9 maart 2010

1 jaar bull markt per land


Bespoke had een aardig overzicht van de opbrengsten per land sinds 1 en 3 jaar (klikken om groter plaatje te krijgen).
Ik denk dat maar weinig mensen wisten dat Bangladesh het afgelopen 3 jaar de beurs was die je moest hebben en Bulgarije de grootste ramp. Ook zullen veel mensen verbaasd zijn dat China het afgelopen jaar het slechter gedaan heeft dan het slechtste G7 land (Japan) en dat Italië het het beste deed van de G7. Van de BRIC's was Rusland het beste.
Op 3 jaar basis was van de BRIC's India de duidelijke winnaar en van de G7 Engeland.

Bull markt 1 jaar: I like Mondays





Op 9 maart 2009 draaide de aandelenmarkt. Pandit vertelde dat Citibank winst aan het maken was (op verzekeringen van AIG) in plaats van flinke verliezen. De markt werd daarna echt enthousiast toen eerst Zwitserland, toen het VK en vooral daarna de VS begonnen met geld drukken (active quantitative easing).
De Boomtown Rats hielden niet van maandagen, maar de beurs wel (zie tabelletje Bianco).
Vandaag kwamen er wel weer de nodige E-mails binne die waarschuwden voor dalingen van de beurs op korte termijn. Credit Suisse was onder de indruk van 80% van aandelen boven 10 weeks gemiddelde als slechte indicator (maar relativeerde dit weer enorm), Barclays had allerlei negatieve grafieken om bearish van te blijven. Ook Watling die de kleine neergan in januari goed zag en de opgang half februari wijst nu weer op overmatig KT optimisme. Vauit diverse hoeken hoor je dat er te weinig bears zijn in de polls van AAII en II, maar dat is niet het opvallende: dat is het veel groter dan normale aantal adviseurs die geen mening hebben. Zelden hebben adviseurs zo weinig raad geweten met de situatie van het moment. Ik zou dat eerder bullish interpreteren omdat ik denk dat het economisch nieuws na alle sneeuwbuien weer gaat opknappen. Barclays kreeg het ook nog voor elkaar de grote putbescherming die nu gekocht is op de S&P als bearish uit te leggen.

Nanotechnologie uit de gratie




Bespoke had gisteren een post over nanotechnologie. Het wonderkind van de technologie in de afgelopen tien jaar is een stille dood aan het sterven in de media. De omzet en prijsontwikkeling van de ETF Nanotechnologie zijn weg aan het kwijnen. (zie plaatjes van Bespoke). Vreemd is dat een aartspessimist als John Mauldin in zijn mailings zich meer begint te verdiepen in nanotechnologie (zonder overigens aanbevelingen te doen, dan moet je kennelijk zijn adviezen kopen. hij is ze aan het kopen voor zijn eigen pensioen).

Volgens de Behavior Finance theorie is te weinig belangstelling een goed teken voor de koersen. Als nanotechnologie op korte termijn zou gaan outperformen is dat ook een gunstig teken voor de aanhangers van de vaak werkende strategie dat je lange termijn underperformers moet kopen (iedereen heeft daar de buik vol van en wil er geen goed woord meer over horen) en korte termijn outperformers (er is vermoedelijk onderreactie op het goede nieuws gezien de ervaringen uit het verleden).
Het past wel bij de tijdgeest: beleg niet in zaken die je niet begrijpt. Dat hindert beleggen in nanotechnologie, maar geldt vandaag aan de dag eigenlijk nog meer voor andere beleggingen zoals financials.

Gaat het zo slecht met nanotechnologie? Helemaal niet. Nanotechnolgie is nogal ongrijpbaar, maar rukt op in tal van interessante duurzaamheidsthema's (elektrische auto's (betere batterijen), biotechnologie, verlichting (zie verhaaltje over Nanosys en zuinigere LED lampen in Economist deze week), clean technology en ik zal nog wel een en ander vergeten hebben).
De geprognotiseerde omzetstijging van productie nanotechnogie blijft fenomenaal. Harris&Harris (een venture capitalbedrijf met als tickersymbool het toepaselijke TINY) stelt in een artikel van Jacob Katz uit 2008 dat in 2007 de omzet $147 miljard was, in 2015 het $3100 miljard moet zijn. In Industry Week meldt Rickert in Taking the NanoPulse -- 2010: Welcome to the Nano Decade Don't think nano-science. Think nano-economy
(http://www.industryweek.com/articles/taking_the_nanopulse_--_2010_welcome_to_the_nano_decade_20897.aspx?SectionID=35) vorige maand een omzet van $400 miljard in 2009 en een verwachte omzet van $13000 in 2013 (lijkt me wat optimistisch).

