3 maart 2015

.

De ISM daalde iets. Gezien de stakingen aan de westkust (nu opgelost) en het koude weer in het oosten viel de beperkte daling eigenlijk wel mee.
De mensen die orders/ voorraden als leading indicator zien, kijken wat negatiever aan tegen de cijfers van vandaag. Maar volgende maand hoort de ISM weer iets hoger te staan.
De rente volgens ISM en de rentecurve met het tienjaarsgemiddelde is ongeveer juist, zelfs als de tweejaarsrente 0,1% per maand oploopt.

1 maart 2015

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Een rustige beursweek was het, die nauwelijks verstoord werd door het optreden van Yellen voor congres en senaat. Ze wil echt wel ooit de rente verhogen als inflatie en werkloosheid dat toelaten, maar het kan best nog wel een hele tijd duren voor het zo ver is, ook als het woordje 'patient' geschrapt wordt uit de verklaring van de FED. Enkele FED gouverneurs waarschuwden dat de rentemarkt te ver onder de voorspellingen ('dots') van de FED zit en dat de 'dots' van Yellen ongeveer de mediaan zijn, niet de laagste. Een en ander betekent een voornemen om de rente te verhogen tussen juni en september mits de inflatie dat toelaat.
Na Walmart willen ook andere retailers de lonen verhogen en misschien werkt een en ander aanstekelijk. In Japan proberen de vakbonden ook hogere lonen uit het vuur te slepen en dat lijkt eveneens kansrijk.

De inflatie daalde iets meer dan verwacht in de VS en iets minder dan gedacht in de eurozone. Kennelijk zijn de valutaire invloeden onderschat.

In de VS stegen de initial claims voor werkloosheid meer dan verwacht. de orders voor duurzame goederen stegen ook meer dan verwacht. Pending home sales stegen een beetje net als de hypotheekaanvragen, maar de meeste indicatoren voor de huizenmarkt zijn nog niet echt goed.
De groei van het BNP voor het vierde kwartaal werd bijgesteld tot 2,2%, iets meer dan gedacht en de neerwaartse bijstelling kwam vooral door de voorraden.

De IFO steeg, maar minder dan verwacht. Het economisch nieuws komt gemiddeld nog wel beter binnen dan gedacht in de eurozone en minder goed dan gedacht in de VS.

In India denkt men 8,5% per jaar te kunnen groeien. Men zwengelt de investeringen aan met  137 miljard in nieuwe spoorwegen.

goed nieuws van de afgelopen week

De beurzen zitten wer in een heel rustig tempo te stijgen. De lage volatiliteit is terug.
Er zijn wat zorgen, maar ze zijn niet zo erg.
Schandalig wat er gebeurde met Nemzov en de oorlog in Oekraïne moddert voort, al lijkt dat laatste niet te verergeren. Dit brengt de beurzen vrijwel niet in beweging. De Russische beurs is zelfs verreweg de beste van 2015 tot nu toe.
Griekenland is weer even van de zorgen af, terwijl iedereen weet dat over enkele maanden het gedoe weer begint. Maar wat je aan Frankrijk toestaat, kun je het arme Griekenland moeilijk weigeren. Ik had enige dagen geleden een stukje over speltheorie en Griekenland.  Je ziet Varoufakis hierna handelen. Nu kan hij nog niet scoren, maar hij heeft enig voorbereidend werk succesvol afgerond. De kracht om coalities te vormen was maximaal, met de Trojka en alle landen van de eurozone eendrachtig tegen Griekenland. maar nu zie je dat Frankrijk graag meefoetelt en Italië ook. De trojka wordt in drie stukken opgesplitst, dan is de kans op minder gezamenlijk optreden kleiner. Varoufakis zei een en ander in een interview waarin duidelijk wordt dat Griekenland toch echt van plan is de schulden niet terug te betalen https://greekanalyst.wordpress.com/2015/02/25/the-juicy-interview-of-greek-finance-minister-yannis-varoufakis/

Kortom
Yellen heeft de bom onder de beurs van ‘patient’ weg ontmanteld door te zeggen dat zonder dat woordje de rente nog héél lang nul kan blijven als het niet goed gaat met inflatie en werkloosheid.
Griekenland is even van toneel tot juni
Winstseizoen is ten einde voorlopig en dat was beter dan verwacht en analisten gaan hun taxaties ex energie verhogen
Olieprijs is aan het stabiliseren
ECB start met QE
Het vechten in Oekraïne wordt minder.
PMI manufacturing was meestal niet zo geweldig, maar non manufacturing meestal sterk
Geen extra ellende Japan of China, enige verstoringen door het Chinese nieuwe jaar vertroebelt blik.
M1 flink omhoog in eurozone
d.w.z. nogal Goldilocks

Zelfs bij John Mauldin is enig optimisme te horen, al is het niet uit zijn mond http://www.mauldineconomics.com/the-10th-man/i-heart-capitalism met een tabel dat de beurs toch echt goedkoper was dan rond 2000 (maar dat was ook wel extreem duur) terwijl nu de rente veel lager is en de centrale banken zo hun best doen. Er is te veel pessimisme en dat  lijkt niet nodig. 
China verlaagde weer eens de rente, de ECB gaat nu echt van start met opkopen in het kader van QE en Yellen is nog aardig..


