15 juni 2012

China grootste industriële producent in de wereld

Het plaatje hierboven uit de FT laat zien dat de hegemonie van Amerika afbrokkelt en die van China dichterbij komt. De industriële productie van China is nu groter dan die van de VS, en veel ook. Japan brokkelt af en Duitsland rukt iets op.
Steeds meer landen zien nu China als de leidende natie en niet langer China. Dat vindt men zelfs in de VS, maar niet in China zelf. De groei van China bepaalt wat er gebeurt, zo denkt men in Europa. (daily chart van the economist

lagere olieprijs gaat consumptie helpen

Bovenstaand plaatje van Applied Global Macro Research (voorheen Benderly) laat zien dat rond september de reële retail sales aan horen te trekken in de VS (maar ook bij ons) vanwege de lagere olieprijzen.
Het verband tussen olieprijs en consumptie is minder sterk geworden volgens hen, maar de vertraging lijkt langer door te werken.

Blog Bespoke meldde fijntjes dat de chart van de olieprijs een deatch cross heeft gemaakt (50 daags valt onder 200 daags). Chartisten worden daar niet blij van, maar het signaal is verre van onfeilbaar.
Vooralsnog denk ik dat de olieprijs verder kan dalen op de slechte macro in Europa, China en nu even ook in de VS etc. Maar al die extra liquiditeit van de ECB kan een en ander natuurlijk stoppen.

14 juni 2012

Hoe wel of niet bezuinigen door de overheid: Goede en slechte overheidstekorten (Woody Brock) (2)

Ook deze keer brak Woody Brock weer een lans om meer in infrastructuur te investeren. Dat zijn de goede overheidstekorten. Aan China en India kun je zien hoe goed dit de economie vooruit helpt en de economische cycli dempt. In het Westen zijn alle overheidstekorten slecht.

Dit onderscheid tussen goede en slechte tekorten is ondergesneeuwd in drang om te bezuinigen

Enigszins nieuw is zijn schema wanneer je goede en slechte tekorten hoort te hebben.



We zitten nu in een tijd dat de animal spirits op een laag pitje staan en het relatieve rendement van infrastructuurinvesteringen dor de lage rente hoog is in de VS en het VK (en nog wat landen). D.w.z. je moet nu in de VS/VK hoge overheidstekorten hebben, waarvan een flink deel goede tekorten.


In de Clintonjaren waren de animal spirits volop aanwezig en was de rente aan de hoge kant voor infrastructuurinvesteringen. En inderdaad, in die tijd kreeg je een overschot op de overheidsbegroting.


Nederland zakt weg, retail sales drama, investeringen draaien naar beneden (Juglar)

Ach, ach wat een rampspoed. De club van optimisten is op vakantie en de club van pessimisten is alom aan de macht.

De rente in Duitsland loopt op terwijl de beurzen dalen en de Spaanse rente boven de 7% bivakkeert.



Als je de verhalen van Lombard Street Research leest, wordt je er ook niet vrolijk van. Bovenstaand hun plaatje voor de Nederlandse retial sales. -11% jaar op jaar, -6% als je het corrigeert voor feestdagen.Charles Dumas: gelukkig krijgen de anti-europartijen straks de meerderheid in Nederland en wordt het onzalige plan om het begrotingstekort flink terug te brengen getorpedeerd. Vooral voor Nederland met zijn monumentale overschot op de lopende rekening (7-8% BNP) is het heel slecht zo’n klein begrotingstekort te hebben en dit terugdringen terwijl je in een zware recessie zit is al helemaal mesjogge. Dat enorme overschot op de lopende rekening brengt de handelspartners in moeilijkheden.


Dan Duitsland. Daar denkt men dat je kunt helpen door aan Spanje geld te lenen voor zijn banken. Dat is niet goed: het geld moet geschonken worden, niet geleend. Duitsland moet ook zorgen voor een flinke inflatie om de andere landen weer concurrerend te maken. Ook het begrotingstekort moet omhoog. Dat gaat allemaal niet gebeuren. Duitsland komt daardoor nu China minder gaat investeren in zwaar weer. Merkel verdient het daarom in de komende verkiezingen gedecimeerd te worden. Hollande ziet dat vol vertrouwen tegemoet en gaat door met zijn anti-europolitiek die steeds populairder wordt.

Verder van http://www.telegraph.co.uk/finance/financialcrisis/9330398/Debt-crisis-Germany-signals-shift-on-2.3-trillion-redemption-fund-for-Europe.html
Men zit plannetjes te maken voor een Euro Redemption Fund, waarbij alle overheidsschuld boven 60% wordt samengenomen en wordt gegarandeerd door de EU (Duitsland dus).


