5 februari 2023

AB, 1987 of 1948-1949, wat is het macro plaatje?

 Chartisten beginnen door het dolle heen te raken. Ja, misschien komt er nog een terugslag, maar eerst toch nog meer stijging. Vergelijking met het verleden geeft aan dat het omhoog moet. Vooral de presidentcyclus is stellig, maar ook het januari fenomeen en wat er gebeurt als in één maand de S&P500 met meer dan 5% stijgt. Gouden kruizen, doorbreking van weerstanden. Het geluk kan niet op bij de positieve chartisten. Zoals Yoda al zei, hij voelt de enorme kracht van FOMO, fear of missing out de hemelse stijgingen.

Ondertussen is de markt danig overbought en geven de meeste sentimentsindices waarschuwingen voor te veel greed. Zoals ik diverse posten geleden opmerkte, is het niet zo duidelijk of je al de witte vlag moet hijsen voor aanstormende bulls bij doorbreking van het 40-weeks gemiddelde. Vorig jaar stopte het in het voorjaar bij 3% boven dat 40-weeks gemiddelde bij de S&P500. Dat kan zo maar weer gebeuren.

Vooralsnog zie ik het meest gelijkenis met de periode 1946-1949, waarbij we nu ongeveer in 1948 zouden zitten. D.w.z. nog een tijd geen echte structurele stijging van de beurzen (met uitzondering van enkele Emerging Markets). Maar ook geen daling tot duidelijk onder de niveaus van oktober.

De macrocijfers vallen erg mee en daarom beginnen meer mensen te roepen dat het dieptepunt van de economische cyclus voorbij is. We zitten dan in de meest positieve fase van de vierjaarcyclus. Ter Veer noemde dat de AB-fase. Als je die mist, dan brengen aandelen weinig koersplezier. In het verleden zag ik die fase meestal wel redelijk goed aankomen. Nu zie ik dat nog niet. Ja eind september zag ik wel een omslag naar boven van de moeite waard, maar niet een enorme stijging. Daarvoor was het einde van een recessie nog te ver weg, was het monetaire beleid nog te streng en de winstbijstellingen begonnen pas maar net meer vaart te maken.

Op het ogenblik roept zo ongeveer iedereen dat de aandelenkoersen eerder keren dan de winstvoorspellingen. Maar dan moeten de winstvoorspellingen voor 2024 wel flink gaan verbeteren. Dat zou dan moeten gebeuren door forse saneringen bij bedrijven die de winstmarges weer doen herstellen en die geholpen worden door lagere rentes. Dat is nog niet echt goed gaande. De lange rente daalde, maar ik denk niet dat deze nog veel verder kan dalen zonder recessie. Recessie is niet langer in geprijsd. Dat is nu een extra risico geworden. Winsten moeten herstellen op daling van de werkloosheid en betere ISM's, PMI's. Hoogtepunten voor de beurs komen meestal met dieptepunten van de werkloosheid. Daar zitten we niet ver van af in de VS. Herstel van PMI's lijkt maar beperkt te kunnen worden voorlopig. Pricing power van veel bedrijven is verslechterd, nu de aanbodschok voorbij is en de voorraden te hoog. Hogere korte rentes. Allemaal slecht voor de winstmarge. Dat zie je nu terug in de toch wel tegenvallende winstontwikkeling van de bedrijven in de S&P500 in het vierde kwartaal 2022: ruim -5%. De winstbijstellingen gaan daarom in volle vaart naar beneden. Niet alleen voor 2023, maar ook voor 2024. Vanaf Q4 2023 ziet men wel enig winstherstel vanaf een dan lager niveau.  Het risico zit er in mijn ogen in dat de winsten eerst harder dalen en dat het winstherstel pas in de tweede helft van 2024 komt. (Dit naast het permanente risico van een grote, onvoorspelbare schok, nu zo duidelijk met Oekraïne en Taiwan o.a.).

Na de ongelooflijk goede cijfers van de Amerikaanse arbeidsmarkt, zijn velen verbaasd over het optimistische verhaal van Powell (disinflatie is nog maar net begonnen etc.). Hij wist toch van het onverwachte herstel van de JOLTS (vacatures) en de enorme banengroei van januari?. Dat is toch een extra reden om te benadrukken dat de rente langer hoog moet blijven en dat de strijd tegen inflatie echt nog niet is gewonnen. Je ziet nu overalweer inflatieangst opsteken voor 2024.  

De banengroeicijfers waren ongelooflijk veel beter dan verwacht en ondersteund door allerlei positieve herzieningen. De jaarlijkse bijstelling die na januari gebeurt, voegde 810.000 banen toe in het Household Survey, waardoor het zorgelijke verschil met het veel grotere Establishment Survey kleiner werd en de werkloosheid daalde in plaats van steeg volgens de consensus. Ook het aantal uitzendkrachten groeide sterk (wat de recente mooie koersstijging van Randstad minder verwonderlijk maakt). In de bouw neemt men nog steeds mensen aan (kan neerwaarts herzien worden). Het aantal tijdelijke banen stijgt, maar de gemiddelde duur van de werkweek steeg van 34,2 naar 34,7. D.w.z. inclusief de banengroei van 517.000 een enorme stijging van het aantal gewerkte uren. loongroei nam iets af, maar de vaart van de daling van de loonstijging is weg. Het blijft kennelijk voorlopig 4%+ en dat betekent verbetering van de verwachte koopkracht. Volgens Diane Swonk zit de banengroei alleen bij de kleinere bedrijven, de grote bedrijven ontslaan eerder. Ongeveer de helft van de nieuwe banen is in hoogwaardige nieuwe bedrijfjes, dat is veel beter dan normaal. Allemaal uitermate positief, in strijd met het verhaal dat de VS een recessie in aan het gaan is. Ook in strijd met de versnellende neerwaartse winstbijstellingen.

Normaal in zo'n situatie is dat men plotseling zuiniger wordt met mensen aannemen, dat men gaat reorganiseren. Daardoor stijgt de werkloosheid en is er daarna extra groei door herstel banengroei en investeringen door herstelde marges.  Dat moet dus nog gebeuren en daarom lijkt het erop dat de komende recessie is uitgesteld, maar niet afgesteld (niet tweede kwartaal 2023 begin, maar misschien derde of vierde kwartaal 2023 of eerste kwartaal 2024).

Dus het zou goed kunnen dat men eerst positiever gaat worden over de winsten in 2023. Dan kan er een soort herhaling van 1987 komen. Meevallende winstgroei, zwakke dollar, sterk stijgende koersen zonder ondersteuning van de macro en dan ineens boem. Vooralsnog houd ik het op iets als 1948-1949, maar het 1987-scenario begint waarschijnlijker te worden. 

Steeds meer goeroes beginnen te roepen dat de macro van de VS voor 2023 ongebruikelijk moeilijk te voorpellen is (bijvoorbeeld Druckenmiller). Dus nederigheid lijkt op zijn plaats: 2023 kan gemakkelijk totaal anders dan verwacht worden. Beter, maar ook slechter. 

3 februari 2023

Jay immaculato

 Powell verraste met een heel optimistische toelichting bij het rentebesluit van de FED om de rente te verhogen inclusief de belofte dat nog meerdere keren te gaan doen.

