16 mei 2010

Europa gered


De markt is nog erg volatiel, maar de contouren van herstel beginnen zichtbaar te worden in Europa. De ECB kocht volgens JP Morgan de afgelopen week voor € 20 miljard Spaanse, Portugese en Griekse staatsleningen en zorgde hiervoor weer voor ongeveer evenwichtige prijzen ex Griekenland. Griekenland blijft de belegger verkopen, voor de rest beginnen kopers te komen. Volgens JP Morgan moet je de somberheid over de groei in Europa niet overdrijven: Grieenland, Portugal en Spanje is maar 20% van de Eurozone economie en die overige 80% gaat goed, vooral Duitsland. Door de lagere euro gaat de export meevallen (ook in Spanje dat nu meer concurrerend is tov Latijns Amerika en weer Engelse toeristen gaat krijgen). Italië en Frankrijk krijgen door de lagere euro net genoeg groei. Buiten Europa gaat het economisch herstel immers uitstekend. Kennelijk draait alles om het op gang blijven van Italië, waarin steeds meer mensen beginnen te geloven. Overigens had Portugal met 1% groei in het eerste kwartaal (niet geannualiseerd, de hoogste groei in Europa (in Portugal had men geen last van de strenge winter, maar toch: zo slecht gaat het nu ook weer niet in Portugal).

Uit de flow analyse van JP Morgan volgt dat particulieren deze week voor het eerst in 14 weken veel aandelen gekocht hebben (dat zal tot op heden niet erg bevallen zijn, maar de particulier heeft een langere horizon dan menig hedgefund en bij wat koersherstel zal men nog dapperder worden, want men had het herstel sinds februari helemaal gemist). High Yield is plotseling ietwat impopulair (maar had wel de hoogste opbrengst dit jaar, vooral als je de dollar niet had afgedekt) en in de VS is investment grade credit weer iets populairder. De interbancaire markt is wat stressvoller geworden vooral in Europa, maar dit heeft niet geleid tot hogere rentes op bedrijfsleningen (wel spreads omhoog).

De ECB heeft zich niet uitgelaten over hoe veel kwantitatieve steun men aan de markt wil geven, maar men wil in ieder geval genoeg doen. Men heeft waarschijnlijk veel minder nodig dan de Fed/Bank of England na Lehman. Voor het aan de gang krijgen van de covered bonds (bankleningen etc met overheidsgaranties in Europa) had men maar € 60 miljard nodig voordat iedereen hier dol op werd.

JP Morgan ziet zwakte van de euro, maar stelt dat je moet oppassen de euro af te schrijven: fiscale prudentie is een stuk dichterbij gekoemen in Europa, het Europees Stabilisatie Mechanisme is een plus (het Engelse pond heeft zo iets niet), buiten de PGS gaat het niet slecht in Europa. JPM stelde de groeiverwachtingen voor Duitsland naar boven bij voor 2010 en 11 (en naar beneden voor PGS). JPM ziet een euro van 1,25 tegen de $ in de komende twee kwartalen.

Toch moet de euro eerst verder omlaag. JPM kopte: "ECB seals euro’s fate as funding currency". De ECB moet meer liquiditeit in de markt pompen dan welke andere centrale bank ook (alhoewel, de Bank of Japan zou eigenlijk nog meer moeten doen).
De acties van de ECB hebben wel tot een omkeer van de trend van de impliciete inflatieverwachtingen geleid. Deze waren aan het dalen, maar gingen deze week duidelijk verder omhoog (zie plaatje van JPM).

Per saldo over het algemeen zeer positieve ontwikkelingen en als de markt inziet dat de PGS niet 80 maar 20% van het Eurozone BNP uitmaken kan het allemaal verder herstellen. Vooral in de VS s er nog een flinke achterstand van het verwerken van het goede economische nieuws in de voorspellingen voor economische groei in de komende jaren (men begint weer verder vooruit te kijken, iets dat op zich elf ook een goed teken is).

