25 augustus 2011

ASR recessiewatch in VS



De mening van ASR (Absolute Strategy Research): hoe te beoordelen of we in een groeipauze zitten zoals in 1966,1978/9,1995, rond 2003 en 2006 of in een recessie zoals 2008, 2001, 1990, 1980/2.
Alleen de VIX wijst volgens hen op een recessie. De indicatoren geven een doorgaand herstel of een groeipauze aan. Vooralsnog ben ik het met ASR eens.

Fins onderpand veroorzaak credit event voor Griekse leningen?!



op het blog FT Alphaville wordt druk gediscussieerd of het verlenen van onderpand voor Griekse leningen aan Finland een credit event is: een gebeurtenis waarbij de CDS verzekeringen in werking gezet worden.
In sommige leningcontracten staat dat geen enkele crediteur voor mag gaan op o.a. enkele in het VK genoteerde Griekse staatsleningen. Ook Finland dus niet. Daarom heeft Duitsland ingegrepen dat de Finse deal van de baan moet zijn (vooraal ook omdat elk land dan zo iets wil, niet alleen Nederland en Oostenrijk).
IMF leningen gaan ook voor,dus men kan zich afvragen of er nu al zonder het Finse akkefietje er al een credit event is voor Griekse leningen.

Dat verklaart voor een goed deel waarom de rente op Griekse leningen de laatste dagen opnieuw veel aan het oplopen is, vooral ook de korte looptijden.

BCA positief op Chinese A aandelen


BCA: voor de vierde keer in 15 jaar zijn Chinese aandelen 2 sigma goedkoop versus trend.

Men is niet zo positief voor de B aandelen, men is ook bang voor exporttegenvallers.

Men is ook positief op A aandelen omdat de correlatie met andere aandelen in de wereld en de bèta laag is (=Chinese aandelen kunnen op eigen kracht stijgen, daar heeft men niet, zoals in Europa, Amerika voor nodig)

credit spreads zeggen dat aandelenbeurs het nog moeilijk krijgt


Het plaatje van Bianco laat zien dat de credit spreads te veel gestegen zijn om nu al te kunnen hopen op een echt herstel van de aandelenkoersen. Gezien de val van de koersen en dat er geen recessie in de VS komt (geen garantie) en dat er uiteindelijk wel een politieke oplossing komt voor de eurobonds (geen garantie dat dit erg snel gebeurt) horen de koersen overigens wel op te krabbelen.
De credit spreads waren net als bij de kredietcrisis leidend voor het lot van aandelen. De stijging van de credit spreads is (voor goede redenen) nu niet zo ernstig als in 2010, maar het is een van de belangrijkste redenen voor mij om nog niet meteen heel bullish te zijn op aandelen.
Ik denk overigens wel dat het risico van aandelen nu asymmetrisch de goede kant op is: veel minder downside dan upside.

paniek 2011 lijkt op 1998 (2)


Het neerwaartse koersmomentum is nu in 2011 vergelijkbaar met dat in 1998. Daarom is nu een relief rally mogelijk. Een nieuwe beperkte koersval is nog steeds mogelijk nu de politici zo hun best doen de koersen omlaag te krijgen.
In de grafiek staan de standen van de S&P500 in 2011 en 1998 en het koersmomentum. Voor het koersmomentum heb ik de stand van de S&P gedeeld door het tienweeks gemiddelde genomen. Het komt niet vaak voor dat de koersen 8% onder het tienweeks gemiddelde komen en 15% is helemaal veel, al kan het nog erger zoals we in de kredietcrisis zagen.

update vierjaarscyclus


De grote val van de koersen in de afgelopen maand schopt het normale patroon van de vierjaarscyclus wat door elkaar.
De banden waarbinnen de koersen in de FG fase bewegen horen niet zo groot te zijn. Maar omdat de Great Moderation voorbij is en de economische cycli nu volatieler zijn is het niet zo merkwaardig dat de banden ruimer zijn dan rond 2006. De banden van 1995-2003 waren ook bijzonder ruim, ongeveer even ruim als in de grafiek ingetekend. Het voelt niet als normaal wat er nu gebeurde, maar de terugval in 2006 vanwege de beëindiging en terugdraaiing van kwantitatieve verruiming in Japan voelde ook slecht aan. Maar als de daling doorzet in september dan kan ik niet meer volhouden dat we van de bovenkant van de range in februari naar de onderkant zijn gegaan. Dan is er iets ergers aan de hand (een recessie in de VS).
Vooralsnog wil ik nog even aanzien of de banden houden, al houd ik het goed voor mogelijk dat na de huidige relief rally een nieuwe terugval naar de band plaats vindt. Politici doen hiervoor hun best (zie de eisen van Finland en de hersenloze bezuinigingen in de VS) maar de economie trekt gewoon weer wat aan in de VS onder aanvoering van de autoverkopen/transportorders. Net zoals men de gevolgen van de krimp van 3% van de economie in Japan in de eerste helft van 2011 onderschatte,zo onderschat men nu de positieve gevolgen van een herstel van de groei in Japan richting 6% in dit kwartaal (1,5% niet geannualiseerd).

