hoogtevrees nog even trotseren?

 

De liquiditeitscyclus (hier de 65 maands cyclus zoals afgebeeld in FT) ziet er nog goed uit in 2024. Centrale banken gaan de rente verlagen en ze krijgen onverholen opdrachten om te stopen met QT en weer staatsleningen te gaan kopen om de lust om te veel geld uit te geven van overheden niet in de voet te schieten en zo ook te zorgen dat de verliezen van centrale banken weer omslaan in winsten zodat de belastingbetaler niet langer de pineut is voor dat strenge monetaire beleid. China is ook monetair aan het stimuleren, al is het vanwege de schuldencrisis op de vastgoedmarkt een moeilijkere zaak dan in de afgelopen decennia. Voorlopig werkt de daling van de inflatie nog mee. Ook de geldgroei is getemd in de VS, weer op het vertrouwde pad van structureel ruim 6% op lange termijn. De afgelopen paar jaren was dat eerst veel meer en nu veel minder, waardoor men weer terug is op het oude pad. De FED hoeft niet meer te zorgen dat men meer (spaar)geld gaat oppotten, ook niet dat men weer woest gaat uitgeven. Het is nu Goldilocks. Ze kunnen de teugels voorzichtig gaan loslaten. 

Ik heb met enige verbazing de tomeloze stijging van de magnificent seven gezien inclusief de Nederlandse semideelnemer ASML. Een koers boven de 800 voor ASML, dicht bij de 830 waarop ik me voorgenomen heb om eens wat winst te nemen (iets dat ik gelukkig nog nooit heb gedaan). Hoe kan die enorme stijging doorgaan zonder het uitlokken van een soort Japanscenario in de niet al te verre toekomst (nu nog niet) zoals Jan de Boer profeteert.  Dit soort voorspellingen hebben de neiging meestal anders uit te komen dan gedacht. Degenen die op tijd in de juiste richting bijstellen zijn de koning. Ik heb al vaak ongelijk en dan moet ik ook nog eens op tijd gelijk krijgen. Dat is vaak te moeilijk voor me geweest, een reden waarom ik me niet inlaat met opties (vooral dat op tijd gelijk is een probleem).

De presidentscyclus wijst op problemen voor 2025-2026, want de nieuwe president (of het Trump of Biden is, maakt vermoedelijk weinig verschil) moet flink gaan bezuinigen, anders kan hij (misschien tegen die tijd zij) niet voldoende stimuleren in het verkiezingsjaar 2028 of erger nog, komt die recessie te laat in de presidentscyclus. 2025 lijkt geen goed beleggingsjaar te worden, 2024 is zoals gewoonlijk onduidelijk met een hoge wall of worry, vooral geopolitiek.

De ruk naar populisme gaat meer protectionisme veroorzaken en problemen aan de onderkant van de arbeidsmarkt vanwege minder immigratie. Ineens worden er weer grondoorlogen gevoerd (we waren na 1945 gewend aan (de minder gevaarlijk geachte) economische oorlogen van landen die over zee hun belangen veilig wilden stellen). Ik ben niet meer zo afkerig van protectionisme als vroeger: ik zie met lede ogen hoe de Europese auto-industrie het gaat afleggen tegen China en Tesla zonder protectionisme. Europese samenwerking wordt moeilijker behalve op gebied van immigratie zo lang de grondwet niet overal veranderd wordt en er minder rekening gehouden wordt met de rechten van de mens. De uitspraak over de oorlog in Gaza van het Internationale Gerechtshof in Den Haag biedt enige hoop, maar die kan zo maar de grond in geslagen worden.

all time high S&P500 en Nasdaq100 tegen de logica van de technische analisten en het narratief voor 2025 in

 Walter Deemer zag het al aankomen: tegen allerlei technische signalen in zou er toch een all time high voor de S&P500 komen. Hij had de neergang van 2022 en opgang van 2023 goed gezien met zijn signalen  (trust op basis van breadth etc.). Nu waren we eigenlijk bezig met een neergang van het vertrouwen, maar dat ging tegen de opgang van de nodige grote aandelen in. 

Er zijn natuurlijk wel wat dingen die zorgden voor een betere beurs in de afgelopen week. Het gaat goed met het consumentenvertrouwen en het geloof in een dalende inflatie, disinflatie. De centrale bankiers zijn hun verhaal aan het veranderen van de markt is veel te snel met het zien van hel veel rentedalingen naar ja, rond juni of zo gaan we beginnen. En als ze beginnen is het moeilijk om te stoppen. Dan is er een flinke druk om zo ongeveer elke vergadering de rente te verlagen.

Die verbetering van het consumentenvertrouwen in de VS is gebaseerd op vooral democraten die steeds optimistischer worden, steeds meer boven gemiddeld en republikeinen die in iets mindere mate de wereld zien vergaan. Onder republikeinen is het sentiment nog op het niveau van de kredietcrisis en de pandemie, maar niet langer veel slechter. Ik zag het ook aan een poll op X over hoe de (waarschijnlijk overwegend republikeinse) volgelingen dachten over de economie in de VS in de tweede helft van 2024. No landing (=hogere groei dan trend), soft landing (=korte tijd groei beetje onder trend, dan wat herstel), Goldilocks (trendgroei en dalende inflatie, disinflatie0 of trainwreck (het gaat op allerlei manieren mis). Meer dan de helft stemde voor trainwreck. Uiterst merkwaardig bij een all time high en erg afwijkend van de consensus die eigenlijk soft landing of Goldilocks aangeeft.

Dat is goed nieuws voor Biden, maar er lijkt nog heel wat meer goed nieuws te moeten komen wil hij herkozen worden. Vooral als Nikki Haley de kandidaat wordt op groeiende populariteit en groeiende angst voor al te bejaarde politici zou Biden kansloos zijn.  