Dat suggereert dat de mensen eindelijk het licht zien en de idioot lage rente gaan aangrijpen om een huis te kopen met 30 jaar lang vast een idioot lage rente. Dat is toch veel goedkoper dan huren.
Het lijkt ineens een stuk beter te gaan met het midden- en kleinbedrijf in het Verenigd Koninkrijk




Poverty’s long farewell) dat een van de doelen neergelegd bij de Verenigde Naties om de bittere armoede te halveren voor 2015. Dat was 18%. Nu wil men voor 2030 tot onder 3%. Dat is haast niet uitvoerbaar, maar 8,5% is het basisscenario. Toch nog steeds een mooie vooruitgang.

Sigarenrokers in VS zien vooruitgang in onderhandelingen met Cuba.

inflatieverwachting eurozone zakt weg tegenover die van VS

net nu duidelijk wordt dat een zwakke euro niet zo deflatoir is

26 februari 2015

Het bombardement van verhalen dat we in tijden van eeuwige stagnatie leven houdt aan: Harvinder Sian

Harvinder Sian van Citi Research had een aardig verhaal waarom de rente lang laag moet blijven en hoe Secular Stagnation in elkaar zit (zie schema hierboven)

De FED dreigt in dezelfde val te trappen als de Zweedse Riksbank. Na een verhoging van niks moeten ze de rente negatief maken en weer opnieuw met QE komen, zeer grote zelfs.

De rentebeleggertjes zijn niet gek en projecteren dit in hun renteafwegingen. De lange rente kan heel laag blijven.

De groei is niet goed en de inflatie al helemaal niet.
De inflatieverwachtingen gaan weer omlaag en dat bij de bergen QE die de ECB belooft. De FED en ECB zijn onmachtig geworden.
Hoe moet dat bij een recessie. Bij elke recessie zal de FED flink over de brug moeten komen met monetaire stimulering. Het herstel is nu 67 maanden oud. Dat is zeer oud. De recessie komt en moet toch echt in de cijfers worden meegenomen en dat leidt tot lagere rentes dan de 'dots' van de FED.
 De reële FED rente moet bij een recessie naar -4% gebracht worden. En dat bij deflatie.
We importeren nu volop deflatie uit China met zijn steeds harder dalende producentenprijzen. Grondstoffenprijzen lijken de weg omhoog kwijt te zijn.

Vroeger zeiden we dat inflatie laag kon blijven door lagere PPI China in evenwicht met hogere grondstoffenprijzen. Nu zien we dat de lonen in China veel blijven stijgen, maar de PPI blijft negatief. Het geloof in hogere grondstoffenrijzen is weg. Dat duurt meestal een hele tijd leert de geschiedenis (Kondratieffgolf).
Technologische vooruitgang gaat voort. Het losers gat van de westerse middenklasse moet dicht. Maar dat gaat niet snel gebeuren.
Totdat dit gat dicht gaat kan de middenklasse het schudden in het Westen, alle goede bedoelingen van Walmart ten spijt. Overigens denk ik dat die secular stagnation heel wat korter dan de 50 jaar die Sian noemt  gaat duren. Kiezers zijn niet gek. 

Doug Short: Shiller CAPE PE zo hoog dat bij recessie koersen 42% omlaag moeten

Een hoge waardering van aandelen hoeft nog niet te betekenen dat er geen verdere koersstijging komt, maar als het economisch tegen zit, dan is de daling extra groot.
Doug Short http://www.advisorperspectives.com/dshort/commentaries/Equity-Valuations-Reccessions-and-the-Market.php geeft aan dat bij een normale waardering van aandelen de daling slechts 20% is en bij een overwaardering dat de gemiddelde daling 42% is. Dat zou dus nu horen te gebeuren bij de volgende recessie in de VS.
Overigens geeft alleen de CAPE PE in 2007 zo'n enorme overwaardering van aandelen aan. Op basis van PE, PE versus rente waren aandelen toen helemaal niet duur. Ook nu zijn dan aandelen niet meer dan 20% te duur.