15 mei 2010

wiskundige modellen


Wiskundige modellen doen het soms niet. De Chuck Norris uitleg doet het vaak beter.
Van Obtruse Goose is de cartoon. Dit is de meest plausibele uitleg van de flash crash in de VS van 6 mei.

cash puilt uit, toeristen kopen liever Amerikaans onroerend goed



De ondertoon van Barrons is deze week positief. Het is erg volatiel allemaal en de bangeriken moeten beslist meer cash gaan aanhouden, maar aandelen zijn goedkoop qua cashflow en commercieel vastgoed wordt weggekaapt door de Chinezen/ oliesjeiks.

De voorkant van Barrons laat zien dat men vindt dat veel bedrijven ijzersterk staan qua cash en vrije cashflow. Zo ongeveer nooit in de laatste tijd hadden bedrijven zo veel cash op hun balans als % van hun marktwaarde en bijna nooit was vrije cashflow (toch de ultieme maatstaf om te beoordelen of een aandeel waarde heeft) als % van de marktwaarde zo hoog. Zie plaatjes uit Barrons.
Vooral techbedrijven als Microsoft, Google, Cisco en Apple puilen uit van de cash en Altera staat met 66% cash versus de assets bovenaan het lijstje.

De enorme stijging sinds maart 2009 heeft aandelen dus eigenlijk nauwelijks duurder gemaakt vergeleken met de cash fundamentals. De fundamentals zijn dan ook prachtig hersteld na de totale instorting. Nu kopen in plaats van in maart 2009 is een heel stuk veiliger, je hoeft alleen maar te geloven dat de Griekenlandcrisis niet al te veel invloed heeft op Amerika/Emerging Markets.

Het bedrijfsleven moet iets gaan doen met die overdaad aan cash en cashflow. En wat ze er ook mee gaan doen, het zal niet vaak fout zijn. Barrons zet in op het terugkopen van eigen aandelen, maar men denkt ook dat men meer gaat investeren/overnemen (investeringen zijn absurd laag vergeleken bij vrije cashflow). Daar er zo voorzichtig geïnvesteerd wordt, zal zo wordt door velen gedacht, de aandeelhouder dit belonen (dat was in het verleden vaak anders). Dividenden kunnen ook omhoog en schuldaflossing is ook niet erg bij de wat gammelere ondernemingen.

Elders in Barrons zie je dat Amerikanen boos aan het worden zijn op toeristen (China/OPEC) die hun overtollige cash in onroerend goed aan het omzetten zijn. Ze bieden bij foreclosres in 0,81 per $, terwijl dat maar $0,51 waard zou zijn.
Het lijkt er op dat de buitenlanders hun beleggingspreferentie aan het verleggen zijn van (niet meer zo veilig geachte) Treasuries naar inflatiebestendige beleggingen, liefst met inkomen zoals onroerend goed (en dadelijk wellicht ook aandelen).
Het is opvallend hoe erg het inflatiesentiment aan het verslechteren is door het groeiende geloof dat centrale banken de rente te laag moeten houden om overheden en banken overeind te kunnen houden. Men begint steeds meer te geloven in een weginfleren van de schulden. Die stijging van de goudprijs vanwege de Griekenandcrisis is goed te verklaren: als men met alle geweld een schuldencrisis op wil lossen door nog meer schulden te maken, dan gaat dat alleen maar leiden tot inflatie (en volatiliteit). Voorlopig zit die Middelkoop gebakken met zijn goud.

