1 augustus 2011

Qua macht is China de VS al bijna voorbij, India komt aanstormen



Vier variabelen bepalen de index voor Government Economic Power: overheidsinkomsten, vreemde valutareserves, export van goederen en diensten en human capital.
Je ziet in de plaatjes de opmars in de laatste tien jaar van de macht van China (nauwelijks nog minder dan de VS) en India (nu in de G5). Het blijft discutabel, zo’n tabel. De macht van Japan lijkt me een stuk kleiner dan aangegeven. Het onderzoek is gesubsidieerd door India, dus de snelle opmars van India naar schier Duitse hoogte is ook weer niet zo’n verrassing

Bron: The evolving dynamics of global economic power in the post-crisis world: Revelations from a new Index of Government Economic Power (Kaushik Basu, Supriyo De, Rangeet Ghosh and Shweta)

BNP groei VS en Chicago Activity Index



De vorige week zijn de groeicijfers van het Amerikaanse BNP voor het verleden herzien. De groei in het eerste kwartaal was plotseling slechts 0,4% en de 1,3% van het tweede kwartaal is ondnaks het lage cijfer een versnelling.
De ISM, de barometer van het bedrijfsleven, had deze beneden trend groei niet gesignaleerd. De winsten zijn dan ook veel beter dan de magere groei aangeeft.

De Chicago Activity Index (CAI), een samenvatting van 85 surveys, had de lage groei wel gesignaleerd. Als de CAI 0 is, dan is de groei op trend (3%).
Als de CAI boven 0,7 komt dan komt er inflatie en vooral boven 1 gaat de FED dapper de rente verhogen. Als de CAI beneden 0,7 komt dan dreigt er deflatie en een economische recessie. Tijd voor de FED om dan QE3 (of QE4 etc) uit de kast te halen.

De CAI laat een terugslag na 2009 zien die vergelijkbaar is met die na 2001. En nu maar hopen dat we nu de upswang krijgen van na 2003. D.w.z. de vergelijking met 2005-6 die steeds gemaakt wordt, kan wellicht dadelijk ingeruild worden voor de positive variant (het is 2003) of een negatieve variant (de dubbele dip komt alsnog).

30 juli 2011

big mac koopkrachtpariteit: braziliaanse real meest overgewaardeerd, Hongkong dollar meest ondergewaardeerd





The Economist plaatst van tijd tot tijd zijn tabel wat een Big Mac in de wereld kost en ziet daar voorzichtig aanwijzingen in dat bepaalde valuta's over- en ondergewaardeerd zijn.
De dollar is erg ondergewaardeerd en alleen de HK $ is nog veel meer ondergewaardeerd.
Vooral Europa (Eurozone, Scandinavië, Zwitserland) is overgewaardeerd, maar Brazilië spant de kroon. Het VK is eindelijk eens een keer niet veel te duur na de enorme devaluaties van het pond.

De verbeterde versie (normaal zou men zeggen enhanced, maar in dit geval koos de Economist het meer toepasselijke beefed-up) houdt rekening met het relatieve inkomen per land. Dan mag een Big Mac meer kosten (plek + bediening duurder). Dat is een verbetering. de Yuan lijkt zo niet overgewaardeerd, maar als de relatieve inkomens gaan stijgen in China, dan moet de yuan wel mee omhoog. en zo zal het ook wel gaan.

Update van ons boek Beleggen op de golven

Als ik ons boek nu had moeten bijwerken dan is het verrassend hoe weinig er bijgesteld hoeft te worden (eigenlijk alleen een riedel over het Nieuwe Normaal/ de eurostaatsleningencrisis en dat de koplopers uit de vorige Kondratieffgolf het in de nieuwe golf nogal eens slechter doen dan het gemiddelde in de wereld, dat steeds meer gedomineerd gaat worden door de Opkomende Landen):