Ray Dalio probeert uit te leggen dat zowel Biden als Trump slecht zijn voor Amerika. De verliezende partij zal zich niet neerleggen bij de uitslag en dat gaat nog jaren wringen. Dat zou kunnen. Bovendien is het niet moeilijk om te zien dat er in 2025 flink bezuinigd gaat worden, waardoor die recessie alsnog komt in 2025. Dat wijst er op dat de aandelenmarkten heel kwetsbaar worden als er euforie losbarst over de all time highs en het voorspelde Goldilocks scenario. 

centrale banken minder aardig en China wil ook niet

 Zoals verwacht is de rente wat aan het stijgen op hogere inflatieverwachtingen voor de lange termijn en het uit de bol praten van centrale banken van heel snelle dalingen die al heel snel zouden komen. Eerst even die daling in maart weg praten. Het inflatienieuws is niet slecht, maar niet goed genoeg om de angsten voor structureel te hoge inflatie weg te nemen. 

De macro, alhoewel over december nog meevallend in de VS, is aan het verzwakken (lagere koperprijs, te lage kredietgroei, Empire State Survey -43 etc.). Niet veel verzwakking lijkt er te komen, maar het monetaire beleid maakt het moeilijk om een goede economie te krijgen zoals in een verkiezingsjaar geëist wordt. En nu al helemaal vanwege de slechte herinneringen aan inflatie. Biden weet stiekem toch wat extra te stimuleren, maar voorlopig zijn de kiezers ook in de VS boos genoeg om Trump in een fauteuil terug te voeren naar het Witte Huis.

De ECB roept in koor met de FED dat de rente niet zo veel zal dalen, maar de te lage groei in de EU zal eerder dan in de VS dwingen tot renteverlaging.

  China kampt met steeds meer problemen. De bevolking neemt af en vergrijst snel. De lonen zijn niet meer concurrerend met de buurlanden en men creëert te weinig goede banen in de zorg en technologie.  De schuldenpositie verslechtert snel, de huizenmarkt kan er haast niet boven op komen. De lithiumprijs is omlaag getuimeld en dat geeft aan dat het minder zal gaan met elektrische auto's (van BYD etc.) en dat terwijl het Westen de eigen automarkt beter moet gaan beschermen. Uiteraard komt er meer monetaire stimulering, maar men moet hier veel voorzichtiger mee zijn dan vroeger.  De export wordt geholpen via dalende prijzen: China exporteert (weer) deflatie. De omlaag knalllende prijzen voor varkensvlees helpen overigens de consumptie in 2024, dat remt het pessimisme.

Ondertussen moeten we hopen dat de volatiliteit niet te veel stijgt. De VIX bleef braaf onder 14, maar kan eenvoudig 18+(+) worden. Ik lees sombere analyses over Tesla en Apple dat voor tien jaar dood geld zou kunnen zijn. En het wil maar niet vlotten met mid- en small cap.

Geopolitiek is zoals gewoonlijk niet goed. Egypte lijdt zwaar onder de piraterij van de Houthi's.  Een en ader zorgt wel voor iets meer (goederen) inflatie voorlopig.

wat mode op de beurs is, is vaak vergankelijk

 Vrijwel steeds gaan winnende succesformules op de beurs aan succes ten onder. Dat is wat je van iets als een efficiënte markt zou eisen. Te lang en vooral laat inzetten op de laatste winnende trend is vaak de weg naar verlies. Oude beurswijsheden blijken ineens niet zo wijs te zijn. Dat is natuurlijk niet altijd zo, bijvoorbeeld spreiden is en blijft een wijs advies. 

Vroeger was het wijsheid om in goede bedrijven te beleggen, met sterke balansen en goed management. Dat probeerde uiteraard iedereen te doen en dan werkt het niet goed meer. Het tegenovergestelde is ook lang populair geweest: het kopen van waarde. Volgens Bahavioral Finance was iedereen intuïtief zo afkerig van slechte bedrijven dat ze veel te goedkoop gewaardeerd waren. Lakonishok e.a. toonden dat aan en inderdaad dat was een behoorlijke periode winnend. Super populair rond 1995 en daarna een verrassend vaak verliezende strategie. Small cap value deed het dan vaak op langere termijn nog wel goed, maar af en toe is er engelengeduld nodig om dat te ervaren.

Small cap deed het ook vaak goed en zou volgens Fama en French samen met waarde een structurele risicopremie verdienen, maar de laatste jaren waren small caps een huilbui. Ze kunenn makkelijk tien jaar tegenvallen. 

Emerging Markets. Het was een favoriet met vele gelovigen, maar ook al jaren tegenvallend.

Verder had ik geleerd dat je de top tien van de VS moest onderwegen bij beleggen. Hoe konden die allergrootste bedrijven immers langdurig harder blijven groeien dan het gemiddelde? Dan moeten ze toch na een paar decennia groter zijn dan alle bedrijven bij elkaar? Dat werkte dus de nodige jaren goed, maar nu heb je enorme kleerscheuren aan je broek vanwege het missen van de magnificent seven. 

Op het ogenblik is het opperste wijsheid dat banken (ex misschien JP Morgan) geen fatsoenlijk rendement kunnen behalen op hun vermogen. Sommige centrale banken meldden dat zelfs in studies. Ze krijgen desondanks aparte belastingen over zich heen, een banken taks. En inderdaad, banken doen het al decennia vaak erg slecht. Door schade en schand vermoed ik dat deze beurswijsheid ook wel eens onwaar zou kunnen blijken in de komende jaren. In Nederland moet je straks flink vermogensbelasting betalen over obligaties en ETF's die in obligatie-indexen beleggen, maar niet op deposito's en spaargelden bij banken. Dat is straks een enorme winstbron voor banken. Of banken een redelijk rendement gaan behalen blijft twijfelachtig, want ze hebben overduidelijk nog steeds niet goed geleerd hoe je winst kunt maken die je niet toegeworpen wordt door de overheid. Maar vanaf een lage waardering zoals nu kan het meevallen. 