Duitsland verliest dan een deel van zijn status als veilige haven. Misschien verklaart dit waarom vandaag de Duitse rente steeg bij een dalende beurs en rentes in Spanje van 7%. (op zich is dit goed nieuws)

We zijn op het ogenblik zo dom dat we denken alleen voor de Grieken te moeten betalen, maar dat moet ook voor de Italianen, Spanjaarden, Portugezen en Ieren en straks ook Fransen.

Het rapport van Lombard Street Research, Dumas, wordt verketterd. De laatste berichten geven echter aan dat ze de kosten van het overeind houden van de euro onderschat hebben.

Net zoals de Grieken niet door kunnen gaan met bezuinigen, kan Duitsland doorgaan met het overeind houden van de euro via stapje voor stapje centjes in het putje te blijven gooien. Dat worden steeds meer centjes en de put wordt maar niet gedempt op die manier.

In Grieken vluchten nu niet alleen depositohouders, maar nu zelfs hele banken. Credit Agricole trekt zijn handen af van dochter (Emporiki, de zesde bank) in Griekenland.

Nigel Farage sprak het europarlement toe met al zijn wijsheid waar de rest niet van terug had (aanrader)
http://www.youtube.com/watch?v=TN_1mF-3JTI

In Europa is de industriële productie behoorlijk aan het dalen, in overeenstemming met wat de PMI’s beloofden (op zich geen negatieve verrassing).

Er beginnen nu allerlei aanwijzingen te komen dat de investeringsgroei in Europa negatiever aan het worden is. De golf van de investeringen (juglar) is in Europa binnen 3 jaar alweer naar dikke minnen aan het gaan. Dat hoort pas na 5-10 jaar te gebeuren. Dit is een soort dubbele dip van de investeringsgroei.

De rentebubbel


Ja opa, vertel nog eens een keer waarom pensioenfondsen zo gek waren zich helemaal vol te laden met 30-jarige leningen met een rente < 2%. Hoe konden ze zo dom zijn?

Ja dat zeg je nu met de wijsheid vooraf. Maar wie weet wordt de rente wel zwaar negatief. De een jaars rente in Zwitserland is nu al -0,7%. Trek de trend 30 jaar door en je zit onder de -10% per jaar.

Dit soort rentes zie je alleen maar in oorlogssituaties. Die oorlog staat dus op het punt van uitbreken. De Grieken en de Spanjaarden komen er aan, en anders de Turken wel als Wilders gelijk heeft.

De rente is absurd in elkaar geploft door de extreme manipulaties van de centrale banken onder leiding van Bernanke.


Dat kan nog even aanhouden, maar als je een horizon hebt van meer dan vijf jaar, dan moet je nu toch echt je lange obligaties door de shredder halen. Dat is de afgelopen dertig jaar al zo vaak gezegd, dat het nu niet meer geloofd wordt. Die rente zakt immers echt fors onder nul, want dat is de logische consequentie als je de trend doorzet. En zowaar dat is nog aan het gebeuren ook in Zwitserland.


Ik zie nu precies het omgekeerde van 1981.



Nu gaat het dus precies omgekeerd. Zo'n hele lange trend van 33 jaar (Kondratieffachtig) eindigt in een blow off. Toen duurde de blow off (rode vlak) ongeveer 4 jaar, nu zitten we ook 4 jaar in rode zee. Het laatste gearceerde stuk duurde nu 1 jaar net als de Volcker Revolutie rond 1981.

Toen zei ik  als jonge enthousiast,e onbedorven door ervaring econoom: waarom zag men in rond 1950 niet dat de rente veel te laag was en in 1980 dat de rente alleen maar steeg?

Nou dat zag men wel, bijvoorbeeld pensioenfonds PMI (nu PME) stelde in een van zijn eerste lange notulen van een beleggingsvergadering dat het eigenlijk onverantwoord was tegen zo’n lage rente voor een periode van 30 jaar aan de Nederlandse staat te lenen (als mensen hierin geïnteresseerd zijn kunnen ze reageren, dan blog ik hierover).

Toch deed men het (maar men deed wel andere goede dingen zoals beleggen in huurhuizen, hetgeen zeer contrair was in die dagen waarin huizen kruizen waren (door de huurbescherming: onderhoudskosten gingen omhoog en huren niet)).