N.B. ik heb geen belangen in de genoemde ETF en bedrijven. Ik heb geen inzicht in hun kwaliteit en of hun vermoedelijk uitstekende groeivooruitzichten veel te hoog of laag ingeprijsd zijn.

8 maart 2010

bull markt is nog jong


Het plaatje van Strategas laat zien dat de bull markt nog jong is. Als bull markten langer duren is de opbrengst inderdaad flink hoger. Wie weet krijgen we nu een bull markt van 56 maanden, het gemiddelde van de getoonde hausses. Dat zou overigens weer niet passen in een vierjaarscyclus.
Overigens, het is nog steeds onduidelijk of we de periode van de eerste pauze in het eerste beursherstel van de nieuwe hausse die startte in maart 2009. Die pauze begon half oktober en lijkt te zijn geëindigd op 8 februari 2010, na 15 weken. Dat is vrijwel de 14 weken die wij voor de fase BC in de vierjaarscyclus hebben als normaal hebben aangegeven. Om definitief te kunnen zeggen dat de pauze voorbij is moet de S&P500 duidelijk door de 1150 omhoog breken. Dan zitten we vermoedelijk in de mooie fase CD die gemiddeld 26 weken duurde.

Lianghui meestal goed voor de beurs

JP Morgan had een verhaal (China’s “Lianghui” and the Equity Market) waarin ze uitlegden dat de Chinese versie van Prinsjesdag, lianghui (betekent twee organisaties) in 9 van de 14 keer goed was voor de Chinese beurs tijdens de congressen en in de twintig dagen erna zelfs in 12 van de 14 gevallen, gemiddeld samen +7.2%. En wat goed is voor de Chinese beurs is tegenwoordig goed voor alle beurzen in de wereld.
Maart is de maand waarin men de politieke plannen voor het jaar ontvouwt. Twee gebeurtenissen staan centraal: het Nationale Congres van het Volk (dat is de hoogste Chinese overheid) en de Politieke Raadgevende Conferentie van het Chinese Volk (hun SER die de Macro Economische Verkenningen geeft).
De overheid geeft de doelen aan: zoals gewoonlijk 8% groei, minstens 9 miljoen nieuwe banen en minder dan 4,6% werkloosheid. Nieuw is het aanscherpen van het inflatiedoel van 4% naar 3%. De groei op hoog niveau stabiliseren blijft de hoogste prioriteit, maar geklommen in prioriteit zijn economische hervorming (van landbouw, technologische innovatie etc) en onderwijs. Men zal volgens JPM vooral ook de transformatie richting een meer consumptie en minder investeringsgedreven economie bediscussiëren.

7 maart 2010

NYT/Barrons zien de American Dream weer


In de New York Times heeft columnist Friedman (van The World Is Flat) het over de komende zegeningen van nieuwe innovaties door Amerikaanse Indiërs: Dreaming The Possible Dream (http://www.nytimes.com/2010/03/07/opinion/07friedman.html?hp). Khosla van Sun Microsystems heeft met zijn nieuwe onderneming baanbrekende oplossingen gevonden om CO2 te binden aan calcium waardoor schone energie met steenkolen een reuzestap dichterbij schijnt te zijn gekomen. Friedman stelt: "it’s because of innovators like these that you should never — ever — write us off".

Deze week opent de Barrons, het belangrijkste beleggingsweekblad van de VS, met het signaleren van koopjes voor tweede huizen. Voor 1 à 2 mlijoen dollar kun je werkelijk geweldige huizen (vergeleken met mijn huisje in Amsterdam grote kastelen)kopen in de VS. Die zijn bedoeld als tweede huis en Barrons vermeldt erbij welke filmster je als buurman hebt. The American Dream leeft weer. Er waren uiteraard commentaren op het hoofdartikel dat het laten zien van zo veel voor de doorsnee Barronslezer kennelijk betaalbare rijkdom wel erg grievend was voor al die Amerikanen die zo lijden onder de crisis.