Ik (en niet alleen ik uiteraard) ontdekte ook al vele decennia geleden dat aandelen met een lage bèta het voor risico gecorrigeerd goed deden. Er werden na enige tijd fondsen en ETF's gemaakt die hier op  inspeelden. Die deden het lange tijd verrassend goed en nog steeds valt de performance wel mee, al hebben ze veel last van de wilde magnificent seven. Er is nog steeds niet zo geloofwaardig uitgelegd waarom low volatility het zo goed deed, maar kennelijk is er iets waardoor je voor risico gecorrigeerd kennelijk beter in low volatility kunt zitten.

Momenteel is het vooral populair te beleggen op verhalen, narratieven. dat was iets waar we vroeger op neerkeken, want bepaald niet erg wetenschappelijk onderbouwd. Tegenwoordig is dat vaak wel tenminste enigszins het geval. Men probeert het momentum van positieve verhalen op allerlei manieren te turven, via google termen etc. In een onzekere wereld met heel veel technologische vooruitgang kan dit een winnende strategie zijn. Het bracht je bijvoorbeeld in de magnificent seven en winnende tech. Maar er zijn al heel wat voorbeelden van rampzalige mislukkingen zoals de grote daling van niet winstgevende technologie van ETF ARK (overigens nu weer mooi opkrabbelend).

De laatste jaren wordt steeds meer gespeculeerd met koersmomentum en chartistische wondermodellen die in het verleden kansrijk gebleken koerspatronen uitbaten. De efficiënte markt heeft het niet goed met dit soort methodes voor. Het zorgt voor veel te korte beleggingshorizonnen en vooral te veel kosten. Het begint voor de belegger interessant te worden rekening te houden met veel te ver doorgeschoten koersen op basis van die winnende koerspatronen. Dat doet hoop gloren dat je misschien met actief beleggingsbeleid de markt zou kunnen verslaan op lange termijn. Het percentage dat in indexfondsen of semi indexfondsen is belegd, is is boven de 50% uitgekomen. Inclusief de portefeuilles met zeer lage tracking error is het eigenlijk nog flink meer. Op zeker moment is dit uiteraard ook weer te ver doorgeschoten, maar het zou goed kunnen dat dit pas bij 80% gebeurt. 

inflatie valt iets tegen en rente kan iets hoger, maar volatiliteit is nog laag. Structureel hogere inflatie en lagere waarderingen

De inflatie steeg iets in de VS, maar de trend van de kerninflatie op jaarbasis is nog steeds omlaag. In Europa gaat het niet zo best met de economie en dat zet de ECB onder druk om sneller dan de FED de rente te verlagen.

De rente is iets op aan het lopen in de VS en de 10 jaar rente lijkt richting 4,3% ongeveer te gaan. Dat zou de beurskoersen onder druk houden. Er is wat meer optimisme dat de FED gaat stoppen met QE, o.a. omdat ze liever niet zouden willen dat Trump gekozen wordt.  Wereldwijd neemt de monetaire verkrapping van centrale banken sinds eind 2022 wat af volgens bijv. CrossBorder. De volatiliteit gemeten via de VIX is nog steeds laag en de volatiliteit van die volatiliteit daalt vooralsnog.

Aandelen hebben moeite een all time high te zetten in de VS. De tegenwind van een stijgende lange rente en de gedachte dat koerswinstverhoudingen even niet meer horen te stijgen zorgen voor aarzeling die misschien ontaardt in een correctie. Het is heel normaal dat aandelen nauwelijks iets doen in het eerste kwartaal van een verkiezingsjaar. Daarna gaat het meestal wat beter, maar vaak niet spectaculair goed. 

Op lange termijn zien we factoren die zorgen voor meer inflatie. Deglobalisatie, onaardig zijn tegen immigranten zorgt voor hogere inflatie, o.a. via hogere lonen aan de onderkant. De pendule van de tijdgeest is nu tegen verdere toename van individualisme en nog meer ongelijkheid. Zelfs Trump gaat niet meer voor lagere vennootschapsbelasting. De machten B van business, bedrijfsleven en I, individualisme, keren zich nu tegen een verdere forse stijging van de reële winsten en aandelenkoersen. De macht G, government, moet ook sterker worden vanwege hogere defensie-uitgaven, bestrijden klimaatverandering, de roep om protectionisme (immigratie omlaag etc.) en meer herverdeling om ongelijkheid te verminderen. Dat is allemaal inflatoir en remt stijging beurzen.  Het is al zichtbaar. Zelfs de S&P500 die het toch mooi gedaan heeft staat nog steeds duidelijk onder het hoogtepunt van 2021 in reële termen. 

Inflatie staat verder structureel onder druk door de schaarste van nogal wat grondstoffen die moeten gaan helpen bij het bestrijden van de klimaatramp. Overduidelijk is dat enorme schaarste in o.a. koper op ons af komt.. Fossiele brandstoffen zullen meer belast moeten worden en dat betekent meer inflatie.

Zelf voorzag ik eind 2019 een stabilisatie vanaf 2020 van de reële koersen. Dat was beter dan wat we eerst aangaven in ons boek, namelijk een daling (vanwege de ongunstige ontwikkeling van de machten B, Business, en I, individualisme en de opkomst van G, government). Die verbetering van de verwachte trend was vanwege de acceleratie in technologische ontwikkeling. Dit jaar extra duidelijk geworden via AI en Chat GTP. Koerswinstverhoudingen voor de hele beurs moeten dan hoger zijn vanwege hoge waarderingen inde technologiesector. Misschien is dit nu wat overdreven, zoals wel erg duidelijk zichtbaar in de magnificent 7.  

Op niet al te lange termijn is er een groot risico op een Chaotisch Neergangscenario (2027? zoals we beschreven in ons boek) vanwege te veel inflatie en politieke onrust (Taiwan en aanbodproblemen chips bijvoorbeeld). 

