Verrassend weinig stijgende beurzen gezien het vele goede nieuws. Trump kwam met iets vaags dat lijkt te gaan leiden over 30 dagen van een nog te verwateren fase 1 deal met China (door 99% toe te geven aan Chinese eisen ('trade wars are easy to win' aldus Trump, maar hij kreeg nog niet eens 'free fortune cookies'), noodzakelijk om de Amerikaanse economie in met name het Middenwesten niet verder te laten verslechteren, Trump raadde de boeren aan vanwege de fenomenale deal maar grotere tractoren te gaan kopen (anderen raden emigratie naar Oekraïne aan)), en een USMCA (Nafta) deal met het congres (senaat moppert nog, keurt pas in 2020 deal goed). Johnson won overweldigend met de slogan 'get Brexit done' en zo lijkt die onzalige Brexit te geschieden op 31 januari. Minder onzekerheid, geen extreem linkse Labour hervormingen en daardoor een nog sterker pond en hogere FTSE. Of Schotland binnen het VK blijft is de vraag na de relatief nog grotere winst van de SNP.
Het impeachment circus begint steeds meer ten faveure van Trump te werken.
Noord-Korea blijft stout met verboden kernproeven, ook al was dit niet afgesproken in al die mooie grote, lieve brieven aan Trump
De klimaattop in Madrid werd een sof, men werd het slechts eens dat ooit de uitstoot van broeikasgassen moet gaan afnemen en dat men daar ooit meer actie voor zal moeten ondernemen (en anders je verantwoordelijkheid hiervoor nemen (in het Zweeds tegen de muur gezet worden) volgens Time's persoonlijkheid van het jaar Greta Thunberg (tot afgrijzen van Trump)).
Powell maakte duidelijk de rente niet te willen verhogen, nu niet en in heel 2020 niet, tenzij de markt erom vraagt (er is nog wel 1 renteverlaging ingeprijsd voor 2020). Hij bleek een "Uber dove' via het beloven aan banken vrijwel onbeperkte steun in de repocrisis te geven tot misschien wel na de tweede helft van 2020.
Lagarde had haar eerste persconferentie als voorzitter van de ECB en maakte duidelijk geen duif of havik te zijn, maar een uil (die van Minerva, die roept om meer fiscale stimulering van vooral Duitsland en Nederland). Ze lijkt minder gecharmeerd van negatieve rentes dan Draghi.
De rentestijging in Japan lijkt uit de hand te lopen (door plotseling flink stijgend optimisme over nominale economische groei na de BTW-verhoging) en de 10-jaar rente is nu zelfs boven 0%.
In de VS nam het vertrouwen van het midden- en kleinbedrijf volgens het NFIB-survey toe. Initial claims voor werkloosheid stegen van 203.000 naar 252.000 (212.000 verwacht), o.a. door rare seizoenaanpassingen. Detailhandelsverkopen stegen met nominaal 0,2% in november (0,4% verwacht).
Koperprijzen zitten weer in een stijgende trend, men is weer optimistischer over olie (al viel de voorraadvorming vorige week zwaar tegen).
CPI in de VS viel iets hoger uit dan verwacht met 0,3%, maar de kerninflatie was 0,2% als verwacht. Stijging van producentenprijzen was lager dan verwacht.
De groei van M2 trekt flink aan, maar de kredietgroei zwakt ietsje af.
Achtergrond bij Beleggen op de golven Waar zijn we op de golven? Waarom gaan de aandelenkoersen al lang zo veel omhoog? N.B. dit blog is à titre personnel en hoeft de visie van BMO Global asset Management niet weer te geven
15 december 2019
Overpeinzingen
Economen zien steeds minder kans op een recessie in 2020, nu
de handelsoorlog over haar hoogtepunt heen lijkt te zijn. Powell biedt bijna
onbeperkte liquiditeit aan om de repocrisis te bestrijden. Het is enigszins
onduidelijk waarom de banken ineens zo vol met extra vrije reserves gestopt
moeten worden, maar de meest plausibele reden lijkt te zijn dat het
aanzwellende begrotingstekort een te grote stortvloed aan Treasury bills heeft
gecreëerd en de FED moet die nu maar opkopen. En doet dit dan maar om de toorn
van Trump en de banken te ontlopen. Zonder verkoop van lange leningen
vooralsnog, waardoor de balans steeds gevaarlijker wordt opgeblazen.
Zo lang de handelsoorlogen inderdaad over de top heen zijn
en daardoor de onzekerheid kan verminderen en zo lang de FED steeds harder met
geld strooit, is er een goede kans op verder stijgende beurzen.
De FED heeft beloofd verder te gaan met het strooien met
geld, maar wil toch wel wat van de extra liquiditeit voor het einde van het
boekjaar weer terugzien.
Met de winstontwikkeling gaat het niet goed, al lijkt de
steeds maar afzwakkende groei op jaarbasis van de winst een jaar vooruit per
aandeel van de S&P500 sinds oktober 2018 te zijn gestopt volgens Brian
Gilmartin van Fundamentalis (een goede bron voor analyse van verwachte
winsten). Arbeidskosten per eenheid product zitten in een (nu nog maar langzaam)
stijgende trend en de pricing power is buitengewoon zwak, vooral bij goederen
zoals kleding. De stijging van de CPI loopt iets op, maar die van de
producentenprijzen zwakt juist af. Zo diep in de cyclus gaat het meestal niet
goed met de productiviteitsstijging (de arbeidsmarkt is te krap om mensen te
ontslaan, die krijg je moeilijk terug en de resterende werklozen zijn weinig
productief; de onderbezetting van het productieapparaat was weggewerkt (dat
zorgt voor cyclische productiviteitsstijging), maar stijgt weer in de industrie;
investeringen zijn te laag gebleven in deze cyclus). Loonstijging is nog laag
gezien de lage werkloosheid, maar de kosten van benefits gaan harder stijgen
door o.a. de lage rente (pensioenpremies daardoor hoger) en hoge stijging
ziektekostenverzekering (recent bijna 20% voor grote delen bedrijfsleven).