Het meest ge Emailde artikel was "Discouraged or disinclined" van Gene Epstein, de meestal optimistsiche en daardoor uiteraard zeer verguisde columnist voor de Amerikaanse economie. Dat dit het meest gelezen artikel is verbaasde me, maar past wel in de tijdgeest van het Reinhardt/Rogoff tijdperk. Epstein stelt dat je naar de officieel gepubliceerde werkloosheidcijfers moet kijken en niet naar de werkloosheid inclusief de ontmoedigde werkzoekers. Dan is de werkloosheid uiteraard een stuk hoger en meer in lijn met wat men wil horen (het is nu net zo erg als in de jaren 30). Zie grafiek van Ecompic. Het cijfer voor werkloosheid op basis van ontmoedigde werklozen wordt te veel vertekend door de vragen die men hierover stelt (in het household survey, waarmee de werkloosheid wordt berekend en dat ook een groei van de werkgelegenheid berekent die minder aandacht krijgt omdat het household survey maar 5000 mensen bevraagt). In de loop der jaren verandert de vraagstelling en daardoor de antwoorden. Mensen die een jaar lang geen moeite hebben gedaan om aan werk te komen kun je niet als werkzoekend aanmerken vindt Epstein.
De werkloosheid volgens het household survey is aan het dalen, het household survey laat al wel een stijging van de werkgelegenheid zien (was in februari ook minder beïnvloed door de sneeuwstormen). De pessimisten klampen zich vast aan de kleine stijging van de werkloosheid volgens de (te) ruime definitie en vooral natuurlijk ook aan het verschrikkelijk hoge percentage.
Het opnemen van twee cijfers voor werkloosheid maakt volgens mij wel plausibel dat ook deze keer de werkloosheid kan dalen. Men is bang dat er een flink aantal mensen definitief werkloos zijn geworden omdat bepaalde bedrijfstakken definitief veel kleiner zullen blijven dan voor de Kredietcrisis. Dat zit denk ik al opgesloten in de 3% extra stijging van het aantal ontmoedigde werklozen. Het normaal gebruikte % van werkloosheid kan daarom net als na elke recessie na enige tijd flink gaan dalen. De American Dream dat men weer gelooft in het krijgen van werk en in de toekomst komt snel weer terug!

Nederland moet Griekenland helpen

Momenteel wordt het als heel gerechtvaardigd gezien dat Nederland en Duitsland geen cent willen geven aan liquiditeitssteun voor Griekenland. Toch is dat maar zeer de vraag. Nederland buit Griekenland op twee manieren uit: als grote belegger in Griekse staatsleningen vangt het de enorme rentebetalingen op Griekse staatsleningen en als exporteur heeft Nederland een gigantisch handelsoverschot met Griekenland. Een enorm tekort op de lopende rekening moet per definitie gecompenseerd worden met een navenante financiering. Zo gaat dat ook tussen de VS en China. De VS heeft een enorm handelstekort en China financiert dit door enorm veel Amerikaanse staatsleningen te kopen. China moet kiezen: of meer exporteren naar de VS en accepteren dat daar als betaling Amerikaanse schulden tegenover staan, of minder exporteren. Men heeft voor de export gekozen en accepteert daarmee de in Chinese ogen waardeloze Amerikaanse staatsleningen. China weet ook wel dat ze een fors verlies gaan lijden op die Amerikaanse staatsleningen omdat de yuan flink in waarde zal stijgen tegen de dollar (en de euro). China accepteert dus de lasten die bij de lusten horen (extra groei via meer exporteren). Nederland wil van twee walletjes eten: én meer exporteren én Griekenland niet financieren. Dat is protectionistisch denken PVV-stijl. Uiteindelijk worden we hiervoor waarschijnlijk wel gestraft: met minder export naar Griekenland en flinke verliezen op Griekse staatsleningen als ze na 10? jaar afgestempeld worden (op korte termijn zijn Griekse staatsleningen overigens waarschijnlijk wel een veilige belegging volgens mij).