Overigens lijkt het inflatieprobleem nu veel kleiner dan inde jaren zeventig, omdat het nu beter gaat met de productiviteit (AI en robotisering) en investeringen niet zo snel duurder worden (zoals gebeurde inde jaren 70, waardoor de afschrijvingen te laag bleken om alles te vervangen). Goederenprijzen kennen nog steeds een veel lagere structurele inflatie dan de diensteninflatie. 

drie dagen in het nieuwe jaar en de somberheid slaat toe

 Dat ging snel. Al na drie dagen komen er sombere verhalen dat de rente veel te laag is. De inflatie daalt, maar is op termijn nog steeds een probleem zoals je ziet aan de rente en de correlatie tussen aandelen en obligaties (probleem is wel minder geworden). 10 jaars rente naar 5,5% zegt Bianco. Hij haalt anderen aan die opperen dat de hoge hypotheekrente een 1 tot 1,5% hogere 10 jaars rente impliceert. Vooral bij hogere volatiliteit, zoals de VIX lijkt aan te geven. En het groot verschil in de verwachtingen van de brokers van redelijk optimistisch tot behoorlijk pessimistisch. De brokers weten ineens zeker dat de FED niet meer dan twee of drie keer de rente gaat verlagen in 2024. Tenzij ze helemaal mis zitten en er toch een stevige recessie komt. En dat kan bij een afzwakkende arbeidsmarkt zoals de JOLTs aangeven: in november zijn bedrijven straf minder gaan huren. De chippers melden dat hun klanten veel te veel voorraden hebben, vooral bij toeleveraars aan elektrische auto's, een vaardigheid die men in Europa nog niet zo goed onder de knie heeft tegen een redelijke prijs. En met die verdwijnende subsidies loopt het minder storm, want niet zo'n redelijke prijs meer. Apple krijgt ineens slechte beoordelingen van enkele analisten. Het lijkt duidelijk te worden dat de magnificent seven een toontje lager moet zingen (na het eerste kwartaal beter?).

Zoals de eerste week gaat, zo gaat het jaar, is een oude beurswijsheid. De statistische onderbouwing is niet helemaal jofel, maar het lijkt wel te wijzen op een iets minder dan gemiddeld beursjaar, vooral als je niet corrigeert voor de daling in de eerste week.

Aan Chinese tekens doet de beurs niet, het is het jaar van The Trump. Xi heeft het over de onvermijdelijkheid van de hereniging van Taiwan met China (een groot West Taiwan in de ogen van de Kwomintang). China heeft een reeks weerballonnen afgestuurd op Taiwan. 

Supply chain problemen door de Houthis in Jemen. 

Poetin scoort diplomatiek volop in het tot slaaf mogen maken van Oekraïne. 

En Gaza is een tranendal en dat dreigt in de buurt op diverse plekken ook te gebeuren.

Zoals altijd is er een hoge wall of worry. Misschien even wat moeilijkere tijden in het eerste kwartaal, maar daarna gloren in een presidentverkiezingsjaar in de VS meestal betere tijden.  De lange rente lijkt iets verder te moeten oplopen, maar als men verwerkt heeft dat de FED maar drie keer gaat verlagen in 2024, de economische groei aan de zwakke kant is en de inflatie verder daalt op korte termijn maar niet lange termijn, dan hoeven we geen 10 jaar rente in de VS van hoger dan 4,5% te zien (alhoewel dat natuurlijk wel kan, de Markt heeft onvoorspelbare kanten die het voorspellers voortdurend het leven zuur maakt).. 

nog geen all time high S&P500

 Langzaam aan het jaar uit. Er was ook niet veel nieuws sinds de draai (pivot) van de FED. Een iets sterkere consument zoals eigenlijk al het hele jaar en iets beter dalende inflatie dan gedacht zoals al het hele jaar. Er was dan ook geen reden voor een grote opmars of afmars. Het duurt wel een beetje langer dan gedacht voordat die all time high er is van de S&P500. Er is groeiende angst voor een dubbele top vanwege over optimisme over van alles, zoals geen recessie en ferm dalende inflatie en rente.  Iedereen is al optimistisch, de hedge fiunds zitten al erg positief gepositioneerd. De brandstof is even op, de meeste bedrijven moeten even stoppen met inkoop eigen aandelen, omdat de jaarcijfers etc. er al te snel aankomen. 

De obligatiemarkt loopt wel erg ver voor op de FED en dat kan eigenlijk alleen maar als er toch een recessie komt. Geen recessie betekent maar 3 en geen 7 of 8 rentdalingen van de FED in 2024. 3 is ook al mooi vind ik. Daarvoor moet de inflatie wel verder dalen en dat zal voorlopig wel gebeuren. Aan het eind van 2024 wordt dit moeilijker naar mijn stellige verwachting.

Het lijkt een betrekkelijk normaal presidentverkiezingsjaar te worden in de VS. Ongeveer normale stijging van aandelen of iets beter, wat geaarzel rond februari-april ongeveer, een vriendelijke FED. Misschien iets minder dan normale overheidsstimulering. De magnificent 7 moet het maar eens wat rustiger aan doen, Apple flauwte zou je zeggen. Maar toch weer enige winststijging en dat bij dalende korte rente, wat monetaire stimulering van China, zou toch voldoende moeten zijn voor enige stijging van de koersen (zonder een onaangename schok natuurlijk). Particulieren lijken weer meer aandelen te kopen en dat kan uit hun fors gegroeide geldmarktfondsen (of winstnemingen op recent gekochte obligaties)..