* De mist uit het voorwoord is nog niet opgetrokken: er blijft grote onzekerheid over economisch herstel in het Westen.
* De beurzen stijgen als aangegeven op de kaart van de golven, het is als na 1907 gegaan (zie bijlage in boek en update op blog) en de vierjaarscyclus loopt betrekkelijk normaal.
* De komende goede aandelenmarkt was een veiligere voorspelling dan hoge groei in het Westen (zie de tekst rechts van de uitgever die achterop het boek staat)
De winstgroei verbaasde inderdaad zeer de goede kant op en was de motor voor de stijging van de beurs en wel om de aangegeven redenen (hoge exportgroei, winstgroei in het buitenland en investeringsherstel)
* Opkomende landen moeten de groeikar trekken. Onbetwist vandaag de dag dat ze dit inderdaad kunnen en doen.
* Het wegvallen van de securitisering is het grote probleem waardoor de kredietgroei niet goed op gang komt, substitutie via centrale banken helpt wel die pijn te verzachten, maar kredietgroei blijft problematisch zo lang securitisering op zijn gat blijft liggen. De liquiditeit van de kapitaalmarkt blijft daardoor veel minder diep dan voor de kredietcrisis.
* Economische groei in vooral de VS moet aangezwengeld worden via meer investeringen in infrastructuur. De infrastructuurknop indrukken is en was buitengewoon succesvol voor opkomende landen als China en India.
* Investeringen moeten harder groeien dan consumptie in het Westen. Dat is gezond en het daaruit volgende achterblijven van de consumptie moet toegejuicht worden en deert de groei niet (wet van Bastiat, het wordt nog steeds niet geloofd).
* Wereldwijd is de economische groei erg hoog vanwege de 6%+ groei van opkomende landen.
* De ICT Revolutie zit in de gunstige derde fase. Dit zorgt overal voor extra groei. [vooral de C wordt onderschat, zie de waarde van Facebook]
* Algemeen: let op de tijdgeest en de schuivende machten. Dat is een tijdloos advies. We zagen en zien goed dat individuen de toonaangevende macht was en overheid zwak was (ook al draaide het op moment van publiceren helemaal om. overheidssteun en afgeven op bankbonussen). Wat minder goed, maar wel gemeld, is de zwakte van employees beschreven en de dramatische gevolgen die dat heeft voor de middenklasse, waarbij de American Dream voorbij lijkt.
* We hebben goed beschreven dat de ICT Revolutie samen gaat met de opkomst van de macht van individuen en die combinatie zorgt voor hoge productiviteitsgroei en daardoor welvaart, vooral in opkomende landen.
* Asset Economy: het belang hiervan is nog steeds enorm. Het gaat minder slecht hiermee, maar nog steeds niet goed omdat de daling van de huizenprijzen in vooral de VS iets groter en langduriger is geworden dan we in ons boek dachten. Ervan uitgaand dat huizenprijzen pas gaan stijgen na circa vier jaar op de bodem te hebben gelegen (vergelijk Nederland 1982-1985) kan de huizenmarkt vanaf ongeveer 2013, misschien al 2012, misschien pas 2014, de economie in de VS flink helpen en het vliegwieleffect van de asset economy weer op gang brengen. In ons boek is een te vlug herstel van de asset economy geschetst, maar per saldo denken we nog steeds dat de asset economy tot circa 2018 positief gaat bijdragen aan de economische groei, ook in het Westen.

N.B. 1. Men kan opmerken dat de groei in het Westen veel minder is dan we gesuggereerd hebben. Dat is waar. Maar de historie zal ons dat denk ik vergeven, omdat we wereldwijd kijken en het belang van China, India en andere opkomende landen niet weggepoetst hebben. Over twintig jaar kan men zich niet meer voorstellen dat men de groei in India en China etc zo onbelangrijk vonden, zo ondergeschikt aan de groei van het Westen. Men zal dan weinig twijfel hebben of degroei van 2010-2020 wereldwijd hoog was, omdat op moment van evaluatie deze twee economieën samen groter zullen zijn dan de hele huidige “Westerse” G7.

N.B. 2. De verliescyclus heeft enkele keren prominent gefigureerd in de uitleg waarom de kredietcrisis de goede kant in ging en waarom de euro staatsleningencrisis eerst de verkeerde kant in ging en straks de goede.