De afgelopen week was er een grote stijging van de initial
claims van werkloosheid na de Thanksgiving week van behoorlijke daling. Er
waren problemen met de seizoenaanpassing omdat Thanksgiving laat viel. Initial
claims voor werkloosheid zijn al een paar jaar erg laag, onbegrijpelijk laag zelfs.
Initial claims worden enorm in de gaten
gehouden want dat is de meest betrouwbare leading indicator voor eventuele
zwakte op de arbeidsmarkt. Strategas had een plaatje dat te veel stijging (zijnde
zes maand gemiddelde boven twee jaars gemiddelde) beneden normale opbrengsten
voor de S&P500 betekende in de meeste gevallen. Zo ver is het nog net niet,
maar veel stijging van de initial claims vanaf het niveau van afgelopen week
zou de markt niet kunnen verdragen. Vertrouwen inde sterkte van de arbeidsmarkt
verdampt dan en men gaat banger worden voor de winstontwikkeling. Vooralsnog
lijkt de grote stijging van afgelopen week vooral veroorzaakt door aanpassingsproblemen
vanwege Thanksgiving.
Dan is er het al maanden stijgende gevoel bij steeds meer
economen dat het weer beter zal gaan met de wereldeconomie. PMI’s voor de
industrie laten in veel gevallen al enige maanden verbetering zien. Beurzen
zijn gestegen, geldgroei is aangetrokken en daardoor zijn de financial
conditions verbeterd. Een U-vormig herstel en misschien een V-herstel. De
autoverkopen lijken het dal te hebben bereikt. Men wordt optimistischer over
Europa. Na het vierde kwartaal zal het beter gaan in Japan met zo veel fiscale
stimulering. China gaat om onduidelijke redenen beter, maar het gaat niet goed
met de winsten, dalende producentenprijzen, te hoge stijging prijzen
varkensvlees waardoor reële consumptie wordt gedrukt en een vastgoedsector die
af lijkt te gaan zwakken nu grondverkopen meer richting sociale sector moeten
en men de lokale overheden/ semi overheidsbedrijven (deze mogen weer failliet
gaan bleek afgelopen week voor het eerst in 20 jaar) wat beter op de centjes
laat letten. Groei M1 is in China weer
onvoldoende om echt optimistisch te worden over hun importgroei.
Ik zie zwak herstel van de industrie (misschien niet voor de
VS), vooral door beperkt herstel autoverkopen, maar enige afzwakking van de
dienstensector. Dat lijkt onvoldoende voor een recessie in 2020 in de VS, maar
dit kan optreden bij een schok. Zelfs als er geen recessie komt, dan lijkt het
niet goed te gaan met de winstverwachtingen. 2021 komt dichterbij en Trump/ of
andere president zal de overheidsbegroting moeten saneren. Dat is de veiligste
periode voor een president om te doen, de kiezer is dat in 2024 echt wel
vergeten, zelfs als hierdoor een recessie ontstaat in 2021/2022.
Dat gaat 2020 een moeilijk beursjaar maken. Vooralsnog heeft
men de wind mee van de FED en lagere onzekerheid, maar als de FED eindelijk vindt
dat er te veel met geld is gestrooid, de winstgroei tegenvalt en recessie
dreigt in H2 2020/2021, hoort dat niet genoeg te zijn voor een goede beurs.
14 december 2019
Trumps kansen op herverkiezing flink gestegen
Get Brexit done, ja, het uitwuifdrama lijkt georganiseerd te
kunnen gaan worden in Wijk aan Zee op 31 januari, een heksensabbatdag.
Een pakkende slogan die staat voor wat je echt vindt, aan
duidelijkheid niets te wensen overlaat, dat verhoogt je kansen op een goed verkiezingsresultaat
enorm. It is the economy
stupid, yes, we can, make America great again zijn andere goede voorbeelden.
Biden en Bloomberg waarschuwen dat het Britse
verkiezingsresultaat ook in de VS gaat gebeuren als je een linkse rakker à la
Corbyn, nog ouder zelfs, naar voren schuift. De electability van Sanders en
Warren is een probleem.
Sanders heeft de meest trouwe aanhang. Ze zullen hem door
dik en dun blijven steunen, vinden zijn gezondheid geen probleem. Hij heeft duidelijk
bekende principes. Hem aanvallen daarop heeft geen zin, zijn aanhangers stemmen
dan nog fanatieker op hem.
De wedkantoren hebben de laatste weken opnieuw grote
verschuivingen laten zien welke democratische kandidaten het meeste kans lijken
te hebben. Warren is helemaal weggezakt en Biden rukt weer op, samen met
Sanders. Mayor Pete maakt niet voldoende vooruitgang om bij Iowa en vooral New
Hampshire Sanders te verslaan en Biden lijkt oppermachtig in South Carolina,
Texas en Californië. Peggy Noonan beschrijft in de WSJ dat Buttigieg de
toekomst is van de democratische partij met allerlei interessante denkbeelden
over o.a. hoe de loonstijging voor de middenklasse weer op gang moet komen,
maar dat hij het nog niet lijkt te kunnen gaan bolwerken tegen de septuagarians
en AOC die hem de grond in boort vanwege verloochening van Obamacare principes
o.a. en met succes Sanders promoot).