De FED ziet dat de inflatie krachtig aan het dalen is. disinflatie is begonnen. Powell hoopt dat een recessie voorkomen kan worden of dat het een recessie van niks wordt. Hij verzet zich niet meer tegen optimistische voorspellingen van de markt over inflatie en de rente van de FED. Als de markt een lagere rente van de FED in prijst, kan dat zo maar gebeuren aldus Jay. Zo gaat het immers altijd, de FED beslist precies wat op dat moment is in geprijsd als rentebesluit. Alleen bij recessie kan de FED bij hoge uitzondering iets doldriester de rente verlagen.

Alom, ik dacht het ook, was gedacht dat Powell in de persconferentie de stoute beleggers wel even aan het verstand zou brengen dat de FED echt van plan is de rente van de FED naar 5,125% te brengen en daar geruime tijd te laten. Nee dus. Hij zette een voor zijn doen zonnige bril op e de beurzen waren daar blij mee, meestal praat Powell de beurzen omlaag, heel anders dan we sinds maestro Greenspan gewend waren geraakt.

Het algemene verhaal is al een tijdje dat de FED niet de fout van Arthur Burns wilde herhalen. Die softe zwakkeling stopte in de jaren zeventig met rente verhogen terwijl het inflatiegevaar nog niet geweken was. Hij verhoogde de rente te laat. Het inflatiegevaar werd onderschat omdat de vakbonden in hun looneisen gingen voorlopen op extra inflatie in de toekomst door hogere olieprijzen. Bovendien ging de stijging van de arbeidsproductiviteit om raadselachtige redenen structureel naar beneden (=meer inflatie bij dezelfde loonstijging dan voor ie tijd). 

Maar nu dus heeft Jay kennelijk ineens een ander doel dan het lot van Burns vermijden: hij wil de boeken in als de FED-baas die een soft landing wist te realiseren: als Jay immaculato. Als de Jay die precies genoeg de rente verhoogde om mooie disinflatie te veroorzaken zonder recessie. En dat kan bij de huidige sterke arbeidsmarkt, voldoende royale bankkredieten, dalende grondstoffenprijzen (inclusief voedsel, exclusief metalen) en einde fiscale klif. Maar soft landingen zijn zeldzaam, het zou een hele prestatie zijn, daarvoor moet je immaculato zijn,, vlekkeloos. 

En vooral de stijging van de prijzen voor kapitaalgoederen is nu heel wat minder dan in de jaren zeventig, waardoor er niet zoals toen te weinig afgeschreven werd op kapitaalgoederen. Ook de vakbonden eisen nu geen loonstijging vooruitlopend op hogere inflatie, nee na-ijlend op hogere inflatie (zoals meestal normaal is geweest)

28 januari 2023

Christina immaculata

 Het optimisme is terug. Het scenario dat de centrale banken gaan zorgen voor een soft landing en lagere inflatie is aan het winnen. Golilocks is ingeruild voor de smetteloze verkrapping van de centrale banken: immaculate disinflation. Ofwel Christine Lagarde immaculata, onbevlekt en smetteloos als Maria. Bijna dan en velen vinden Maria natuurlijk wel wat beter, belangrijker voor onze waarden hoe iets hoort. 

de angst voor een recessie is flink afgenomen, vooral die voor een zware inflatie. En inflatie, daar is men niet meer bang voor. Die valt als een baksteen en dat gaat nog wel even door. 

Is dat goed genoeg voor centrale banken? Voor de FED nog niet, zij willen eerst loongroei onder 5% zien. De kerninflatie, core PCE, is nu eindelijk lager dan de korte rente, maar de reële rente is nog onder de gewenste 1,6% als er geen recessie is. Woensdag moet Powell zeggen wat hij gaat doen na weer een renteverhoging van nu nog maar 0,25%. Maakt hij de weg vrij voor een pauze of voor een laatste renteverhoging van 0,25%? Of maakt hij de weg vrij naar de rente die de FED al tijden aangeeft van 5-5,25%? Die mogelijkheid zal hij open willen houden, nu de financial conditions weer ruimer worden, tegen de verhogingen van de FED en QT in. Qunantitative Tightening, daar kan nog wel een tandje bij. Het zou me verbazen als Powell nu al de witte vlag van een pivot gaat hijsen. Dat zal hij nu als gezichtsverlies zien, ook al daalt de inflatie nog zo hard en is de arbeidsmarkt minder sterk dan de banengroeicijfers van het Establishment Survey hebben aangegeven. Dat geeft de bijstelling over het tweede kwartaal van 2022 aan. Het birth/death model geeft een veel te rooskleurig beeld van de banengroei (nu geeft dit ongeveer 120-150.000 extra banengroei aan en dat zit kennelijk onder 60.000). Die lagere banengroei is in lijn met de zwakkere loongroei dan verwacht.

De groei in de VS  over het vierde kwartaal viel mee, vooral door voorraadgroei en extra uitgaven overheid. Consumptie groeit nog redelijk, maar vaste investeringen is diep in de min. En export ook. Binnenlandse vraag groeide tegenvallend laag. De nadere analyses van de groei over het vierde kwartaal zijn somber, geven een verzwakking van de groeitrend aan. Daar staan wel wat lichtpuntjes tegenover zoals aantrekkende groei van orders, doorgaande groei van de consumptie (alhoewel reële retail sales zwak zijn) en minder iets sombere verhalen over vastgoed (de hypotheekrente is iets gedaald, er staan niet zo veel huizen te koop, want men verhuurt het oude huis met 3% hypotheekrente liever dan dat men het verkoopt). Initial claims voor werkloosheid blijven hardnekkig laag. de arbeidsmarkt is nog sterk.

In Europa zijn de economische verrassingen veel positiever dan in de VS. De warme winter en zuinigheid met gas doet de gasprijzen enorm dalen, nog mg maar drie keer duurder dan een paar jaar geleden. 

Al met al lijkt die kleine recessie in de VS toch te komen, tenzij de FED nu al stopt met rente verhogen. Maar dat zou te veel inflatierisico voor 2024 betekenen en dat mag niet in een presidentverkiezingsjaar.

De winstgroeicijfers zijn iets tegenvallend, minder beter dan voorgekookt. De winstbijstellingen zijn nu wel erg hard aan het dalen, niet passend bij een soft landing. Die soft landing kan, nu de monetaire klif niet zo hard lijkt te bijten, de fiscale klif voorbij is in de VS, China weer gaat groeien (de beruchte revenge spending als je weer geld uit kunt geven na te strenge coronamaatregelen), meer optimisme van consumenten en producenten en een redelijke kredietmarkt.

 

22 januari 2023

markt moet het zeggen

Weer terug van even wat zon opsnuiven in Malaga en omgeving. 18-20 graden en heel veel zon. De rots van Gibraltar voor de helft beklommen (te veel wind voor kabelbaan om ons naar boven te brengen). Dat was behoorlijk vermoeiend, maar ging toch nog best. Michael's cave gezien en vooral de aapjes en fenomenale panorama's. De bloemenzee van het enigszins oude deel van Estepona. De beelden van Dali in Marbella. De kastelen van Malaga. etc.

 De beurzen, vooral de S&P500, staat aan te hijgen tegen belangrijke barrières. We staan dicht bij het 40 weeks gemiddelde van de S&P500 en op het hoogste punt van de neergaande trend sinds begin 2022. Chartisten zijn hoopvol door een verbeterende breadth (bijvoorbeeld dat van Walter Deemer). Maar de VIX staat weer rond de 20 en dat hoort in de huidige situatie van gal spuwende centrale banken over nog steeds te hoge inflatie en te lage werkloosheid en te goede financial conditions te betekenen dat veel verdere daling van de volatiliteit, de belangrijkste meter voor de angst (al begint men hier aan te twijfelen) niet waarschijnlijk is. 