N.B. 3. Ik zou nu wel veel uitgebreider ingegaan zijn op het Nieuwe Normaal. Die lage groei die uit deze theorie volgt hoeft helemaal niet op te treden in de VS, als men vol durft te gaan voor economische groei, zoals Reagan wel durfde in 1982: men moet vol in infrastructuur gaan, de investeringen maximaal aanwakkeren en human capital vol inzetten en de Amerikanen er beter van doordringen dat het niet een IT revolutie zoals zij vaak zeggen, maar een ICT revolutie zoals wij in Nederland zeggen.

29 juli 2011

Zorgen over Griekenland snel terug aan het komen, Spanje en Italië meer klem


Er is slechts een voorlopig akkoord om Griekenland te helpen. Hoe men Griekenland precies gaat helpen wordt met de dag onzekerder. De omvang van de steun is onduidelijk (moet groter worden, zie plaatje:stabilisatie op 120-150% is niet goed genoeg voor stabiliteit)), de public sector involvement (PSI) kost geld in plaats van dat het oplevert, Italië wil niet meer meebetalen en Spanje wil ook niet. Het IMF zegt niets beloofd te hebben als omvang van de aanvullende steun bij de financiering van Griekenland door Europa (men nam als zoete koek een bepaalde steun door het IMF aan). Het EFSF is er nog niet uit hoe men mid september aan Griekenland gaat lenen.
Accountants (de big four) beginnen het zo langzamerhand onmogelijk te vinden Griekse leningen nog op boekwaarde te waarderen.
Achter de schermen is Frankrijk de andere eurozonelanden wat discipline bij aan het brengen snel duidelijkheid te verschaffen over het lenen (=schenken) aan Griekenland.

Het hielp ook niet dat de rating van Spanje weer op de tocht staat en dat men weer flink aan het roddelen is over de minister van financiën van Italië.
Wel hielpen de geruchten dat China zo'n beetje gedwongen wordt om leningen van PIGS te kopen om de euro voldoende overgewaardeerd te houden tegen de yuan.

Morgan Stanley zegt geen verlaging van rating VS, S&P suggereert anders


Eerder vandaag waren er diverse brokers die zeiden dat de markt veel te veel gelooft in een downgrade van de VS.
Morgan Stanley zei gisteren:
1.je moet niet te veel lezen uit alle herrie die de rating agencies maken over de voortgang van de palnnen voor terugdringing van het overheidstekort. Ze moeten wel, maar een deel is show.
2.het lijkt een beetje op de perikelen rond de AAA rating van het VK. Men had gewoon 18 maanden geduld tot de verkieizingen en op basis van de palnnen van de nieuwe regering begonne de rating angencies vriendelijker te worden vor het VK. Men wacht gewoon de Amerikaanse verkieizingen af en kijkt of in de verkiezingsprogramma's voldoende overheidsbezuinigingen staan.
3. Een downgrade van de VS is een ernstige zaak met grote consequenties. Dat kun je niet zo maar doen, je moet heel transparant zijn hoe je dat doet en op het ogenblik is dit niet het geval,met uitzondering van Moody's die met $1500 miljard bezuinigingen minstens enige duidelijkheid verschaft. Een downgrade van de VS is slecht voor de business van rating agencies. Men gaat dan aan alle ratings twijfelen en het belang van ratings kan in gevaar komen.
Ik dacht dat op basis van dit soort verhalen de kans op een downgrade kleiner dan 25% was, terwijl de markt eerder aan 50%+ denkt.

Vandaag is S&P helaas begonnen met het verschaffen van enige transparantie. John Chambers, hoofd van het rating comittee van staatsleningen in de wereld, begon op een persconferentie te dreigen dat er een bezuiniging nodig is van $4000 miljard (veel meer dan de $1500 miljard van Moody's) om de AAA rating van de VS te behouden. $4000 miljard is nodig volgens eerdere berekeningen van de amerikaanse overheid om de staatsschuld versus BNP te stabiliseren.
Dat is wel een heel verschil met het spontane betoog dat de VS een rating van AAA verdiende omdat het de wereldvaluta is en een diepe liquiditeit waar geen enkele andere belegging aan kan tippen. Pas als daar aan getwijfeld werd, zou de rating naar benedne moeten gaan. Hij zei dat bij ons, o.a. in de meeting waarbij we hem en zijn companen aanvielen op de investment grade ranking van Portugal (zie blogpost http://beleggenopdegolven.blogspot.com/2011/06/portugal-gaat-het-redden-volgens-s.html).