Trump lijkt na afgelopen week in een fauteuil gedragen te
worden naar herverkiezing. Hij gaat de importtarieven voor China verlagen in
ruil voor meer aankopen van agrarische producten (en verder niets behalve
schone beloften waar China altijd de draak mee heeft gestoken). De FED gaat
enorm, nog harder dan ze al deden, verruimen om de repocrisis in te dammen. De
werkloosheid is enorm laag en de kansen op recessie in 2020 zijn als sneeuw
voor de zon aan het smelten (maar in de winter valt nog wel sneeuw in de VS,
zij het niet in Mar del Lago).
Trump pocht dat zijn approval rate bij de republikeinen 95%
is, een record. Dat lijkt inderdaad voldoende om herkozen te worden. Democraten
hebben alleen kans als ze de jeugdige stemmers weten te mobiliseren, maar dat
lukt hoogstwaarschijnlijk niet met dat stelletje septugarians. Biden heeft meer reden om een impeachment aan
zijn broek te krijgen dan Trump. Machtsmisbruik door Biden ten faveure van zijn
zoon is meer plausibel dan wat flapuit Trump allemaal heeft zitten roepen aan
de Oekraïne, hij heeft zelfs heel anders gehandeld dan hem in de schoenen wordt
geschoven. Heel de impeachmentprocedure is een groot echec voor de democraten
aan het worden (zoals Pelosi eigenlijk al wel dacht, zo ging het met Clinton
ook, als je niet overtuigend geniepig wangedrag kunt aantonen zoals bij Nixon
kaatst impeachment negatief terug op de ondersteuners).
Sleepy Joe kan niet
op tegen Trump als campaigner. Sanders wel, maar hij is te links voor de
onafhankelijke stemmers en een deel van de democraten en te ongezond/oud.
10 december 2019
Oldilocks
Het Leitmotif in mijn afscheidscollege was dat we van een
periode van Goldilocks Secular Stagnation over aan het gaan zijn naar een
periode van Oldilocks Secular Stagnation.
Eerst dacht ik dat we richting een periode à la 1965-1980
zouden gaan met dalende reële koersen voor de S&P500, Stagflatoire Secular
Stagnation, maar het kan iets beter gaan in reële termen dan in die tijd.
Het lijkt me minder goed te gaan met beleggingen, assets,
dan we gehad hebben, maar niet veel minder goed, net niet Goldilocks:
Oldilocks.
De periode met weinig inflatie op de consumptiemarkt maar
veel inflatie op de kapitaal markt, assets, kan moeilijk zo doorgaan.
Er zijn inflatoire tendensen op gang gekomen, maar de
deflatoire tendensen zijn nog steeds sterk en daarom hoeft de inflatie niet al
te veel te stijgen.
Die inflatoire tendensen zetten de winstmarges onder druk. Deglobalisering
ook. Men kan minder eigen aandelen inkopen (want minder meevallers op de
afschrijvingen o.a.).
De ontevredenheid is zo groot geworden dat het bedrijfsleven
niet langer fiscaal begunstigd blijft worden. Zij moeten mee gaan betalen aan
de klimaatcrisis, de hogere pensioenlasten, hogere zorgkosten.
Er zal meer regulering komen vanwege de klimaatcrisis en de
hogere zorglasten o.a.
Lonen zullen harder gaan stijgen omdat activisme plotseling
succesvol is (denk aan gele hesjes, boerenprotesten, bouwprotesten,
onderwijsstakingen etc.).
Er is gelukkig druk op inflatie vanuit de demografie
(ouderen kopen minder), digitalisering (stijgend deel van economie is
onderhevig aan de kostendruk van Amazon c.s.) en meer technologische
vooruitgang.
Na anderhalve week zijn de bloemen die ik bij mijn jubileum/afscheid kreeg over hun top heen, maar nog steeds mooi: Oldilocks
mooie herfstkleuren: Oldilocks
De officiële uitleg van oldilocks: haarstijl à la de overjarige hippie of Trump
8 december 2019
samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week
Lichte stijging van de beurzen vanwege de sterk meevallende
banengroei volgens Establishment Survey van 266.000 exclusief 41.000 opwaartse
herziening voor september en oktober. Dat compenseerde de tegenvallende ISM’s
voor manufacturing (toch 0,2 omlaag naar 48,1) en services (53,9 en dat was
-0,8).
Er waren tegenstrijdige geluiden over de handelsoorlogen.
Trump meldde eerst dat er best wel eens geen handelsakkoord met China zou kunnen
komen voor de verkiezingen. Hij was boos op de Franse digitax en dreigde met
100% tarieven op champagne, kaas en handtasjes. Ook was hij boos op Brazilië en
Argentinië met al dat gedevalueer van hun bananenmunten: 25% extra heffing op
staal en aluminium. Trump is boos op de NAVO-landen die minder dan 2% van hun
BNP verspillen aan defensie en dreigde met extra heffingen. Ross zei dat er
geen afstel was van tarieven op Europese auto’s. Daarop daalde beurs bijna 2% en
het werd het tijd voor hersteloperaties. Natuurlijk is er vooruitgang in de
handelsbesprekingen, zowaar door China bevestigd. Tarieven op sojabonen straks
van de baan en China gaat zo veel varkensvlees importeren dat het in de VS op
de bon moet. Komende week moet eerst blijken of de voor 15 december geplande tariefstijgingen
van de baan zijn.
