1 november 2011

ISM valt iets tegen, maar niet zo veel als GSAI aangaf



Zoals gewoonlijk laat ik het plaatje zien van het verloop van de ISM in de huidige herstelcyclus vergeleken met de vorige acht keer dat de ISM door de grond ging en er een recessie kwam en ging herstellen.
De ISM is de laatste maanden wat zwakker dan gemiddeld voor de cyclus en lijkt nog niet overtuigend terug te kruipen naar dat gemiddelde.

Je krijgt van te voren niet al te sterke aanwijzingen wat de ISM gaat doen via enkele surveys, zoals de Philadelphiafed (dat wees op een sterkere ISM) en de Chicago ISM (wees op iets zwakkere ISM). De Goldman Sachs Analyst Index kan ook een krachtige aanwijzing geven. Deze gaf opnieuw aan dat de ISM zou gaan tegenvallen, zie plaatje. En voor de komende een, twee maanden lijkt de ISM niet te verbeteren. De ISM viel tegen, maar lang niet zo veel als de GSAI aangaf. Het dwong me wel weer een weddenschap aan te gaan met mijn collega Jitzes dat de ISM zou tegenvallen vergeleken met de consensus. Mijn geloof in de GSAI werd voor de tweede keer danig op de proef gesteld, maar deze keer wordt ik wel beloond met een fles wijn.

De meesterzet van Papandreou: geen ochi tegen Europa



Tot verbijstering van bijna iedereen, Sarkozy voorop, wil Papandreou een referendum over de plannen van Europa houden. Hij deed dat op de dag van ochi, nee in het Grieks, ter ere van het nee zeggen van Griekenland tegen Mussolini in 1940 voor een vrijwillige aansluiting bij Italië.
Wetend wat Alexander de ondankbare wil, kan zo'n referendum volgens alle experts nooit gewonnen worden.

Maar zo dom zal Papandreou niet zijn.
Alexander de ondankbare mag nu nadenken of hij IJsland achterna wil zonder steun van Europa (met banksysteem Griekenland in drachmen gedecimeerd op zijn best) of pijn leiden onder leiding van Angela met steun (om de banken overeind te houden)

Dit referendum is een zeer gevaarlijk plan, maar kan een meesterzet blijken als het wordt aangenomen. Dit soort referendums wordt vrijwel nooit aangenomen, maar als je de referendumvraag maar knap genoeg stelt (en Papandreou mag dat), dan krijg je wel steun. Het verlaten van de euro betekent pensioenuitkeringen, banktegoeden in snel waardeloos wordende drachmen à la de vorige keer dat de Duitsers zich met Griekenland bemoeiden en Griekenland letterlijk halverwege de jaren veertig in vuur en vlam stond als bolwerk tegen het communisme. De nieuwe drachmen volgden elkaar in snel tempo op (nieuwe drachme=1000 oude drachme in jaren vijftig). Je had in de jaren veertig postzegels van miljoenen drachmes die in guldens gemeten niets waard waren (en nog steeds niets waard zijn).
De euro is daarom populair in Griekenland: het is een bron van waarde en goedkope hypotheken. Zo'n 75% steunt de euro.
Als je de vraag in het referendum gaat stellen: verlaten euro met wegvaging van koopkracht in de nieuwe drachme, of in de euro blijven, dan is een grote meerderheid voor blijven in de euro mogelijk.

Ondertussen dwing je de banken eieren voor hun geld te kiezen: als Griekenland nee tegen de euro zegt, zie je vrijwel niets van je leningen terug. 50% afschrijven is dan veel te mooi (net als de voorgaande 21%)en wordt herroepen voor iets à la 80-90%.
Griekenland is de nieuwe rupsje nooit genoeg.

Papandreou creërt met het referendum als het aangenomen wordt steun voor Griekenland in Europa en steun in Griekenland voor zijn beleid (ja tegen de euro is ja tegen de bezuinigingen). De oppositie is zich rotgeschrokken. Als zo'n referendum wordt aangenomen kunnen ze ineens wel inpakken: er komen dan geen verkiezingen die door hun met overmacht gewonnen worden.