N.B.
1. Morgan Stanley berekende dat je $2000 miljard nodig hebt om benden 90% netto staatsschuld van BNP te blijven (de Reinhart Rogoff grens) en inderdaad $4000 miljard om richting 70% te gaan in 2021.
2. als alleen S&P downgrades en Fitch en Moody's niet, dan blijft de VS officieel nog wel AAA. Maar de steeds hogere eisen aan collateral bij derivatentransacties etc (haircuts als zekerheid) geven aan dat de markt de VS en daarmee alle leningen in de wereld niet meer helemaal als AAA ziet.

28 juli 2011

De V-recovery van Japan volgens Nomura



Nomura gaf vanmorgen tijdens de macro meeting met Londen waar Peter Westaway langs kwam en had o.a. bovenstaande plaatjes over de groei in Japan, hoe men de groei tot 2013 ziet en hoe alles veranderde na de aardbeving.
In het derde kwartaal van 2012 moet de overheid alle reparaties nodig door de aardbeving gefikst hebben en daarna valt de groei terug naar normaal Japans peil.
Ondertussen is Japan even de deflatie kwijt en blijft de groei prima tot half 2012. Nomura lijkt wel trendmatiger iets optimistischer te worden over 2012 sinds 3/11 de aardbeving zo vernietigend toesloeg.

WSJ: voorstel democraten vs republikeinen over verhoging schuldenplafond


WSJ (Debt-Crisis Vote Goes Down to Wire in House) had bovenstaand overzicht van de onderhandelingen over de verhoging van het schuldenplafond.
Uit die onderhandelingen komt men wel, maar dat is niet de echte zorg van de beurs, dat is de dreigende downgrade van de VS.

Overeenstemming verhoging Amerikaans schuldenplafond vrijwel zeker geregeld vóór 5 augustus




Nog even afgezien van de enorme consequenties die het niet op tijd verhogen van het schuldenplafond heeft (economische groei -10% op jaarbasis, downgrade van AAA rating) is er nog een belangrijke reden om aan te nemen dat men het snel eens wordt over de verhoging van het schuldenplafond: op 5 augustus gaan de Amerikaanse parlementariërs met zomerreces. Daar de Amerikaanse politici zo hebben laten blijken alleen te gaan voor eigenbelang en herverkiezing zal alles op alles gezet worden om voor 5 augustus een en ander te regelen (anders mogen ze pas een week later met reces). Omdat Treasury wat extra potjes heeft gemaakt (bijvoor beeld uit opbrengsten openen van strategische oliereserves, betere belastingontvangsten) heeft men nog tot circa 9 augustus genoeg geld om de overheid open te houden. Een default van Amerika is voorlopig nog onwaarschijnlijk.
Böhner heeft gisteren al aangegeven dat hij een man is waarmee te praten valt (in tegenstelling tot de Tea Party aanhangers, waar niet mee te praten valt) en met smart zit te wachten op een compromis uit de senaat waar hij mee akkoord kan gaan. Böhner is al flink afgegaan met zijn voorstel in het congres dat vanwege rekenfouten niet eens tot een stemming kwam (Rutte is niet de enige die zich vele miljarden verrekent).
De verhoging gaat in één stap als de democratische senaatsleider Reid genoeg water bij de wijn doet en zijn –zoals hij al laat doorschemeren- openingsbod van $2700 flink verhoogt richting $3500 miljard. Als hij dat niet uit de strot kan krijgen zal de verhoging in twee stappen gaan, wat lastig voor Obama is in een verkiezingsjaar.

De plaatjes van Bianco laten zien dat men 80% kans ziet bij de wedkantoren dat er een verhoging van de schuldenplafonds is per 11 augustus en dat men een 60% kans ziet op een downgrade van de rating van de VS. De daling van de kansen van gisteren is kennelijk veroorzaakt door de toegenomen inschikkelijkheid van Böhner en Reid om tot een overeenkomst te komen die hoger is dan $1500 miljard (bedrag genoemd door Moody’s om downgrade te voorkomen).

