20 mei 2010

Geen pyjamadagen meer in China


De Chinese wereldtentoonstelling haalde vandaag het nieuws via een vrouwtje van 80 dat met geweld weggesleurd werd toen ze wilde gaan kijken naar wat gebouwd was op de plek waar vroeger haar huisje stond.
In China zijn kosem ($ 58 miljard) noch moeite gespaard om de expo een succes te maken. Men gaat 70 miljoen Chinezen ronselen om de expo te bezoeken.
Een van zaken die geregeld moest worden was de heropvoeding van de Chinezen in de buurt van de expo. Volgens de regering moet men er fatsoenlijk bijlopen en niet zoals men de laatste decennia doet: in plaats van het maopakje houdt men de hele dag zijn pyama aan, ook buiten in de buurt, en dat mag dus niet meer. Hierop is men nu zo goed aan het handhaven dat mevrouw Verdonk er trots op zou zijn.
Dit is allemaal beschreven in een artikel in de New York Times (The Pajama Game Closes in Shanghai). Overal zijn er rode borden met “Pajamas don’t go out of the door; be a civilized resident for the Expo” . Op tv's etc komen nu beroemdheden die de mensen voorhouden dat het buiten dragen van pyjama's achterlijk en onbeschaafd is.Het was een tijd geleden juist een teken van luxe dat je zo'n ding kon kopen, maar nu is de tijdgeest omgeslagen dat je je er niet meer buiten mee moet laten zien.
Men vond ze net zo lekker om te dragen, ook buiten en nu mag het niet meer.

In Hongkong vindt men de overheidsbemoeienis maar niks. Daar is men in reactie hierop juist hele mooie zijden pyjama's buiten de deur gaan drafen, terwijl men dat vroeger niet deed.

De overheid pakt het probleem ook aan op de manier hoe het wel moet: men bouwt goede sociale huurwoningen waar het niet normaal is buiten pyjama's te dragen in tegenstelling tot de krottenwijken. Die extra sociale woningbouw is nodig om de bouw aan de gang te houden nu ze dit jaar met geweld de financiering van de particuliere (speculatieve) woningbouw terugdringen.

19 mei 2010

jugaad: het zonnelampje van Ikea


Het FD besprak het zonnelampje van Ikea. Met behulp van zonlicht wordt een batterij opgeladen waardoor de lamp `s avonds vier uur licht geeft. In sloppenwijken zonder elektriciteit maken kinderen zo hun huiswerk, zo stelde men. Ikea geeft veel van dit soort Sunnan lampen cadeau aan ontwikkelingslanden. Het is een voorbeeld van Jugaad: met schaarse middelen maakt men iets eenvoudigs dat goed werkt in moeilijke omstandigheden. In het FD complimenteerde men Ikea met dit soort ontwerpen, een goed uitgedachte strategie om arme landen te helpen, terwijl het ook goed verkoopt in rijke landen.

overheidstekorten vallen mee




ASR (Absolute Strategy Research) liet enkele plaatjes zien, waaruit je kunt opmaken dat het beter met de overheidstekorten gaat dan de consensusvoorspellingen aangeven.
Vooral dat van de VS kan enorm gaan meevallen (ik denk dat de nominale groei van het BNP eerder 7% dan 5% wordt, dus het kan echt bijna zo hard gaan als het plaatje aangeeft).
Opvallend is dat Duitsland op basis van de actuele cijfers al heel snel aan de 3% eis voldoet van Maastricht. Nog opvallender is dat die 3% voor Italië ook heel dicht binnen bereik ligt. Dit soort cijfers geven aan dat het kennelijk terecht is dat Italië niet aangevallen is en Griekenland c.s. wel.