China importeerde vorige maand 0,3% meer en ook vanuit de VS
maar exporteerde 1,1% minder. Desondanks waren de Chinese PMI’s behoorlijk sterk
en veel beter dan verwacht.
In Europa ging het ongeveer als verwacht met licht
herstel voor Duitsland, maar nog steeds krimp van industrie (Duitsland zelfs
met 5,3%) en afzwakkende dienstensector/bouw. Per saldo was er vorige maand
wereldwijd geen verbetering, de lichte verbetering van de industrie werd
ongedaan gemaakt door verslechtering inde dienstensector.
In de VS was er licht herstel van de huizenbouw, maar
verdere krimp van de commerciële bouw. Black Friday ging goed voor
internetverkopen, zij het met grote kortingen en ronduit slecht voor de gewone
winkels.
De handelsbalans verbeterde over oktober bijna $4 miljard.
Nieuwe orders 0,8% omhoog. Consumentenvertrouwen omhoog volgens University of
Michigan.
Initial claims voor werkloosheid daalden naar een extreem
lage 203.000. Lonen groeiden 03% en 3,1% op jaarbasis. ADP-werkgelegenheid was
zwak met 67.000 (uitzonderlijk groot verschil met officieel banencijfer) en
household survey liet slechts 83.000 banengroei zien, maar wel 0,1% daling werkloosheid
naar 3,5% en brede werkloosheid U6 ook 0,1% omlaag naar 6,9%. Markit PMI was
verder in herstel en wijkt uitzonderlijk veel af van ISM, o.a. door groter
gewicht Midwest bij ISM.
(bron Norbert Ore van Strategas,daarvoor van ISM)
Door een en ander kon de lange rente oplopen, vooral
vrijdag. De olieprijs steeg ook op fermere woorden over productiebeperking van
de OPEC en dalende voorraden in de VS. De FED pauzeert voorlopig verder op dit
soort cijfers. November lijkt sterker dan het zwakke oktober in de VS.
Er zijn nogal wat tegenstrijdige berichten over de
Amerikaanse macro (ADP zwak, Establishment survey sterk, ISM zwak, Markit
sterk, vertrouwen ouderen fors omhoog, dat van jongeren omlaag etc.)
Bijgeloof PSV-indicator weer bevestigd
Een van de onzinindicatoren die ik bijhoud is de
PSV-indicator. Het is net zoiets als de superbowl indicator. Er kan geen
verband zijn met de beurzen, maar toevalligerwijze is dat wel zo geweest in het
verleden.
Je hebt vaak goede beurzen gehad als PSV slecht speelde en
slechte als PSV uitzonderlijk veel won, zoals eind 2018 bijvoorbeeld (13
wedstrijden geen puntverlies).
PSV speelt nu al tijden als een dweil en inderdaad, de
beursrecords werden gebroken. PSV begint echter weer beter te spelen.
En, volgens het bijgeloof veel gevaarlijker, AZ speelt erg
goed. Niets is erger voor de beurs dan een kampioenschap van AZ zoals in 2008/9
en 1981/82. AZ komt ineens weer dichterbij Ajax, veel spelers van AZ mogen
debuteren in het Nederlands elftal en dat zou volgens het bijgeloof een
serieuze beurscorrectie moeten betekenen, vooral nu PSV niet meer zo slecht
lijkt te spelen.
Je ziet maar weer, hoe moeilijk het is om gelijk te krijgen
voor de juiste redenen en hoe gemakkelijk door toeval je in de waan komt iets
goed te kunnen voorspellen
6 december 2019
De klimaatdiscussie gaat niet erg de goede kant op in de VS
De discussie verloopt helemaal volgens de partijlijnen.
Dat betekent dat er niets gaat gebeuren in de VS, alleen
maar halfzachte maatregelen. Voor doeltreffend beleid moeten beide partijen het
erover eens worden dat er onvermijdelijk echt iets moet gaan gebeuren.
Uit Wall Street Journal:
“Rechts zegt dat de VS maar 14% doet van de CO2 uitstoot en
dat vooral China en India aangepakt moeten worden. De politici vinden dat ze er
niets aan kunnen doen, omdat het electoraal onmogelijk is. Men wil er gewoonweg
niet voor betalen en al helemaal niet als het nergens elders in de wereld
overtuigend wel gedaan wordt. Greta Thunberg wordt misbruikt om een kansloze
missie. Schande om een kind in te zetten. Met nachtmerries over het klimaat.
Met Asperger. Daardoor kan ze maar moeilijk liegen. Ze spreekt verbazend goed
Engels met verbazende eloquentie. Ze is omringd met activisten die niet echt
hun levensstijl willen veranderen om het klimaat te veranderen. Ze vliegen nog
steeds van hot naar her, ze eten volop vlees. Trump noemt haar te kinderachtig
om te geloven.”
Dit is het failliet van democratie, als politici de kiezers
niet kunnen overtuigen dat ze moeten gaan voor survival op lange termijn.