Vooralsnog denk ik dus niet dat er een duidelijke uitbraak naar boven komt voor de S&P500. Maar het kan. De signalen van de technologiesector lijken voorlopig nog goed. De Nasdaq doet het weer beter dan de S&P500 en de Dow. Losers zoals Just Eat Takeaway en ARKK herstellen. Cyclische aandelen doen het eigenlijk best goed voor de huidige matige economische vooruitzichten.

Het jaar is begonnen met de gedachte dat het eigenlijk Goldilocks gaat: de economische verwachtingen verslechteren minder dan verwacht, de financial conditions zijn verbeterd ondanks de laatste renteverhogingen, de inflatie daalt flink, iets harder dan verwacht en dat kan nog even voortduren. De grondstoffenprijzen voor voedsel zijn voldoende gedaald om te geloven in lagere retail voedsel prijzen. De aanbodproblemen zijn opgelost. De voorraden zijn te hoog en dat drukt goederenprijzen. De afzwakking van de huurstijging wordt steeds duidelijker, vooral in de CPI vanaf half 2023. Er zijn wat inflatiewolkjes voor 2024 als het herstel in China te sterk wordt en er geen recessie komt in 2023 in de VS. De benzineprijzen kunnen wat gaan stijgen. Wat doet Poetin met de gasleveringen? Gaat Biden de strategische oliereserves snel weer aanvullen? 

De grote Amerikaanse technologiebedrijven met Apple voorop lijken kwetsbaar. Microsoft en Google moeten zwaar investeren in generative Artificial Intelligence, iets dat dan voorlopig geen extra winst lijkt op te leveren. Uiteindelijk natuurlijk wel, want we lijken te zijn gegaan van het IT-tijdperk naar het AI-tijdperk te gaan. 

In de VS daalt het aantal banen in de technologie-, farmacie- en financiële sector en stijgt vooral in de zorgsector en auto-industrie. Ook nog even in de bouw (piek aantal woningen in aanbouw), maar dat gaat omslaan natuurlijk. 

In Japan zien ze een in volume groeiende export waar ze minder geld voor krijgen en een krimpende import waar ze meer voor moeten betalen. Dat zet de yen en de BoJ onder druk. De BoJ moet te veel kopen om het renteplafond te handhaven en dat zal wel verhoogd moeten worden.

In China zet men nu vol in op meer economische groei. Een veel ruimer monetair beleid. Hulp voor de vastgoedsector. De technologiesector mag weer te veel groeien, men bekommert zich niet meer over kindrzieltjes die te veel verslaafd raken aan computerspelletjes.  Men wil weer meer exporteren.

De Europese Unie heeft weer een positieve handelsbalans, ondanks de hoge prijzen voor energie (gelukkig wel veel gedaald van top en nu nog maar drie keer zo duur dan we gewend waren).

8 januari 2023

meer optimisme op beurzen ondanks meer recessiesignalen

 We hebben een bruisende start van het nieuwe jaar gezien, geen ongebruikelijk fenomeen. Chartisten zijn weer wat optimistischer geworden. Diverse grote losers van 2022 straalden in de eerste week. High Yield doet het in mijn ogen ook verbazend goed (totdat...). 

De banencijfers van de VS werden als Goldilocks beoordeeld. Betrekkelijk sterk, maar met zwakke trends. Temps, uitzendkrachten in de min, de banengroei zit vooral in tijdelijke banen. Men vertrouwt het birth/death model niet dat altijd een flink aantal banen toevoegt, ook al was dit in het verleden meestal terecht.  De werkloosheid daalde tot een nieuw dieptepunt, ook de brede werkloosheid U6 daalde naar laagtepunten. Participatiegraad omhoog. Maar afzwakkende loongroei, vooral inclusief herziening van voorafgaande maanden. D.w.z. slechts heel langzaam afzwakkende banengroei op jaarbasis en betere vooruitzichten op disinflatie.

De ISM non manufacturing kwam binnen benden de 50, een bittere teleurstelling met nieuwe orders op 45, een overduidelijk signaal, samen met de PMI's van de VS, dat de economie richting recessie is gegaan. Start denk ik in tweede kwartaal. 

 Na 15 stemmingen lukte het eindelijk om een speaker te kiezen in de VS. Hij heeft de laatste stemmen duur moeten kopen met allerlei concessies. Als hij stout is, kan met een speciale stemming gemakkelijk weggestuurd worden. Het verhogen van het schuldenplafond (rond juli 2023 weer nodig) wordt een haast ondoenlijke zaak, coronamaatregelen financieren ook . Het financieren met omnibus voorstellen wordt ook zo ongeveer afgeschaft en dat maakt aannemen van heel wat plannen van de overheid moeilijker. 

De inflatiecijfers in Europa daalden meer dan verwacht in o.a. Duitsland en Frankrijk. Desondanks houdt de markt vast aan een ECB-rente van 3,5% in september 9door het kerstoffensief met 0,5% gestegen),

 De marktprijzen van het moment voor elektriciteit en aardgas zijn enorm gedaald in Europa, vooral vanwege de hittegolf, de LNG van Wilhelmhaven en genoeg wind.. LNG prijzen lijken niet te exploderen vanwege de extra vraag van Europa, voorlopig althans. Transportkosten zijn enorm gedaald. Dat is goed nieuws voorde energierekening maar ook voor de prijs van voedsel. Grondstoffenprijzen van voedsel zijn eindelijk overtuigend aan het dalen op de wereldmarkt. 

De lange rente is op dat Goldilocks nieuws (niet voor Poetin natuurlijk) weer gaan dalen. Zo lang men in de gruwelverhalen over hun snode plannen gelooft van de centrale banken, geloven in een  pivot voor wappies is,  is er weinig hoop op veel verdere daling van de lange rente. Het wachten is op meer goed nieuws over inflatie en slecht nieuws over de economie. Gundlach, een topgoeroe voor de rente,  zegt dat de FED no way de rente boven 5% mag verhogen van de markt en de markt is nu eenmaal de baas. D.w.z. de rente verhogen in februari is nog kinderspel, daarna moeten ze toch wel extra uitleggen waarom ze vinden dat de werkloosheid zo veel moet oplopen. Want dat zorgt helemaal niet meer voor zo veel minder inflatie, want lagere en dus duurdere productie (deze theorie is populairder aan het worden, ik lees het steeds vaker). Vooral als het schuldenplafond niet verhoogd wordt in juli zal de FED flink moeten verlagen. 

5 januari 2023

Kashkari weet het ook niet meer en de FED moet daarom de rente verhogen

 Kashkari (FED Minneapolis) schaamt zich diep waarom hij niet gezien had dat de inflatie zo veel zou stijgen (ook al vond hij dat hij in zeer talrijk goed gezelschap was). 

De aanbodschok (samen met vraagschok door overdadige stimulering) heeft voor veel meer inflatie gezorgd dan verwacht, omdat dit niet in de voor voorspelling gebruikte modellen voor inflatie zat en zit. Die gaan à la Phillips uit van schaarste op de arbeidsmarkt en van de ontwikkeling van de inflatie verwachtingen.