Tsja, een meesterzet van Papandreou? Als hij zijn referendum intrekt dan kan hij daarvoor weer van alles uit onderhandelen? Ja, ik denk het wel

plaatje: omslagartikel van The Economist (Europes's rescue plan))

31 oktober 2011

Hoge inflatie loont voor Britse minister van Financieën



Misdaad loont, zo kun je de plaatjes van HSBC (Karen Ward) interpreteren. De inflatie laat men uit de hand lopen (via verhogingen van de BTW o.a.) en daardoor vallen de belastinginkomsten mee. Schuld/BNP valt hierdoor mee in het VK.
Dit is een gevaarlijk spel: als de inflatie te lang boven 4% blijft loopt hij vanzelf uit de hand à la de jaren 70. Dat weet men in het VK, maar inflatie is zo pijnloos om de schulden in toom te houden.

Alexander de Ondankbare geeft Duitsland de schuld


De Grieken nemen het niet langer. Waarom schelden de Duitsers niet al hun schuld kwijt en steunen ze daarna Grieklenland niet met 15% extra per jaar, zodat de overheid een sluitende begroting heeft? Duitsland had toch eerder in moeten grijpen toen Griekenland te veel leende. Men had toch moeten zien dat het niet goed ging en verdienen daarom een haircut van 100% en een flinke Wiedergutmachung. Men voelt zich bijna even erg door Duitsland geschoffeerd als in de Tweede Wereldoorlog.
Men verbrandt de Duitse vlag en toont Merkel in nazipakje. Nee tegen het vierde Duitse rijk, zo scandeert men. Men is furieus over de benodigde bezuinigingen in Griekenland en de komende uitverkoop van Griekse bezittingen (na duizend jaar).

Men gaat nu pas echt ernst maken met staken. Ze zien dat slecht gedrag uitstekend beloond wordt: je krijgt dan veel meer dan Portugal of Ierland.

Men (Portugal, Spanje, Ierland) gaat staan dringen in de rij om schulden afgeschreven te krijgen à la Griekenland of in ieder geval wil men de rente halveren, zo lees je overal. Nu Berlusconi geroemd wordt vanwege de enorme stabiliteit die hij in Italië bracht, is de pas herboren moed om weer in riscovolle dingen beleggen als sneeuw voor de zon gesmolten. Het wordt tijd dat de nazis orde op zaken stellen, de Grieken zien het goed.

bron:http://www.dailymail.co.uk/news/article-2054779/The-Greeks-revolting-German-flag-burned-streets-react-angrily-historic-Eurozone-deal.html#ixzz1cNM1kxjg

Groei consumptie veel beter dan consumentenvertrouwen


Het verschil tussen de groei van de consumptie en het consumentenvertrouwen in de VS is zo groot geworden, dat men theorieën gaat ontwikkelen hoe dit toch kan.

Een theorie is dat de top 20% qua inkomen meer dan de helft van de uitgaven doet en maar 20% van de index van het consumentenvertrouwen. Omdat het uitstekend gaat met deze gezinnen die meer dan $100.000 per jaar verdienen, gaat het ook goed met de consumptie. Retailers die die hogere inkomens verdienen hebben een goede groei van de omzet gezien (zie Coach, Tiffany, Nordstrom etc.).

De Fed had altijd al z'n bedenkingen. Jean Kinsey schreef in 1993 al dat consumentenevrtrouwen iets is als een koutje: je kunt je er niet aan onttrekken om dan op te passen, maar het verandert weinig aan hoe het met je gaat.

Een andere theorie is dat consumentenvertrouwen emotie is en dat is per definitie verdacht. De mensen zijn nu boos dat de werkloosheid zo hoog is en niet daalt. Daarom zeggen ze te vaak geen vertrouwen te hebben, maar ondertussen kan de consumptie best met 2% groeien. In rustiger tijden kun je meer op het consumentenvertrouwen vertrouwen als indicator voor de groei van de consumptie.