JP Morgan stelde in zijn laatste schattingen dat men de groei in Europa door de extra overheidstekortereductie maar 0,2% naar beneden bijstelt. Dat kan te weinig zijn, maar kennelijk is er nog heel wat bezuinigingsijver nodig om meer schade te krijgen dan 0,5%.
Dat weegt niet op tegen de nieuwe exportkracht van de euro. Volgens JPM geeft elke 10% daling een impuls van 0,5% aan de groei. De euro is nu sinds november 20% gedaald, dus de logica wijst eigenlijk meer op een naar boven bijstellen van de groeiverwachtingen in Europa dan naar beneden.

Dat doet men niet vanwege de te verwachten zwarte zwaan effecten. Er is nu zo'n paniek over Griekenland c.s. dat het consumentenvertrouwen in Europa veel moet gaan dalen (de ZEW loopt hier gewoonlijk op vooruit die was vanmorgen slecht). De politiek is nu ook de economie en de financiële sector in de put aan het praten. Angela Merkel deed de laatste dagen twee keer uitspraken die onmiddellijk tot een val van de euro leidden. Misschien wil ze dat ook.

In de VS wil men de financiële sector ook hard straffen. Verder heeft de senaat net met 94-0 een wet aangenomen die het mogelijk maakt elke hulpactie van het IMF aan landen die niet bevallen te verbieden. D.w.z. de senaat maakt het mogelijk dat het IMF straks Europa niet meer helpt. Dus toch wat sentimentwolkjes bij de prachtige werkelijke cijfers over de economie.

17 mei 2010

retail sales en inkomen vliegen omhoog in VS



De twee plaatjes van Benderly laten zien waarom men positiever wordt over de groei van de consumptie in de VS. Het momentum is nu wel erg hoog geworden. De retail sales stijgen te veel harder dan het inkomen. Maar omdat het inkomen nu ook sneleer groeit, is het onduidelijk of consumptiegroei gaat afzwakken. De groei van de werkegelegenheid trekt aan terwijl per werknemer het aantal gewerkte uren ook stijgt.

Valt de euro nog veel verder?



In het plaatje van Natixis kun je zien dat de euro ongeveer juist gewaardeerd is tegenover de dollar. Men noemt vaak een koopkrachtpariteit van de euro tegen de dollar van 1,15-1,20. Pas bij een daling van de euro van ongeveer 15%, dus tot ongeveer pariteit kun je zeggen dat de euro te ver ondergewaardeerd is.
Sinds november (daarvoor was het verband veel minder sterk) valt de euro in lijn met het renteverschil op tweejaarsrente tussen de VS en Duitsland, zie plaatje uit data stream.
D.w.z. de euro gat verder vallen naarmate het duidelijker wordt dat de Amerikaanse economie zo sterk is dat de FED de korte rente flink moet verhogen. Het verschil in groeiverwachtingen tussen Europa en de VS moet toenemen. Dat is nog behoorlijk onzeker: de groei van de VS gaat meevallen (bijvoorbeeld Byron Wien roept dat 5% mogelijk is), maar men is ook veel te somber geworden over de groei in Europa (bijvoorbeeld Duitsland).
De daling van de dollar heeft ervoor gez\orgd dat iedereen negatief is op de euro en zo al gepositioneerd zit. Dat maakt verdere daling ook onzeker, alhoewel koersmomentum meestal wel doorzet.

Trichet vervangen door Chuck Norris!

Chuck Norris doesn't target inflation. He roundhouse-kicks it until it begs for mercy.

The Chuck Norris dollar buys 3 Canadian dollars, and trades at parity with the euro.

Chuck Norris doesn't supply collateral, only collateral damage.

The tears of Chuck Norris would supply enough liquidity to solve the credit crisis. Too bad he never cries.

Chuck Norris doesn't borrow at the Fed's discount window. Chuck Norris LENDS at the Fed's discount window.

Chuck Norris's curves never invert.

Chuck Norris doesn't buy gold to hedge against inflation. Gold buys Chuck Norris to hedge against inflation.

Chuck Norris charges the Bank of England a penalty rate for borrowing. And guarantees its deposits.