Maar de aanbodschok na vraagschok zorgde voor "surge inflation" volgens Kashkari. Als voorbeeld hiervan (vraagschok) noemde hij de prijs voor een taxirit wanneer het heel hard regent. die gaat dan bij Uber c.s. van bijvoorbeeld $20 naar $90. iedereen wil ineens met de taxi en dan zijn er niet genoeg tegen de oude prijs. Bij de nieuwe prijs is er weer evenwicht. De prijsstijging is niet zo enorm omdat er te weinig chauffeurs zijn, nee het is Uber die zijn slaatje slaat uit de plotselinge schaarste. En terecht zegt Kashkari, anders zou Uber niet zorgen voor extra aanbod, meer chauffeurs aan het werk zetten. Maar ze hoeven chauffeurs maar 50% extra te betalen en dan zijn alle extra taxi's die kunnen worden ingezet benut. De rest van de prijsstijging is voor de kapitalist. Kashkari voelt wel dat dit een sociaal probleem kan zijn, maar zo is het systeem nu eenmaal in o.a. de VS.

Dit zit inderdaad niet goed in de inflatiemodellen. Via internet is iedereen veel beter op de hoogte van de prijzen en daarom worden die meer dan in de 20ste eeuw naar de laagste prijs getrokken. Maar hetzelfde systeem trekt de prijzen omhoog als men oplopende schaarste ziet (of hoopt, zoals bij crypto, kunst van bekender wordende artiest etc.)

Inflatie kan daarom hoger zijn dan de modellen aangeven. De FED moet daarom de rente verhogen, ook om de fout van de jaren 70 niet te herhalen dat hoge inflatieverwachtingen het nieuwe anker voor inflatie worden. De loonstijging blijft achter bij de inflatie (net als dat loon van de chauffeur in het voorbeeld), maar 5% van nu is nog steeds te veel om op het inflatiedoel van 2% uit te komen.

Omhoog met die rente dus, zegt Kashkari, net zo lang totdat het zeker is dat de piek in de inflatie achter ons ligt. Dan pauzeren als de inflatie voldoende hard daalt. Als die daling te langzaam is, dan weer rente verhogen. Pas verlagen als 2% echt in zicht lijkt te komen na enige tijd.

Dit geeft aan dat het heel belangrijk is dat de inflatie harder daalt dan de centrale banken verwachten. Die piek inflatie, dat moet zelfs Kashkari nu toch wel zien of anders dan wel in februari. D.w.z. pauzeren is dichterbij dan Kashkari roept.

Dan moet de FED-rente nog een tijd op voldoende hoog niveau gehouden worden om de daling op gang te houden. De FED New York heeft niet zo lang geleden geroepen dat de reële rente volgens de core PCE (kerninflatie van het BNP) minstens 1,6% moet zijn. Nu is deze 4,2%. De FED verwacht 3,75% einde 2023. Ergo 5,25-5,5%. Maar die core PCE gaat behoorlijk dalen door de afnemende huurstijging / huurdaling op nieuwe appartementen. Er wordt veel gebouwd (vooral huur) en het aantal huishoudens schijnt te krimpen. De prijs van koophuizen gaat nu hard omlaag en dat zal nog wel een tijdje doorzetten. Goederenprijzen dalen al veelal en de medische kosten stijgen ook veel minder. Core PCE daarom onder 3% einde 2023 denk ik, eerder 2,5%.

Een ander aspect van de monetaire politiek volgens onderzoek FED is dat de lead time van monetair beleid een stuk korter lijkt te zijn geworden. Dat zorgt voor extra comfort als er geen recessie is, maar als er wel een recessie is, dan moet de FED, net als altijd, de rente fiks verlagen. 

Voorlopig is de arbeidsmarkt nog te sterk, het aantal vacatures blijft torenhoog, maar de banengroei zwakt wel voortdurend iets af. Zo ergens in het tweede of derde kwartaal moet de werkloosheid dan gaan oplopen. Overigens volgens de FED niet meer zo'n lagging (achterlopende) indicator. +0,5% van bodem geeft aan dat je in recessie zit en +0,3% was nog altijd een voorbode van een recessie (nu +0,2%).

N.B. de aardgasprijs is een goed voorbeeld van "surge inflation". Verhoging van de rente door de ECB zal niet helpen om Poetin tegen te houden de pijpleidingen vanuit Noorwegen te saboteren. Maar het moet voorkomen dat er extra looneisen komen vanwege de verwachting dat de aardgasprijs verder moet stijgen (want sabotage van Rusland van Noorse pijpleidingen is toch bijna zeker?). Dat was het probleem van de jaren 70: looneisen liepen voor op verwachte stijging van de olieprijs en zo ontstond de loonprijsspiraal..

1 januari 2023

2023 kan uiteindelijk meevallen

 Wat zaten we allemaal flink fout met wat 2022 zou brengen. Niemand zag de (enorme uitbreiding van de) oorlog in Oekraïne, ook al kon je aan de te lage leveringen van aardgas zien dat Rusland iets naars aan het plannen was. We dachten dat de inflatie maar een beetje verder op zou lopen en dan weer gaan dalen. Dat dalen gebeurt nu, maar wel na een heel veel meer oplopen van de inflatie dan verwacht. En daardoor steeg de rente veel meer dan verwacht. 2% rente FED, meer zou toch niet kunnen , want dan gaat de FED verlies lijden en gaan de politici steen en been klagen. Dus was toch wel een veel hogere rente mogelijk. De politici klagen nog niet, de democraten zijn blij dat ze hun inflation reducton spending plan van enorme omvang ter stimulering van o.a. groene investeringen erdoor kregen. Pas als de hoge rente reden is voor de congresleden om elke extra uitgaven te torpederen, zullen de democraten hun gal gaan spuwen op Powell c.s.

De huidige consensus lijkt dat de koersen sinds oktober te veel zijn opgelopen, dat de minieme daling van de inflatie te uitbundig is verdisconteerd in hogere koersen en dat je meer moet geloven in de vreselijke plannen van de centrale banken. Dus een flinke recessie met veel lagere winsten dan nu verwacht en nooit meer herstel van de groei tot de niveaus van voor 2020, de wonderjaren van Trump voor de stijging van het reële beschikbare inkomen (na belasting) in de VS. Onze Knot van de ECB legde als kerstboodschap nog een schepje bovenop de snode plannen van Lagarde om de ECB de rente nog diverse keren met 0,5% te verhogen. Wij morons, zo lang als we thuis de gaskraan niet uitdraien, blijven ze de rente verhogen  Europa stort in, China lijdt onder corona en de dollar wordt sterker waardoor de winsten in dollars in het buitenland wegkwijnen.

Ik zie gelukkig ook wel wat gunstigere zaken. De inflatie daalt hard en dat gaat ervoor zorgen dat centrale banken hun te hoge voorspellingen voor inflatie moeten verlagen. Ondertussen zwakt de economische groei geleidelijk af en zien ze meer politieke druk komen om weer wat aardiger te worden (presidentverkiezingen 2024 in de VS bijvoorbeeld). In 2024 moet de rente van de centrale banken echt lager zijn, want anders zwaait er wat. En dat kan zonder gezichtsverlies, want de inflatie is lager dan voorspeld en de economische groei ook (want centrale banken mogen geen recessie voorspellen, dat is een self-fulfilling prophecy). 