24 augustus 2011

Dividendrendement veel hoger dan rente: Europese aandelen +10% in komend half jaar


Bovenstaand plaatje laat het verschil zien van het dividend op Europese aandelen en de tienjaars rente in Duitsland. Sinds de kredietcrisis loopt dit 6 maanden vooruit op de stijging van FT Europe. Nu zou dat een stijging van ruim 10% in het komend half jaar betekenen (het dividendrendement is ongeveer 4,4% en de rente 2,1%).
Aandelen zijn gewoon te goedkoop geworden.
Als je de nog niet naar beneden aangepaste winstschattingen voor de BRIC's gelooft, koop je ze op 7,4 keer de verwachte winst van 2012. BRIC's zijn daarmee nog goedkoper dan Europese aandelen.
Het plaatje laat ook zien dat de stijging misschien pas over een maand begint, in plaats van nu, vooruitlopend op de peptalk van Bernanke over drie dagen.

23 augustus 2011

goud ETF nu het grootste, groter dan SPDR


Door de waardestijging van goud en de daling van de S&P is de Spider niet langer de grootste ETF maar GLD, goud.
Dat is een teken dat goud een bubbelwaardering aan het krijgen is.
het plaatje is van Bianco.

Marc Andreessen: software slokt de wereld op


De foto hierboven is van een triomfantelijk kijkende Marc Andreessen (40 jaar en al een hele ondernemerscarrière achter de rug). En waarom ook niet. Hij heeft een topbaan bij HP en zijn venture capital fonds staat bol van de winnaars. Hij is denk ik miljardair (ik kon zijn vermogen nu niet vinden, maar in 2004 was het al $250 miljoen). Hij werd rijk als baas van Netscape, een van de spectaculairste beursgangen ooit. Zijn huidige venture capital fonds heeft/had belangen in o.a. Facebook, Linkedin,Zynga, Groupon,Skype, Twitter.

Volgens Andreessen is er nu helemaal geen techbubbel, zoals de waarderingen van Facebook en de andere van zijn beleggingen lijken aan te geven. Tech aandelen zijn bijna nooit zo goedkoop geweest en de winsten groeien stevig. Apple heeft een PE van slechts 15 en dat bij zo'n hoge winstmarge en groeiende omzetten (maar Apple is nu wel het aandeel met de hoogste marktkapitalisatie in de VS, wat meestaal een voorteken was van komende underperformance. De laatste dagen kreeg het bericht dat Apple meer waard was dan alle banken in de Europese index veel publiciteit).

Tech aandelen bieden veel kansen. De bedrijfsstrategie is wel erg aan het veranderen. Daardoor is hij optimistisch voor de economische groei in de VS in de komende jaren. Er komen/zijn veel tech bedrijven met hoge marge, hoge groei en marktaandelen die goed te verdedigen zijn. Op software gebaseerde ondernemingen zullen een heel groot deel van de economie gaan beslaan. Dat is een proces met veel creatieve vernietiging à la Schumpeter. We zitten pas midden in de [ICT]revolutie. Nu zijn er 2 miljard internetgebruikers in de wereld tegen 50 miljoen toen hij bij Netscape werkte (een dikke tien jaar geleden). Men kan nu on line wereldwijd diensten en producten leveren met totaal andere businessmodellen.
Zijn partner Horowitz richtte Loudcloud op toen een cloud internet dienst nog $150.000 per maand kostte, terwijl Amazon zo iets nu voor $1500 kan doen.
De nieuwe software ondernemingen slokken zo hun oude concurrenten in een oogwenk op . Amazon is nu een softwarebedrijf dat de boekenmarkt beheerst, Apple heeft de muziekmarkt veroverd etc. Videogames heersen op de speelgoedmarkt (Zynga). Disney moest Pixar kopen om nog mee te tellen. De fotomarkt is veroverd door mobieltjes en bedrijven als Flickr. Skype verovert de telecommunicatiemarkt. Auto kapot, dat betekent straks dat de juiste softwareleveraar aan de slag moet. Linkedin wordt de grootste personeelsbemiddelingsorganisatie. Overal zie je revoluties in bedrijfstakken, zoals in de financiële sector met Paypal, Square (betalen via mobieltje). Defensie is ook al helemaal een software business. Gezondheidszorg en onderwijs zullen spoedig volgen.