6 maart 2010

Alle zwanen zijn zwart




ASR(Absolute Strategy Research), met hun logo van een zwarte zwaan, had van de week een interview met de Financial Times (black swans are everywhere) over het overvloedig signaleren van zwarte zwanen. Nicolas Taleb heeft de story of the year (plaatjes). Men gelooft haast niet meer in het bestaan van witte zwanen. Het zal voor de meeste onheilsprofeten in de wereld als een schok komen volgens David Bowers dat de economie betrekkelijk normaal reageert op alle stimuleringsmaatregelen. Dat betekent fikse groei, aanvankelijk gedragen door het bedrijfsleven maar later steeds meer ook door consumptie. Er komt een groot banenherstel samen met flinke invseteringsgroei. Bowers ziet daarom de rente flink stijgen en de angst voor inflatie verder oplopen.

Ik ben een fan van ASR omdat zij als een van de weinige huizen voor de juiste redenen het herstel zagen aankomen. Ze hadden overtuigende verhalen/ grafieken dat de ISM naar 58 zou gaan eind 2009 en dat het economisch herstel in de VS krachtig zou zijn, maar wel veroorzaakt door het bedrijfsleven. Consumptie speelde helemaal niet de hoofdrol in de cyclische neergang en opgang, de excessieve terugval van investeringen, export, productie en voorraden waren de zaken waar je op moest letten.

Op het ogenblik zijn ze nog steeds heel positief over het herstel van het bedrijsleven, ook in diverse Europese landen (of Japan).

Ik ben het eens met Bowers dat iedereen alleen maar zwarte zwanen wil zien. Besturen van pensioenfondsen worden door DNB aan de schandpaal genageld als ze geen pasklaar plan hebben voor dikke staarten in de normale verdeling (=indekken tegen nieuwe zwarte zwanen).
Bianco/Pimco etc spreken al over de Reinhardt/Rogoof cultuur dat het deze keer niet anders is en dat daarom alle zwanen zwart zijn.

Grappig was het reisverslag van Jason Da Sena Trennert van Strategas naar het enige land met zwarte zwanen, Australië. Daar was iets geks aan de hand. Daar kwam hij volop mensen tegen die lachten, gelukkig waren, niet somber waren over de groei en vertrouwen hadden in de toekomst. Hij vroeg of ze wel van Reinhardt/Rogoff gehoord hadden. Ze hadden van het nieuwe evangelie gehoord maar ondanks dat ze dat heel interessante horroverhalen vonden bleven ze voor een groot deel toch optimistisch. Die aberratie in hun denken schreef hij toe aan de gigantische investeringen om de grondstoffenproductie uit te breiden in Australië. Natuurlijk was men bang voor inflatie, maar dat was omdat je tenslotte ergens bang voor moet zijn en inflatieangst zit na zo'n slechte inflatiehistorie wel ingebakken in de Australische genen. De huizenmarkt is daar weer angstig overhit en dat moet verminderd worden met voldoende renteverhogingen.

(No) Drama Obama

Peggy Nooonan schrijft in haar opiniestukje in de Wall Street Journal (http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704187204575101742162779612.html?mod=WSJ_Opinion_BelowLEFTSecond) dat het heel logisch is dat de gezondheidszorgvoorstellen zo stroef vooruitgang boeken. Obama heeft een en ander dramatish slecht aangepakt (drama Obama). Eerst moet je de gezondheidszorg hervormen zodat de zorgkosten kunnen dalen (o.a. meer overlaten aan verpleegsters, meer via vraagbaken internet, vergoedingen voor medische misgrepen beperken bij voorbeeld zoals Woody Brock zegt). Nu ga je de vraag naar gezondheidszorg uitbreiden zonder dat het aanbod toeneemt. Dat moet tot grote kostenstijgingen leiden. Daarom is een eventuele kostenbesparing van de nieuwe plannen ongeloofwaardig.
Obama steekt bijna al zijn energie in het laten aannemen van het congres van het verwaterde krakkemikkige plan dat door de senaat is goedgekeurd. Om dat voor elkaar te krijgen (dat is nog onzeker vanwege onduidelijke subsidies voor het plegen van abortussen dat niet goed ligt bij diverse democraten) vindt Obama volgens Peggy Noonan dat hij een zwart verhaal moet schilderen over de economie en de toekomst. Er blijft te weinig tijd over voor de aanpak van de economie en groene investeringen.
Voorlopig wordt Obama steeds meer gezien als een krachteloze president die ondanks grote meerderheden in senaat en congres vrijwel niets voor elkaar krijgt in het binnenland. Dit drukt nodeloos het vertrouwen in de wereld. Als het gekonkel over de gezondheidsplannen eindelijk naar het tweede plan verdwijnt, is er een goede kans op herstel van het consumentenvertrouwen.