Goldman Sachs ziet helemaal geen recessie in de VS. Dat is wel erg optimistisch, maar geeft wel aan dat er geen verschrikkelijke recessie aan hoeft te komen,, meer iets als 1990/1991. (Qua beurs is er overeenkomst: na een plotselinge val in 1987 kwam er een korte cyclus, die al brak in1990, nu dus onverwachte val 2020 met onverwacht korte opleving tot 2022/23)..Goldman Sachs stelt dat de arbeidsmarkt nu gunstiger is: de terugval komt vooral in vacatures en niet zo zeer in ontslagen. We hebben de fiscal cliff al gehad, er komt zelfs weer iets extra stimulering voor de groene golf. Zelfs in Europa. Groene energie is nu erg concurrerend met aardgas. Ook de monetaire klif lijkt snel voorbij. Nog maar even renteverhogen, dan pauzeren en verlagen. Dat is heel wat beter dan 2022. D.w.z. na 6-9 maanden ziet het monetaire plaatje er veel beter uit.  In China gaat het beter door minder corona en meer monetaire stimulering. In Europa gaat het beter dan verwacht omdat men minder gas verbruikt en het consumentenvertrouwen aan het herstellen is (van erbarmelijke niveaus).

En dan de winstverwachtingen. Die vallen gewoonlijk tegen. 5% voor een jaar is al beter dan normaal en voor een recessiejaar is een tegenvaller van 12-20% normaal. Iedereen roept dat de winsten gaan tegenvallen. Dat zit dus al behoorlijk in de prijzen. Het valt alleen tegen als we toch een vreselijke recessie krijgen of als er geen herstel komt in 2023. De winstverwachtingen voor de eerste drie kwartalen van 2023 staan erg onder druk, maar die voor het vierde kwartaal houden goed stand. Men ziet kennelijk economisch herstel na het derde kwartaal en dat zou goed kunnen. 

D.w.z. de pessimisten lijken nog even met hun nare narratief te scoren, maar in de tweede helft van 2023 gloort toch beslist hoop.


27 december 2022

enige gedachten volgens onze interpretatie van de lange golf (Kondratieff)

 Ons boek ging uit van zeer goede beurzen tot minstens 2018, of wat verder. Dat hoogtepunt lijkt  niet 2018 maar 2021 geworden.

Het optimisme van 2009 was gebaseerd op: 1. de verwachtingen waren te laag en zouden meevallen, 2. de verschuiving van de belangrijke machten in de samenleving gaf aan dat er een zeer gunstige beursperiode voor de hand lag en 3. het zat goed met technologische vooruitgang en inflatie.

Eind 2022 ligt een en ander minder gunstig. De verwachtingen zijn niet veel te laag gespannen (in 2009 kon je gemakkelijk aangeven (in ieder geval konden wij het) dat de financiële wereld echt niet zou vergaan en dat het monetair beleid ongekend ruim zou worden). Eind 2022 is er minder positiefs te verwachten van het monetaire beleid op lange termijn en is men wat positiever voor groei op lange termijn (ondanks Poetin). China kan zorgen voor tegenvallers, maar er lijkt nog geen erg over optimisme gaande. 

Analyse van de verschuiving van de machten werd in 2009 gecompliceerd door de opkomst van het verschijnsel individualisme (met bijgaand globalisering,/kosmopolitisch denken en met technologische vooruitgang). Nu is het meer een speciale opkomst van nationalisme. Van boze burgers die teleurgesteld zijn dat ze niet zo veel rijker werden dan hun ouders, die geen vooruitgang zien. Deze deplorables van Hillary Clinton geven de schuld aan immigranten,/ China (globalisering), een falende overheid (pandemie, te weinig betaalbare woningen, geld weggooien aan klimaatbeleid) en niet aan te hoge winstmarges. Ze verfoeien vakbonden en verhinderen daardoor dat de macht Employees snel machtiger wordt en ook aan betutteling door de overheid. Dat zou nu eigenlijk moeten gebeuren met bijbehorende loonprijsspiraal, maar dit wordt kennelijk nog even uitgesteld. De hoge winstmarges zullen daarom niet zo snel verdwijnen (dat gebeurde bij de vorige neergang in de Kondratieffolf na 1965 ook maar langzaam). De overheid wordt machtiger, het individualistisch denken zwakker. . Met mate allemaal, maar het veroorzaakt een noodgedwongen zwakker worden van de macht B (business, bedrijfsleven). En dat is slecht voor de reële trend van de beurs legden we uit. En onvermijdelijk ergens na 2018. (onvermijdelijk door de demografie van vergrijzing en het langzaam boos worden van andere groepen die vinden dat B moet inleveren. dat komt op de politieke agenda en dan gebeurt dat uiteindelijk ook.

Het derde punt is productiviteitsstijging. dat gaat volgens technologische vooruitgang en investeringen van de overheid in rendabele infrastructuur. Dat is nu gunstiger dan in 1965. Toen vielen de innovaties terug in tempo en de overheden investeerden minder (de scholen en de zwembaden zijn gebouwd, de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog was voltooid). Nu zijn er gigantische investeringen nodig voor defensie en het klimaat en die zijn door de enorme daling van de prijzen van zonne- en windenergie zeer rendabel geworden. Door de opkomst van internet is er een ongekend enorme groei aan opgedane kennis geweest en die gaat de komende decennia voor extra innovaties zorgen. Veel gunstiger dan in 1965. Een en ander is (nog steeds) zeer gunstig voor met name de technologiesector..

een en ander zal zorgen voor veel minder goede beurzen dan 2009/2021, maar in reële termen beteer dan 1965/1982. Voorlopig weinig structurele stijging van de reële koersen sinds 2021. En over enige jaren dreigt een grote ontsporing van de beurzen, de Chaotische Neergang. In 2009 gepland voor ongeveer 2024/2026, maar door een iets latere top in 2021 kan die Chaotische Neergang iets later komen (maar is wel degelijk al mogelijk vanaf 2024). China gaat waarschijnlijk fout, tegenvallers met het klimaat dreigen en er zijn vervelende verrassingen à la oorlog mogelijk. Stagflatie kan weer wortel schieten, al wordt de dreiging daarvan op korte termijn in mijn ogen overdreven.


22 december 2022

zijwaarts maar 2023 biedt kansen

 Er is een buitengewoon pessimisme onder de goeroes over wat 2023 zal brengen op de beurzen. dat is heel ongewoon voor het jaar voor de presidentverkiezingen in de VS. 

Het is niet zo vreemd echter, want men is vanwege goede redenen bang dat de recessie van 2023 niet voldoende is verdisconteerd (horror verhalen o.a. topgoeroe 2022 Wilson (Morgan Stanley) over winsten) en ook dat de FED woord gaat houden en een verstikkend beleid gaat voeren om de inflatie voldoende  te laten dalen. Bianco stelt dat de 2-jaar rente vroeger altijd boven de eindrente van de FED is gegaan (al lijkt dat deze keer niet te gebeuren): don't fight the FED.

De FED en ECB zijn te ver gegaan met hun negatieve guidance, behalve natuurlijk dat ze geen recessie voorspellen (dat mogen ze zo ongeveer niet, dat is self fulfilling prrohecy)  Ze zijn echter data dependent en ze zien de verslechtering van de economische groei en de daling van de inflatie (inclusief nieuwe FED--leading reeksen over huurherzieningen in de VS). Dat betekent dat de FED zich flink achter de oren gaat krabben na de grote neerwaartse herziening van de banengroeicijfers begin februari. Dat zal reden genoeg zijn om de FED-rente niet veel meer of zelfs helemaal niet meer te gaan verhogen.