Kortom, al dat pessimisme dat er geen innovaties meer komen die de productiviteitsstijging kunnen opkrikken vanwege de nasleep van de kredietcrisis lijken meer dan een tikje te pessimistisch.

bron: Why Software Is Eating The World in de Wall Street Journal

22 augustus 2011

Redding vanuit Jackson Hole of nieuwe golf van wantrouwen


Over vier dagen begint de Jackson Hole conferentie van centrale bankiers in Jackson Hole. Dit was vorig jaar het sein voor hervatting van de bull markt (zoals ik toen aangaf in een post) en ook twee jaar geleden bracht het de markten flink in beweging.
Nu wordt meer dan ooit de hoop op een goed werkende peptalk van Bernanke in Jackson Hole gesteld.
Steeds meer mensen worden nu benauwd dat de markt zeer teleurgesteld zal zijn, zoals het altijd pessimistische zerohedge blog (http://www.zerohedge.com/news/bofa-warns-upcoming-desperate-measures-authorities-will-result-another-2008-market-collapse) dat Bank of America's en Citibank's angsten nog ens wat aandikt. Er is volgens BofA $500 miljard aan QE3 ingeprijsd. Men zal zo'n daad van de FED uitleggen als een wanhoopsdaad en daarom moet er een val van de aandelenkoersen komen als in 2008.Er komt volgens Ethan Harris een nieuwe golf van paniekverkopen van gesecuritiseerde beleggingen. Er komt een nieuwe ronde "twist"aankopen in de markt (=omruil van korte obligaties door lange obligaties), iets dat bij QE2 ook niet werkte. QE3 gaat niet werken omdat niemand de extra liquiditeit wil gebruiken, zie de dalen hypotheekherfinancieringen terwijl de hypotheekrente record laag is, zo stelt BofA.

Zulke angsten zijn overigens nu wel nodig om uit te kunnen leggen waarom de aandelenbeurs nog veel verder moet vallen, nu een kleine recessie al is ingeprijsd (en men in de VS kennelijk niet zó wakker ligt van de problemen in Europa).

Meer logisch lijkt de gedachte dat de markt deze keer niet zo onder de indruk zal zijn van de speech van Bernanke, omdat men niet gelooft dat ja/nee QE3 veel goeds of kwaads gaat betekenen voor aandelen.(Barron’s – A New QE? Markets Might Yawn
).

Ondertussen zeggen spreekbuizen van de FED als Hilsenrath in de Wall Street Journal dat Bernanke flink aan het zweten is wat hij moet gaan zeggen om de markten te kalmeren.
Ik denk dat de beurswijsheid "never fight the Fed" nog steeds opgaat: een nieuwe koper van beleggingen tegen elke prijs is bullish voor aandelenbeurzen. Operatie Twist wordt vermoedelijk aangekondigd. Voorlopig blijft de FED de meest winstgevende onderneming in de wereld. QE3 is gebeurd tegen veel lagere obligatiekoersen en de rente die men vangt is veel hoger dan de korte rente waarmee men de aankopen financiert. Als de FED beursgenoteerd was, dan was de koers dit jaar wellicht meer gestegen dan QE2. De te hoge schuld van de Amerikaanse overheid is hierdoor beter houdbaar.

21 augustus 2011

De paniek van 2011 (2)

Na me twee weken onttrokken te hebben aan de paniek op de beurzen is het weer tijd om met een frisse blik tegen de paniek van 2011 aan te kijken.
De paniek is wat groter geworden dan ik dacht. In de ontwerpfase van de verliescyclus voor Europese staatsleningencrisis (zie post hierover)is de volatiliteit enorm en krijg je meestal aan het eind van de fase de bodem in de markt. In het zomerreces kun je niet verwachten dat men in de gunstige vijfde fase, de implementatiefase, terechtkomt zoals al eerder gesteld.
De noodzaak voor Sarkozy om een Europees uitgifteluik in het zomerreces er door te drukken is minder geworden doordat Frankrijk AAA mag blijven zonder vooruitzicht op snelle downgrade door S&P (de complottheorie stelt dat aan de mensen van S&P is duidelijk gemaakt dat een downgrade een soort ongelukje kan uitlokken net als bij de Rainbow Warrior in Nieuw Zeeland waarbij Frankrijk de GreenPeace opstandelingen hardhandig een lesje leerde dat je niet zo maar ongestraft maar met dodelijke gevolgen te veel tegen de belangen van Frankrijk in kunt gaan).

