1 september 2011

Klimaat voor winstgroei en hoge marges op lange termijn nog heel goed




Minack van Morgan Stanley verontschuldigde zich in zijn verhaal vandaag van downunder dat hij de winstontwikkeling de afgelopen jaren zo onderschat heeft. Hij kon zich niet voorstellen dat bij zo’n lage groei in het Westen de winsten zo konden stijgen en de winstmarges zo hoog konden worden.
De hoge winstmarges in de wereld kunnen nog wel een tijd voortduren, maar in het Westen is dat moeilijker dan in de Opkomende Landen.
Maar ook in het westen blijven de marges hoog:
o Arbeidskosten per eenheid product gingen omlaag naar laagste punt sinds 1950
o De belastingen zijn erg laag
o De rente is erg laag die men moet betalen
o De zwakke dollar
o Toenemend deel winst uit rest wereld (vooral Opkomende Markten)

Dat is wat we gezien hebben. Blijft dit zo?
Belastingen zijn laag en dat blijft nog wel even (de verliescompensatie wordt wel minder, nu er zo veel winst gemaakt wordt). De rente blijft laag. De arbeidskosten per eenheid product zullen weinig stijgen, vaak dalen (dit is verreweg het belangrijkste voor de winstmarge). De dollar wordt door de FED zwak gehouden. De groei in de rest van de wereld, de Opkomende Landen, blijft goed, beter dan in VS. Kortom, weinig problemen.

De groei in Opkomende Landen is genoeg om wereldwijd de consumptie te doen stijgen, maar in het Westen is het zoals Minack al meldt moeilijkheden: de consumptie is 70% van het BNP in de VS terwijl het arbeidsinkomen maar 60% is. De overheid en de zelfstandigen en de asset economy moeten het gat vullen, maar de overheid moet afhaken. D.w.z. consumptie moet terug.
Ergo winsten moeten dalen als % van het BNP [en het BNP groeit in die periode van minder consumptie veel minder].
Ik geloof meer in de wet van Bastiat: investeringen als % van het BNP gaan omhoog en compenseren de relatieve daling van de consumptie. Dat hoeft de economische groei helemaal niet te raken. Sterker nog, de daling van de overheidstransfers zullen zorgen voor nog hogere winsten. De winstmarge van het bedrijfsleven gaat over business sales en die stijgen harder dan het BNP als investeringen relatief toenemen en overheidsuitgaven+ consumptie relatief afnemen.

D.w.z. Minack onderschat niet alleen de winstmarges maar ook de business sales.
Het gaat helemaal niet slecht met consumptie in de wereld, zoals Minack zelf aangeeft.

De mening van Ter Veer en mij blijft (zie ons boek): de machten bedrijfsleven en individuen staan sterk en de overheid en employees (de lagere middenklasse) (in het Westen) staan zwak. Dat is zeer, zeer gunstig voor de winsten en winstmarges.
Met een beetje geduld (tien jaar?) komt er wel een redding voor de employees (de lagere middenklasse).
Employees staan nog zwakker dan we dachten. De twijfel over de kracht van de overheid of die nog machtig zou kunnen worden door op steeds grotere schaal met cadeautjes te smijten is verdwenen. Er is een eind aan het komen aan de Peronistische politiek van eindeloos de overheidsuitgaven op te jagen om de kiezers te behagen. De tering wordt naar de nering gezet in een soort jaren vijftig mentaliteit. Dat is gunstig voor de winsten en aandelenwaarderingen met het nodige geduld (eerst moet de eurocrisis nog uitgevochten worden door de kernlanden van de eurozone en de europeriferie).

N.B. Ik lees de verhalen van Minack altijd met veel plezier omdat hij steeds heel instructieve grafieken heeft om zijn verhaal kracht bij te zetten (zie grafieken hierboven bijvoorbeeld).

ISM valt mee, maar nog geen herstel


Tegen de verwachting in bleef de ISM met 50,6 boven de 50 (de consensus zat op 48,5).
Toch blijft de ISM daarmee onder de trend van wat gemiddeld gebeurde na het einde van een recessie. Ik denk dat verder herstel mogelijk is richting dat gemiddelde omdat de industriële productie hoort te groeien (=ISM>50) nu de autoproductie op gang komt, de inflatie daalt en de investeringen doorgroeien.
Nieuwe orders waren een ietsje hoger, maar voorraden waren eigenlijk de stut van de ISM deze maand en dat is niet de bedoeling. Ook export viel wat terug.
Prijzen ook (gaat altijd mee met grondstoffenprijzen).
De eerste reactie van de beurs was, help geen QE3, maar dat zou wel eens mee kunnen vallen: de inflatie gaat nu zo hard omlaag in de komende maanden dat de FED toch tot QE3 kan besluiten zelfs als de ISM boven de 50 blijft.