Dat deed
Churchill anders. Amerika zat in de Eerste en Tweede Wereldoorlog eerst
vier jaar te dubben wat te doen, want electorale zelfmoord dreigde, om
uiteindelijk toch te besluiten wat nodig was voor de lange termijn, de Duitse
dreiging bedwingen. En toen waren die wereldoorlogen snel afgelopen.
Zo zal het met de klimaatcrisis denk ik ook gaan: Amerika
heeft enkele jaren nodig om in te zien dat grote opoffering onvermijdelijk is
en dan all-in gaan om de klimaatcrisis te gaan bedwingen. En samen met China
zal het dan uiteindelijk wel lukken hoop ik.
Men zal snel gewend raken aan de opofferingen die snel
minder worden door de kostprijsdaling van alternatieve energie en de voordelen
van betere isolatie, elektrische auto’s, veganistische lekkernijen, huren in
plaats van bezitten, virtual reality etc.
Maar voorlopig gaan politici voor electoraal gewin, zeggen
ze dat global warming een hoax is, dat het te duur is om te bestrijden en ze
proberen rationeel ongelooflijk krachtig en plausibel voor zichzelf uit te
leggen dat het beter is om de waarschuwingen van Greta Thunberg (womenomics to the rescue) in de wind te
slaan. De historie zal uiteraard niet mild over deze politici gaan oordelen.
3 december 2019
Womenomics
Een andere running gag bij mijn afscheidscollege die niet
goed uit de verf kwam was womenomics. Het inzetten op een hogere
participatiegraad van vrouwen verklaart het leeuwendeel (eigenlijk dus beter
leeuwinnendeel) van het succes van Abe met zijn Abenomics. Womenomics, zo
verkocht Abe het. De daling van het nominale BNP stopte en het groeit nu al
weer jaren, vooral dus dankzij womenomics. Dit was niet zo bekend bij mijn
publiek.
Ik meldde als teken van de tijdgeest dat vrouwen machtiger
gaan worden. Ze hebben betere diploma’s dan die domme jongens en dat gaat (merkwaardig
langzaam) zorgen voor meer topbanen voor vrouwen.
Als mensen preutser worden, zou het
voorspoediger gaan volgens de tijdgeest. Je kunt het zien aan al die preutse
dames geschilderd in onze Gouden Eeuw. Wat een verschil met Turks Fruit uit
1969 van Jan Wolkers.
Als dat zo is, dan moeten we blij zijn met de
boodschap van de ‘Metoo’ beweging.
Ik meldde verder nog
dat womenomics de oplossing is voor de problemen van Italië. Daar is de
participatiegraad van vrouwen erg laag.
De participatiegraad is in de meeste westerse landen vrij
hoog aan het worden. In de VS de laatste jaren vooral door toename van vrouwen
van 55-64 in het arbeidsproces. Dat is een van de redenen waarom de groei in de
VS beter was dan in Europa.
Womenomics, het beter en meer inzetten van de talenten van
vrouwen, is een reden waarom de groei in
de komende jaren kan meevallen.
1 december 2019
samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week
Beurzen stegen een klein beetje verder,
de grote liquiditeitsinjecties van de FED (afgelopen week $105 miljard) deden
hun oppompende werk. Het macro nieuws was enigszins gemengd: ruim goed genoeg
om de bulls optimistisch te houden en met voldoende strubbelingen om de bears
waakzaam te houden.
De olieprijs daalde op onwil van de OPEC
om te signaleren dat ze de productie laag zouden houden. Saudi Aramco aandelen
zijn geplaatst, de olieprijs hoeft niet meer omhoog gepraat te worden.
Uiteraard is er ook deze week opnieuw
enorme vooruitgang geboekt in de onderhandelingen met China volgens het Witte
Huis. China beloofde diefstal van intellectual property te gaan beboeten, maar
gaat vergeldingsmaatregelen nemen tegen het tekenen van de Hongkongwetten door
Trump. Al stemmen ze in Hongkong massaal voor democratie, Peking deelt toch
echt de lakens uit. Hij moet dat inmengen in Chinese zaken afleren, meer zoals
Bouterse handelen inzake China. Dan word je daar met alle egards ontvangen, ook
al word je tot 20 jaar veroordeeld voor uit de weg laten ruimen van
tegenstanders. Heldenontvangst thuis.
Democraten slagen er steeds minder in om
duidelijk te maken dat Trump afgezet moet worden vanwege gedoe over Oekraïne. Trump
heeft er immers geen actieve herinnering aan, aan die opdracht aan Giuliani om
Oekraïne onder druk te zetten. Niet erg
genoeg volgens steeds meer republikeinse commentatoren. Trump mag best vragen om corruptie van
bepaalde mensen te onderzoeken en het ophouden van uitgaven voor hulp aan
Oekraïne vinden de meeste Amerikanen een goede zaak. Trump lijkt wel meer
afstand te gaan nemen van zijn trouwste dienaar Giuliani.
De bulls zien weer een daling van de
initial claims voor werkloosheid, stijgende schattingen voor de groei in het
vierde kwartaal (door nieuwe orders +0,6% tegen -0,7% de maand ervoor en
meevallend handelstekort door minder import uit China) en opwaartse herziening
van die in het derde kwartaal naar 2,1% door hogere voorraadvorming. Persoonlijke
consumptie in oktober 0,3% (bij CPI van +0,4%, maar volgens PCE lager).. PMI
Chicago iets hoger. Herstel huizenmarkt.