De paniek kun je goed zien aan de explosie van de volatiliteit zoals de VIX aangeeft en de enorme stijging van de goudprijs in combinatie met een voor de dekkingsgraad van vele pensioenfondsen herstelplan ruïnerende ineenzijging van de rente. Vooral ook de sinds juli ongelooflijke stijging van M1 en M2 in o.a. de VS is een teken van paniekerende mensen die zo veel mogelijk deposito's bij de banken aan het plaatsen zijn (daarmee wel hun grote fundingproblemen oplossend). Het Amerikaanse publiek is plotseling op behoorlijke schaal beleggingsfondsen in aandelen aan het verkopen, maar het aantal bulls is nog steeds erg hoog voor een echte paniek zoals die van 2011.

De FED beloofde zowaar de rente de komende twee jaar niet te verhogen en volgende week zal Bernanke op het congres van de centrale bankiers in Jackson Hole net als vorig jaar proberen de magische bezweringen uit te spreken om de aandelenmarkt weer op te pompen. Deze keer zal hij QE3 met nieuwe toverkracht moeten aanvullen, bijvoorbeeld door net als de Bank of Japan te beloven gewoon een beetje aandelen te gaan kopen, vooral die met een vrij zeker hoog dividendrendement.

Het economische nieuws was per saldo nogal tegenvallend, vooral de groei in Europa in het tweede kwartaal viel tegen en ook de Phillyfed geeft aan dat de ISM onder 48 komt. De huizenmarkt in de VS valt nog steeds tegen, al gaat nu de record lage hypotheekrente helpen, herfinanciering tegen deze rente leidt tot een onverwachte semi permanente meevaller voor veel gezinnen. De inflatie was te hoog in de VS, maar dat hield de daling van de impliciete inflatieverwachtingen natuurlijk niet tegen.

Men is bang voor stagflatie (maar dan ben je wel een sukkel als je obligaties koopt), grootscheepse verkoop van Chinezen van hun obligaties en vooral van een nieuwe bankencrisis in Europa (die ineens bijna weg is als er Europese staatsleningen worden uitgegeven). Het sombere verhaal van Morgan Stanley over de groei in de VS ging erin als koek.

De groeiverwachtingen in Europa en de VS zijn de afgelopen twee weken spectaculair gedaald (optimisme voor Duitsland en Frankrijk verdampte)en dit gaat de winstverwachtingen nu de komende weken ook flink raken (bij de huidige groeiverwachtingen hoort geen winststijging meer in 2012, bij een recessie zijn de winstschattingen voor 2012 20-40% te hoog).
Als deze groeiverwachtingen uitkomen kan elke republikein, zelfs Donald Duck de presidentsverkiezing winnen in 2012.

Is er nog hoop voor Obama? Hij zou nu grote infrastructuurinvesteringen door moeten drukken in plaats van extra bezuinigingen. Dat gaat niet lukken, maar als hij dit de inzet maakt van de verkiezingen, dan heeft hij een kans. De economische groei kan na de enorme bijstellingen van de groei vanwege de plotseling aanzwellende groei van de besparingen vrij snel weer herstellen. De consumptiekracht neemt toe door de fors dalende grondstoffenprijzen en de komende daling van de besparingen na de schok, die niet lang hoeft te duren. Bedrijven hoeven niet veel mensen te ontslaan, dat hebben ze al gedaan en ze hebben te voorzichtig mensen aangenomen. Ze hebben een overvloed aan cash en bij de huidige lage rente is er weinig reden het reeds veel te voorzichtige investeringstempo naar beneden te schroeven. De winstmarges zijn hoog en men weet dat je door moet investeren in recessies als je dat kunt (vooral als de concurrentie het niet kan/durft). De huizenmarkt kan niet veel omlaag en koop van een huis is aantrekkelijk bij de behoorlijke, versnellende huurstijgingen en lage hypotheekrente. Het moet dan wel snel duidelijk worden dat het bedrijfsleven maar weinig mensen hoeft te ontslaan. De American dream is niet helemaal een nachtmerrie geworden, men wil echt nog steeds in een auto rijden en de te lage autoverkopen van het tweede kwartaal kunnen moeilijk veel lager worden (de autoverkopen gaan flink stijgen, vooral als aankoop nog een of twee kwartalen wordt uitgesteld). D.w.z. verdere groeiterugval is wel mogelijk, maar kan moeilijk groot en langdurig worden zo lang de Tea Party het nog niet voor het zeggen heeft.