27 juli 2011

Tips geven nauwe range voor S&P500 aan


De S&P500 en de impliciete inflatieverwachting correleren enorm (94%) met elkaar sinds de markt werd verblijd met de nakende komst van QE2 op de Jackson Hole conferentie augustus 2010.
Jim Bianco (maakte plaatje) denkt dat die correlatie nog enige tijd (niet voor altijd) hoog blijft.
QE3 is een probleem omdat de inflatieverwachting nu niet 1,5% is zoals ten tijde van Jackson Hole, maar 2,5%. Van QE3 gaat de inflatieverwachting omhoog en dan kom je al snel in een zone terecht waar de inflatieverwachtingen haast niet meer naar beneden is te drukken en een self fulfilling prophecy wordt.
2,7% is waarschijnlijk te angstig voor de FED. Dat geeft aan dat het voorlopig moeilijk is voor de S&P500 om boven de circa 1425 te klimmen.
Heel somber moet je ook weer niet worden, bij een S&P500 van 1100 à 1150 gaat de FED echt wel serieus aan QE3 denken. De Bernanke put is veel waard. De daling zal vermoedelijk zonder QE3 eerder stoppen (de inflatieverwachting zal niet veel omlaag gaan van de huidige niveaus).

Conservatieven schieten Böhner in de voet: compromis nu mogelijk




Strategas denkt dat door de opstand van de conservatieven het nu voor Böhner gemakkelijker wordt een compromis te vinden dat door een deel van de republikeinen en democraten gesteund wordt als het genade vindt in de senaat bij zowel democraten als republikeinen. Door de opstand van de conservatieven kan er geen voorstel van de republikeinen meer komen dat de meerderheid haalt in het congres.
Daarom gaat Böhner eieren voor zijn geld kiezen en gaat hij mee met het compromis in de senaat over enkele dagen.

De conservatieven sloegen op tilt toen het Congressional Budget Office van de geplande besparingen van $1200 miljard maar $ 850 overhield.
Toch was die $850 miljard nog een stuk conservatiever dan de zogenaamd veel hogere besparingen van de democraten. De republikeinen vinden het namelijk leuk om de oorlog in Afghanistan flink op te stoken en daar geen dollar op te besparen, terwijl de democraten hier $ 1000 miljard op denken te besparen. Als je die uitgaven voor Afghanistan wegdenkt, dan zijn volgens Barclays de voorgestelde besparingen van de democraten en republikeinen bijna hetzelfde van omvang.
Elke dag komt men met andere cijfers voor de dag en zo zal het nog wel even doorgaan.

Het enige dat Böhner er nu nog kan uithalen is dat de verhoging van het schuldenplafond in twee stappen gaat. Dat zal dan ook wel gebeuren.

Visualisering overheidsschuld van VS


Het plaatje is via Business Insider/ Pragmatic Capitalist. Het laat zien hoe groot de staatsschuld is van de VS: een silo van 100 dollar biljetten die maar net op een voetbalveld past en waarbij vergeleken het vrijheidsbeeld maar een poppetje is.

Je kunt de overheidsschuld va de VS ook verglijken met al het goud in de wereld. Dat past in een kubus van 18 bij 18 bij 18 meter. Dat is veel kleiner dan de silo van de $100 biljetten. De totale waarde van de goudkubus is ook maar ongveer 60% van de waarde van de overheidsschuld van de VS (inclusief de tegoedbonnen aan de sociale fondsen die niet genoteerd zijn).

26 juli 2011

De yen is te veel gestegen: teken dat risk appetite te laag is



We zitten dicht tegen de onderkant van de range van de yen tegen de dollar aan. Deflatie houdt de koopkracht van de yen op peil. Eerste Minister Kan houdt de yen sterk: hij wil niet te veel overheidsschuld maken (daarop is hij tenslotte gekozen), maar de tsunami aardbeving maakt toch wat gooien met geld nodig. Pas na zijn politieke dood (september) kan men pas echt goed met geld gaan smijten (=zwakke yen omdat de Bank of Japan dit deels moet financieren). Toch herstelt de Japanse economie nu al sneller dan gedacht. Beter dan na de Kobe beving en het is niet zo raar dat repareren van de schade nu ook weer een hoge multiplier heeft.