Chuck Norris is the pilot Ben Bernanke calls when he wants to shower the economy with dollar bills. Sometimes, Chuck refuses to fly.

Chuck Norris doesn't mark-to-market. The market marks to Chuck Norris.

When Chuck Norris makes you a price, it isn't an offer; it's an obligation to buy.

Chuck Norris isn't a market maker; he IS the market.

16 mei 2010

Vooruitzichten groei VS verbeteren


JP Morgan laat in de global Data Watch een plaatje zien van de huidige werkgelegenheidsgroei sinds het einde van de recessie en vergelijkt die met de vorige twee jobless recoveries. De groei van de werkegelegenheid heeft zich na zes maanden losgemaakt van de vorige jobless recoveries. Dit herstel, the Great Recovery, lijkt een job rich recovery te worden.
De economische groei in de VS was sinds half 2009 ongeveer 3,7% geannualiseerd. dat is niet zo veel, maar zegt volgens JPM niet zo veel over het vervolg. Je weet alleen dat men de lessen van de vorige recessie niet snel zal vergeten, dwz men zal voorzichtig zijn met geld lenen (zelfs de overheid weet dat nu). Dat maakt het hudig hersel duurzamer. er is ook geen inflatieprobleem in de VS, geen overinvestering in technologie. Het peace dividend kan misschien terugkomen.
De consument koopt veel te weinig auto's (minder dan er gesloopt worden) en het bedrijfsleven investeert minder dan de afschrijvingen. Dat betekent dat er nog flink wat mogelijkheden zijn voor verder herstel.

Zelf zie ik nog veel baten komen van de hoge groei van de productiviteit die we gehad hebben en nog krijgen. Die stijging had niet mogen optreden van de beren gezien de geringe hoeveelheid investeringen, maar is toch wel hel groot geworden. Er is een nooit eerder vertoond stuwmeer aan nieuwe ideeën dat moet leiden tot meer innovaties. Nieuwe afzetlanden (China, India, Latijns Amerika, Oost Europa, Indonesië etc) zijn groter dan in alle vorige Kondratieefgolven bij elkaar.
Het westen krijgt productiviteitsstijging uit het gestegen human capital en de Emerging Markets uit groeiend fysiek kapitaal (door enrome uitbreiding van kapitalgoederen) en door groeiend human capital.
Het efficiënter inzetten van human capital in het westen wordt enorm onderschat, men wil alleen maar productiviteitsstijging zien uit groei van fysieke investeringen. Die gaan er overigens wel komen in de komende jaren, ook in het westen (maar uiteraard mionder groei dan in Emerging Markets).
Het terugdringen van de overheidsuitgaven nu we uit de recessie zijn gekomen is uiterst gunstig voor economische groei. Dit maakt meer geld vrij voor investeringen van het bedrijfsleven. Zelfs in de overheid zal nu een aanzienlijke stijging van de productiviteit komen: men kan het niet maken het aantal ambtenaren uit te breiden.
Al die ellende met Griekenland versterkt alleen maar de boodschap van het boek van ter Veer en Vermeulen: voorspoed komt!
The Great Recovery kan tot 2018 duren en zal wereldwijd leiden tot de hoogste economische groei die we ooit gezien hebben (5% gemiddeld denk ik).