Kennelijk zijn we nu nog dommer dan rond 1950, weten we nog minder van veilig op waarde beleggen af.

N.B. DNB gaat er samen met de politiek in hun onuitputtelijke wijsheid voor zorgen dat pensioenfondsen die vreselijk domme dingen gaan verkopen door invoering van de rijkrekenrente (de ultimate forward rate) goed te gaan controleren.

13 juni 2012

vrede 2007 versus 2012

The Economist had twee kaarten van de wereld hoe vredig het was in vele landen. De eerste was voor 2007 en de tweede voor 2012.
Onder Obama is de VS vredelievender geworden. Dat is een algemene trend. Die is minder goed te zien, omdat steeds meer landen in Afrika in het onderzoek werden opgenomen.
De Westerse landen zijn het veiligste. De landen met 4%+ bevolkingsgroei zijn het onveiligste.
bron: http://www.visionofhumanity.org/gpi-data/#/2012/OVER/ en the economist

Waarom bleef volatiliteit zo laag (theorie Woody Brock)


Aandelen in de wereld reageren sinds de kredietcrisis veel heftiger op economische verrassingen dan daarvoor (rode lijn bewoog voor kredietcrisis veel heftiger dan S&P, daarna in de pas). De laatste paar jaar beweegt de volatiliteit met het economisch nieuws mee, maar niet extra . Je zou verwachten dat door de Eurocrisis de S&P de afgelopen maanden veel heftiger zou fluctueren dan op basis van macro economisch nieuws alleen.

Hoe komt het toch dat de S&P alleen maar op macro economisch nieuws lijkt te reageren en zich niets lijkt aan te trekken van gedoe over de eurocrisis?

Wat is Woody’s theorie?

We zijn gewend geraakt dat aandelen veel harder fluctueren dan de fundamentals. Shiller heeft al lang geleden onderzocht dat 80% van de fluctuaties van aandelenkoersen niets te maken hebben met het onderliggende fundamentele nieuws.

Men is naarstig gaan zoeken waarom aandelen zo veel heftiger fluctueerden dan er volgens het nieuws aanleiding voor was.

In de efficiënte markt theorie was dit immers een raadsel: iedereen weet alles en heeft dezelfde rationele verwachtingen. Waarom dan toch a dat gefluctueer?

Men is het eerst gaan zoeken in Behavioral Finance, maar daar kon je toch lang niet alles mee verklaren.

Arrow/Kurz hadden het betere verhaal: het gaat om de verandering van de geloofstructuur  (belief structure). Als iedereen andere verwachtingen heeft, dan wordt er flink gehandeld. Vooral als er veel leverage is, dan handelt men zich suf. Zo kon Kurz meer dan 90% van de volatiliteit verklaren.

Prijsveranderingen komen door correcties op fouten, verkeerde beliefs. In sommige tijden heeft men sterk correlated beliefs. Dan zit iedereen goed of fout. Als men fout zat, dan waren er massieve prijsreacties (bijvoorbeeld de huizenmarkt in de VS na 2006, men zag de kredietcrisis niet komen).

Het afgelopen jaar kenmerkte zich door gebrek aan overtuiging in beliefs, er was maar heel weinig leverage. Iedereen zat fout alle kanten op in (niet in een richting). De beliefs waren niet met elkaar gecorreleerd (men had de meest uiteenlopende verhalen waarom er deflatie/hyperinflatie zou komen etc.) en dat leidde tot heel ordelijke dalingen en stijgingen van de beurs. De beliefs waren uncorrelated. Het (economisch) nieuws deed al het werk om de koersen te bewegen.

Bij de sentimentsonderzoeken zie je dat er nu weinig bulls en bears zijn, maar uitzonderlijk veel mensen die geen grote bewegingen zien, maar een correctie. Dat wijst op gebrek aan overtuiging in het voorspellen van de marktrichting. Er is ook minder leverage en daardoor minder volatiliteit.