14 mei 2010

Jeremy Grantham herhaalt advies kwaliteitsaandelen te kopen

Jeremy Grantham, de grote guru (de G) van GMO, staat sceptisch tegenover het economische herstel. Aandelen zijn omgeveer juist gewaardeerd, maar Bernanke c.s. creëren zo veel liquiditeit dat de beurs omhoog kan. De groei kan tegenvallen in het westen, maar dat hoeft de kwaliteitsaandelen niet erg te raken. Kwaliteitsaandelen zijn nu erg goedkoop, koerswinstverhoudingen van 13-15 voor de bewezen groeiers uit het verleden zijn heel gewoon. Dat is te laag bij zo'n lage rente en inflatie.
Dat is een tkeen dat heel de beurs te laag staat. De waarde van kwaliteitsaandelen is meestal redelijk te beoordlen. Ik keek bij elke recessie of de kwaliteitsaandelen al goedkoop geworden waren. Als dat zo was, dan moest je de vuilnisbakkwaliteit kopen, want de beurs staat dan veel te laag en rommel herstelt dan het beste.

Het lijkt zo'n logisch advies om kwaliteitsaandelen te kopen, maar dat is het niet. Integendeel, kwaliteitsaandelen zijn vrijwel nooit goedkoop, nooit waarde-aandelen. Waarde is de winnende beleggingssstijl en groei de verliezende. Het verschil in waardering tussen groei en kwaliteit is laag geworden, zodat groei het de laatste tijd toch goed doet.
Dat accent op kwaliteit kan tot gevolg hebben dat je het slechter doet dan de gemiddelde index, maar de kans dat je een respectabele opbrengst krijgt is wel veel hoter. Kwaliteitsaandelen hebben tegenwoordig als bijkomend voordeel dat ze relatief zwaar in Emerging Markets zitten en van de hoge groei aldaar relatief zwaar meeprofiteren. Dus het kan heel goed zijn dat die kwaliteitsaandelen het inderdaad beter doen dan het gemiddelde van de beurs. In ieder geval is het bemoedigend dat de aandelen waarvan je het beste weet wat ze waard horen te zijn, goedkoop zijn.

Het voorspellen van een goede beurs is veiliger dan het voorspellen van hoge groei in de komende jaren, vooral in Europa.
Je moet de sectoren gezondheidszorg/ voeding kopen omdat ze goedkope kwaliteit zijn
technologie/industrie omdat investeringen hard groeien
financials/nutsbedrijven omdat de centrale banken de rente te lang op 0 zullen houden
consumer discretionry en telecom omdat hun marktkapitalisatie als % van de beurs te laag is
Energy en materials moet je kopen omdat grondstoffen in prijs stijgen

goud nieuwe bubbel



Het meest gelezen artikel in business week was The Gold Frenzy: why investors should resist ( http://www.businessweek.com/investor/content/may2010/pi20100513_844554.htm).
Goud is omhoog geschoten door de Griekenland crisis en de flash crash, vandaar de cartoon.enland gaat zorgen voor een te royaal monetair beleid, inflatoire dalingen van valuta's als de euro en vooral belastingverhogingen.
De tekenen van ongezonde belangstelling voor goud beginnen zichtbaar te worden. Het Emirates Palace hotel in Abu Dhabi heeft nu automaten waarmee je brokjes goud van 1,5,10 gram te trekken.
Men waarschuwt voor de enorme volatiliteit van de goudprijs: het is beslist geen veilige belegging. Maar als het het een goede bubbel wordt, dan kan de goudprijs best verder omhoog. India, China en de oliesjeiks kopen gewoon door. Goud is nog maar een heel laag percentage van de valutareserves in de wereld.

13 mei 2010

De ECB is eindelijk geweldig


De ECB heeft verschrikkelijke dingen gedaan in het verleden. Zo bleef men maar inflatiespoken zien tot diep in 2008. Men bleef bij de ECB de rente maar verhogen, waardoor de dollar maar moest blijven dalen. Daardoor dwong de ECB de olieprijs naar $147. De wereldeconomie werd hierdoor erg kwetsbaar en de moral hazard fundamentalisten duwden daatna Lehman Brothers in het faillissement en de wereldeconomie in zeer diepe crisis.
Nu heeft Europa krachtig ingegrepen, mede dankzij de ECB.
Europa staat nu onder de bezielende leiding van van Rompuij en deze haikudichter (hij publiceerde een haikubundel) maakte in Japan al de blits met zijn haiku ter ere van de Griekenlandcrisis op 29 april in Tokio.
Zijn haiku:

De zon komt op
Maar slaapt nog in Europa
Toch dezelfde zon

Men blijft de ECB/EU verketteren, maar de afgebeelde cartoon uit het Parool van gisteren laat het goed zien: wat men ook doet in Europa, het is nooit goed. Volkomen onverwacht kwam men met een shock and owe oplossing en tot stomme verbazing kan het gaan werken.

moral hazard fundamentalisten


De Europese regeringen en de ECB worden sterk bekritiseerd voor het redden van Griekenland cum suibus. Zij worden gered terwijl ze zich misdragen hebben. Daarmee zend je het signaal uit dat je toch wel gered wordt, hoe erg je je ook misdraagt, als je er maar voor zorgt dat je too big to fail bent geworden.
Griekenland gaat immers toch failliet en ze moeten de werkelijkheid zo snel mogelijk onder ogen zien en de andere zondaars moeten ook zo snel mogelijk gekruisigd worden.
Het is duidelijk dat dit heel Zuid Europa tot armoede zou veroordelen en dat het Europese bankwezen daardoor ook tot de bedelstaf veroordeeld wordt. Het was iedereen duidelijk dat Zuid Europa too big to fail was, maar ondanks wat we hebben gezien wat er gebeurt als je iets dat too big to fail laat omvallen (Lehman), roept men nu - de moral hazard fundamentalisten- dat het een schande is en dat het door het Europese hof moet worden veroordeeld.

Het is helemaal niet zeker dat Griekenland failliet gat, zie het plaatje van ASR (Absolute Strategy Research): het begrotingstekort van Griekenland is nu al 42% lager dan in 2009 en men gaat nog meedogenloos door in Griekenland. Daarnaast zal Griekenland ook na 2012 vermoedelijk verder geholpen worden als men veel bezuinigd heeft (wat er nu naar uitziet). Ook politici nemen net als beleggers neit graag verlies op hun steun aan Griekenland.

Larry Summers waarschuwde in 2007 (24/9 in de FT), een jaar voor de val van Lehman door de opper fundamentalist Paulson, al voor de moral hazard fundamentalisten.
Dat voortdurend hameren op moral hazard vergroot de risico's en veroorzaakt een gevaarlijk afnemende liquiditeit. De risico's lopen door die combinatie uit de hand. Er ontstaat een stuwmeer aan beslissers die afscheid willen nemen van de nieuwe risico's en doen dat uiteindelijk als het te laat is tegen veel te lage prijzen.
Summers stelde in 2007 dat je als je overdreven marktspanningen ziet door illiquiditeit best overheidsgeld in kunt zetten om markten overeind te houden. Net als bij LTCM krijg je dan als overheid je geld helemaal of bijna helemaal terug. (Summers: er moesten drie voorwaarden zijn voor het inzetten van overheid: 1. zie je besmetting optrden van de problemen, 2. zie je grote illiquiditeit en 3. is het redelijk te verwachten dat het de belastingbetaler niets of vrijwel niets kost; als dit geval is dan moet je op de nucleaire knop drukken aldus Summers in 2007)).
Dat was profetisch voor wat gebeurde na Lehman: grote sommen geld werden ingezet door de Amerikaanse overheid, die naar het zich laat aanzien helemaal weer terugkomen naar de overheid.

De Europese overheden moeten nu naast Griekenland misschien nog wat verder in de buidel tasten. Dat krijgen ze vermoedelijk (ex Griekenland) met rente terug. De ECB startte steunaankopen op koersniveaus die veel te laag waren en zullen met goede kans voor dat dappere gedrag beloond worden (zoals het ook hoort).
Moral hazard fundamentalisten zorgen ervoor dat de neergang te lang duurt en er iliiquiditeit in erge vorm optreedt waarna alleen met zeer drastisch ingrijpen de boel gekeerd kan worden.