De bears zien tegenvallende stijging
groei persoonlijk inkomen van nog geen 0,1% over oktober (+0,3% verwacht),
daling van de voor lopende PMI’s van Richmond en Dallas. Daling verkopen nieuwe
huizen, pending sales. Daling consumentenvertrouwen (stijging verwacht, maar
vertrouwen bij democratische kiezers stijgt). Chicago FED Activity Index -0,71,
slecht.
Er werd meer online gekocht op Black
Friday, maar of de kerstaankopen veel hoger worden dan vorig jaar is nog onduidelijk.
Bloomberg (77 jaar) stelt zich
verkiesbaar als niet zo enge republikein bij de democraten. Het wordt nu echt
een slag om de geronten (Biden 76, Sanders 78, Warren 70), maar misschien gaat
de jeugd (Buttigieg) met de buit er vandoor, zoals vaker gebeurde bij de
democraten (Obama, Kennedy, Clinton).
In Duitsland daalden de voorraden enorm
en dat betekent straks meer groei.
Enorme daling van de
detailhandelsverkopen in Japan na verhoging van de BTW, nog veel erger dan
verwacht.
Per saldo zijn er tekenen dat de
groeivertraging is gestopt in Europa, in de VS de groei maar weinig afzwakt en
iets herstelt in de industrie en dat China en Japan verder afzwakken qua groei.
30 november 2019
Mijn afscheidscollege: Mash vergeten
Min verhaal over geschiedenis en golven
in de economie vond men interessant, maar mijn ‘running gags’ gingen bijna
allemaal de mist in
Soms veronderstel ik te veel kennis
aanwezig, zoals over de Koreaanse oorlog en de serie Mash met titelsong “Suicide
is Painless”(it brings on many changes etc.).
Ik heb 40 jaar gewerkt bij BMO en voorgangers
en daarom lijkt het voor sommigen of ik er altijd geweest ben (het 'Boemibol'- effect). Dat ik me dingen
kan herinneren, er bij was, ver voor mijn tijd.
Ruud Oude Wolbers had een keer een foto
van Donald Sutherland, op wie ik veel lijk, rondgestuurd als kiekje van mij
tijdens de Koreaanse oorlog. En enkele collega’s geloofden echt dat ik had
meegevochten in de Koreaanse oorlog. Nu ben ik niet meer van de jongsten, maar
begin jaren vijftig toen de Koreaanse oorlog speelde was ik er nog niet of een
baby
De cynische titelsong van Mash, een
parodie op de Vietnamoorlog ingekleed als Koreaanse oorlog, omschrijft redelijk
goed het economische fenomeen van creatieve vernietiging. Flink afschrijven en
dan overnieuw beginnen, zorgen voor de creatieve transformatie.
Nou, dat kwam in het geheel niet over,
nul reactie Mash is te lang geleden uitgezonden..
Een uitleg van de
Kondratieffgolf is dat schulden langdurig moeten worden afgeschreven in de
lange slechte periode. Ik voegde dus toe dat economische suicide echt niet painless
was.
Even later had ik het erover dat men
weer stemt voor een regering die het geld laat rollen. Zie Argentinië, beurs
-50%. Financial suicide is niet painless.
Weer later had ik het over het
verschijnsel van Moderne Monetaire Theorie, waar men overheidsschulden gaat
kwijtschelden voor investeringen in goede zaken. En hé,hier lijkt economische
suicide wel painless.
24 november 2019
samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week
Geringe daling van de beurzen door het afblazen van een fase 1 handelsakkoord tussen de VS en China voor einde dit jaar. China gaat wel buigen roept Trump en Xi zegt ineens dat er t.z.t. wel iets moet komen. Trump gaat wet tekenen om Hongkong iets te beschermen, wat slecht valt in China.
Weinig invloed van de zittingen over impeachment van Trump (ja hij deed het, maar zo erg was het nou ook weer niet, iedereen wist er van), geweld in Hongkong (even pauze door verkiezingen), Chili, Iran. USMCA (NAfta) akkoord loopt vertraging op, omdat Trump andere bezigheden heeft, idem voor akkoord over prijzen van pillen..De Brexit saga gaat door, Corbyn bleef verrassend goed overeind tegen Johnson in hun verkiezingsdebat.
Doorgaande QE van FED en ECB
Olieprijzen liepen op door verrassend grote daling van de olievoorraden in de VS. Marges bij raffinaderijen zitten echter in vrije val en dat betekent meestal lagere olieprijzen.
Het macro nieuws was goed voor de industrie, maar slecht voor de diensten. Doorzettend mager herstel van de flash PMI's voor de industrie en verdere lichte afzwakking van de flash diensten PMI's..
In de VS was er meevallend herstel van het consumentenvertrouwen volgen University of Michigan. Meevallende flinke stijging van het aantal vergunningen om een huis te gaan bouwen. Housing starts omhoog. Wel licht tegenvallende huizenverkopen, iets minder optimisme huizenbouwers, iets minder hypotheekaanvragen. Leading indicators daalden met 0,1% (maand ervoor -0,2%). De Phillyfed verbeterde iets. Strategas SLIM indicators van Ore voor ISM verbeterden. ISM omhoog, zo lijkt het.
Weinig invloed van de zittingen over impeachment van Trump (ja hij deed het, maar zo erg was het nou ook weer niet, iedereen wist er van), geweld in Hongkong (even pauze door verkiezingen), Chili, Iran. USMCA (NAfta) akkoord loopt vertraging op, omdat Trump andere bezigheden heeft, idem voor akkoord over prijzen van pillen..De Brexit saga gaat door, Corbyn bleef verrassend goed overeind tegen Johnson in hun verkiezingsdebat.