Europa gered


De markt is nog erg volatiel, maar de contouren van herstel beginnen zichtbaar te worden in Europa. De ECB kocht volgens JP Morgan de afgelopen week voor € 20 miljard Spaanse, Portugese en Griekse staatsleningen en zorgde hiervoor weer voor ongeveer evenwichtige prijzen ex Griekenland. Griekenland blijft de belegger verkopen, voor de rest beginnen kopers te komen. Volgens JP Morgan moet je de somberheid over de groei in Europa niet overdrijven: Grieenland, Portugal en Spanje is maar 20% van de Eurozone economie en die overige 80% gaat goed, vooral Duitsland. Door de lagere euro gaat de export meevallen (ook in Spanje dat nu meer concurrerend is tov Latijns Amerika en weer Engelse toeristen gaat krijgen). Italië en Frankrijk krijgen door de lagere euro net genoeg groei. Buiten Europa gaat het economisch herstel immers uitstekend. Kennelijk draait alles om het op gang blijven van Italië, waarin steeds meer mensen beginnen te geloven. Overigens had Portugal met 1% groei in het eerste kwartaal (niet geannualiseerd, de hoogste groei in Europa (in Portugal had men geen last van de strenge winter, maar toch: zo slecht gaat het nu ook weer niet in Portugal).

Uit de flow analyse van JP Morgan volgt dat particulieren deze week voor het eerst in 14 weken veel aandelen gekocht hebben (dat zal tot op heden niet erg bevallen zijn, maar de particulier heeft een langere horizon dan menig hedgefund en bij wat koersherstel zal men nog dapperder worden, want men had het herstel sinds februari helemaal gemist). High Yield is plotseling ietwat impopulair (maar had wel de hoogste opbrengst dit jaar, vooral als je de dollar niet had afgedekt) en in de VS is investment grade credit weer iets populairder. De interbancaire markt is wat stressvoller geworden vooral in Europa, maar dit heeft niet geleid tot hogere rentes op bedrijfsleningen (wel spreads omhoog).

De ECB heeft zich niet uitgelaten over hoe veel kwantitatieve steun men aan de markt wil geven, maar men wil in ieder geval genoeg doen. Men heeft waarschijnlijk veel minder nodig dan de Fed/Bank of England na Lehman. Voor het aan de gang krijgen van de covered bonds (bankleningen etc met overheidsgaranties in Europa) had men maar € 60 miljard nodig voordat iedereen hier dol op werd.

JP Morgan ziet zwakte van de euro, maar stelt dat je moet oppassen de euro af te schrijven: fiscale prudentie is een stuk dichterbij gekoemen in Europa, het Europees Stabilisatie Mechanisme is een plus (het Engelse pond heeft zo iets niet), buiten de PGS gaat het niet slecht in Europa. JPM stelde de groeiverwachtingen voor Duitsland naar boven bij voor 2010 en 11 (en naar beneden voor PGS). JPM ziet een euro van 1,25 tegen de $ in de komende twee kwartalen.

Toch moet de euro eerst verder omlaag. JPM kopte: "ECB seals euro’s fate as funding currency". De ECB moet meer liquiditeit in de markt pompen dan welke andere centrale bank ook (alhoewel, de Bank of Japan zou eigenlijk nog meer moeten doen).
De acties van de ECB hebben wel tot een omkeer van de trend van de impliciete inflatieverwachtingen geleid. Deze waren aan het dalen, maar gingen deze week duidelijk verder omhoog (zie plaatje van JPM).

Per saldo over het algemeen zeer positieve ontwikkelingen en als de markt inziet dat de PGS niet 80 maar 20% van het Eurozone BNP uitmaken kan het allemaal verder herstellen. Vooral in de VS s er nog een flinke achterstand van het verwerken van het goede economische nieuws in de voorspellingen voor economische groei in de komende jaren (men begint weer verder vooruit te kijken, iets dat op zich elf ook een goed teken is).

15 mei 2010

wiskundige modellen


Wiskundige modellen doen het soms niet. De Chuck Norris uitleg doet het vaak beter.
Van Obtruse Goose is de cartoon. Dit is de meest plausibele uitleg van de flash crash in de VS van 6 mei.

cash puilt uit, toeristen kopen liever Amerikaans onroerend goed



De ondertoon van Barrons is deze week positief. Het is erg volatiel allemaal en de bangeriken moeten beslist meer cash gaan aanhouden, maar aandelen zijn goedkoop qua cashflow en commercieel vastgoed wordt weggekaapt door de Chinezen/ oliesjeiks.