De ECB moet een pluim krijgen en niet veroordeeld worden als instantie die geen vertrouwen verdient. Juist door het huidige ingrijpen laat de ECB zien dat ze volwassen zijn: men had kennelijk het draaiboek voor dit soort situaties al klaar liggen, gezien het uitgebreide bombardement op beleggers om PIGS beleggingen te kunnen aankopen.

12 mei 2010

Olieprijs in handen van Emerging Markets




De productie van olie is behoorlijk aan het toenemen, zowel door de OPEC (o.a. groei in Angola, Irak en Iran) als buiten de Opec (o.a. groei in China en Brazilië). Zie de plaatjes van Yardeni. De productie van de Opec kan nog behoorlijk groeien voor die terug is op de oude niveaus, de productie buiten de Opec kan vermoedelijk maar weinig groeien.

De vraag naar olie is nu weer aan het groeien. De vraag van de OECD landen (vooral de VS, Europa, Japan) was flink gedaald, maar stijgt nu weer een beetje (alleen Europa doet nog niet mee). Die stijging moet gen vaart krijgen, want dan wordt olie snel schaars. Zuid Europa moet echt alleen maar olijfolie gaan gebruiken en geen aardolie anders wordt de wereldvraag naar olie te groot.
In het plaatje van Yaardeni is namelijk te zien dat de vraag van Emerging Markets aan een onstopbare opmars bezig is, die nu niet meer goed gemaakt wordt door daling van de vraag in de OECD. D.w.z stijging van de olieprijs is een vrij veilige voorspelling (tenzij Zuid Europa onverwachts de wereldeconomie doet afremmen).

de flash crash

De afgelopen twee weken ontstond een enorme paniek op de beurzen. Dit kwam door de angst voor Griekse besmetting en door versterkte dalingen vanwege vermoedelijk computerprogramma's en afdekkingsoperaties van hedge funds.
Vooral de daling op donderdag in de VS was enorm: op zeker moment stond de Dow Jones 998 punten lager, in punten de grootste daling ooit. Volgens het blog the Big Picture was de werkelijke daling op het ergste punt nog groter, zo'n 1250 punten (http://www.cnbc.com/id/37109515). De flash crash heet het nu en de daling kon net als bij de krach in 1987 uit het niets een orkaankracht krijgen. Er waren wel redenen voor de daling (Griekenland, afdekacties met put opties) maar die waren bij lange na niet voldoende om zo'n snelle instorting van de markt te veroorzaken. Net als in 1987 waren het charttechnisce redenen die de beurs onderuithaalden: steunniveaus werden doorbroken en portfolio insurance acties zorgden voor een niet te stoppen val omdat ze zo veel verkoopacties veroorzaakten dat die niet ineens afgewikkeld konden worden. De markt ziet in de orderboeken dat er alleen verkooporders zijn en trekt alle kooporders terug. Een negatieve spiraal ontstaat die alleen via contraire kopers kan worden gestopt.
De SEC heeft alle transacties op donderdag teruggedraaid op nivaus van 60% onder de koersen van woensdag (dat waren heel wat transacties) en de rest laten staan. Die 60% is volkomen arbitrair en zal nog wel de nodige processen uitlokken, de Ameikanen kennende. De SEC heeft met deze actie de computerhandel enorm voor grote verliezen behoed en dappere mensen die tegen de computers ingingen hun enorme winsten ontnomen. Waar die compassie voor het gecomputeriseerd handelen vandaan komt, kan ik niet goed begrijpen.
Amerika zit enorm met de flash crash. Een herhaling van de krach van 1987 lijkt plotseling heel erg waarschijnlijk ineens op zeker moment op te kunnen treden in de komende jaren.
Men breekt zich het hoofd over hoe je zo'n enorme daling die niets te maken heeft mwet de fundamentals kunt voorkomen. Als namelijk zo iets gebeurt moet de markt nog lange tijd uitgaan van extra hoge volatiliteit en kan er een selffulfiling prophecy ontstaan van neergaande koersen en daarmee de economie in het ravijn stortend.
Deze keer dwong de flash crash onmiddellijk een enorme actie van Europa af die de flash crash op vrijdag in Europa over zag slaan in het dichtgaan van het handelen van Zuid Europese obligaties en in mindere mate ook aandelen. De acties keerden op maandag de krach die anders met behoorlijke kans zou zijn opgetreden.
Met enorme omzetten zijn beurzen en obligaties ongekend snel in waarde gedaald en hersteld. Verzekeren van bankobligaties werd even net zo duur als na Lehman.
De bibbers blijven voorlopig in de markt, maar de ECB keerde de meeste bibbers de afgelopen dagen met vermoedelijk weinig geld. Op dinsdag hoefde men op zeker moment al geen Italiaanse en Spaanse obligaties meer te kopen omdat de rente voldoende gedaald was.