Dat de yen zwakker gaat worden kan men zien in de commitment of traders analyse (plaatje van Bianco). De sufferds (large speculators) zijn te massaal yennen in aan het slaan en het slimme geld (hedgers) zijn zich aan het ontdoen van yennen. De hedgers moeten vermoedelijk al snel op hun schreden omkeren en dat leidt meestal tot yenzwakte. Omdat de yen heel goed meeloopt met de angsten van de belegger (de risk appetite) is een zwakkere yen goed nieuws voor aandelenbeleggers.

De puinhopen van het schuldenplafond, Böhner en Obama lopen paars aan


n de VS zijn zee en flinke puinhoop aan het maken van de verhoging van de schuldenplafonds voor de overheid. Er zijn weinig andere landen die zo’n circus met schuldenplafond ook geïnstitutionaliseerd hebben. Eigenlijk houden de Amerikanen er wel van. Ze zijn blij met “gridlock”, de situatie dat zowel de democraten als de republikeinen niet genoeg macht hebben om alles naar willekeur door te drukken. Er moet dan een compromis komen en dat ligt dan weer niet in de Amerikaanse volksaard.
De republikeinen zijn tegen belastingverhogingen, ook al gaat het over miljonairs en miljardairs. Er moet tenslotte iets van de American Dream overblijven en als je al begint met het afpakken van geld van rijken wat gebeurt er dan wel niet met de middenklasse waar je veel gemakkelijker geld van kunt afpakken.
Populisme is sterk georganiseerd in de VS via de Tea Party en past bij de huidige tijdgeest. De enige rem zit in het minder populair worden van het te lang vasthouden aan de standpunten als dat inderdaad tot een te laat verhogen van de schuldenplafonds leidt. De republikeinen lijken hier toch gevoelig voor te zijn. De democraten zijn aan de andere kant weer gevoelig voor angsten dat Amerika zijn AAA rating verliest, omdat niet genoeg in de tekorten wordt gesneden.
In Amerika rekent men zich rijk over een periode van tien jaar en men stelt de vervelende dingen zo veel mogelijk uit tot na de presidentsverkiezingen (de vierjaarscyclus mag tenslotte niet verstoord worden, want er is niets belangrijkers in de wereld dan de herverkiezing van de president van Amerika; de conjunctuurcyclus moet hiervoor door het stof).
Men boekt al vast $1000 miljard besparingen in voor minder oorlogen in Afghanistan en het Midden Oosten. Na het verdisconteren van het peace dividend wordt het moeilijk om extra besparingen te vinden.

De republikeinen willen nu $1200 miljard besparingen voorstellen voor een kleine verhoging van het schuldenplafond en pas in het verkiezingsjaar het schuldenplafond verder verhogen in ruil voor $1800 miljard besparingen.
Obama probeert ongeveer $2700 te bezuinigen (inclusief belastingverhogingen) en eist in ruil daarvoor een verhoging van het schuldenplafond die stand houdt tot na de verkiezingen.
Beide partijen zijn een mediaoffensief begonnen. Gisteren hielden zowel Obama als Böhner, de republikeinse leider van het congres toespraken hoe onverantwoord de ander was door zo stijfkoppig vol te houden en het land daardoor de versukkeling in te gooien. Teken toch ons plan roepen beiden, dan zijn alle problemen meteen over.

Ach, eigenlijk zijn er mogelijkheden genoeg om er uit te komen en een default van langer dan een dag is electoraal erg slecht, dus men komt er wel uit. De markt denkt dat ook, maar men is de laatste dagen bezorgd geworden, dat het gekibbel leidt tot verlaging van de AAA status. Eerst dacht men dat de kans hierop <<10% was, maar nu denkt men in China dat het eerder 25-50% is.

Wat gaat er gebeuren met het schuldenplafond? Wie het eerst beweegt is verloren. Obama moet iets doen. De republikeinen krijgen daarom vermoedelijk hun zin met verhoging van het schuldenplafond in twee stappen. De eerste stap van $1200 miljard is immers verleidelijk gemakkelijk.