Een plausibel verhaal, moeilijk door de cijfers te onderbouwen echter.

middenklasse Amerika verarmde

Elke drie jaar houdt de FED zijn Survey van Consumer Finances.Na 18 maanden wordt een en ander gepubliceerd.
D.w.z. het is oud nieuws. Toch zijn de uitkomsten van 2010 schokkend genoeg om heel wat ellende voor de herverkiezingskansen van Obama te veroorzaken.
De reële inkomens zijn stevig gedaald van de mediane middenklasser in de VS en terug naar de niveaus van half jaren 90.
Met het netto vermogen ging het nog slechter dankzij de waardedaling van huizen bij een nauwelijks dalende hypotheekschuld en de lagere aandelenkoersen.
Het meidane vermogen daalde van $126.000 naar $ 77.000.
In 2007-2010 ging het overigens wel relatief slechter met de rijkste 10% dan met het mediane inkomen, maar na 2010 is de inkomensongelijkheid en vermogensongelijkheid waarschijnlijk weer toegenomen.
In het laatste kwartaal steeg het vermogen belegd in aandelen en de warde van huizen terwijl de hypotheekschuld afnam. Dat was gunstig, vooral voor de rijkste 10%.

bron: http://www.nytimes.com/2012/06/12/business/economy/family-net-worth-drops-to-level-of-early-90s-fed-says.html?_r=1&src=me&ref=business en Catalpa en Bianco

eurocrisis door gebrek concurrentiekracht PIGS

The Economist veegde Merkel/ Duitsland flink de mantel uit. Die vrekkige Duitsers met hun sidekicks in Nederland en Finland, zien het maar niet. Die arme Zuid Europeanen moeten geholpen worden (en daarmee bedoelen ze niet gecastreerd zoals de kat) via onbeperkte steun. Vlug met die bankunie of eurobonds anders zwaait er wat. Dat garanderen is veel goedkoper dan de PIGS een voor een failliet te laten gaan.

De cover lokte commentaar uit van Duitsland:

Zerohedge stelde de redding van Spanje aldus voor:

Tegenwoordig begint men steeds harder te roepen dat het probleem het verloren gegane concurrentievermogen is, nu de PIGS niet meer naar hartelust kunnen devalueren en zo de Duitsers het leven zuur maken.

Italië kon tot 2007 vrij goed meekomen qua productiviteitsstijging
(plaatjes van Charles Gave)
Sinds de invoering van de euro heeft Duitsland goed geprofiteerd en zijn productie uitgebreid, waar Italië steeds verder achterbleef omdat ze niet meer in goedkope lires konden factureren.

12 juni 2012

Markt bij nader inzien markt niet blij met redding Spaanse banken

Bovenstaand plaatje is van Rajoy uit de WSJ. Als een CEO zo op de foto staat, kun je het aandeel beter verkopen. Rajoy speelt het spel ragfijn, hij heeft geen bezuinigingsplan om de oren geslagen gekregen, o.a. op voorspraak van Monti (die als volgend slachtoffer de bui al ziet hangen). Nu meer bezuinigen lijkt  contraproductief gezien de werkloosheid.
Spanje heeft toegang tot € 100 miljard goedkoop geld en dat is gunstig. Dat geld moet van het EFSF komen, want als het van het ESM komt dan worden de andere beleggers in Spaanse staatsleningen banger (ESM gaat voor op hen, EFSF niet).

Deze € 100 miljard is niet de grote bazooka waar je alle problemen mee wegschiet.
Dat zou ERF, European Redemption Fund, kunnen zijn, waarbij alle staatsschuld boven 60% BNP wordt gepoold. Maar dat gebeurt voorlopig nog niet, want Duitsland ziet dit niet zitten.
Duitsland begint echt benauwd te worden over het Target2 saldo, de schuld van andere centrale banken aan de Bundesbank.
De bankrun laat zijn sporen na in Target2 in Spanje.
Alle hoop is nu op actie op de eurotop eind deze maand.

De aandelenmarkten hadden slechts enkele uren vertrouwen in de actie van politici. Misschien komt het vertrouwen weer terug met actie op de eurotop (start van een start van een bankunie) in combinatie met hulp van ECB, FED, BOE etc.

Cijfers China vielen mee, maar zorgen over afzwakking blijven

De export van China verbeterde tot 15,3% op jaarbasis, de importen met 12,7%, bijna het dubbele van wat de doemdenkers dachten. China heeft een stevig overschot op de lopende rekening, het tekort van februari was geen blijvertje. Daarmee kun je niet verdedigen dat de yuan moet depreciëren tegen de dollar.
De grondstoffenbeleggers putten hoop uit de betere import van grondstoffen.
Met de kredietgroei gaat het weer iets beter, maar de monetaire verruiming heeft nog niet geleid tot extra kredietgroei.
De retail sales zijn naar Chinese begrippen zwak. Vooral de autoverkopen vallen tegen. De autodealers en fabrikanten puilen uit van de voorraden.