Doorgaande QE van FED en ECB
Olieprijzen liepen op door verrassend grote daling van de olievoorraden in de VS. Marges bij raffinaderijen zitten echter in vrije val en dat betekent meestal lagere olieprijzen.
Het macro nieuws was goed voor de industrie, maar slecht voor de diensten. Doorzettend mager herstel van de flash PMI's voor de industrie en verdere lichte afzwakking van de flash diensten PMI's..
In de VS was er meevallend herstel van het consumentenvertrouwen volgen University of Michigan. Meevallende flinke stijging van het aantal vergunningen om een huis te gaan bouwen. Housing starts omhoog. Wel licht tegenvallende huizenverkopen, iets minder optimisme huizenbouwers, iets minder hypotheekaanvragen. Leading indicators daalden met 0,1% (maand ervoor -0,2%). De Phillyfed verbeterde iets. Strategas SLIM indicators van Ore voor ISM verbeterden. ISM omhoog, zo lijkt het.
overpeinzingen
De S&P500 ging afgelopen week 0,3%
achteruit. Dat was de hele reactie op het vastlopen van de handelsbesprekingen
tussen de VS en China, terwijl men toch zeker dacht te weten dat er snel een
fase1 akkoord zou komen met de aftrap van geleidelijke verlaging van de
importheffingen. Eerder verhoging dan verlaging van de importheffingen, maar
Apple zou gespaard worden. Dat laat zien hoe slecht die hogere importtarieven
weken: een groot deel van de export uit China naar de VS gaat via Amerikaanse
dochterbedrijven die zich in allerlei bochten moeten wringen om prijzen
betaalbaar te houden voor de Amerikaanse consument.
Er was natuurlijk wel wat goed
economisch nieuws. Men begint weer meer vertrouwen te krijgen. De flash PMI’s
voor de industrie verbeterden of stabiliseerden voor de derde maand. Duitsland
verbetert. Maar de PMI’s voor de dienstensector verslechterden en samen betekent
dit toch afzwakkende groei.
De winstverwachtingen verbeterden licht
in de VS en daardoor lijkt de trend van neergaande verwachtingen toch te gaan
verbeteren.
Maar alom wordt die slechts lichte
daling bij slecht nieuws toegeschreven aan de enorme QE van de FED. Deze staat
in de hoogste versnelling en zorgt ook voor versnelling in de geldgroei. Nog
niet genoeg om de daling van de leading indicators te stoppen, maar de bulls
houden hoop hierop.
Of die vermeende green shoots die zo
velen plotseling zien doorzetten is de vraag, net zoals hoe lang de FED doorgaat
met deze QE die van de FED geen QE mag heten. De laatste paar maanden groeit de
balans van de FED met 31% op jaarbasis en M2 groeit meer dan 10% op jaarbasis.
Dit is wel om de nood bij de banken te ledigen, maar beurzen stijgen toch
hierop hebben we gezien.
(plaatjes Strategas)
Het vierde kwartaal gaat lagere groei
zien dan het derde, vooral in Japan en China. Men onderschat meestal de schade
die groeiafzwakking in Japan veroorzaakt voor de wereldeconomie. Maar daarna
moet alles beter gaan volgens de bulls.
Tenzij Trump echt niet buigt in de
handelsoorlog. Hij riep afgelopen week Powell op het matje, want dat was nodig
na de tegenslag in de onderhandelingen met China. Omlaag met die rente eiste
hij. Powell meldde dat de FED de rentepolitiek helemaal afstemt op wat men
denkt te zien gebeuren in de economie, niet op wat vlegels als Trump willen.
Maar toch, QE in de hoogste versnelling. Trump was eigenlijk best te spreken
over die Powell, zo liet hij doorschemeren. Met zo veel QE kan er eigenlijk niets mis gaan
met de beurs en de economie.
17 november 2019
samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week
De S&P500 ging opnieuw behoorlijk
omhoog onder sterk aanzwellend optimisme over de groei in de VS (green shoots, soft landing en Goldilocks inflatie) en gestaag
toenemend vertrouwen in het geleidelijk terugdraaien van de importheffingen
voor en door China. Recessierisico werd flink uitgeprijsd. Een en ander heeft nu gezorgd voor flinke overbought signalen op aandelenbeurzen. De rentestijging zette niet door, waarschijnlijk omdat het macronieuws toch niet zo goed was.
Powell gaf nog niet het signaal brand meester in de repocrisis en gaat dus nog even door met liquiditeitsinjecties. Geldgroei hoog dus.
Het macronieuws in de VS was afgelopen week teleurstellend. De Atlanta FED groei voor het vierde kwartaal daalde van 1% naar 0,3%. Cijfers voor maand oktober: Industriële productie -0,8%, inflatie +0,4% (kerninflatie +0,2%), producentenprijzen iets te veel omhoog, importprijzen -0,5% (! en dat in een handelsoorlog met hogere importtarieven). Diverse signalen staan plotseling weer op lichte stijging van de inflatie op korte termijn, maar de verdisconteerde inflatieverwachtingen voor TIPS daalden afgelopen week. Detailhandelsverkopen +0,3% in oktober na -0,3% in september. Initial claims voor werkloosheid vorige week een meer dan verwachte 14.000 omhoog. Hypotheekaanvragen wel goed omhoog. Vertrouwen van midden- en kleinbedrijf NFIB ietsje omhoog. Empire State survey, voorloper van ISM, omlaag.
