijk ziet voor 2022 zijn er minstens twee te veel. Ook bij de ECB zorgelijke gezichten ineens als men over inflatie praat. Lagarde leek eerst het inflatievuur te kunnen doven met het sprenkelen van voldoende van haar Chanel 5, maar kijkt nu toch wel erg zorgelijk op recente foto's. CEO's van bedrijven die zo zorgelijk kijken, die aandelen kun je vaak beter verkopen.

Omicron en COVID-zorgen zijn aan het leiden tot plotseling dalende voorspellingen voor de vraag naar olie (ze waren juist zo op dreef met hogere voorspellingen), terwijl het aanbod niet lijkt af te nemen (olielanden zijn bang dat ze niet lang meer zo veel olie kwijt kunnen en dat heel de OPEc er zo over denkt). Ondertussen zijn de investeringen in nieuwe olieproductie zeer onvoldoende en zou de olieprijs toch moeten stijgen als het omicrondrama niet al te erg wordt. Een en ander zou wel kunnen leiden tot een zwakkere dollar omdat COVID nu de VS weer relatief hard gaat raken.


Een 

24 november 2021

Powell herbenoemd: reële rente omhoog, wonder tech omlaag

 De inflatieverwachtingen lijken even uitgestegen, lijken zelfs een iets te dalen. De reële rente stijgt echter, vooral de herbenoeming van Powell en de niet geruststellende opmerkingen van nieuwe vice chair Brainard dat inflatie toch wel hoog was, zette de reële rente hoger.

Op korte termijn zijn de economische verrassingen weer positief geworden, vooral in de VS. De leading IFO expectations laten echter een flinke afkoeling zien in de komende maanden voor de Duitse economie (Covid. last van China, te hoge inflatie). En dus een zwakke euro (zie retweet plaatjes op mijn twitter account, ik ben tegenwoordig te lui om zelf plaatjes te maken, maar tracht via wat retweets de belangrijkste plaatjes te verzamelen. Ik heb nog maar twee volgers, maar wat geeft dat).

Onze Knot van De Nederlandsche Bank, wist ons gerust te stellen dat onze economie steeds minder last heeft van nieuwe COVID-golven en uiteraard, die hoge inflatie is van voorbijgaande aard (transitory). Men gelooft er steeds minder in, maar het is nog steeds de meest logische verwachting. De inflation linked bonds geven aan dat de inflatie in 2022 wat gaat dalen en daarna zou de inflatie dan echt duidelijk onder 2,5% moeten zijn, gemiddeld althans.

Technologie heeft het moeilijk bij die oplopende rentes. Het is ook wel erg duur geworden. De vaandeldrager, het ARKK ETF fonds van Cathie Wood ziet er koerstechnisch gevaarlijk uit. Flink gedaald van top, al is het niet zo veel als Zoom of Peloton etc. Tesla blijft goed liggen onder de verkoopgolven van Elon Musk. Tesla is een eigen wereld die een idioot groot deel van de optiemarkt bespeelt. 

Bitcoin ligt er even niet zo goed bij, ook al probeert men in El Salvador het bitcoin (belasting)walhalla te stichten op de rand van een vulkaan, behoorlijk toepasselijk. Bitcoin correleert met liquiditeit en is daarom niet zo'n goede vluchtheuvel voor barre monetaire tijden. Bianco had uitgevonden dat fintech aandelen als Visa en Adyen negatief correleren met de opmars van crypto, dat is steeds duidelijker de disruptor voor fintech denkt hij.

Het gaat met de wereldeconomie best goed, de corona misère in aanmerking nemend en de terugval in China en enkele Emerging Markets. De wereldhandel is mooi hersteld, de verhalen over deglobalisering voorlopig logenstraffend. Winstmarges staan record hoog in de VS, al zal dat wel iets minder mooi gaan worden. Maar mooi genoeg voor verdere winststijging, natuurlijk niet zo hard als in het afgelopen jaar. Iedereen zit nog vol cash, het bedrijfsleven is overwegend zeer goed gefinancierd. Men kan tegelijk meer investeren, meer dividend betalen en meer aandelen terugkopen en toch nog de balans verbeteren. Hoe is het mogelijk. dat zal niet gelden voor een deel van de wonder tech die 50%+ groeit maar geen winst maakt (en ook niet zal gaan maken in de nodige gevallen).