De laatste tijd is men liquiditeit veel meer gaan betrekken in risicoanalyses. Als berekende risico's te hard stijgen is vaak de liquiditeit verdwenen om dan de risico's tegen aanvaardbare prijzen te verminderen. Men moet vooraf zijn maatregelen genomen hebben. Maar hoe moet dat: neemt men dan niet veel te weinig risico en klikt men zeer lage rendementen vast die herstel onmogelijk maken? Dat hoeft niet, maar kan wel het normale geval worden.
De flash crash is het denken over risicomanagement flink omver aan het gooien: de value at risk is veel hoger dan men tot voor kort berekende. Hoe moet men met dit gegeven omgaan? Moet je echt er standaard van uitgaan dat alle zwanen zwart zijn? Waar zijn de lange termijnbeleggers gebleven? Als iets waarde heeft en een inkomen produceert kan men de rampzalige volatiliteit toch wel uitzitten?

N.B. dat uitzitten van volatiliteit is een groot probleem. Op de werkvloer opperde men het samenstellen van een hedgefunds dat 10* geleveraged in 2 jaar Griekse leningen zou moeten beleggen. Dat zou een geweldig rendement opleveren. Naar het zich nu laat aanzien gaat Griekenland niet binnen 2 jaar failliet, maar men zou niet in staat zijn geweest de leningen vast te houden. De leverage zou ongedaan gemaakt zijn toen de koersverliezen de afgelopen dagen te ver opgelopen zouden zijn en men had op dat moment al zijn geld verloren. En dat terwijl als men naar begin en eindpunt zou kijken gedacht had hier flink aan verdiend te hebben, maar helaas dat kon niet omdat het susteem je onderweg failliet maakt. Leverage en illiquiditeit produceren veel grotere risico's dan men dacht en denkt. De VBA had onlangs een lezing waarbij betoogd werd (Riskmetrics) dat 2/3 van het kreidetrisico uit illiquiditeitsrisico bestond en dus groter was dan het risico op defaults.

De gebeurtenissen sinds 2007 zijn het denken over risico fundamenteel aan het veranderen. Dit kan veel leed besparen, maar ik hoop dat dit niet doorschiet, want dan zijn we nog verder van huis: doelen zoals indexatie van pensioenen en betaalbare pensioenpremies worden dan niet meer realiseerbaar.

11 mei 2010

Never fight the ECB (2)

De ECB zou voor € 8 mrd PIGS-leningen, vooral die van Griekenlan, gekocht hebben op maandag.
Dinsdag was het aankoopvolume wat lager, maar er wordt overal aan de deur gebedeld voor PIGS leningen.
Het gevolg is dat de waarde van PIGS leningen op maandag flink gestegen is en die stijging op dinsdag (wel veel gematigder) voortzette.
Centrale banken kopen door, ook al is de prijs gestegen. Omdat hun zakken in principe niet leeg kunnen raken, kun je het niet van ze winnen: don’t fight the ECB/FED.
De brokers en beurs dachten daar aanvankelijk anders over. Een bubbel aan verhalen dat je te grote schulden niet oplost door nog meer schulden te maken (wel juist, maar het werkt niet voor de beren als er een grote schuldenkoper opstaat) overstroomde de markt. De talloze sombere conference calls op maandag werden op dinsdag bijna onverminderd voortgezet.