Winsten een jaar vooruit per aandeel (inclusief inkoop eigen aandelen) werden weer iets (niet ernstig) negatief bijgesteld voor de S&P500. Het vierde kwartaal dreigt ook negatief te worden, dat zou een winstrecessie betekenen.
Het macronieuws uit China was zeer slecht: groei industriële productie op jaarbasis 4,7% (5,4% verwacht, omdat dit een jaarcijfer is en niet een maandcijfer is dit enorm tegenvallend). groei detailhandelsverkopen + 7,8% (7,2% verwacht en dat bij tegenvallend hoge inflatie door varkensvlees dat in die detailhandelsverkopen zit) , vaste investeringen lager, kredietgroei veel lager dan een jaar geleden.
De protesten in Hongkong gaan door, maar het geduld van Xi raakt op. Het Chinese leger ruimt barricades op etc.
De groei over het derde kwartaal (niet geannualiseerd) was in de EU 0,2%, in Duitsland +0,1% (-0,1% werd gevreesd, maar nu wordt fiscale stimulering weer bruut van de hand gewezen) en in Nederland een mooie 0,4%. In Japan 0,2% geannualiseerd en dat was tegenvallend inclusief de extra consumptie vooruitlopend op de BTW-verhoging.
Bij de wedkantoren lijkt de val van Elisabeth Warren even te stoppen en zorgt speculatie over deelname van Bloomberg voor enige daling bij de belangrijkste twee andere gematigde kandidaten Biden en Buttigieg. Het ligt nog volkomen open volgens de wedkantoren wie de democratische kandidaat wordt volgend jaar. Trump spint garen bij voorlopig onvoldoende overtuigende impeachmentverhoren (voor republikeinse senatoren).
Verder kondigde IBM aan dat ze de weersvoorspellingen op hun weerkanalen flink gaan verbeteren met inzet van zeer krachtige computers.
overpeinzingen: pas op dat het momentum niet te sterk wordt
Veel beurzen zetten all time highs. Er
is plotseling veel meer optimisme over economische groei gekomen. Er is een
record sprong volgens BAML van economen die van voorspelling lijkt slechter te
gaan worden dan mijn basisscenario naar het kan wel eens beter gaan dan mijn basisscenario.
Ofwel, het geloof in green shoots is enorm gestegen in de afgelopen weken.
Ondertussen gaat de FED onverdroten door
met liquiditeitsinjecties. Dit wordt enigszins tegengewerkt door het uitzonderlijk
fors oplopen van de Amerikaanse staatsschuld in de afgelopen twee weken (+$127
miljard).
Er is geloof dat er een goed resultaat
komt uit het fase 1 akkoord in de handelsoorlog tussen de VS en China. Het
optimisme hierover lijkt echter even niet meer te groeien. China moet zuinig
zijn met zijn enige grote troef, de importen van agrarische producten om het
Trump mogelijk te maken de swingstaten in het midwesten opnieuw te winnen. De
democraten lijken toch een gematigde kandidaat naar voren te gaan schuiven en
niet die drommelse Elisabeth Warren met haar voor China zo vervelende
plannetjes. Trump mag niet te zwak lijken in de handelsoorlog en kan niet met
alle wensen van China akkoord gaan. Hardliners in China zijn ook niet bereid tot
concessies van enige betekenis.
De macrocijfers ondersteunden afgelopen
week dat nieuwe optimisme over economische groei beslist niet. China was
dramatisch slecht (zowel industriële productie, detailhandelsverkopen,
investeringen en kredietgroei via Total Social Financing). In oktober daalde de
industriële productie in de VS met 0,8%. Detailhandelsverkopen stegen met 0,3%,
maar dat was slechts genoeg om de daling in september te compenseren. Inflatie
is aan het stijgen (+0,4%, kerninflatie +0,2%, niet goed voor reële
consumptie). Inflatie lijkt toch minder Goldilocks aan het worden. Slechts
minuscule verbetering van sentiment bij midden- en kleinbedrijf en consumentenvertrouwen
verbetert vooralsnog minder dan je zou verwachten op basis van hogere beurzen
en optimisme over handelsverdragen. Initial claims voor werkloosheid vorige
week een veel meer dan verwachte 14.000 hoger, maar nog steeds laag. Met
hypotheekaanvragen gaat het goed en dat betekent dat de huizenmarkt de economie
gaat steunen. Voorloper van ISM de Empire Index van de staat New York daalde
(orders wel beter, maar o.a. onvervulde orders, levertijden zwakker).
Transportcijfers lieten meer krimp zien.
Onzekerheid is nog steeds groot en dat
betekent dat beurzen trending zijn, niet mean reverting. De keer komt als het
momentum van die trend te sterk is (nu bijvoorbeeld koersen niet te ver boven
40 en 10 weeks gemiddelde, niet verder dan bij de vorige recente kleine
correcties). Dat moet dan bevestigd worden door overoptimisme van o.a. adviseurs,
te veel speculatie op een lagere VIX en ‘greed’ volgens de thermometer van
bijv. BAML. Aan die voorwaarden begint zo zoetjes aan voldaan te worden.
De vraag is wel of dit een correctie van
meer dan 3-6% gaat veroorzaken. Als het verhaal van verbeterende macro standhoudt,
dan is niet veel correctie nodig en uiteindelijk een verdere stijging van
10-15% normaal.
Abonneren op:
Posts (Atom)