5 maart 2010

De nachtmerrie van de actuaris


Hewitt heeft op zijn site allerlei aardige grafieken staan van het risico van lang leven. Dat is een enorm risico voor pensioenfondsen. De verwachte levensduur stijgt. Ik heb vaak verkondigd dat elke 7 jaar er een jaar levensverwachting bijkomt. Actuarissen waren aanvankelijk niet erg onder de indruk van die verwachte levensduurstijging, omdat die vooral neersloeg in een betere kans om 65 te worden. De verwachte levensduur van de 65jarige man steeg veel langzamer, ongeveer 1 jaar per 20 jaar (zie plaatje van Hewitt; hetzelfde geldt ook voor vrouwen natuurlijk; de laatste decennia doen Nederlandse mannen het slecht zoals de vergelijking met de VS laat zien, gelukkig herstelt Nederland zich weer en kunne we het weer winen van al die McDonalds coach patatoes). De laatste jaren is echter een akelige versnelling opgetreden. Mensen van 65 tot 80 hebben sinds enkele jaren ineens een flink aantal jaren extra leven te verwachten. Actuarissen gebruikten tot voor kort sterftetafels op basis van de verwachte levensduur van het moment. De grafiek laat zien dat dit niet erg conservatief is: iedereen kan berekenen dat de komende generatie ouder wordt dan de vorige en dat de verplichtingen dus berekend moeten worden op een langere levensduur dan nu zichtbaar is. De toezichthouders op pensioenfondsen en uiteraard ook de verstandige actuarissen (waar er gelukkig veel van zijn) zagen dit ook en drongen met succes aan op sterftetafels waarin de stijging van de levensduur wordt verdisconteerd. In de laatste 15 jaar is de levensduur daarom met 10 jaar bijgesteld. Men leeft ineens 30% langer na pensionering. Dat is een mokerslag voor de verplichtingen van een pensioenfonds. Eerst moesten ze 2% meer rendement halen dan de rekenrente om te kunnen indexeren, nu moeten ze ook nog 1% extra rendement halen omdat hun deelnemers maar niet op tijd volgens de sterftetafels doodgaan. De babyboomer bakte al een poets voor de mensen die na 1970 geboren werden door huizen onbetaalbaar te maken, nu presenteren ze ineens aan dezelfde generatie de rekening dat ze niet op tijd volgens de oude sterftetafels doodgaan. Inflatie is niet onvoorwaardelijk gegarandeerd door pensioenfondsen, maar lang leven (nog) wel. Dus die tegenvallers van langer leven moeten gefinancierd worden en dat kan alleen ten koste van de toekomstige verplichtingen. De jeugd rebelleert hier niet tegen en electoraal zal de babyboomgeneratie afdwingen dat hun pensioenen betaald worden. Helaas zal dat een nominale uitbetaling zijn en niet een reële.

in maart groei werkgelegenheid VS 300.000+



Het cijfer voor de groei van de werkgelegenheid in de VS over februari kon de marktvorsers bekoren:slechts een daling van 36.000 en groei in de industrie. De daling werd als kleiner dan verwacht gezien vanwege de grote sneeuwstormen op moment van meting. Greenlaw van MS stelde dat dit de groei met 150.000 had gedrukt. De onderliggende groei plus de aanzwellende meute die nodig is om de Amerikaanse volkstelling te doen belooft een werkgelegenheidsgroei in de VS over maart van 300.000 tot misschien wel 350.000 denk ik.In april en mei blijven door de volkstelling de groeicijfers hoog.
Hiring is flink aan het verbeteren. Dat zie je eerder terug in het household survey dat de wrkloosheid o.a. meet. Die viel mee: geen daling, want het household survey ziet wel een stijging van de werkgelegenheid. Deutsche Bank ziet een sterke groei van de werkgelegenheid komen door de hoge winst per werknemer (zie plaatje). Foto uit WSJ (http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703502804575101992392395932.html).
RBS enqueteeert al de nodige maanden wat beleggers van plan zijn te gaan doen als de werkgelegenheidcijfers mee dan wel tegenvallen. Voor deze maand kwam er uit dat 3% van plan was te kopen als de cijfers meevielen en de beurs aanvankelijke zou stijgen. 42% zou dan gaan verkopen. Vandaag hebben ze kennelijk geen woord gehouden want de S&P bleef maar doorstijgen. In de afgelopen maanden ging het wel zo als de enquete aangaf: bij goede cijfers sloeg de aanvankelijke beurstijging om in een daling en andersom.This time is different (de 3% was een record laag niveau, dat vroeg om een contraire reactie?).