Zoals de verliescyclus al zegt: in fase 5 gelooft men het gewoon niet. Men is zo gewend geraakt aan de neergang dat welk goed verhaal er ook in de markt komt, dit de overgrote meerderheid van beren niet kan overtuigen. Toch lopen er steeds weer enkele beren over naar de bullkant. Beren blijven lang in de meerderheid, maar de prijzen lopen op.

En dan de euro, die herstelt maar niet? Allicht niet, de ECB is helemaal niet bezig met gesteriliseerde interventie maar gewoon met plat kopen tegen bijna elke prijs. Dat betekent dat de euro onderuit moet, net als iedere andere valuta die steeds meer geld moet bijdrukken, zoals het Engelse pond en Amerikaanse dollar. Die laatste twee zijn (voorlopig?) gestopt en worden daardoor weer wat sterker. Maar dollar en pond zijn meer bananenvaluta’s dan de euro. De Europese gemiddelde overheidsschuld en overheidstekort zijn beter en Europa heeft een overschot op de lopende rekening versus tekorten in de echte bananenvaluta’s. De ECB wil de inflatie bestrijden en de BOE niet (4-6% inflatie is nodig, zo vind men in Engeland, nou dat blijven ze echt wel minstens houden). De tekorten van de VS moeten door China gefinancierd worden, die van de PIGS door de rest van Europa. Zal China meer solidariteit met de VS betonen dan de rest van Europa met de PIGS? Dat zou niet logisch zijn.

Toch moet de euro terug: de groei in de VS en zelfs het VK is hoger, de productiviteitsstijging is hoger en de korte rente dadelijk dus ook, zelfs aanzienlijk. De VS zal de inflatie wel enigszins in toom kunnen houden, dus de dollar hoort sterker te worden. Pariteit euro/$ komt er aan, zo wordt al geroepen.

Volatiliteit Griekenland enorm



In de plaatjes staat het verloop van de volatiliteit afgebeeld. Ik heb de standaardafwijking van de procentuele dagopbrengsten over een periode van tien dagen laten berekenen door Data Stream.
Het plaatje voor Griekenland laat zien dat de volatiliteit van Griekse (10jaars)leningen nu hoger is dan die van aandelen en zelfs hoger dan die van aandelen tijdens de val na het faillissement van Lehman. Zo'n volatiliteit van staatsleningen van een beschaafd land heb ik nog nooit meegemaakt.

Het plaatje voor Nederland laat zien dat de volatiliteit van aandelen hoog is, maar nog steeds veel lager dan ten tijde van het faillissement van Lehman. De standaardafwijking van de opbrengsten van Nederlandse 10jaars staatsleningen is ook gestegen, maar veel lager dan die van aandelen (zoals het ook hoort).

Belangrijk is of die enorme volatiliteit in de komende weken behoorlijk gaat dalen. Als dat gebeurt, is het een sterke aanwijzing dat de genomen maatregelen werken volgens de markt, als de volatiliteit extreem blijft dan zitten we in diepe problemen.

paniek donderdag veroorzaakt door zwarte zwaan



In de VS blijft men zich afvragen waarom de koesen afgelopen donderdag zo erg de afgrond ingleden. Er begint enige consensus te ontstaan dat het een soort perfecte storm was: men ging groot putopties kopen op een moment dat andere partijen hun long posities moesten afbouwen. Het sentiment was al zwak door Griekenland en een extra aanval van de beren brak een reeks van weerstanden waardoor er steeds meer gedwongen verkopen losbarstten. Er kwam te veel informatie los, er moest te veel gehandeld worden en het systeem raakte verstopt.