De voorkant van Barrons laat zien dat men vindt dat veel bedrijven ijzersterk staan qua cash en vrije cashflow. Zo ongeveer nooit in de laatste tijd hadden bedrijven zo veel cash op hun balans als % van hun marktwaarde en bijna nooit was vrije cashflow (toch de ultieme maatstaf om te beoordelen of een aandeel waarde heeft) als % van de marktwaarde zo hoog. Zie plaatjes uit Barrons.
Vooral techbedrijven als Microsoft, Google, Cisco en Apple puilen uit van de cash en Altera staat met 66% cash versus de assets bovenaan het lijstje.

De enorme stijging sinds maart 2009 heeft aandelen dus eigenlijk nauwelijks duurder gemaakt vergeleken met de cash fundamentals. De fundamentals zijn dan ook prachtig hersteld na de totale instorting. Nu kopen in plaats van in maart 2009 is een heel stuk veiliger, je hoeft alleen maar te geloven dat de Griekenlandcrisis niet al te veel invloed heeft op Amerika/Emerging Markets.

Het bedrijfsleven moet iets gaan doen met die overdaad aan cash en cashflow. En wat ze er ook mee gaan doen, het zal niet vaak fout zijn. Barrons zet in op het terugkopen van eigen aandelen, maar men denkt ook dat men meer gaat investeren/overnemen (investeringen zijn absurd laag vergeleken bij vrije cashflow). Daar er zo voorzichtig geïnvesteerd wordt, zal zo wordt door velen gedacht, de aandeelhouder dit belonen (dat was in het verleden vaak anders). Dividenden kunnen ook omhoog en schuldaflossing is ook niet erg bij de wat gammelere ondernemingen.

Elders in Barrons zie je dat Amerikanen boos aan het worden zijn op toeristen (China/OPEC) die hun overtollige cash in onroerend goed aan het omzetten zijn. Ze bieden bij foreclosres in 0,81 per $, terwijl dat maar $0,51 waard zou zijn.
Het lijkt er op dat de buitenlanders hun beleggingspreferentie aan het verleggen zijn van (niet meer zo veilig geachte) Treasuries naar inflatiebestendige beleggingen, liefst met inkomen zoals onroerend goed (en dadelijk wellicht ook aandelen).
Het is opvallend hoe erg het inflatiesentiment aan het verslechteren is door het groeiende geloof dat centrale banken de rente te laag moeten houden om overheden en banken overeind te kunnen houden. Men begint steeds meer te geloven in een weginfleren van de schulden. Die stijging van de goudprijs vanwege de Griekenandcrisis is goed te verklaren: als men met alle geweld een schuldencrisis op wil lossen door nog meer schulden te maken, dan gaat dat alleen maar leiden tot inflatie (en volatiliteit). Voorlopig zit die Middelkoop gebakken met zijn goud.

14 mei 2010

Jeremy Grantham herhaalt advies kwaliteitsaandelen te kopen

Jeremy Grantham, de grote guru (de G) van GMO, staat sceptisch tegenover het economische herstel. Aandelen zijn omgeveer juist gewaardeerd, maar Bernanke c.s. creëren zo veel liquiditeit dat de beurs omhoog kan. De groei kan tegenvallen in het westen, maar dat hoeft de kwaliteitsaandelen niet erg te raken. Kwaliteitsaandelen zijn nu erg goedkoop, koerswinstverhoudingen van 13-15 voor de bewezen groeiers uit het verleden zijn heel gewoon. Dat is te laag bij zo'n lage rente en inflatie.
Dat is een tkeen dat heel de beurs te laag staat. De waarde van kwaliteitsaandelen is meestal redelijk te beoordlen. Ik keek bij elke recessie of de kwaliteitsaandelen al goedkoop geworden waren. Als dat zo was, dan moest je de vuilnisbakkwaliteit kopen, want de beurs staat dan veel te laag en rommel herstelt dan het beste.