31 augustus 2011

GSAI: ISM omlaag maar niet dramatisch


De Goldman Sachs Analyst Index (GSAI) geeft vaak een voorindruk wat er met de ISM gebeurt. De GSAI ging behoorlijk omlaag, maar staat nog niet op recessieniveau. De vraagschok van augustus is goed zichtbaar in de regel sales/shipping.
Nieuwe orders zijn omlaag, maar voorraden nog meer. Orders/voorraden (de meest gebruikte leading indicator uit de ISM) zou daarom nog mee kunnen vallen.
Het lijkt nog goed te gaan met de export (met dank aan de opkomende markten en Japan) en vooral ook met de investeringen. Dat is in lijn met wat Caterpillar en Siemens te melden hadden.
De GSAI is in lijn met de ISM van diverse staten, iets minder dan Chicago en veel beter dan de Phillyfed/Empire State.

politieke onmacht in Europa





De Europese politiek deed een flinke duit in het zakje bij de krach van de afgelopen maand.

cartoons politieke onmacht in Amerika





politieke onmacht hielp consumentenvertrouwen door de grond te zakken. Dan zie je daar veel cartoons over.

plaatjes BCA over goud: de weg omhoog heeft de minste weerstand


BCA had aardige plaatjes over goud, startend begin 2009. De parabolische stijging van de goudprijs loopt prachtig in de pas met de val van de reële rente en de ellende van de bankaandelen in de VS en Europa.
Vóór de kredietcrisis was er niet zo'n duidelijk verband met bankaandelen en de goudprijs maar nu om goede redenen wel. Het bijstorten van reserves van de banken zal wel weer met de nodige quantitatieve easing plaatsvinden en dat betekent weer meer twijfel aan de waarde van papiergeld.
Toch vind ik goud wel erg veel waard. een literblokje van 10 bij 10 bij 10 centimeter is nu bijna € 1 miljoen waard, dat is eigenlijk toch te gek voor woorden.

kredietmarkt ligt er nog moeilijk bij, ECB verkrapt met wel erg veel succes


De aandelenmarkt is redelijk aan het herstellen, maar de kredietmarkten liggen er nog belabberd bij. De illiquiditeit is terug, nog niet zo dramatisch als bij de kredietcrisis, maar de stress op de kredietmarkt is weer behoorlijk groot.
In Europa beginnen bedrijven minder bedrijfsobligaties uit te geven omdat ze dit in hun ogen tegen te hoge rentes moeten doen. Bij high yield ligt de zaak nog wat moeilijker dan bij investment grade zoals het ook hoort bij stress.

De kredietmarkt was niet blij met de moeizame gang van zaken bij de nieuwe Italiaanse staatslening en houdt zijn hart vast met de komende omruil van Griekse staatsleningen in de voorgestelde alternatieven.

Dankzij de renteverhogingen van de ECB is de groei in de Eurozone een precaire zaak geworden. De kans op een recessie is in de Eurozone ineens hoger geworden dan in de VS. De groei van M1 is ingestort. De ECB is dus erg succesvol met het terugdringen van inflatie. Benderly (Valgreen, Björn) had plaatjes dat de groei van M1 nu zo is geduikeld dat het op een recessie wijst (vooral nu het consumentenvertrouwen weer in de recessierange zit). Het bedrijfsleven krijgt nog wel krediet en daar zie je nog wel kredietgroei, maar de consument geeft het op. Zo iets gebeurde vaak vlak voor/ aan het begin van een recessie.

De notulen van de FED waren niet bemoedigend voor het vertrouwen in economisch herstel. Het paniekverhaal vandaag van FED goeverneur Evans ook niet, al hield hij wel het meest overtuigende verhaal dat QE3 er moet komen (hij is de grootste duif in de FED). Al met al lijkt de kans op QE3 nog toe te nemen, in ieder geval die op operatie Twist en misschien iets anders dat financiering van infrastructuurleningen in de VS weer eenvoudiger maakt.