Volgens de Wall Street Journal (http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704879704575236771699461084.html?mod=WSJ_hps_LEFTWhatsNews) begon het met het kopen van 50.000 putopties op de S&P (uitoefenprijs 800, een zeer lage uitoefenprijs, maar de onderliggende waarde is enorm, als de S&P onder de 800 duikt verdient men miljarden) door het hedgefund Universa. Dit wordt geadviseerd door Nassim Taleb (foto). Dit bracht zo waar een echte zwarte zwaan reactie op gang.
De paniekreactie (zie plaatje uit WSJ) is nog niet ongedaan gemaakt.

10 mei 2010

Duitse rente gaat flink stijgen


De reddingsplannen voor de PIIGS maken een eind aan de doorgeschoten daling van de rente in Duitsland. In de vlucht naar veiligheid sloeg elke vlucht uit de Griekse, Spaanse etc rente over op een lagere rente in Duitsland. Nu de ECB PIIGS leningen aam het opkopen is, keert die vlucht om. Speculanten gaan nu de andere kant op: long olijven van Spanje, Italië, Portugal, Griekenland en short het bier van Duitsland, Nederland en Frankrijk.

Extra geld rondpompen werkt inflatoir en de lagere euro en hogere grondstoffenprijzen zijn ook inflatoir. Dit werkt ook renteopdrijvend. De koersen van 10jaars Duitse leningen (zie plaatje, hierin is het naar boven doorschieten in de vorige week goed te zien) zullen daarom naar de onderkant van de ranges gaan. Dat betekent een flink koersverlies (en daling van de swaprente, wat heel goed is voor de dekkingsgraad van pensioenfondsen)

ECB kiest voor nucleaire optie: never fight the ECB



Onverwacht snel, onverwacht groot kwam het geld los om de liquiditeit van besmette beleggingen los te trekken.
Deze shock and awe therapie moet voldoende zijn om de verliescyclus in fase 5 te brengen, de fase waarin de koersen wer stijgen en de volatiliteit afneemt. Men gelooft nog niet dat de plannen werken die nu geïmplementeerd worden. De overheidsschulden zijn immers geen stuiver afgenomen en de Grieken willen die bezuinigingen niet (het is hun schuld niet, maar die van de overheid, de Griek werkt hard en heeft dit niet verdiend, laat de politici maar betalen etc).
De beren blijven onverzettelijk: het gaat gegarandeerd fout, maar door de genomen maatregelen duurt het langer. Men heeft voor veel geld tijd gekocht. Een te veel aan schulden los je niet op door nog heel veel meer schulden te maken.
De pessimisten vertrouwen op Joahim Starbatty (foto)die weer aan het procederen is geslagen over de onwettigheid van de Griekse steun en hoopt dat de euro verdwijnt.

De bulls blijven optimistisch en krijgen in ieder geval voorlopig de wind mee. Duitsland en Frankrijk willen een verenigd Euopa. Kohl mocht het op zijn 80ste verjaardag (foto) zeggen; de overheidsschuldencrisis is een zaak van oorlog of vrede. Europa moet alles hierop inzetten. Kohl krijgt zijn zin zo lijkt het. We are all Germans now. Er is plotseling weer solidariteit in Europa. In de euro zitten heeft voordelen, ook al kun je niet devalueren: je krijgt steun van de andere staten (wel tegen een hoge prijs).
Gaat al die hulp werken? De rentelast op de overheidsschulden is laag genoeg, die is lager dan rond 1994. Herfinanciering gebeurt weer tegen een rente die betaalbaar is.
Overheidsuitgaven moeten terug, maar dat is niet zo erg als er maar meer geïnvesteerd wordt en meer geëxporteerd. Dat laatste lukt weer beter door de lagere euro: Duitsland exporteerde 10,7% meer in maart, de snelste maandelijkse stijging sinds 18 jaar.