Op korte termijn lijkt een en ander voldoende ernstig om de koersen wat te laten dalen. De FANG-aandelen inclusief TESLA zijn nog erg kwetsbaar. Er moeten nog heel wat neerwaartse winsttaxaties komen en de lange rente wil niet echt omlaag (men rekent iets meer op scenario dat FED gelijk krijgt). 

Op middellange termijn zal men gaan denken wat na de recessie in de VS gaat gebeuren. Is de daling van de inflatie voldoende voor herstel koopkracht? Komt er fiscale stimulering, zoals altijd en nu dringend gewenst is voor reparatie infrastructuur en klimaat investeringen?  Zakt de loonstijging weg, geen loonprijsspiraal (want er zijn te veel sectoren waar het structureel niet goed gaat)l? Vallen de winstmarges mee? Is het verhaal over technologische vooruitgang weer prachtig, zoals voor de hand ligt? 

Dat zal zorgen voor herstel van beurzen. Niet zo mooi als we gezien hebben van 2009-2021 (vanwege deglobalisatie en demografie structureel meer inflatie (= minder monetaire stimulering) en geen nog hogere winstmarges dan 2021), maar toch, omhoog. De kredietimpuls van China is positief en de FED gaat royaler worden (anders ontslag, want staatsschuld onbetaalbaar). De verwachtingen voor 2023 zijn laag gespannen en horen mee te vallen.


17 december 2022

guidance centrale banken op hol geslagen

 De beurzen hadden er afgelopen week eerst goed zin in vanwege meevallende inflatiecijfers in de VS. Maar toen kwamen de persconferenties van de FED en de ECB. Van himmelhochjauchzend tot zum Tode betrübt zouden onze oosterburen zeggen en dat vanwege de inflatievoorspellingen van de Bundesbank.

Bij de FED waren de beleggers ietwat ontdaan door de dots voor eind 2023: de leden van de FED zaten allemaal op 5,1%. Hoger dan de markt had in gesprijsd, vooral geen rentedalingen eind 2023 kwam onverwacht. Het was duidelijk dat Powell een te lief verhaal had verteld een paar weken terug. Dat moest recht gezet worden vonden de leden van de FED en daarom waren ze met Albanese meerderheid gaan zeggen dat de rente naar 5,1% zou gaan (markt 4,9%) en dan daar heel erg lang zou blijven (en niet in de tweede helft van 2023 iets omlaag zoals de markt nu eist).. Powell denkt nog steeds aan een soft landing of een recessie van het vederlichte soort, maar dat is hoogst waarschijnlijk ijdele hoop. De economische cijfers en vooral de softe surveys geven steeds duidelijker aan dat er een echte recessie aan komt.  Ik denk geen extreem zware, maar toch echt niet een vederlichte variant, zoals 1990-1991. De FED overschat de kracht van de economie denk ik en onderschat de kracht van de inflatiedaling (de enige reden waarom ik denk dat de recessie niet erg zwaar gaat worden in de VS).  Een behoorlijke schok voor mij was de neerwaartse herziening van de banengroei over het tweede kwartaal van 1,2 miljoen naar 10.000 (eigenlijk zoals het Household Survey al gezegd had). De arbeidsmarkt in de VS is kennelijk lang niet zo sterk als het toonaangevende Establishment Survey ons gemeld heeft in 2022 (zoals niet alleen ik al vreesde). Industriële productie is nu aan het dalen en de retail sales gaan in reële termen slecht (men geeft nominaal niet meer uit aan de kerst). Men wordt voorzichtiger, ziet de waarde van het huis dalen en men zit met een auto die niets meer waard is en waar men een hoge schuld op heeft. Consumenten en producenten worden voorzichtiger en gaan besparen (= bedrijven gaan meer mensen ontslaan). Bedrijven zitten met te veel voorraden en daarom gaat de inflatie hard dalen. Ik denk zelfs meer dan nu de consensus denkt (en dat is een omslag, tot voor kort dacht ik dat de inflatie minder hard zou dalen dan de consensus,). 

De (NY) FED heeft aangegeven enige tijd een reële FED rente van 1,6% te willen hebben op de core PCE, de kerninflatie van de uitgaven. Bij een recessie moet dat lager worden, als er maar uitzicht is op verdere daling van inflatie en die is er.  Na de recessie moeten we denk ik wennen aan positieve reële korte rente als normaal. 

Dat de FED moet gaan draaien (pivot) kan men zien aan de twee jaars rente die nu hoger is dan de FED rente. Het is zeer uitzonderlijk dat de FED in die situatie de rente verhoogt, men pauzeert dan normaal gesproken of gaat de rente verlagen. Nu zal men denk ik na februari de rente niet meer verhogen en in 2023 de rente wel degelijk gaan verlagen en in 2024 komt de normale korte rente dan snel in zicht (2,5%) ..

De markt was nog veel meer geschrokken van de ECB dan de FED. De ECB loopt weer eens achter bij de feiten (net als in 2008 toen men op de hoge olieprijzen de rente verder verhoogde om zo een dramatische recessie te creëren). Men ziet nu pas dat de inflatie nog een tijd te hoog blijft en daarom belooft Lagarde nog een reeks aan renteverhogingen. Ze is vast van plan veel verder te gaan als eindrente dan de markt nu dacht (3,25%).

De boosdoener is een nieuw geloof dat de inflatie zeer lang boven 4% zal blijven. Dat zijn nieuwe sterk verhoogde inflatievoorspellingen. Vooral de Duitse Bundesbank komt ineens meet zeer langdurige zeer hoge inflatievoorspellingen aan. Niet zo zeer gebaseerd op modellen maar op opinies zo zegt men. De ECB komt de ene keer met eigen inflatievoorspellingen en dan weer (zoals nu) met de gewogen gemiddelden van de individuele banken. Deze laatste zijn nu door het dolle heen en komen terwijl de infltie al daalt met torenhoge inflatievoorspellingen. 

De ECB zal snel terug moeten komen op die veel te hoge inflatievoorspellingen en een beetje meer naar Powell moeten luisteren (die een paar weken terug zei (tot grote blijdschap van de beurs) dat je de rente niet te veel moet verhogen, omdat je dan een recessie krijgt waarbij je de rente te veel naar je zin moet verlagen  De ECB moet nu snel in de stand van beperking schade gaan staan en de rente nauwelijks of niet gaan verhogen, anders moet de rente weer terug naar onder 0. Stop, we willen niet dat de ECB alle schuld van Italië etc. moet opkopen en dat Italië een enorm hoge Target 2 rente moet betalen..  

. 

11 december 2022

beurzen kwetsbaar nu optimisme over China en inflatie en FED algemeen is

 China liet een pivot zien met het beleid voor COVIS, al lopen officieus de besmettingen zo hard op dat toch weer nieuwe maatregelen dreigen. Maar alom zien we mondmaskers die afgezet worden. China gaat extra stimuleren, zowel monetair als fiscaal. De Chinese beurzen zijn daarop flink omhoog gestoven, overigens wel vanaf bedroevend lage niveaus.

