21 september 2011

Monsaraz (portugal)





Vlak bij de Spaanse grens ten oosten van Évora bij de rivier Guadiana rijst het vestingplaatsje Monsaraz omhoog (zo'n 350 meter). Met zijn burcht, kerk, wit gekalkte huisjes is Monsaraz een heel mooi dorpje.
Je hebt er riante uitzichten,onder andere op de stuwmeren.

Ted Scott: 4 scenario's voor het faillissement van Griekenland

Een ordelijk faillissement is niet zo waarschijnlijk, omdat de politiek zo veel langzamer is dan de markt. Voordat de politiek eruit is wat nu ineens wel als extra maatregel mag, heeft de markt de toegang van Italië en Spanje tot de obligatiemarkt al lang geblokkeerd.
Er zijn allerlei politieke hindernissen, vooral in Duitsland die een fiscale unie onmogelijk maken. Volgens de uitspraken van het Duitse hooggerechtshof hoort het EFSF maar tijdelijk te zijn en zijn eurobonds niet grondwettig (=men moet de wet veranderen). Dit is voldoende obstructie om de komst van eurobonds op korte termijn onmogelijk te maken.
Nu heeft men geprobeerd de Griekse staatsschuld met een afschrijving van 21% overeind te houden. Bij stoppen van extra geld naar Griekenland door de trojka komt men er niet met die 21% en moet je eerder aan 75% denken.
De tranche van € 8 miljard komt er waarschijnlijk wel in oktober en daarmee is een faillissement van Griekenland tot ongeveer december uitgesteld. De politiek heeft dus alweer wat tijd gekocht.
Die tijd moet men nuttiger besteden dan in het voorafgaande jaar, al is er ondertussen wel een en ander bereikt (EFSF is verzonnen/ uitgebreid, de ECB koopt op grote schaal, begrotingstekorten zijn/ worden flink teruggeschroefd, de politiek heeft eurobonds al in de week gelegd).

Ted denkt dat Griekenland wel in de euro blijft als het failleert. Dit leidt bijna onherroepelijk tot besmetting van Italië/Spanje en onmiddellijke versterking van het kapitaal van banken (daar zou men nu al mee moeten beginnen).

Zijn scenario's:(daarbij heb ik de fase van de vierjaarscyclus die daarbij hoort toegevoegd)
Failliet van Griekenland 100% kans
1. Ordelijk failliet, blijft in euro 10% kans (G nabij)
2. Niet ordelijk failliet, blijft in euro 65% kans (G ver weg)
3. Ordelijk failliet en terugkeer drachme 5% kans (G nabij)
4. Niet ordelijk failliet en drachme 20% kans (JL nabij)
Alle extra groei van Griekenland door de entree in de euro sinds 2001 moet opgegeven worden en nog meer.
Het laatste scenario zal het scenario veroorzaken van een recessie in Nederland (CPB variant van Prinsjesdag van -1,5% groei in 2012) en een depressie in de PIGS.

Beurs niet blij met magere plannetjes van FED


Zoals Morgan Stanley al voorspeld had, gingen de beurzen flink achteruit, omdat de plannen van de FED tegenvielen.
Twee dagen vergaderen en dan niets meer verzinnen dan operatie Twist en wat vervangen van hypotheekleningen, daar was de markt een beetje ontstemd over. Geen verlaging van de rente, geen QE3 of aanduidingen onder welke voorwaarden QE3 komt, geen communicatie dat de rente tot in lengten van dagen 0 blijft als de werkloosheid boven 7,5% blijft etc. De republikeinen kunnen rustig slapen, daarmee is de Amerikaanse economie niet mee gered en Obama gaat in sneltreinvaart Carter achterna.
De FED verklaring was wel wat langer dan normaal, maar dat mag ook wel na twee dagen vergaderen. De markt schrok daar wat van, van al dat terugschroeven van de economische verwachtingen en opschroeven van de praatjes over toenemende risico's.
Er waren drie dissidenten en dat viel ook wat tegen.
Van de weersomstuit werd de dollar sterker (vanwege het gebrek aan plannen om de dollar verder te ontwaarden) en de goudprijs lager. Ook de lange rente ging nog wat verder omlaag.

We krijgen nu dus eindelijk operatie Twist, waarbij de yield curve naar de hand van de FED wordt gezet, zo hoopt men. Dat was een paar jaar geleden al voorvoeld door onze ex collega Mark Bakker, die toen al sprak over het twisten van de yield curve.