Ik las dat McClellan enigszins gelooft dat veel regen in New York goed is voor aandelenkoersen. Wie weet, het maakt al die regen beter verteerbaar. .

groot optimisme leidt maar tot kleine stijgingen op de beurzen

 De pivot van de FED, de draai richting verruimen, heeft nog maar nauwelijks geleid tot stijging op de aandelenbeurzen. Wel tot daling van de betrekkelijk korte rente. Ook de fraaie cijfers in de VS voor de kerninflatie en totale inflatie van de bestedingen zonden de koersen niet fors omhoog, ook al werd er euforisch over bericht: het is duidelijk dat de FED niet gaat verhogen maar verlagen. Misschien dat de komende weken toch wat extra geld uit de enorm gegroeide geldmarktfondsen gehaald wordt om aandelen te kopen.. De centrale banken hebben hun best gedaan om het optimisme te temperen, maar bij dit soort cijfers zijn ze over niet al te lange tijd echt wel te vermurwen tot rentedaling. De arbeidsmarkt is nog steeds sterk, maar wordt toch heel duidelijk geleidelijk zwakker. Je moet echt al gaan verruimen voordat de arbeidsmarkt door het putje gaat. Heel veel verruimen hoeft niet zonder een recessie, maar wel de daling van de kerninflatie om te voorkomen dat de reële rente oploopt. Het inflatienieuws ziet er voor 2024 goed uit voor met name de VS. Huurstijging zal afzwakken vanwege het vertraagd doorgeven van de prijsstijging van huizen en vanwege het grote aantal appartementen dat in aanbouw is/ in verhuur komt.

Het consumentenvertrouwen zit flink in de lift in de VS, nog niet zo in Europa/ Duitsland.

Dan is er nog China, dat tracht harder te groeien met investeringen in infrastructuur en industrie. Investeringen in infrastructuur is niet meer erg rendabel. Het zwaar subsidiëren van staatsbedrijven om meer te produceren voor o.a. de export stuit op bezwaren in het buitenland. Afgelopen vrijdag kreeg het grootste aandeel Tencent een knauw van 14% vanwege uitlatingen dat gamen zwaar afgeremd moet worden (ongeveer 20% van de business van Tencent las ik ergens). Een zware afstraffing die aangeeft dat er geen vertrouwen is dat de staat de succesvolle bedrijven als Tencent extra gaat stimuleren. Centraal geleide economieën zijn berucht voor het knevelen van innovaties. Ze roepen dat iedereen optimistisch moet worden in China, maar dan helpen zulke acties bepaald niet..

Dit en vele andere zaken (zoals huizenmarkt, vergrijzing) zijn niet best voor de groei van China in het komende decennium. De handelsoorlogen worden steeds heviger. Xi kan zich gaan vergrijpen aan Taiwan om binnenslands populairder te worden, maar dat dreigt te gaan met nog veel ernstigere handelsoorlogen met bijbehorende grote supply shocks. De wereld kan China niet missen als producent, als leverancier van zeldzame metalen etc. Ondertussen zien we dat China steeds meer goud koopt, kennelijk een voorbereiding op meer (handels)oorlog. De goudprijs zou overigens het komend decennium flink gesteund moeten worden door aankopen van Chinese burgers nu er steeds meer in de range van inkomens $20.000- $ 40.000 komen, de range waarbij goudaankopen schijnen te accelereren. 

this time is different: no landing en andere vooruitzichten voor 2024

 De VS had al lang in een recessie moeten zitten volgens de leading indicators. De inverse rentecurve gaf tot op heden 100% correct een waarschuwing voor een recessie. De economische groei in2023 is bijna steeds positief aan het verbazen. De banengroei is bijna elke maand hoger dan de verwachtingen en dat terwijl de verwachtingen hierop zijn aangepast.

De consensus is een soft landing voor 2024 ondanks de leading indicators en de inverse rentecurve. 

Jim Bianco zegt dat het nog beter wordt: no landing en ik denk dat hij een goede kans heeft om gelijk te krijgen. De banenhonger van de overheid (onderwijs, defensie) en de zorgsector is niet te stillen. De lagere rente veroorzaakt betere vooruitzichten voor de bouw. Het consumentenvertrouwen herstelt verder. Investeringen gaan meevallen, nu de rente daalt en de winsten meevallen. Er is voldoende afbouw van de voorraden geweest. De consument is nog steeds rijker dan voor de pandemie (JP Morgan zegt dat doorsneeklant toen ongeveer $3200 op de rekening had staan en nu meer dan $12000). Vooral 70+ is rijker geworden (de boomers profiteren van gestegen aandelenkoersen en hogere huizenprijzen).

Heel veel wijst op een gewoon jaar met 2 tot 2 1/4% economische groei in de VS met 6% geldgroei (M2). De inflatie daalt nog even door vanwege de huren en goederenprijzen. Er is stijging van de reële lonen. De FED gaat de rente verlagen al zal dit denk ik slechts twee keer zijn, misschien drie. Eind 2024 gaat men zich instellen op tegenvallende daling van de inflatie in 2025 vanwege aantrekkende huizenprijzen en olieprijzen en betrekkelijk hoge loonstijging bij de lage lonen (zoals nodig en al enkele jaren gebeurt).

Er is te veel pessimisme over de grondstoffenprijzen en vooral bij no landing in de VS en licht herstel van de (industriële) groei in China. Ik denk dat de lange rente eind 2024 iets, niet veel, hoger staat dan nu.

De aandelenbeurzen (ik zit helaas nogal eens fout) gaan later in 2024 last krijgen van te hoge waarderingen voor technologie, maar profiteren van te lage waarderingen voor mid+ small caps en diverse achtergebleven sectoren zoals staples. 

Men is nog naarstig aan het speuren waarom de leading indicators het zo verkeerd hadden voor de VS. Duidelijk is dat de enorme monetaire verkrapping even enorm is afgezwakt door de bijna buitenaards grote monetaire en fiscale stimulering na de start van de pandemie. De omgekeerde rentecurve kan overigens nog steeds een recessie aankondigen die begint rond de tijd dat de inversie is weggewerkt (10 jaar minus 3 maanden). Dit wegwerken kan namelijk nog heel wat tijd vergen. Eind 2024 zie ik nog steeds een inverse rentecurve. Bij de bezuinigingen van 2025/26 zou dan de recessie pas beginnen.