Ik las met verbazing het verslag aan analisten over het derde kwartaal van Prosus, de dochter van Naspers die vooral bergen aandelen Tencent heeft. Wat een dynamiek van investeringen in die supersnelle groeiers in nu vooral India. 22% rendement had dat opgebracht volgens CEO van Dijk, gesecondeerd door Illg van Naspers. Allemaal bedrijven waarvan ik meestal niet eens weet wat het precies doet. Behalve maaltijdbezorgers, die ondanks hun verliesgevend bedrijfsmodel (het is moeilijk rendabel te bezorgen) bijna winstgevend zouden dreigen te worden. Wie weet heeft hij gelijk. De beurs vertrouwt Prosus voor geen (ten) cent (voorlopig), vooral vanwege de strapatsen van de machthebbers in China natuurlijk. Maar dat zou uiteindelijk wel goed komen, zo hoopt van Dijk, hij houdt het volste vertrouwen in Tencent (zeer terecht in de afgelopen decennia).


14 november 2021

lockdown markt up

 Men is helemaal niet blij met COVID. Lockdown in Nederland en Oostenrijk. Dat brengt geen mooie gedachten naar boven. In de VS is het consumentenvertrouwen in een vrije val. Vooral republikeinen zijn nu ongeveer somberder dan ooit, somberder dan begin corona in 2020 of bij de financiële crisis in 2009. Corona plus Biden, nee, dat is verschrikkelijk vinden zij. Ondertussen wordt er geweldig gewonnen met crypto , huizen en aandelen en nog meer. De cryptomunten al meer dan $3000 miljard waard. Dat begint in de buurt van goud te komen (iets minder dan $10.000 miljard, al het goud kan in een kubus van ongeveer 20 meter).

Rivian gig na de beurs met ongeveer 0 omzet, maar met de Amazon achtergrond en elektrische auto's dromen is Rivian toch meer dn $100 miljard waard. Waanzin roept men. Musk is op merkwaardige manier aandeln Tesla aan het verkopen ($ 7 miljard vorige week en misschien meer te gaan om belastingen te gaan betalen, zoals het miljardairs betaamt aldus Bernie Sanders (Musk tweette dat hij was vergeten dat hij bestond). Er is volop actie, allerlei bedrijven willen splitsen, zoals GE, Johnson & Johnson.

De klimaatconferentie in Glasgow eindigde zoals verwacht. Blabla en een zwak compromis. No way dat China en India uitstoot gaan verminderen voor 2030 (en zij zijn nu al verreweg de grootste uitstoters van CO2). Amerika wil wel, maar stelt geen geld beschikbaar van enige omvang. Vrome beloften van Europa, Canada en het VK die hopen dat goed voorbeeld gevolgd gaat worden. Vooral als het economische groei gaat opleveren, wat goed kan, maar niet geloofd wordt.(nog niet)

Ondertussen lijken de markten steeds meer op 1996-2000 te lijken. Men begint steeds meer te geloven dat aandelen alleen maar omhoog gaan, vooral de dure tech aandelen. Ik zie Morgan Housel net als in 1999 gebeurde dat ervaring onzin is, je moet het van de jongeren hebben, die zien de mogelijkheden en worden niet door misslukkingen uit het velreden tegengehouden,(en zien dus het risico niet zo goed als ouderen aldus Morgan Housel). Alles kan, enorme 10%+++ winstgroei kan echt voor deceniia. 

John Mauldin zit in allerlei goede dure aandelen en start up. Hij rebalancet niet naar normaal risico, hij blijft extreem veel risico nemen voor zijn leeftijd. Dat kan omdat hij erg rijk is geworden en een 70% terugval kan opvangen zonder zijn nieuwe jonge vrouw teleur te stellen als oude sok.