Downgrade Italië richt weinig schade aan


S&P vond het tijd voor een downgrade van Italië. Dat gebeurde zonder voorafgaande waarschuwing (er was wel een negative outlook, maar geen melding van een review van de rating). De rating is nog steeds A, wel lager dan die van de andere rating agencies (die nu sterk in de schoenen moeten staan om hun rating niet te verlagen). Dat leek te gaan leiden tot flink lagere koersen, maar de koersen stegen zelfs, terwijl Azië toch lager sloot. Een van de redenen om de rating te verlagen was de lagere economische groeiverwachtingen vanwege de bezuinigingen van de Italiaanse regeringen (naast te veel schuld en politieke onstabiliteit). Dat geeft weer eens aan dat het vanaf een bepaald punt geen zin heeft om nog meer te bezuinigen.
De beurs ging vermoedelijk niet omlaag, omdat men even dacht dat de ferme taal van de Griekse minister van financiën over hoe goed het wel niet ging met de Griekse bezuinigingen en de bijval die hij had gekregen van Merkozy goed was voor hogere koersen. Bij nader inzien ging dit verhaal er niet goed in bij de Amerikanen die zorgden voor een iets lagere S&P en Nasdaq.

Autoverkopen in herstel, daardoor ISM omhoog (Benderly)





(plaatjes van Benderly)
De autoverkopen in de VS zijn veel te laag vergeleken bij wat er gesloopt wordt en de groei van de bevolking vraagt. Auto's zijn record oud. Tweedehands auto's zijn enorm in prijs gestegen. Dat wijst allemaal op een doorgaand herstel van de autoverkopen. Die leiden met ongeveer drie maanden de industriële cyclus.

Door de aardbeving in Japan zijn niet alleen de autoverkopen in de VS teruggevallen, maar vooral ook in Japan (uiteraard) en China (een verrassend erge terugval) en in mindere mate ook Europa.

Industriële productie hangt volgens Benderly nog steeds heel sterk samen met autoproductie. Daardoor gaat de ISM niet veel meer terugvallen en zelfs weer stijgen in de komende maanden.

Marionettenfestival in Charleville Mézières



Ik ben een paar dagen in Noord Frankrijk geweest bij mijn goede vriend Hans (vandaar een paar dagen geen blogposten). Op de terugweg kwamen we in het jaarlijkse marionettenfestival terecht in Charleville- Mézières, de dubbelstad aan de Maas. De foto is gemaakt op het hertogelijke plein, het belangrijkste plein (een keer eerste fase, een keer waar het meisje dat de marionet accrdeon laat spelen is verborgen achter zwarte hoed en haar vriendje achter haar gaat kruipen om de kop van de marionet te bewegen).
De stad is erg levendig en nu waren er overal optredens met marionetten (niet alleen in het marionettenmuseum).

19 september 2011

Grieken maken er een potje van: ze bezuinigen alleen maar op papier, Amerika is nieuw slachtoffer


De discussie bij de newsclips van Bianco had een bijdrage van Bianco zelf waar hij probeert uit te leggen, dat het nog niet helemaal goed gaat met de Griekse crisis.
De Griekse overheid bezuinigt zich volgens alle bronnen te pletter, waardoor er lustig op los gedemonstrerd wordt in Athene.
Ondertussen gaat het zo slecht in Griekenland dat de overheid 8,1% meer moest uitgeven dan vorig jaar. De inkomsten zijn à la de beginselen van de Tea Pary 5,3% lager dan vorig jaar vanwege de crisis. Men geeft nu elke week € 1,35 miljoen uit, terwijl er € 0,87 miljoen binnenkomt (deze verhouding tussen uitgaven en inkomsten is overigens niet echt beter bij de federale overheid van de VS).
De Griekse overheid gaat vrolijk door met nieuwe ambtenaren aannemen (7000 dit jaar). Ontslaan staat niet in het woordenboek van de Griekse regering, maar gelukkig gaan er heel wat ambtenaren met (vervroegd) pensioen (20.000). Men had beloofd dat tegen 10 afgevloeide ambtenaren 1 nieuwe mocht worden aangenomen, dus zelfs hieraan houdt Griekenland zich niet. Men heeft zich er in Griekenland bij neergelegd dat de rijken niet meer belasting gaan betalen (in Griekenland is echt de Tea Party aan de macht).

Een en ander gaat daarom wat slechter dan gepland in Griekenland en de vorige steun is nu iets eerder verbrand dan gedacht en Griekenland moet een weekje eerder aan nieuw steungeld geholpen worden. Dit gaan we (de trojka) eerst geven, want over enige tijd moeten eerst de Duitsers nog goedkeuring geven aan het nieuwe systeem van EFSF en verdere steun aan Griekenland (eerst even uitstellen natuurlijk) en daarna pas mag Griekenland failliet. De steun die nu gegeven wordt, wordt dus bijna onmiddellijk de helft of meer afgeschreven.