Dan wordt het spannend of het Chaotisch Neergangscenario gaat losbreken. Door de pandemie lijkt dit iets vertraagd. China heeft met moeite zijn schulden nog onder controle. Klimaatverandering drukt nu nog niet echt de groei. Over enkele jaren kan er van alles gebeuren wat je nu nog haast niet ziet. China pakt Taiwan met problemen voor de chips. De huizensector van China stort in. Deglobalisatie zet door, alom protectie, men neemt het niet meer dat China de economische problemen oplost via hogere export van industriële producten die de eigen industrie verder kapot maken. Hogere belastingen voor bedrijven voor populistische doelen die niet goed uitpakken. Er kan altijd van alles misgaan met het Midden-Oosten en Rusland. Plotseling niet te beheersen inflatie. Etc. Dan zouden beurzen met 40-60% kunnen dalen over een periode van ongeveer twee tot drie jaar. Het probleem van de te rijke boomer is  dan definitief opgelost.

always buy, never sell

 En opnieuw bleek iedereen te somber. Powell zou toch alles doen om de beleggers te laten geloven dat het nog heel lang zou duren voor de rente van de FED kon dalen. En ineens± Powell draaide als een blad aan de boom om en zei dat de rente in 2024 gaat dalen. Niet twee keer maar drie keer volgens de dots. In ieder geval omlaag, omdat bij verder dalende inflatie de reële rente te hoog zou worden. De pivot was geboren, iets waarna reikhalzend was uitgekeken door beleggers in obligaties en ook door aandeelhouders als er geen recessie is.

Iedereen door het dolle heen: de FED gaat de rente verlagen zonder dat de economie te zwak is. Obligatiehouders dachten: misschien komt er wel een recessie, dan gaat de rente niet drie keer maar tig keer omlaag. 

De lange rente is meer gedaald dan ik dacht en ik denk niet dat er veel meer in het vat zit als er geen recessie komt. Dan leidt de zwakkere dollar vanzelf tot hogere grondstoffenprijzen en meer inflatie en looninflatie doet dan de rest. De FED moet tegen zo veel inflatiegeweld de korte rente wel aan de hoge kant houden. Ik denk dat de rentecurve 10 jaar -/- 3 maanden nog een hele tijd invers, omgekeerd, kan blijven. Een eventuele recessie hoort niet te starten voordat die inversie ongedaan is gemaakt. Wie weet is dat deze keer anders.

Dus pivot en dus dollar omlaag. Niet logisch tegen de euro, want de ECB heeft extra druk om de rente te verlagen vanwege de veel te lage groei.

Grondstoffenprijzen omhoog, inclusief koper. De markt gelooft dus in een aantrekkende groei volgens Dr. Copper

China blij, want dat kan nu meer monetair stimuleren.

Small caps eindelijk eens flink gekocht, want lagere korte rente doet het in geprijsde onheil keren.

Chippers zijn altijd blij, zo lijkt het sinds AI vleugels heeft.

De aandelenbeurs is nog maar gematigd gestegen op de kerstgave van Powell.  Beurzen zijn overbought, maar in een bull markt houdt dat verdere stijging meestal niet tegen. Always buy, never sell hoorde ik jaren van de Japanse brokers , het was de opperste wijsheid, onweerlegbaar totdat het ineens voorbij was in 1990. 

Waarom speelt Powell ineens voor de Kerstman? Dat is niet zo duidelijk, maar men verdenkt het Witte Huis ervan om Powell onder druk te zetten om de tsunami aan nieuwe schulden draagbaar te houden (net als de verliezen van de FED voor de belastingbetaler). Ook banken piepen behoorlijk onder de wegebbende zondvloed aan deposito's en de FED moet ondnaks de lagere korte rente toch steeds meer noodverbanden aanleggen (BTFP facilities).

raakt het goede nieuws op nu Powell minstens 3 verlagingen rente in 2024 belooft?

 De FED heeft gesproken: waarschijnlijk gaat de inflatie voldoende dalen om de rente drie keer te verlagen in 2024 (volgens voorspellingen leden FED nu). Het kunnen er meer worden, vooral als de economische voorspellingen te rooskleurig blijken. Gezien de zeer magere verwachtingen van de FED voor nominale groei van het BNP houden ze daar terdege rekening mee.

De voorspellingen van de FED zijn nauwelijks veranderd, maar de toekomst wordt ineens heel anders bekeken.  De markt heeft de FED die richting op geduwd. De lange rente is fors gedaald en de in geprijsde inflatie is eveneens flink gedaald en er zijn nu wel heel veel dalingen van de FED-rente in 2024 in geprijsd.

Het goede nieuws lijkt een beetje op te raken. Men denkt dat de kans op een recessie in de VS in 2024 heel klein is, veel kleiner kan haast niet. De 10-jaars rente in de VS is op stevige weerstand aan het stuiten bij 4%. De in geprijsde inflatieverwachtingen kunnen eveneens moeilijk verder dalen. De olieprijzen lijken sterke steun te vinden op $60- 65 (WTI).

De inflatie gaat verder dalen, maar 2% kerninflatie is nog ver weg in de VS, zeer moeilijk haalbaar in 2024/25, ook al lijkt de inflatie van goederenprijzen voorlopig weg. Nu nog houdt de FED de eindrente op 2,5%, maar de markt ziet 3%. Ik 3-3,5% zonder recessie, omdat de kerninflatie niet onder 2,5% komt door de hogere diensteninflatie.. 

De officiële huurstijging neemt naar ieders verachting (inclusief FED) verder af in 2024, maar gezien de schaarste aan woningen zie ik signalen dat de huurstijging in 2025 weer gaat aantrekken en in 2026 zelfs flink.

De groei van de werkgelegenheid in de VS zwakt zeer langzaam af. Dat helpt groei steeds minder. 

Xi heeft de hoop de grond in geboord dat China enorm gaat stimuleren. Ja, er komt nog wat meer monetaire stimulering en ook de industriële productie moet geholpen worden. Maar nee, geen enorme stimuleringen, want Xi ziet heel goed dat China dan snel grote schuldenproblemen gaat krijgen.