Housel em auldin maken overigens zeer wel plausibel dat er een positieve productiviteitsschok gaande is, net als rond 1995-2000 en waarschijnlijk nog sterker denk ik. Daarmee kun je goed verklaren dat aandelen niet te duur staan, zelfs als de rente wat gaat stigen.

Het pessimisme oer groei in 2022 wordt iets groter vanwege de veel te hoge inflatie en het wegkwijnende consumentenvertrouwen en de problemen in China. En Covid.

Er wordt wel veel tegengas gegeven. Zentner van Morgan Stanley ziet flinke groei door groei voorraden nu de aanbodschok langzaam afneemt. Flinke stijging autoproductie dus. De consument staat nog bol van de liquiditeit en men wil het eigen huis opknappen. Er kunnen nog veel mensen aan het werk raken door beter te leven met Covid. En natuurlijk meevallende stijging van de productiviteit. 


9 november 2021

overpeinzingen

 De lange rente daalde ineens flink. De aankondiging van de FED dat ze minder leningen gaan opkopen, taperen, in acht maanden  elke maand  15$ miljard minder naar 0. Dat nam de markt heel goed op. Smart moy zat extreem lang gepositioneerd om leningen te kopen, men zag dat de markt te bang was voor tapering. Het lijkt erop dat de inflatieverwachtingen even uitgestegen zijn. De groeiverwachtingen voor 2022 worden verlaagd. Aanbodschokken worden kennelijk minder erg. Scheepvaarttarieven dalen flink. Aardgastarieven in Nederland ook even. 

Op korte termijn is er echter weer wat meer optimisme. de Sentix-verwachtingen voor de toekomst in Europa draaiden weer naar positiever.  De ISM's waren goed in de VS. De groei van de werkgelegenheid was weer torenhoog. Biden lijkt zijn geld voor infrastructuurinvesteringen in verdunde vorm te verkrijgen, dankzij enkele republikeinen (verraders volgen de conservatieven, let us go Brandon, de nieuwe verwensing voor Biden). China is in de versukkeling door COVID en de overspeculatie in vastgoed. Li Keqiang hint op extra stimulering en de Chinese centrale bank is weer extra royaal met kasinjecties voor de banken.

Beurzen zijn een beetje overbought. Al tijden laadt men zich helemaal vol in met opties. Groot optimisme op de beurzen dat deze keer uit de pas loopt met het consumentenvertrouwen. De lange rente is weer laag. Men koopt zich blauw aan crypto, door steeds meer mensen gezien als een kansrijke loterij. Her afgelopen jaar is de waarde van cryptomunten mnaar ik gelelzen heb gestegen van een luttele $ 600 miljard naar $2400 miljard. Dat wordt in dit tempo binnen een jaar meer dan al het goud in de wereld waard is. Ik begrijp nog steeds niets van de waardestijging, maar de stijging is enorm geweest. Tot op heden hebben de cryptofanaten gelijk gehad. Toch blijf ik bang voor ineens een daling van zeg 70 tot 90%. De gekte kan ineens voorbij zijn. De geschiedeis staat bol van de voorbeelden van gektes die ineens over zijn, dat men ineens totaal anders gaat denken over iets, precies omgekeerd. (mooi verhaal hierover van Morgan Housel op zijn blog).

De huidige stijging van de beurs lijkt steeds meer op die van 1995-2000. De stijging is nu wel breder en niet alleen aandelen zijn duur maar alles is duur, vastgoed, crypto, obligaties, moderne kunst en diverse grondstoffen (maar niet allemaal, net zoals bij aandelen de waarde-aandelen ook niet duur lijken). Maar waar zitten we? Is het 1999-2000 of pas 1997? De gekte duurde in de jaren twintig behoorlijk lang. Het kan best wel eens pas vergelijkbaar met 1926 zijn. Maar ik weet het natuurlijk ook niet. Het kan snel voorbij zijn of nog jaren langer duren.