Mijn inschatting wat de daling is, hangt af van hoe erg de economische inzinking is: komt het door een recessie slechts veroorzaakt door een schok of voorraadaanpassing of is het erger gaan zowel vaste investeringen omlaag en moeten de voorraden teruggebracht worden.  In het eerste geval horen de koersen ongeveer 20-25% omlaag te gaan en in het laaste geval ongeveer 40%.


Bovenstaand plaatje geeft aan dat het verband tussen hoge waardering volgens de maatstaven van Shiller (CAPE) niet veel zegt over wat aandelen het komend jaar gaan doen. De lijn heeft zelfs het verkeerde teken. Hoge waarderingen leidden iets vaker tot hogere opbrengsten. Maar bij een horizon van tien jaar, dan scoort waarde, valuation, beter.

en weer gaat de rente omlaag

Yellens verhaal bracht andere reacties teweeg dan ik dacht. Ze vertelde dat als de data goed genoeg waren ze de rente ging verhogen en dat dit best bij de junivergadering kon zijn. Als de dat goed genoeg zijn kon dat zelfs bij elke vergadering zijn.
Dat vatte de markt op als dat als de term ‘patient’ geschrapt wordt in het rentebesluit van de FED in maart dat geen enkele garantie zou geven dat Yellen de rente dit jaar zou verhogen.
D.w.z. een goede voedingsbodem dat de FED de rente veel minder gaat verhogen dan de voorspellingen van de FED aangeven.
Er komen ook steeds meer vergaderingen dat de interbancaire rente niet gaat stijgen als de FED de rente gaat verhogen. De banken hebben zo enorm veel vrije reserves en zo’n aanbod van spaargelden door klanten dat ze geen prikkel hebben om meer rente te gaan vergoeden als de FED de rente verhoogt. De FED ziet dat ook wel en heeft daarom ook maatregelen genomen dat alle geldmarktfondsen de hogere rente van de FED bij renteverhoging kunnen incasseren. Maar er blijven twijfels of de FED voldoende geld weet aan te bieden om de banken te dwingen hogere rentes te vergoeden. (ik denk niet terecht, maar ik zie de twijfel groeien http://johnhcochrane.blogspot.nl/2015/02/liftoff-levers.html en deze man beïnvloedt het denken van de FED).

Ondertussen daalt de rente weer fors in Duitsland. 0,4% voor een tienjaarrente leek al erg weinig, maar vandaag was 0,2% al aan de vele kant. Je ziet niet dat de rente minder begint te dalen op een dag van rentedaling dan dat de rente stijgt op een dag van rentestijging. Bij de huidige rente denk ik dat het renterisico asymmetrisch is, maar je ziet dit dus nog niet. De rente op Portugese staatsleningen is lager dan die op Amerikaanse staatsleningen, terwijl het debiteurenrisico toch heel wat groter is bij Portugese leningen.
Deflatie is niet afgewend, loonstijging lijkt niet meer weggelegd voor millennials zonder promotie.

De economische groei zit gezien de trend van de economic surprises nog steeds in het stramien dat de groei voor het vijfde jaar op rij gaat tegenvallen, alleen de eurozone doet dit jaar nog niet mee. De lage grondstoffenprijzen geven aan dat het niet zo goed gaat met de groei in de wereld.
Kortom er is wel enige aanleiding voor een lage rente. In de jaren dertig was deflatie overigens een reden voor een hogere rente vanwege de dan dalende debiteurenkwaliteit.
De daling van de rente houdt langer aan dan bijna elke rentebear kan volhouden. het is nog erger dan hoe lang irrational exuberance aanhield bij de technologieaandelen. Eind 1996 waren die aandelen al schreeuwend duur, maar pas in 2000 kwam de keer..Bij de rente duurt het nog langer.

24 februari 2015

lange rente daalt flink op belofte Yellen bij Humphrey Hawkins Testimony de rente te verhogen

De hele week zat de obligatiemarkt in de rats over wat Yellen aan het congres zou opbiechten over de Amerikaanse economie en het monetaire beleid.
En daar kwam ze dan. Ze zei dat het geweldig goed ging met Amerika en dat ze God prees dat ze slechts met de problemen van Amerika zat en niet van die van de minder bedeelde landen elders.
De inflatie was te laag, maar met een beetje geduld stijgt die wel weer tot 2%.
Na de flinke groei in het tweede en derde kwartaal van 2014 is de groei iets afgezwakt, maar 3% is een mooie groei.
En het monetaire beleid. Men moest er maar rekening mee houden dat de rente altijd verhoogd kon worden mits het maar goed gaat met de werkloosheid en de inflatie richting 2%+ lijkt te gaan.