30 augustus 2011

Caterpillar: geen recessie in de VS maar 2,5% groei


Öberhelman van Caterpillar is optimistisch voor de groei in de VS. In de Financial Times stond maandag een interview met hem (Caterpillar’s optimism eats through the gloom). Zijn optimisme (realisme) komt door de gesprekken die hij met zijn klanten voerde dit jaar. “I haven’t found one [client] this year that hasn’t said business is getting better, even if it’s a long way from what it was”.
Veel van de problemen aan het begin van het jaar lijken nu minder bedreigend.
De excessen zijn uitgewrongen nu de groei zo lang laag is geweest.
Banken zijn geherkapitaliseerd. De huizenmarkt is dicht bij de bodem (misschien wel precies erop).
D.w.z we vallen niet van een klif zoals in 2007.
Hij is wel bang voor een self fulfilling prophecy van aangeprate ellende.

Caterpillar breidt daarom de capaciteit uit voor $3 miljard dit jaar. En nam Bucyrus International over voor $7.6 miljard (met extra lening van $4.5 miljard; een en ander leidde wel tot een flinke koersdaling van Caterpillar). Men heeft plannen voor nieuwe fabrieken in Singapore, Thailand, China en Brazilië (=niet VS).
In VS bouwt men nieuw distributiecentrum in de staat Washington.
Men nam afgelopen 20 maanden 29.000 man aan waarvan 13.000 in VS.
2/3 van de omzet van Caterpillar komt van buiten de VS, vooral ook van China. Men is veel te bang voor te veel afzwakking van de groei in China. Overdreven angst, maar de groei gaat daar wel een tikje langzamer. Brazilië is red hot voor Caterpillar.

Consumptie trekt sterk (0,8%) aan in VS in juli


De beren voor de groei in de VS hadden een moeilijke dag vandaag. De consumptieuitgaven (PCE) trokken in reële termen met 0,8% (niet geannulaliseerd) aan in juli en maken een groei van de consumptie in het derde kwartaal van 2,5% aannemelijk, ook als er geen groei meer komt over augustus en september (dat kan best gezien de paniekstemming en nu zaken als de orkaan Irene).
Een en ander betekent dat er weer opwaartse bijstellingen voor de groei in het derde kwartaal komen (1% groei is te weinig), dat is een omslag in de trend.
Het plaatje van Calculated Risk laat zien dat met de julicijfers de stilstand van de afgelopen maanden voorbij lijkt.
Het beschikbaar inkomen groeide maar met 0,3%, maar op jaarbasis is dat niet zo gek als de inflatie gaat dalen zoals aannemelijk is. Gross Domestic Income groeide in 2011 harder dan Gross Domestic Product en dat is een aanwijzing dat de BNP groeicijfers over het eerste half jaar van 2011 iets naar boven zullen worden bijgesteld.
Ook de voorraad huizen niet in foreclosure daalt nu ook gestaag sneller (14% op jaarbasis nu) en dat wijst op verbetering van de huizenmarkt.
Een en ander wijst ook op groei van de industriële productie en dat strookt weer niet met ISM's van beneden de 50 zoals de consensus nu is. Een cijfer beneden de 50 is mogelijk, maarr een stijging daarna lijkt het meest plausibel als er geen nieuwe schok komt.

28 augustus 2011

Benderly: Amerika niet in een recessie, maar te lage groei final sales lijkt er wel op



De recessie watch van Jason Benderly geeft aan dat we in de VS niet in een recessie zitten en dat dit waarschijnlijk niet gaat gebeuren omdat onder aanvoering van het herstel van de auroverkopen en de lagere benzineprijzen de final sales en de econsumptie weer iets gaan aantrekken.

Het probleem van elke recessie watch is dat de leidende indicatoren voor een recessie die uit de monetaire hoek komen meestal niet helemaal betrouwbaar zijn en dat de betrouwbaardere cijfers uit de reële hoek niet leidend zijn. De cijfers geven gewoonlijk pas een recessie aan als je er midden in zit. Het oordeel of je ja/nee in een recessie zit kan ineens veranderen als de cijfers binnenkomen.