Het goede nieuws qua technologie, AI, lijkt nog niet op, maar de beurzen zijn hier wel erg ver op vooruitgelopen. Ex technologie zijn de koersen van vele aandelen aan de lage kant in mijn ogen, maar er zijn goede redenen waarom dat zo is. Misschien dat de verhalen voor bijvoorbeeld voeding, staples wat zonniger wordt en dat men blij wordt van redelijk veilige dividenden van 4% of meer. 

Wereldhave -8% op aankoop met emissie van winkelcentrum

 Met enige verbazing zag ik de koers van Wereldhave 8% dalen op de aankoop van een prima winkelcentrum van ook ongeveer 8% van de portefeuille. Beleggers waarderen het winkelcentrum kennelijk op 0 euro. Tegenwoordig ben ik particuliere belegger, dus ik kan niet de expertise van de portfoliomanager vastgoed te hulp roepen voor een weloverwogen oordeel. Maar ik heb er uiteraard wel een oordeel over. De aankoop van het winkelcentrum in Hoofddorp was iets aan de prijs, maar grenzend aan een eigen winkelcentrum dat daardoor iets meer waard zal zijn geworden. Het winkelcentrum is gekocht tegen een netto huurrendement waarvan ik vroeger zou watertanden als dat zou zijn voorgesteld in een beleggingscommissie voor een van onze pensioenfondsen en dat alleszins redelijk lijkt bij de weer gedaalde rente en structureel iets hogere inflatie naar mijn verwachting.  

Onroerend goed lag door de sterk gestegen rente erg slecht en kantoren hadden zoals zo vaak extra problemen met leegstand. Onroerend goed aandelen, REITS, hebben het daarom verdrietig slecht gedaan in het afgelopen jaar. Zelfs zorgvastgoed ontkwam niet aan de malaise, zoals ik zelf meemaakte met een plukje Aedifica, gekocht een week voor de emissie. Het doen van een emissie is vaak een ramp voor de aandeelhouder, maar maakt het fonds groter en daarmee het aanzien en het inkomen van de manager groter. Ook bij Wereldhave is er dus een kleine emissie gedaan om de verkoper te kunnen betalen en een minimale verbetering van de balans. Maar Wereldhave noteert tegen een flinke discount. Aandeelhouders dus boos dat er een emissie komt in plaats van dat eigen aandelen worden ingekocht. Dit soort emissies bij een flinke discount omdat de vermogensverhoudingen te slecht zijn geworden (omdat men de slechtere tijden niet zag aankomen)zijn schering en inslag. Zazel op hun pad zou Maarten Toonder van heer Bommel zeggen. In de afgelopen decennia zijn vele vastgoedmaatschappijen bij slechte vastgoedmarkten hierdoor de nodige keren met 70-80% gedaald, waarna ze vaak zeer koopwaardig waren, als ze niet failliet gingen.

Zelf heb ik een plukje Wereldhave gekocht (doe zelf uw onderzoek, dit soort aandelen kan flink verder in koers dalen, het is een populair aandeel bij shorters, maar ik hoop uiteraard van niet). Het nieuwe management heeft goed gesaneerd en lijkt waarde toe te voegen met een nieuwe stijl van management van winkels. Chart technisch lijken REITS uit te breken (naar boven) na een lange daling. Er is voldoende somberheid over winkels en de invloed van verkopen op internet lijkt voldoende te zijn verdisconteerd, waardoor kwaliteitsvastgoed het zou moeten redden als belegging bij niet al te hoge rentes. Het dividend van Wereldhave is hoog en de waarde van de vastgoedportefeuille is weer in een stijgende trend. Als de vorige eigenaar klaar is met de verkoop van het belang in Wereldhave, kan de weg omhoog weer gevonden worden, mits geen nieuwe rampen zoals flink stijgende rente en nieuwe belastingen.

een broodje tevredenheid

 Weer een jaartje ouder en ik ben tevreden, een contente mens zoals ze in de buurt van waar ik opgroeide, vooral in Eersel zeggen. Ik ben gezond voor zo ver ik weet, gebruik  nog geen medicijnen en mijn partner ook niet. Geen financiële zorgen, al wordt mijn aanvullend pensioen in het geheel niet geïndexeerd voor inflatie (foei voor mijn ex-werkgever).  

Het is in lijn met wat Morgan Housel (the Psychology of Money) vertelt. Je moet tevreden zijn met de goede dingen die je overkomen en je niet laten meeslepen in te grote uitgaven, omdat vrienden/ buren/ collega's veel meer geld uitgeven. Spaar genoeg zodat je de vrijheid koopt om te doen wat je eigenlijk wilt (minder werken, een leukere baan die minder verdient en minder stressvol is, eerder met pensioen, dat je het langer financieel uit kan houden als je een eigen zaak begint etc.). Maak je niet druk dat je je eigen geld nog beter had kunnen beleggen, dat je extra hebt afgelost op je hypotheek terwijl de rente laag was etc. Als je het leuk vindt om aandelen van een bedrijf te kopen waarmee je een binding hebt in plaats van een index, dan kan dat een goede reden zijn om er in te beleggen, ook al weet je dat je beter in de marktindex had kunnen beleggen (ook voor fiscale redenen). 

In mijn ogen geld dat ook voor de gemiddelde mens in Nederland. Wat hebben we het gemiddeld goed. De meesten wonen in een huis met overwaarde en een vrij lage hypotheek (vergeleken met huur). Degenen die huren doen dat vaak voor een redelijke huur. Lang niet allemaal, maar toch de grote meerderheid. 

De laagste lonen stijgen de laatste tijd veel harder dan de gemiddelde lonen en de armoede zit, even onderbroken door de hoge inflatie, in een dalende lijn. De lonen stijgen weer harder dan de inflatie. We zijn niet in oorlog zoals Oekraïne en Gaza, Hamas komt niet onze vrouwen verkrachten/ de keel afsnijden.