De congresleden vroegen vooral naar hoe ze het vond om de FED onder curatele van de boekhouders te stellen, zodat ze niet langer geheime steun aan zwakke banken waar eigenlijk een run op hoorde te komen kon geven. Yellen zei dat het de doelstelling van de FED was om te zorgen voor lage werkloosheid en Goldilocksinflatie en helemaal niet dat de boekhouding op orde moest zijn.

De rentemarkt dacht eerst dat Yellen stout was geweest en een hogere rente wilde hebben, maar al spoedig vond de markt dat Yellen te lief was om ooit de rente te verhogen.

Ze wil gewoon dat de beurs niet omlaag gaat (niet meer dan 10%) en wil vaker komen vertellen dat het geweldig goed gaat met Amerika en daar hoort een renteverhoging niet bij, zo denkt men.
Ze kletst gewoon uit haar nek dat ze in juni de rente eventueel gaat verhogen. Ja, juni 2016 of 2017, maar toch niet 2015.http://www.cnbc.com/id/102450930. Hoe men dit uit de woorden van yellen haalt is me onduidelijk, maar de FED luistert altijd naar de markt, want die heeft altijd gelijk.
De huizenmarkt is helemaal weg aan het zakken op die onzin over het verhogen van de rente en de economic surprises zitten diep onder nul. Yellen zit er helemaal naast met 3%+ groei voor de VS, het blijft gewoon 2,5% dankzij de lagere olieprijzen. Als de olieprijzen stabiliseren, valt de groei terug naar 2% en de inflatie blijft dan iets als 1%. Reden genoeg om het Goldilocksscenario diep te begraven en weer te gaan geloven in Secular Stagnation.
Als de olieprijzen verder dalen, dan is er een enorm vraagprobleem en wordt de groei nog veel lager. De banenmachine in Texas loopt dan vast en Yellen gaat dan smeken om genade dat ze ooit over renteverhogingen repte.

DNB en de asset economy in Nederland

bron http://www.dnb.nl/binaries/De%20vermogensopbouw%20van%20huishoudens%20is%20het%20beleid%20in%20balans_tcm46-319011.pdf
Een behoorlijk deel van de welvaartsstijging komt uit steeds meer schulden maken. dat zie je aan wat er gebeurde na 1982: de Nederlander ging steeds hogere hypotheken nemen. Als je rijker wordt, meer bezittingen hebt, kun je ook meer schulden maken. Maar niet zo veel, het risico van dalende waarde van bezittingen wordt dan snel groter en is niet meer te compenseren via harder werken.
DNB signaleert het probleem van het pensioensparen: zonder ingrijpen van de overheid dreigt men te weinig te sparen, niet genoeg spreiding in de beleggingen aan te brengen en vooral ook dreigt men te conservatief te beleggen. Curieus overigens om dat te lezen bij de toezichthouder die voortdurend pensioenfondsen op de vingers tikt dat ze te riskant beleggen.

Het belang van de asset economy is in Nederland heel groot geworden. De FED is bang voor dalingen van aandelenbeurzen met meer dan 10%. DNB zoekt het in Nederland meer in daling van d huizenprijzen en daling van de dekkingsgraden. Dat laatste komt tegenwoordig voor een groot deel uit de te lage rente, iets dat DNB zelf ondersteunt, zij het niet van harte.
Is Nederland rijk? Vergeleken met het BNP is Nederland niet zo rijk als Spanje en Italië. Nederland heeft wel de meeste schulden en bezit een groot vermogen in de vorm van pensioenfondsen. Niet financiële bezittingen betreft vooral onroerend goed. Hierin scoort Spanje geweldig, maar het is de vraag of de waardedaling van de huizenprijzen van de afgelopen jaren voldoende is meegenomen. En de pensioenfondsen hebben een enorme stijging van de vermogens gehad versus BNP sinds eind 2012.
Het meeste aandacht kreeg hoe sneu de situatie was voor de jonegren gezien de onderwaarde van hun huis. Zij moeten maar Syriza stemmen.
De Fortuinrevolutie heeft Nederland opgezadeld met de hoogste publieke zorguitgaven ter wereld. Deze uitgaven zijn nog steeds schrijnend laag volgens SP en PVV, maar misschien had de regering een punt om de stijging enigszins een halt toe te roepen. Door de vergrijzing is een enorme verdere stijging te verwachten.