De leading indicators voor een recessie geven allemaal aan dat het niet zo erg is. De rentecurve is steil, de credit spreads zijn niet te hoog, de geldgroei accelereert, het Senior Loan Officers Survey gaat de goede kant op. De winsten zijn goed en de winstmarge is hoog en verbeterend. Deze variabelen geven alle aan dat de kans op een recessie klein is, in het verleden is er nog nooit een recessie geweest als bovengenoemde variableen zo goed waren als ze nu zijn. De meeste recessie worden door de FED gemaakt, maar als er nu een komt, kun je krap monetair beleid niet de schuld geven.
De S&P500 is nog niet voldoende gedaald om een recessie aan te geven (maar als de beurzen niet herstellen, is de kans op een recessie behoorlijk; de S&P500 is van de financiële variabelen de enige die bij enige verslechtering op een recessie wijst; een daling van ongeveer 20% over een periode van twee kwartalen leidde vroeger nog al eens tot een recessie).

De variabelen in de reële economie zijn wel zorgelijk. De werkloosheid hoeft nauwelijks nog te stijgen of alle economen gaan roepen dat bij een stijging van meer dan 0,5% van de bodem er nog altijd een recessie is geweest. De initial claims voor werkloosheid gaan voorlopig nog in de goede richting, maar een stijging van 50.000 tot ongeveer 475.000 zou een teken zijn dat we in een recessie zijn beland in de VS.

Het meest zorgelijk is de ontwikkeling van de final sales. De consumptie is zwak door hoge inflatie en lage groei werkgelegenheid. Door de incidentele uitval in de autoproductie in het tweede kwartaal en het herstel daarvan in het derde kwartaal zal de consumptie vermoedelijk sterker zijn in het huidige kwartaal.
De overheid werkt ook behoorlijk tegen. De Amerikaan krijgt nu al de rekening gepresenteerd dat de overheidsstimulering minder is dan in vorige jaren. Vooral de individuele staten moeten de tering naar de nering zetten (en ontslaan ongebruikelijk veel ambtenaren).
De plaatjes van Benderly laten zien dat de ontwikkeling van de finale vraag in het eerste half jaar het script volgt dat voorafgaat aan een recessie. Het is dus absoluut nodig dat de vraag (consumptie) herstelt en dat de intial claims niet te veel stijgen.
Dat lijkt overigens wel te gebeuren. De accelerende groei van de geldgroei en stijging leading indicators is overigens wel bemoedigend.

Faro





De eerste plaats die we aandeden in Portugal was Faro, 7 kilometer van het vliegveld. Faro is met z'n 60.000 inwoners de grootste stad van de Algarve. Vakantiegangers mijden de stad, maar er is toch wel een en ander te zien. Het strand is wat ongemakkelijk ver weg verscholen op een eiland voorbij de moerassen die je aan de oostkant van de Algarve voor de kust hebt liggen (zie foto genomen vanaf kathedraal).
Aan de leegstand van winkels kun je zien dat het niet goed gaat in Portugal.
Faro heeft een aardige, gezellige oude stad (die je binnenkomt bij de poort op de foto) met natuurlijk een kathedraal en de kapel gemaakt met menselijke botten (dit is de kleine variant, de grote is in Évora).
Faro was de laatste stad die Alfonso de derde op de Moren veroverde. Hij zorgde ervoor dat de stad ommuurd werd.

27 augustus 2011

Àmerika niet in recessie in juli volgens Phillyfed



De Phillyfed producueert heel wat cijferreeksen. een is een coincident indicator per staat of de groei daar krimpt of niet. Calculated Risk heeft per staat het driemaands gemiddelde getoetst en er een roze kleurtje aan gegeven als de groei naadje pet is. Bij 13 staten is dat het geval, maar dat zijn niet de belangrijkste, in 29 was er groei.
De grafiek laat zien dat het momentum slecht is en als je de boel doortrekt in een recessie zou komen.
Vooralsnog lijkt dit nog niet te gebeuren.

Op naar 9/21: Plan B(ernanke)



De markt begint nog eerder dan ik dacht een hele poppenkast te maken van wat de FED op 21 september gaat doen (men zit daar jaar meer in over 9/21 dan 9/11). En ze gaan iets doen, keurig langzaam uit te lekken via proefballonnetjes in de o.a. de Wall Street Journal via John Hilsenrath.
Bernanke is de baas, maar heeft te maken met drie tegenliggers die eerst voor het blok gezet moeten worden. Fed goeverneur Hoenig heeft al aangegeven niets te zien in een nieuwe operate Twist (verlenging looptijden).