10 juni 2012

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Spanje overheerste het nieuws opnieuw. Spanje heeft toch Europese steun moeten aanvragen voor het dichten van de kapitaalgaten van de Spaanse banken ter grootte van naar men denkt € 40 miljard, maximaal € 100 miljard mag het Spaanse beroep op de Europese steunfondsen zijn voor bankherkapitalisatie. Fitch vond het welletjes en deed een flinke downgrade tot nog net investment grade voor Spaanse staatsleningen.

De ECB vertikte het de rente te verlagen (zoals verwacht) en de Bank of England kwam niet met QE op de proppen. Ook Bernanke beloofde bij zijn getuigenis voor congres/senaat niet met onmiddellijke ingang meer QE en/of twist. Dat kon de markt niet bekoren. Maar Bernanke formuleerde een en ander wel zo dat je er QE3 op termijn uit kon afleiden (80% kans volgens MS).

De week begon met een herstelrally van een te erge oversoldsituatie.
De banken zijn nijver bezig de groeivooruitzichten van China en India te downgraden.
China verlaagde voor het eerst in jaren de rente met 0,25% en deed wat aan deregulatie van banken. De beurzen waren daardoor benauwd dat de economische cijfers komende week wel eens erg slecht zouden kunnen zijn en beloonden de stap niet met koersstijging. De yuan bleef zwak.

Het economische nieuws in de VS was zo slecht nog niet: de intial claims voor werkloosheid daalden eindelijk weer eens een keer (maar zijn net te hoog voor een daling van de werkloosheid), de ISM non manufacturing (dienstensector) viel mee, het handelstekort daalde. Nieuwe orders waren niet goed, maar alleen slecht bij niet duurzame goederen, de huizenprijzen stegen voor het eerst in tijden volgens CoreLogic (die gebruikt FED). De flow of funds van de FED gaf dan ook braaf aan dat de waarde van huizen in Amerika in het eerste kwartaal was gestegen (tot $ 16.050 miljard) en dat bij een afname van de hypotheekschuld met $ 85 miljard.
de arbeidskosten per eenheid product stegen minder dan gedacht, de arbeidsproductiviteitstijging was meer negatief dan gedacht in het eerste kwartaal.
De ingeprijsde inflatieverwachtingen namen af en dat maakt QE3 weer iets makkelijker.

In Duitsland en Frankrijk vielen de diensten PMI's ietsje tegen en verslechterde de handelsbalans van Duitsland en Frankrijk een beetje. Maar in Italië en het VK viel de diensten PMI weer wel mee. In China was deze 54,7, eindelijk weer eens een mooi cijfer uit China.

economische verrassingen en de beurs en rente

Hierboven staan de indexen van de driemaands voortschrijdende macro economische verrassingen zoals Citigroup dat in zijn CESI  indices stopt.
Opvallend is dat in China alles het meeste tegenvalt.
Belangrijk is dat je van tijd tot tijd ziet dat er wel erg veel mee- of tegenvalt. Op het ogenblik zitten we in Amerika tegen de grens van overpessimisme aan en daarna kun je behoorlijk kansrijk gaan voorspellen dat er een keer komt. Op het ogenblik volgt de Amerikaanse surprise index een keurige minicyclus die hopelijk nu dicht bij zijn diepste punt zit (en dat kan als de politici in Europa met aansprekende plannen komen/ centrale banken met geld gaan smijten (dan gaan vertrouwensindexen omhoog, plaatst men weer meer orders etc.), als de olieprijs zo laag blijft  (helpt de consumptie heel goed dadelijk, dit is ondergesneeuwd goed nieuws)).

De koerswinstverhoudingen (PE) lopen vrij goed cyclisch  in de (minicyclus)pas met de economische verrassingen (in het plaatje stat de koerswinstverhouding gedeeld door de tweejaars voortschrijdend gemiddelde koerswinstverhouding). D.w.z. als de Citigroup Surprise index weer gaat stijgen, dan kun je heel goede hoop hebben dat de koerswinstverhoudingen stijgen en daarmee de beurzen.
Ook de rente beweegt minicyclisch mee met de macro verrassingen. Het verband is de laatste tijd minder goed, omdat er plotseling een sterk groeiend geloof in de markt is gekomen dat we in een soort Japanscenario of erger zitten dankzij Europese doem.
Dit soort doemscenario's krijgen wel minder aanhangers als de Amerikaanse minicyclus weer de goede kant opgaat, maar voor grote rentestijging is meer nodig: een overtuigende oplossing van de Eurocrisis of een overtuigend uitzicht op hogere inflatie. Allebei komen eraan, maar men moet wel het nodige geduld betrachten voor het zo ver is.