In de VS is er veel meer vertrouwen gekomen in een dalende inflatie, zelfs al was de afzwakking van de stijging van de producentenprijzen iets minder dan verwacht. De aanbodschok is voorbij, men heeft weer te veel goederen in voorraad. Alom ziet men een eind aan de verhogingen van de FED-rente komen, al ziet men in 2023 nog geen daling. Tenzij de recessie niet zo licht is als nu verwacht, dan wel natuurlijk.

Er is nu even een beetje te veel geloof in Goldilocks, dat de FED net op tijd ophoudt et renteverhogingen en de recessie kort en vederlicht zal zijn. Geen flinke deuk in de winstmarges. Koopkrachtherstel door aanhoudende loonsverhogingen en sel dalende inflatie. Het consumentenvertrouwen lijkt zijn dieptepunt gezet te hebben. Powell is nog niet lief, want belooft de rente lang hoog te houden, maar ook dat de renteverhogingen kleiner worden. Te veel aandacht voor geen rentedaling in 2023 zal niet goed vallen op de beurzen.

De ECB heeft de smaak te pakken van verkrappen. De banken moeten flink wat TLTRO deposito's gaan terugbetalen ($ 800 miljard in vorige maand en komende maand samen, waarvan 447 miljard op 21 december). De ECB blijft langer verhogen dan de FED denkt men met als gevolg een sterke euro. 

De olieprijs heeft nog steeds zwaar te lijden onder de zwakke groei van China inclusief teleurstellende export en ook de dappere aardgasbesparingen van van de kou vernikkelende Europese burgers (aardgasverbruik Nederland 7% lager dan normaal bij veel koudere temperaturen dan normaal). De afgelopen relatief warme maanden was aardgasverbruik een kwart minder in Nederland en Duitsland. Niuewe LNG terminal in Noord- Duitsland volgende maand. Allemaal geen goed nieuws voor Poetin,  die machteloos heel wat ongetrainde soldaatjes laat afslachten bij Bachmoet.  

Technische analyse laat donkere wolken zien. De hobbel van het 40 weeks gemiddelde is niet overtuigend genomen en de VIX was onder de 20 gekomen. En heel dit jaar was het dan verstandig voorzichtiger met aandelen te worden en pas terug te komen als de VIX weer boven 30 stond. Lagere toppen. een en al wijst op doorgaande beweging in een brede horizontale band, net als eind jaren 40.. helaas zitten we nu wel boven in die band. Om daar uit te komen moet er nieuw goed nieuws komen. Dat kan, maar een beetje meer geduld met wachten op dat goede nieuws lijkt meer voor de hand te liggen. 

Een enorme daling zou me verbazen, de twee grote bossdoeners zijn nu minder krachtig: de inflatie is nog te hoog maar daalt flink en het fiscal cliff, de vergeleken met het vorige jaar van een klif gevallen extra fiscale stimulering is al een behoorlijke tijd voorbij in o.a. de VS inclusief de ongelooflijke val van het consumentenvertrouwen.

Het gaat nog goed met de arbeidsmarkten, al zijn de cijfers in de VS minder dan gebruikelijk te vertrouwen (ongebruikelijk lage respons op het Establishment Survey van de banengroei in de VS, wat wijst op meer "death" dan normaal van bedrijven, nog niet in de cijfers zittend).

4 december 2022

moeten we wel zo blij zijn met de laatste uitspraken van Powell en is de banengroei in de VS wel zo goed

 De koersen gingen deze week omhoog op de uitlatingen van Powell. Hij leek eigenlijk niets nieuws te zeggen. de FED zou de rente in minder grote stappen gaan verhogen. dat stond al in de notulen van de FED. Maar de FED-vorsers vonden toch nog wat om blij te worden: Powell zei dat de FED zou proberen het monetair beleid niet nodeloos te streng te maken. Not to overtighten. Bij de persconferentie op de toelichting van het laatste rentebesluit van de FED riep Powell nog dat hij niet bang was om voor een veel te streng monetair beleid te gaan. Nu dus niet meer. De bulls zeggen dat dit komt odat hij het licht heeft gezien, dat de inflatie veel gaat dalen (Powell zei dat de huurstijgingen maar langzaam de lagere nieuwe lease prijzen doorgeven en dat hij dus echt wel ziet dat de huurstijgingen minder gaan worden). De beren zeggen dat hij nu ziet dat de economie in een veel te grote recessie aan het komen is. 

Ik denk dat het een beetje van allebei is. De economische afzwakking wordt steeds duidelijker en de daling van de inflatie vanaf top ook, vooral de goedereninflatie. De consument wil alleen maar goedkopere goederen kopen.  Powell gaf aan dat als je de rente te veel verhoogt de recessie te erg wordt en de FED dan de rente veel moet verlagen. De FED moet de rente langere tijd behoorlijk hoog houden en moet daaro oppassen de rente te veel te verhogen. De markt prijsde meteen een wat lagere piekrente van de FED in. De FED hoopt nog steeds op een soft landing of maar een zwakke recessie. Het gevaar zit hem m.i. vooral in dat de recessie/ groeiafzwakking te lang gaat duren. 

De groei van de werkgelegenheid volgens het Establishment Survey was vorige maand onverwacht sterk en de schrik sloeg weer om het hart van de beleggers, vooral de obligatiebeleggers. Niet erg, niet lang, want aanvullende analyses gaven aan dat de groei van de werkgelegenheid volgens het Establishment Survey toch niet zo degelijk was. Het ADP rapport had eerder vorige week al laten zien dat de (vele miljoenen) bij ADP geregistreerde banen niet erg toenamen en in de industrie zelfs flink daalden. Het andere belangrijke arbeidsmarktrapport, het veel kleinere Household Survey, waarmee de werkloosheid wordt geschat, geeft al enige maanden een krimp van de werkgelegenheid aan, geen groei sinds maart. Het verschil met het veel grotere Establishment Survey is ongekend groot geworden. Het is niet duidelijk hoe dat komt. Sommigen zeggen dat het komt door meer dubbele banen en minder voltijdsbanen bij het Establishment Survey, de mesten geven het birth/ death model van het Establishment Survey de schuld. Dat model maakt en schatting van hoeveel werkgelegenheid er ontstaat doordat nieuwe bedrijven zijn opgericht en wat verloren gaat door sluitingen. Meestal is dat model behoorlijk goed, maar bij omslagen in de conjunctuur pikt het Household Survey dat meestal iets eerder op. Herzieningen van de cijfers zouden daarom behoorlijk neerwaarts kunnen worden voor het Establishment Survey, omdat het de uitzondering is geworden en niet in lijn is met de andere rapporten over de arbeidsmarkt. (De Amerikaanse statistieken worden heel ijverig, heel vaak bijgesteld, herzien in de maanden en kwartalen erna).

De stemming op de beurzen is weer opperbest, de VIX weer onder 20. dat noopt tot enige voorzichtigheid. Overigens kan er net als in maart nog wel een herstel komen tot 3% boven het 40 weeks gemiddelde van de S&P500. 

27 november 2022

toenemende hoop op slechts lichte recessie in de VS of zelfs helemaal geen

 De S&P500 is op gebotst tegen de neergaande zware trendlijn en het veertig weeks gemiddelde. Het afgelopen jaar zijn we dan een beetje gewend geraakt dat de beurzen weer terug moeten. Het is overbought, al zijn de meeste mensen erg voorzichtig. 