Griekenland cartoons in Syriza tijd KAL laat in The Economist zien dat een en ander niet zo eenvoudig is voor Tsipras

Cartoon van KAL in The Economist. Het is niet zo eenvoudig voor Tsipras om zijn verkiezingsbeloftes gestand te doen.

KAL laat zien dat Tsipras goed heeft gekeken naar de film Birdman. Hij krijgt een Oscar als hij het spannende Griekse drama tot een goed einde weet te brengen zonder Europa in de strop te doen.
Bas van der Schot in de Volkskrant over de onderhandelingstactiek van Varoufakis

Deze onderhandelingstactiek lijkt kansrijker

Ach, zo veel lijkt er niet veranderd te zijn sinds jurre Hermans al wist hoe je de Griekenlandcrisis moest oplossen http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2012/04/jurre-hermans-lost-griekse-crisis-op.html
En in 2012 had ik ook al een reeks cartoons over Griekenland http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2012/02/cartoons-griekenland.html

zo veel is er niet veranderd, de Griekse onderhandelaars zijn nu alleen wat fotogenieker.

22 februari 2015

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Heel langzaam krabbelen de beurzen omhoog op meer optimisme over Europa, men laat Poetin zijn gang gaan en hoopt op het beste met Griekenland, vooral na het bereiken van het compromis vrijdagavond. Selectief is er ook goed nieuws uit Amerika, als men maar geduld heeft, dan komt het weer goed met de winsten, de lonen en de economie.

De rente begint behoorlijk op te lopen in de VS, ook al zijn de recente macrocijfers niet zo goed. De laatste dagen niet, maar sinds begin 2014 daalde de rente fors in het huidige deel van de maand en nu niet. This time is different...De werkgelegenheidsgroei is goed en loongroei kan ineens de kop opsteken en dan ben je als FED te laat ("behind the curve"). De beurzen kunnen niet zonder QE, maar de QE van de eurozone en Japan vervangen keurig die van de VS en het VK. Er lijkt minder reden voor de FED om de ultieme crisisrente aan te houden, het argument van financiële stabiliteit die niet verstoord mag worden door te lage rentes wint kracht. Waarschijnlijk zegt Yellen van de week meer hierover in Humphrey Hawkins Testimony voor huis en senaat. De notulen van de FED gaven angsten voor dalende koersen aan bij renteverhogingen (vooral extreem oplopende lange rente is een angst) en een geworstel hoe je straks van de term 'patient' af kunt komen. Men vond de notulen 'dovish', maar het hielp de obligatiekoersen weinig.

Diverse centrale banken van Emerging Markets zijn de rente aan het verlagen, de afgelopen week deed Indonesië dit. Korea wacht nog even.

De flash PMI's waren goed in de Eurozone, vooral die voor de dienstensector vielen mee. Idem voor de VS. Vooral Frankrijk viel mee. In Japan was er een kleine daling.
In Italië verbeterde het handelsoverschot flink, ook nieuwe orders mooi omhoog.

De loonstijging begint aan te trekken in het VK. Walmart belooft de lonen flink te verhogen tot $9 dit jaar en $10 volgend jaar, dit doet vermoeden dat er meer loonstijging komt in de VS.Zelfs in Japan lijkt er nu enige loonstijging te komen. De rente stijgt in Japan en de bankaandelen zitten in de koppositie qua return in 2015.

In de VS vielen de initial claims voor werkloosheid mee. De indicatoren voor de huizenmarkt verzwakten, zoals het sentiment van de huizenbouwers NAHBMI. Het aantal nieuwe hypotheken daalt. Housing starts waren iets lager, vergunningen ook. Dat houdt overigens kennelijk de opmars van de koersen van de huizenbouwers niet tegen. Men kijkt door het winterse weer heen.
De producentenprijzen daalden meer dan verwacht (-0,8%), ook de kern PPI ging omlaag (-0,1%). De Phillyfed en Empire survey, de bekendste voorlopers van de ISM, gingen iets omlaag, maar bleven positief.

De opmars van de olieprijzen is even gestopt vanwege wederom hogere voorraden in de VS dan gedacht en ook het verkopen van Warren Buffett van zijn aandelen Exxon deed de olieprijs geen goed. Er waren weer volop verhalen waarom de olieprijs nog lang laag kan blijven.
De groei in Japan over het vierde kwartaal was 2,2%, duidelijk lager dan verwacht. De lagere yen (die overigens niet zo zwak is de laatste tijd) is nu eindelijk aan het zorgen voor een verbetering van het Japanse handelstekort.

Buitenlandse investeringen trekken weer aan in China. Door het Chinese nieuwjaar dat steeds anders valt zijn de Chinese cijfers deze tijd van het jaar lastig te interpreteren.