Is er nog hoop voor de beurs? Aandelen zijn goedkoop en het dividendrendement van kwaliteitsfondsen is veel hoger geworden dan de rente. Men kan vooruit gaan lopen op de komst van een Europees uitgiftesysteem voor staatsleningen. Men kan verrast worden door meevallende groeicijfers, nu de verwachtingen zijn afgekomen (maar dan moet de paniek wel minderen). De winstcijfers kunnen meevallen, omdat winstmarges hoog zijn en te voorzichtig is geïnvesteerd en de groei in de opkomende markten gewoon doorzet (misschien maar 5% groei in plaats van 6%).

Terug uit Portugal

Na een last minute booking op Faro ben ik weer terug in Nederland.
De chartervlucht was van decennia geleden: er werd geklapt bij het veilig opstijgen. We kwamen met nogal een klap op de grond aan in Faro, maar het klapvee was in opperbeste vakantiestemming en na een klein geroezemoes volgde toch weer het opgeluchte geklap uit dankbaarheid voor het veilig aan de grond zetten van het toestel, dat is tenslotte niet elke piloot daar gelukt. Op de grond werd het charterpubliek kundig in drommen naar de bussen gedreven die de meute naar hun kampementen bracht, terwijl wij de bus naar Faro namen.
Bij de terugvlucht konden we constateren dat het hoofddoel bij de meesten was gelukt: de taktiek van de verschroeide aarde op de stranden had dankzij elke dag volledige medewerking van de koperen ploert het gewenste bruinresultaat opgeleverd. Bijna elke dag ongeveer 35 graden in Zuid Portugal (in Porto was het maar 20-25 graden), wel een totaal andere ervaring dan de Nederlandse kwakkelzomer.
De Portugezen nemen hun economische verlies met berusting en veel geduld, maar ze hebben zich niet hun vakantie laten ontnemen: bijna overal was het stampvol, ook op typisch Portugese vakantieoorden zoals Vila Real de Saõ Antonio en de stranden van Faro.
De horecaprijzen zijn nog vergelijkbaar met de prijzen in Nederland uit de goede oude tijd toen de euro nog niet was ingevoerd. Dat hield de consumptie van de vinho verde en de lekkere vissen/ schelpdieren niet tegen.

8 augustus 2011

Matejka: aandelen goedkoop en winstmarge stijgt als BNP VS > 1% groeit


Matejka van JP Morgan maakte redelijk overtuigend de case dat aandelen erg goedkoop zijn. In Europa staat bij de sterk verlaagde groeivoorspellingen de verwachte koerswinstverhouding op 8,5.
Je hebt helemaal niet veel BNP groei nodig om redelijke winstgroei te krijgen, als de arbeidskosten per eenheid product maar minder dan 2% per jaar stijgen. Dat is nu het geval en dat zal nog wel even zo blijven.
De tabel gaat over de macro winsten in de VS, terwijl de buitenlandse winstgroei nog beter is.
Kortom, de beurzen prijzen nu een groei van minder dan 1% in en dat is te laag. Aandelen zijn te goedkoop geworden, want er komt voorlopig nog geen recessie (niet in 2011 en 2012 zo denk ik). Men verkijkt zich erop dat de winstgroei zo veel beter is dan de economische en politieke malaise in het Westen aangeven.

Ik ga nu naar Portugal en blijf nog anderhalve week weg (=geen of weinig nieuwe blogposten).

BCA rente en schuld/BNP niet erg met elkaar gecorreleerd


BCA vindt dat men zich te bezorgd maakt over de staatsschulden. Het bovenstaande plaatje laat zien dat het verband tussen schuld/BNP en rente verrassend zwak is. Soms is dat omdat de netto schuld veel lager is (negatief bij Singapore bijvoorbeeld).
In de landen die meer sparen is de rente meestal lager en als je een overschot op de lopende rekening hebt dan is je rente ook veel lager.
BCA is daarom een fan van België, dat tegenwoordig dezelfde rating heeft als de VS.