4 maart 2010

V herstel chip verkopen




Chips dragen het herstel van de technologiesector. De book-to-bill ratio voor semiconductororders is daarom een belangrijke indicator voor de gezondheid van het industriële herstel. Met deze indicator gaat het weer goed na een korte aarzeling (zie chart Yardeni). Dat herstel wordt vooral gedragen door de nieuwe wereld, maar de oude wereld krabbelt ook op. De nieuwe wereld begint nu toch echt duidelijk groter te worden dan de oude bij chips (zie plaatje Yardeni)

In de Barron's vond men het nodig om het herstel in de chipsector te kleineren (http://blogs.barrons.com/techtraderdaily/?mod=BOL_hpp_blog_techtrader):
(5 maart) "Don’t Get Too Excited About the Chip Recovery. 47% herstel in de VS van de chip omzet ten opzichte van vorig jaar klinkt goed, maar is slechts 2,3% boven de top van 2007".
Ik begrijp niet dat je daar zo van in de put kunt raken. Amerika verliest net als Europa structureel marktaandeel ten opzichte van Azië. Omzet stijgt in een sector waar de prijzen dalen. In bijna geen sector is de omzet terug op de all time high, dus de chpisector doet het relatief goed, alleen Amerikaans chauvinisme vertroebelt de blik. De wereldwijde chipverkopen zijn het belangrijkste voor de winsten van de chipproducenten, niet die van de VS. Voor de Amerikaanse chip multinationals gaat het daarom extreem goed met de winstontwikkeling, zelfs met het verlies aan marktaandeel in de VS.

Dea ex machina




Griekenland lijkt redelijk eenvoudig een 10jaars lening van € 5 miljard te kunnen plaatsen (men kreeg biedingen voor € 14,5 miljard). Maar vrijdag moet Griekenland in Berlijn de zegen krijgen van Angela Merkel, de Dea ex machina voor de Grieken.
De euro is zwaar oversold, het sentiment is veel te negatief (zie chart ASR), door de Griekse problemen. Elk kuchje van Griekenland leidt tot een plons van de euro. De deus ex machina moet de helpende hand toesteken aan de kopje ondergaande landen zoals Griekenland, Spanje, Portugal, Griekenland, Ierland, Italië. Voorlopig lijkt de euro verder te kunnen herstellen.

Dienstensector VS in herstel ondanks slecht weer

ISM non manufacturing trok aan van 50,5 naar 53 terwijl slechts 51 verwacht werd. Daardoor wordt de angst dat de dienstensector het herstel niet volgt van de industrie kleiner. Werkgelegenheid verbeterde 4 punten maar blijft onder 50. De cijfers voor februari worden flink negatief vertekend door de drie grote sneeuwstormen in februari. Deze drukten het economisch herstel. Het zou volgens bijvoorbeeld GS de groei van werkgelegenheid met 100.000 drukken, de autoverkopen met 0,5 miljoen etc. De graadmeter volgens de Fed, het Beige boek, gaf ook aan dat de economie last had van hetslechte weer, maar dat het herstel toch door aan het zetten was.
Het ADP survey gaf een daling van de werkgelegenheid in februari aan van 20.000 hetgeen minder slecht was dan in de afgelopen jaren. Het Challenger survey gaf aan dat er veel minder grote ontslagen aankomen.
Al met al was het economisch nieuws voor de VS gunstig en een aanwijzing dat het herstel doorzet en een W terugval minder waarschijnlijk wordt.