Maar de verkiezingen in Nederland lieten zien dat er iets grondig mis is volgens bijna iedereen. Te veel gelukszoekers, arbeidsimmigranten die het werk doen wat nodig is en Nederlanders vaak niet meer willen of kunnen en buitenlandse studenten.  We zijn in het verderf gestort door mensen die woke doen en die moeten maar ter plekke dood vallen/ gediscrimineerd worden (milders immers). Moslims moeten gediscrimineerd worden maar nu even niet zo heel erg volgens Geert Milders. Het gaat totaal fout met de zorg en die moet goedkoper gemaakt worden (=geen eigen bijdrage midden- en hoge inkomens, lage inkomens hebben al extra hulp). Boodschappen moeten goedkoper worden via afschaffen van BTW belasting, vooral ook op ongezond voedsel, want iedereen heeft het recht om ongezond te eten. Geen suiker taks. Te bekostigen met kopvoddentaks, lagere uitgaven voor cultuur en vooral klimaat maatregelen, geen steun Oekraïne, geen geld voor immigranten.

Eigenlijk zouden we ons zorgen moeten maken over het klimaat en de verslechtering van onderwijs (de PISA-scores geven een zorgwekkende verslechtering van de leesvaardigheid van 15-jarigen in vooral ook Nederland), maar dat is electoraal verliezend gebleken. Je moet vooral als politicus zeggen dat we er deerniswekkend voor staan en dat dat slechts via extreem ingrijpen ooit weer kan goedkomen. 

Maar nee, zo is het niet. Hier in Nederland hebben we het gemiddeld erg goed, beter dan ooit, een zeer lage werkloosheid, een goed zorgsysteem en relatief hoge welvaart.

positief door modderen

 De beurzen zijn over het algemeen positief gestemd en dat is niet zo'n wonder. De inflatie daalt, zelfs leden van de FED zijn tevreden en zien verdere daling. Ze weerspreken de pessimisten die denken dat de kerninflatie nu tegen een soort muur loopt waardoor die nauwelijks nog kan dalen (waarom anders zet goud een all time high neer, afgezien van de hulp van centrale banken die goud kopen om minder afhankelijk te zijn van de fratsen van het Westen). De markten prijzen daarom steeds fanatieker een daling van de korte rente in. Niet alleen voor Amerika, maar ook bij de ECB, die misschien zelfs eerder moet gaan verlagen vanwege de slechtere economische groei. 

Bij de Bank of England verscheen een studie die suggereert dat de lage rente weer terugkeert op basis van vergrijzing en lage stijging van de productiviteit. 

Door AI zal denk ik de groei van de productiviteit beter zijn dan de BoE veronderstelt. De kennisexplosie van de afgelopen decennia moet nog steeds verwerkt worden in veel nieuwe innovaties. Zoals een professor verzuchtte dat ze zich nu echt oud voelt, toen een student vroeg of hij een artikel mocht aanhalen uit 1993. Dat was immers zo oud en dus gedateerd, daar kon niet veel soeps in staan. Ja, de opgeslagen kennis is sneller dan ooit geëxplodeerd in de afgelopen dertig jaar.

Het gaat weer beter met de winstverwachtingen in de VS na enige neerwaartse bijstellingen. Die winstverwachtingen voor 2023 en 2024 warende afgelopen drie kwartalen verbazend constant. Fundamentalis blog ziet opwaartse bijstellingen op korte termijn, ook voor de verwachte groei van de omzet. 

 Er is misschien te veel optimisme dat Amerika een recessie kan vermijden. Een zware recessie is niet nodig en niet erg waarschijnlijk zonder grote schok. Sinds 2009 groeit de Amerikaanse economie met gemiddeld 2 à 2 1/4% per jaar, je kunt bijna een liniaal leggen langs de trend ex corona. Het is daarom voor de hand liggend om zo'n groei te voorspellen. Recent was de groei wat hoger en dat moet eigenlijk terugbetaald worden met wat minder groei, maar 2024 is een verkiezingsjaar en dan wordt de economie wat extra opgepept. Dit keer wat minder want de republikeinen houden de hand maximaal op de knip.

Het blijft raar dat de Amerikaanse economie niet in een recessie is gekomen na zo'n val van de leading indicators en een omgekeerde rentecurve die aangeeft dat de banken een enorme rem op de kredietverstrekking moeten zetten en daarmee een recessie moeten veroorzaken. This time is different na een grotere monetaire en fiscale stimulering dan ooit om uit de coronacrisis te komen. Daardoor is er nog steeds geld zat. Ondertussen zit de trend van de geldgroei M2 weer op de structureel goed houdbare trend van 6% voor de VS. Geldgroei mag weer wat aantrekken.

China probeert meer te stimuleren en de beurs omhoog te praten. Dit keer gaat dat moeizamer dan anders. Het economische model van enorme bouwproductie, verkoop van land door lokale overheden voor investeringen in infrastructuur en groei van export met enorme investeringen in de industrie heeft enorme averij opgelopen. Monetaire stimulering moet nu voorzichtiger om de schulden niet al te hard op te laten lopen. Xi en zijn economisch apparaat hebben heel goed gezien dat er een enorm schuldenprobleem dreigt.  Het zal uiteindelijk niet lukken om de schuldenproblemen te bezweren, maar het hoeft de komende paar jaar nog niet fout te gaan. Per saldo is een en ander gunstig voor de beurzen op korte termijn.

Technologie en dan vooral de magnificent 7 hebben de beurzen gedragen in 2023. Voor 2024 wordt dat veel moeilijker. Het lijkt erop dat andere, achtergebleven aandelen het goed kunnen gaan doen. Insiders (vooral van de niet magnificent 7) kopen op het ogenblik vrij veel en dat geeft aan dat ze hun bedrijven goedkoop vinden. Half december/ januari laat vaak (niet altijd!) een mooie stijging zien van de aandelen die het hardste zijn afgestraft in het afgelopen jaar.