Het Griekse plan begint nu duidelijkere vormen aan te nemen. Er moet zo veel mogelijk geld uit Europa geperst worden onder dreiging van het Lehman Brothers Moment/ de teloorgang van de Griekse en Franse banken. Austerity, dat gaan de Grieken gewoon niet echt doen, alleen maar een beetje tot het schip echt gezonken is. Men keurt geweldige bezuinigingen goed in het parlement, maar in werkelijkheid gaat men die op zijn best gedeeltelijk uitvoeren.
Er dreigt gewoon dat de Griekse schulden met ongeveer 80% moeten worden afgeschreven. Het is daarom buitengewoon merkwaardig dat banken nog meer dan een seconde moeten nadenken om hun staatsleningen om te ruilen in een nieuw papiertje met gedeeltelijk onderpand. Het is even verbazend dat er geen run is op de Griekse banken.

Het positieve is dat Europese politici gezien hebben hoe veel geld de Grieken hebben weten los te peuteren van de rest van Europa. Europa moet dezelfde strategie toepassen op de rest van de wereld. Vooral op China en de VS. China gaat toch enorme verliezen lijden op hun overtollige valutareserves, laat ze die maar inzetten voor een goed doel (de redding van Europa), anders dreigt de euro minder overgewaardeerd te blijven tegen de yuan. Geithner begint het spelletje door te krijgen (te laat, de FED gaat Europa van ongelimiteerde liquiditeit voorzien in ruil voor overgewaardeerde euro's (maar gelukkig willen de Chinezen dat zo houden). Hij waarschuwde in Polen voor de te hoge begrotingstekorten in Europa (de balk in het iegen oog ziet hij niet). De IMF wordt gecontroleerd door Europa en gaat echt niet stoppen met Europa van geld te voorzien, dat ziet Geithner nu ook, maar wederom te laat.

16 september 2011

Tijdgeest: bezuinigen is goed, er is geen mooiere Portugese fado


Flink bezuinigen op overheidsuitgaven wordt breed gedragen alleen niet zo in Engeland en Nederland. Vooral Portugal is goed doordrongen van het onvermijdelijke dat er nog wat overheidsbezuinigingen erdoor gedrukt moeten worden. In Italië is nog wat zendingswerk nodig, al begint men daar ook snel de heilige graal te zoeken in meer bezuinigen: in Italië was er een enorme omslag: in 2009 vond nog maar 8% dat de staat te veel uitgaf, nu 49%. Jammer dat Griekenland er niet bij staat.

Bron: Economist: splurge or splash; enquête is van de Duitse denktank Marshall Fund

15 september 2011

Recessie 1980-1982 net zo moeizaam als die van 2008, nu PIGS er wel erger aan toe



De dubbele dip recessie van 1980-1982 was een even moeizaam gebeuren als de kredietcrisis. Het duurde na 1979 ongeveer even lang als nu voordat een nieuwe top in het BNP gezet wordt (aannemend dat we ongeveer 2% groei krijgen in de tweede helft van 2011). De tweede recessie van 1982 begon voordat een nieuw hoogtepunt in het BNP werd bereikt. Toch vindt men nu het een dubbele recessie, niet een lange recessie.
Nu zit het BNP nog steeds onder het hoogtepunt van 2007 in de VS en men vindt dat als er nu weer een recessie komt dat de hele periode sinds 2007 één lange, grote recessie is. De ervaring van 1980-82 leert dat men de periode na 2007 niet gaat classificeren als 1 grote recessie.

De terugval van de groei in geselecteerde landen in Europa is nu wel heel wat groter dan in 1980-1982. Ierland heeft de grootste klap (10%+) gekregen, maar lijkt uit de recessie te zijn gekomen en op een lager niveau als een soort IJsland te herstellen.
Griekenland heeft nu bijna net zo'n kap achter de rug als Ierland, maar zij zijn vermoedelijk pas halverwege.
Zelfs na de klappen in Ierland en griekenland hebben deze landen na 2000 meer groei gekend dan Nederland. Dat moet men kunnen dragen in Ierland en Griekenland.
Portugal heeft nog geen klap van betekenis gehad, maar ook geen groei sinds 2000. De komende val zal niet erg diep zijn zo lijkt het, maar wel langdurig als er geen extra hulp uit de lucht komt vallen.

Vandaag werd er wat manna geworpen door de centrale banken, met 16% hogere koersen voor BNP Paribas als gevolg, maar het het manna kan zo op zijn. Er blijft natuurlijk wel gegronde hoop op veel meer manna.

Gaan de beurzen van de Opkomende Landen de S&P met 30% verslaan (Benderly)?



De outperformance van de Opkomende Landen versus de S&P komt eigenlijk alleen door een gemiddeld per jaar 15% betere winstgroei (door de hogere nominale BNP-groei). Sinds 2000 is de winstgroei in de Opkomende Landen elk jaar beter dan die van de S&P. Vóór 2000 was dit niet het geval, het beeld was veel grilliger.
De koerswinstverhoudingen zijn de afgelopen tien jaar niet verbeterd tegenover de S&P, het afgelopen jaar zelfs verslechterd: dat was niet de reden van de outperformance na 2000.