Het lijkt zo'n logisch advies om kwaliteitsaandelen te kopen, maar dat is het niet. Integendeel, kwaliteitsaandelen zijn vrijwel nooit goedkoop, nooit waarde-aandelen. Waarde is de winnende beleggingssstijl en groei de verliezende. Het verschil in waardering tussen groei en kwaliteit is laag geworden, zodat groei het de laatste tijd toch goed doet.
Dat accent op kwaliteit kan tot gevolg hebben dat je het slechter doet dan de gemiddelde index, maar de kans dat je een respectabele opbrengst krijgt is wel veel hoter. Kwaliteitsaandelen hebben tegenwoordig als bijkomend voordeel dat ze relatief zwaar in Emerging Markets zitten en van de hoge groei aldaar relatief zwaar meeprofiteren. Dus het kan heel goed zijn dat die kwaliteitsaandelen het inderdaad beter doen dan het gemiddelde van de beurs. In ieder geval is het bemoedigend dat de aandelen waarvan je het beste weet wat ze waard horen te zijn, goedkoop zijn.

Het voorspellen van een goede beurs is veiliger dan het voorspellen van hoge groei in de komende jaren, vooral in Europa.
Je moet de sectoren gezondheidszorg/ voeding kopen omdat ze goedkope kwaliteit zijn
technologie/industrie omdat investeringen hard groeien
financials/nutsbedrijven omdat de centrale banken de rente te lang op 0 zullen houden
consumer discretionry en telecom omdat hun marktkapitalisatie als % van de beurs te laag is
Energy en materials moet je kopen omdat grondstoffen in prijs stijgen

goud nieuwe bubbel



Het meest gelezen artikel in business week was The Gold Frenzy: why investors should resist ( http://www.businessweek.com/investor/content/may2010/pi20100513_844554.htm).
Goud is omhoog geschoten door de Griekenland crisis en de flash crash, vandaar de cartoon.enland gaat zorgen voor een te royaal monetair beleid, inflatoire dalingen van valuta's als de euro en vooral belastingverhogingen.
De tekenen van ongezonde belangstelling voor goud beginnen zichtbaar te worden. Het Emirates Palace hotel in Abu Dhabi heeft nu automaten waarmee je brokjes goud van 1,5,10 gram te trekken.
Men waarschuwt voor de enorme volatiliteit van de goudprijs: het is beslist geen veilige belegging. Maar als het het een goede bubbel wordt, dan kan de goudprijs best verder omhoog. India, China en de oliesjeiks kopen gewoon door. Goud is nog maar een heel laag percentage van de valutareserves in de wereld.

13 mei 2010

De ECB is eindelijk geweldig


De ECB heeft verschrikkelijke dingen gedaan in het verleden. Zo bleef men maar inflatiespoken zien tot diep in 2008. Men bleef bij de ECB de rente maar verhogen, waardoor de dollar maar moest blijven dalen. Daardoor dwong de ECB de olieprijs naar $147. De wereldeconomie werd hierdoor erg kwetsbaar en de moral hazard fundamentalisten duwden daatna Lehman Brothers in het faillissement en de wereldeconomie in zeer diepe crisis.
Nu heeft Europa krachtig ingegrepen, mede dankzij de ECB.
Europa staat nu onder de bezielende leiding van van Rompuij en deze haikudichter (hij publiceerde een haikubundel) maakte in Japan al de blits met zijn haiku ter ere van de Griekenlandcrisis op 29 april in Tokio.
Zijn haiku:

De zon komt op
Maar slaapt nog in Europa
Toch dezelfde zon

Men blijft de ECB/EU verketteren, maar de afgebeelde cartoon uit het Parool van gisteren laat het goed zien: wat men ook doet in Europa, het is nooit goed. Volkomen onverwacht kwam men met een shock and owe oplossing en tot stomme verbazing kan het gaan werken.