De laatste tijd valt het economische nieuws eigenlijk best wel mee. de inflatie begint eindelijk duidelijk te dalen, met de olieprijs voorop en het consumentenvertrouwen lijkt te bodemen. De FED gaat de rente in kleinere stappen verhogen. Goldman Sachs ziet weer kansen dat er geen recessie komt. En dan komt er minder druk op de winsten en winstmarges dan nu gedacht.

Een recessie in met name de VS is echter nog steeds ongebruikelijk waarschijnlijk. De rentecurve geeft aan dat er rond mei een recessie moet beginnen in de VS, nieuwe orders signaleren een recessie vanaf maart en de vastgoedmarkt ook.  

Deze keer hoor je niet dat het deze keer anders is en dat de omgekeerde rentecurve geen recessie zou voorspellen. Ongebruikelijk veel mensen voorspellen nu een recessie. Een omgekeerde rentecurve geeft aan dat beleggers vinden dat e FED de korte rente veel aan het verhogen is. Kredietgroei wordt ernstig afgeremd door een omgekeerde rentecurve, al lijkt dat deze keer erg mee te vallen. Banken hebben nog steeds erg veel reserves en het aantal faillissementen gaat weliswaar flink stijgen, maar verwachting slechts naar de voor corona normale niveaus.  De omgekeerde rentecurve geeft daarom deze keer een minder betrouwbaar signaal. e sterke bedrijven kunnen gewoon doorgaan met investeren (en aandelen terugkopen).

De huizenmarkt zit in vele landen in ernstige problemen, niet allen in de VS. De vastgoedmarkt in de VS is echter minder belangrijk als deel van het BNP dan vroeger. De problemen op de huizenmarkt lijken de groei niet zo veel meer dan 1-2% af te remmen. De plotseling gestegen hypotheekrente zorgt wel voor minder verhuizingen en natuurlijk ook voor een enorme deuk in de consumptie uit overwaarde huis (MEW, mortgage equity withdrawal).

De arbeidsmarkt is ongebruikelijk sterk voor een periode met lage groei. Bedrijven zijn daarom al een tijdje bezig met het zuiniger omspringen met van alles en nog wat en dat zorgt voor minder dan verwachte daling van de winstmarges (althans, nu nog minder dan verwacht). Het is de vraag of de werkloosheid met meer dan 0,5% van de beroepsbevolking gaat stijgen (en dat houdt men als belangrijkste norm aan voor het indelen van tijden als recessietijden)

geldgroei gemeten via M2 is voor het eerst na de Tweede Wereldoorlog negatief voor een kalenderjaar. Dat zet een rem op de inflatie en de FED weet dat, houdt de geldgroei nauwgezet bij. De inflatie liep uit de hand door de enorme geldgroei vanwege monetaire en fiscale stimulering. In eerste instantie gebeurde er niets met de inflatie, omdat iedereen door corona heel veel geld uit voorzorg wilde aanhouden. Maar toen de zorgen over corona afnamen was er ineens veel te veel geld. Dat geld kon nog steeds moeilijk aan bepaalde diensten worden uitgegeven en daarom kocht men spulletjes, goederen. Het bedrijfsleven had door corona juist de voorraden enorm terug gebracht door zorgen over corona en die plotselinge vraag kon men niet aan, met als gevolg een aanbodschok. En uit de hand lopende inflatie. Onverwachts voor bijna iedereen, ook al kunnen we het nu goed verklaren. Die aanbodschok is nu voorbij, de enorme stimuleringen ook en daarom is de inflatie nu in een vrije val gekomen. De methode van meten huurstijging houdt de val nu nog wat tegen, maar zal daardoor ook in 2024 zorgen voor lagere inflatie. Dit zal zorgen voor een meevallend koopkrachtherstel.

Op het ogenblik is er misschien iets te veel optimisme over minder kans op een recessie in 2023 en kansen op snel lagere rente , maar de verwachtingen van de markten zijn niet erg overspannen. Er wordt een uitzonderlijk zwak herstel verwacht uit de recessie van 2023 en dat zou raar zijn in een president verkiezingsjaar war de Amerikaanse overheid altijd met geld strooit. De sterk dalende inflatie kan tot meer rentedaling leiden dan verwacht wordt in 2024 en ook tot tot minder renteverhogingen in 2023.. 

Op korte termijn is er wel het risico dat er onvoldoende rekening gehouden wordt met winstdalingen. Markten zijn heel erg slecht in het verdisconteren van winstdalingen (en grote winststijgingen). Alles is gebaseerd op 2 tot 10% winstgroei. Als het minder is, dan valt het tegen. 

20 november 2022

tevreden met herstel beurs sinds oktober

 Beurzen hebben een mooie draai gemaakt sinds de dieptepunten van oktober. 20% vaak, iets om tevreden te zijn. De inflatiecijfers bevestigden dat de inflatie gepiekt heeft in de VS (en diverse andere landen). Het weer wat oplopen van de inflatieverwachtingen boog weer om in een nieuwe, bescheiden, daling van de inflatieverwachtingen. Het economisch nieuws was best redelijk, meevallend zelfs. Maar de leading indicators en de yield curve geven aan dat niet alleen in Europa, maar ook in de VS vrijwel zeker een recessie in aantocht is. Bear markten stoppen zelden voordat de recessie begint, vaak ongeveer voordat de recessie binnen vier maanden is afgelopen. Maar we hebben nog minstens zes maanden recessie voor de boeg. In 2022 brak het koersherstel steeds af als 61,8% van de vorige daling hersteld was. Dat is nu ook het geval. Even afgezien van een beperkte kerstrally ziet het er naar uit dat precies als rond 1948, de cyclus die het meest lijkt op de huidige, we nog een maand of zes tot negen door ploeteren moeten meemaken voordat de echte stijging komt. Er lijkt geen vreselijke bear markt te komen, maar veel opwaartse kansen zie ik voorlopig nog niet. De huidige rally wordt onvoorstelbaar weinig vertrouwd, er is nog oeverloos pessimisme onder de goeroes, maar beurzen bewegen lang niet altijd contrair aan wat goeroes aan onzin weten uit te kramen. 

Ik hoor vaak dat de echte daling pas komt als de FED draait (na de pivot). Maar deze keer zitten we al een jaar in een bear markt, bij de vorige pivots moest de bear markt nog beginnen. Dat argument van zoek dekking na de pivot vind ik niet zo sterk. Inflatie is nu het probleem en dat wordt ingeruild voor problemen met de groei, ongeveer rond januari. Dat is niet goed voor beurzen totdat duidelijk begint te worden dat de recessie over enige tijd (zeg vier maanden) voorbij zal zijn. Idem voor de inverse yield curve: normaal is dat de koersen dan nog enige tijd doorstijgen, maar nu zitten we al een jaar in een dalende markt. Overigens is het sinds maart meer een zijwaartse markt. We bewegen in een rane die langzaam iets lager wordt, maar niet veel. We lijken nu aan de bovenkant van de range te zitten. Als beurzen aan de bovenkant uitbreken, dan moet ik goed gaan nadenken of ik het niet fout heb en dat beurzen kunnen stijgen onder een verpletterende daling van de inflatie terwijl de economie haast geen krimp geeft. Maar hoogstwaarschijnlijk krijgen we wel krimp. In de VS vermoedelijk geen grote. d.w.z. nog wat maanden doormodderen met de huidge aandelenmarkten denk ik (geen garantie uiteraard)