Benderly heeft een voorspelmodel voor de outperformance van de Opkomende Landen versus de S&P gebaseerd op de reële rente van een jaar geleden en de verandering van de reële rente. Een lage reële rente voorspelt outperformance. Die was er het afgelopen jaar niet vanwege al maar afnemende risk appetite (dat raakt Opkomende Landen harder dan de S&P).
De 30% outperformance van Opkomende Landen komend jaar komt er alleen maar als de economische indicatoren daarvoor hun dieptepunt hebben gezet, d.w.z. alleen als de Aziatische/ Chinese PMI's vanaf ongeveer nu weer gaan stijgen en Europa geen totale ramp wordt/ de ISM ten minste stabiliseert (dat is het basisscenario van Benderly)

Brent blijft duur tot Libische olie weer vloeit


Brent blijft maar verschrikkelijk duur, terwijl het toch zo slecht gaat met de economsiche vooruitzichten in vooral Europa. Voor een belangrijk deel wordt dit veroorzaakt door de afname van de productie van de echt lichte olie die voor een belangrijk deel uit Libië kwam. Het lijkt er op dat Brent pas behoorlijk in prijs kan dalen als de Libische olieproductie weer goed op gang komt.
(Plaatje is van BCA).

NFIB: werkgelegenheid in VS groeit


Het belangrijkste survey voor het midden- en kleinbedrijf was over de meeste zaken somberder geworden, maar niet over de werkgelegenheid. Dit is een teken dat de werkgelegenheid blijft groeien in de VS, zij het niet erg hard. NFIB werkgelegenheid liep nogal eens een beetje voor op de S&P.

14 september 2011

weg met de euro


Bij de wedkantoren is het nu duidelijk: de meerderheid denkt dat er landen de euro wegdoen voor 2014.
Weg met de euro dus, Griekenland voorop.
Buiter gaf al aan dat het invoeren van een nieuwe drachme niet zo'n feest is als Wilders c.s. doen geloven. Ze gaan dan de Oekraïne achterna, waar de munteenheid ook werd vervangen door waardeloze papiertjes en de pensioenen met zo'n 95% omlaag gingen qua koopkracht in de nieuwe valuta. Men moet dan zo'n 90 tot 100% afschrijven op de Griekse leningen die onder Griekse wet zijn uitgegegeven (die onder niet-Griekse wet zullen heel wat beter terugbetaald worden, die leningen kunnen niet zo eenvoudig omgezet worden in nieuwe drachmes; het IMF ziet zijn geld gewoon terug). De mensen moeten zo snel mogelijk hun geld van de bank halen in Griekenland, want die nieuwe drachme verliest pijlsnel zijn waarde. Van het Griekse banksysteem blijft nul komma nul over binnen enkele tellen na de invoering van de nieuwe drachme.

De Argentijnen sporen de Grieken aan als ze failleren om dit zo zwaar mogelijk te doen. Gewoon biuijna niets terugbetalen op je leningen, dat is het beste. Anders blijven de lasten te zwaar. Het begint duidelijk te worden dat de afschrijvingen op Griekse leningen heel wat groter worden dan wat met de meeste Latijns amerikaanse leningen gebeurde via Brady bonds. Het wordt minstens 50% verlies, eerder 60-80%. Dat is overigens al behoorlijk in lijn met de huidige obligatiekoersen voor Griekse staatsleningen.
Sarkozy heeft zich ingespannen dat Europa/IMF nog een tranche cadeau geven aan Griekenland, dat kan het failliet nog enige dagen/weken uitstellen.
Volgens Buiter blijft Griekenland de euro gewoon hanteren, omdat dit minder rampzalig is. Herstructurering van de leningen naar enorm langlopende leningen met heel weinig rente ligt meer voor de hand. Dat komt overigens ook neer op verliezen van minstens 60%.

Évora (Portugal)








Évora was een tijd (van circa 1400 tot 1580) de hoofdstad van Portugal. 700 jaar daarna heeft Évora nog steeds 40.000 inwoners, maar is het niet meer zo belangrijk. Al rond het jaar 0 was Évora overigens al belangrijk en de tempel van Diana staat er nog steeds voor een belangrijk deel.
Évora is een ommuurde stad die je van ver kunt zien liggen. Het meest beroemd is de capella da ossos, de kapel die gebouwd is met de botten en schedels van mensen (monnikken). Ook het viaduct dat gedeeltelijk door de stad loopt is een grote trekpleister. Het is een mooie, best bewaarde oude stad van Portugal waar veel te zien is, die een beetje slaperig aandoet vergeleken met de Algarve.