moral hazard fundamentalisten


De Europese regeringen en de ECB worden sterk bekritiseerd voor het redden van Griekenland cum suibus. Zij worden gered terwijl ze zich misdragen hebben. Daarmee zend je het signaal uit dat je toch wel gered wordt, hoe erg je je ook misdraagt, als je er maar voor zorgt dat je too big to fail bent geworden.
Griekenland gaat immers toch failliet en ze moeten de werkelijkheid zo snel mogelijk onder ogen zien en de andere zondaars moeten ook zo snel mogelijk gekruisigd worden.
Het is duidelijk dat dit heel Zuid Europa tot armoede zou veroordelen en dat het Europese bankwezen daardoor ook tot de bedelstaf veroordeeld wordt. Het was iedereen duidelijk dat Zuid Europa too big to fail was, maar ondanks wat we hebben gezien wat er gebeurt als je iets dat too big to fail laat omvallen (Lehman), roept men nu - de moral hazard fundamentalisten- dat het een schande is en dat het door het Europese hof moet worden veroordeeld.

Het is helemaal niet zeker dat Griekenland failliet gat, zie het plaatje van ASR (Absolute Strategy Research): het begrotingstekort van Griekenland is nu al 42% lager dan in 2009 en men gaat nog meedogenloos door in Griekenland. Daarnaast zal Griekenland ook na 2012 vermoedelijk verder geholpen worden als men veel bezuinigd heeft (wat er nu naar uitziet). Ook politici nemen net als beleggers neit graag verlies op hun steun aan Griekenland.

Larry Summers waarschuwde in 2007 (24/9 in de FT), een jaar voor de val van Lehman door de opper fundamentalist Paulson, al voor de moral hazard fundamentalisten.
Dat voortdurend hameren op moral hazard vergroot de risico's en veroorzaakt een gevaarlijk afnemende liquiditeit. De risico's lopen door die combinatie uit de hand. Er ontstaat een stuwmeer aan beslissers die afscheid willen nemen van de nieuwe risico's en doen dat uiteindelijk als het te laat is tegen veel te lage prijzen.
Summers stelde in 2007 dat je als je overdreven marktspanningen ziet door illiquiditeit best overheidsgeld in kunt zetten om markten overeind te houden. Net als bij LTCM krijg je dan als overheid je geld helemaal of bijna helemaal terug. (Summers: er moesten drie voorwaarden zijn voor het inzetten van overheid: 1. zie je besmetting optrden van de problemen, 2. zie je grote illiquiditeit en 3. is het redelijk te verwachten dat het de belastingbetaler niets of vrijwel niets kost; als dit geval is dan moet je op de nucleaire knop drukken aldus Summers in 2007)).
Dat was profetisch voor wat gebeurde na Lehman: grote sommen geld werden ingezet door de Amerikaanse overheid, die naar het zich laat aanzien helemaal weer terugkomen naar de overheid.

De Europese overheden moeten nu naast Griekenland misschien nog wat verder in de buidel tasten. Dat krijgen ze vermoedelijk (ex Griekenland) met rente terug. De ECB startte steunaankopen op koersniveaus die veel te laag waren en zullen met goede kans voor dat dappere gedrag beloond worden (zoals het ook hoort).
Moral hazard fundamentalisten zorgen ervoor dat de neergang te lang duurt en er iliiquiditeit in erge vorm optreedt waarna alleen met zeer drastisch ingrijpen de boel gekeerd kan worden.

De ECB moet een pluim krijgen en niet veroordeeld worden als instantie die geen vertrouwen verdient. Juist door het huidige ingrijpen laat de ECB zien dat ze volwassen zijn: men had kennelijk het draaiboek voor dit soort situaties al klaar liggen, gezien het uitgebreide bombardement op beleggers om PIGS beleggingen te kunnen aankopen.