Er beginnen nu complottheorieën te ontstaan waarom Bernane niets zei over nieuw te voeren FED politiek.
De eerste theorie is dat hij de rest van de FED niet voor het hoofd wil stoten nu hij nieuwe ideeën er via de pers nog niet door heeft geramd. het staat bedachtzamer als het na twee dagen wikken en beschikken op de komende FED vergadering wordt besloten.

Een tweede theorie is, dat Bernanke zich in moet houden om de republikeinen niet te veel te treiteren. Veel republikeinen hebben gezegd dat Bernanke zijn biezen moet pakken als hij nog meer gaat verruimen vóór de verkiezingen in 2012. Goeverneur Perry van Texas heeft al gemeld dat hij dan persona non grata is in Texas.
Niet zonder reden meldde Bernanke in Jackson Hole dat hij zich beland voelde in een soort rodeo bij het bepalen van het beleid.

Een derde theorie is dat de FED zich koest moet houden totdat compaan Trichet er een beetje uit is wat hij met Griekenland en andere zondaarzwijntjes moet aanvangen. Griekenland moet nu immers voor elkaar krijgen dat 90% van zijn genoteerde schuld geswapt wordt naar het voorstel met collateral (een zerocouponbond; Griekenland signaleert steeds heftiger dat ze het ophoesten van die zerocouponbond een veel te zware last vindt). Er moeten nog meer plannen komen dan alleen Giekenland in de lucht houden. Misschien dat de FED een handje gaat helpen.

Een andere theorie is dat QE3 niet zo krachtig zal zijn als QE1 en QE2 en er een list verzonnen moet worden om QE3 toch krachtig te maken: QE3 zou wereldwijd tegelijk toegepast moeten worden, misschien niet door de ECB maar wel tegelijk met de VS ook in het VK, Japan, Zwitserland en nog enige inspanning van China en andere landen erbij.

De bovenst fotot is uit de NYT, waar je de tijdgeest kunt zien: monetair beelid wordt niet alleen meer in de VS gemaakt, maar ook Europa is voor de afwisseling eens een keer belangrijk.

Bernanke orakelt in Jackson Hole: hij beloofde niets of toch wel?

Zoals eigenlijk wel verwacht kwam Bernanke bij zijn speech in Jackson Hole, waar de hele financiële wereld al de hele week zijn adem voor inhield, niet op de proppen met concrete maatregelen, cadeautjes voor de kapitaalmarkt.
Men had hier zo zijn hoop op gesteld dat de beurs in eerste instantie naar beneden viel.

Maar bij nadere bestudering begon men van alle kanten van alles te lezen uit de speech van Bernanke. Net zoals met de woorden van Greenspan gegoocheld werd tot er iets begrijpelijks uitkwam en het niet bestreden werd vanuit het FED kamp, zo is men vandaag ook aan de slag gegaan.
Ik verwacht dat men de komende weken met nog heel wat analyses gaat komen van wat hij gezegd heeft en wat het zou kunnen betekenen.

Het belangrijkste neiuws was dat de FED eind september niet een maar twee dagen gaat veranderen om alle mogelijkheden voor een ruimer monetair beleid door te nemen.
Een dag is kennelijk niet genoeg om de neuzen weer op een rij te krijgen. Er waren maar liefst drie dissidenten bij de vorige FED vergadering en dat soort Engelse toestanden zijn niet tolerabel in de VS.

Dus er breekt nu een periode van speculatie aan wat men eind september zou kunnen gaan doen. Als men in de pers tot een soort consensus komt, dan is de kans groot dat de FED hier gehoor aan geeft. Die consensus is er nu al op een punt: operatie twist 2 komt er (verlenging van de looptijden in de FED portefeuille). De markt zal vast nog wel meer gaan eisen en daardoor denken het ook te krijgen in de komende FED vergadering.

Zoals verwacht riep Bernanke dat de groei in de VS zou herstellen en dat de groei op lange termijn niet was aangetast door wat er afgelopen kwartalen gebeurd is. Al is monetair beleid geen wondermiddel, Bernanke suggereert wel degelijk dat monetair beleid ertoe doet en kan helpen.

Bernanke was meer dan verwacht negatief op de politiek en het circus rond de verhoging van het schuldenplafond. Als republikein pleitte hij tot mijn verbazing tot een niet al te restrictief fiscaal beleid dat vol in moest zetten op groei van de werkgelegenheid en de groei niet te veel moest remmen. Bernanke hamerde erg op de broosheid van het herstel (en gaf daarmee aan dat het monetair beleid extreem ruim moet zijn).