Weer een andere theorie is dat de meeste mensen zo weinig verdienen dat ze gewoon al hun geld uitgeven, ook al hebben ze geen enkel vertrouwen in de economie. Ze moeten wel om aan de basisbehoeften te voldoen.

bron: BLOOMBERG News (BN) Economy Revives as Consumer Shows What’s Done Refutes Sentiment. (Oct 30) By Steve Matthews and Cotten Timberlake

plaatje van Bianco

30 oktober 2011

China drukte staalprijs omlaag




De laatste tijd begint men in China echt benauwd te worden over de speculatie in onroerend goed. Baken beginnen hoogst onaardig te worden tegen mensen die een hypotheek willen en onroerend goed ontwikkelaars beginnen flink te zweten en bieden in sommige gevallen korting aan voor de nieuwe kopers, waardoor de oude kopers flink kabaal beginnen te maken.
Een en ander schijnt aan het leiden te zijn tot een lagere bouwactiviteit. De staalprijs is hier niet ongevoelig voor, de ijzererts prijst klettert eveneens naar beneden. (plaatjes van Watling, Longview). Echt laag zijn de staalprijzen nu ook weer niet, maar je kunt nu wel beter begrijpen waarom Arcelor Mittal zo'n oplawaai kreeg op de beurs.

Dubbele dip denken in dip (VS BNP op all time high)


He, he, het heeft lang geduurd, maar het BNP van de VS is nu volgens de officiële statistieken een pietsje groter dan voor de kredietcrisis.

Er zijn heel wat mensen die vinden dat als er nu een recessie zou losbreken in de VS de hele periode sinds de kredietcrisis een grote recessie is, omdat het BNP nog niet hersteld was tot het niveau van voor de kredietcrisis. Dat verhal kan nu in de prullenbak (eigenlijk pas echt als de groei in het vierde kwartaal ook positief is).

Het voelt nog niet echt als herstel, omdat per hoofd de welvaart nog niet terug is op het niveau van eind 2007 en vooral de werkloosheid nu een stuk hoger is.
Maar het economisch herstel lijkt door te zetten, als de huizenmarkt enigszins gaat herstellen (dat is rationeel bij de huidige hypotheekrente en prijzen, huren is nu duurder) en de ondernemers door blijven investeren (dat is ook rationeel, gezien de winstmarges en lage rente).

Groei BNP VS in derde kwartaal 2,5%

Uiteindelijk viel de groei in het derde kwrataal in de Verenigde Staten mee: 2,5%, terwijl brokers eerst aan 1% hadden gedacht. Opwaartse herzieningen zijn nog mogelijk vanwege de netto export.
Consumptie had met 1,72% de grootste bijdrage (de dienstensector nam 1,38% voor zijn rekening), maar de investeringen in vaste activa waren met 1,6% bijna net zo belangrijk (vooral investeringen in software & equipment droegen mooi bij met 1,2%).
Voorraden drukten de groei met 1,08% (een aanwijzing dat netto export nog wat kan verbeteren, want netto export en voorraden heffen elkaar vaak op in de VS).
De invloed van de overheid was 0,00%, omdat de negatieve invloed van de locale overheden goed werden gemaakt door iets je hogere defensieuitgaven.
Enigszins verrassend was dat de consumptieve autoverkopen het BNP met 0,08% drukten (bij het bedrijfsleven was dit +0,34%).

Een en ander had tot gevolg dat men voorlopig even niet dacht aan een recessie. Want als de voorraadgroei weer aantrekt, dan krijg je zelfs nog hogere groei dan 2,5%.

Door het kwartaal heen was augustus heel zwak en september een stuk sterker. beschikbaar inkoemn ging omlaag in augustus en dat werd helemaal gecompenseerd door het herstel in september. Omdat de spaarquote naar 3,6% daalde (men denkt dat dit 5% moet zijn), zit er weinig extra consumptiegroei in voor het vierde kwartaal. Het vertrouwen moet nog toenemen anders vallen de kerstverkopen in het water.

29 oktober 2011

Groei china het nieuwe probleem volgens Strategas

Strategas vroeg aan zijn lezers wat ze de meest onderbelichte problemen vonden.
Op 1 stond de teruggang van de groei in China (en andere opkomende landen), op 2 de schuldencrisis van Japan, op 3 het met pensioen gan van de babyboomers (demografie), op 4 de Eurocrisis (ik kan me niet voorstellen dat dit een onderbelicht probleem is, maar ik ben niet verbaasd dat het toch genoemd werd) en op 5 de begrotingsperikelen van de VS (het dralen van het Super Committee dat moet zorgen voor een begrotingscommissie).

Occupy Wall Street (sociale onrust) kwam pas op 8, na inflatie.

De teruggang van de groei in China is onmiskenbaar, maar de omvang ervan is maar beperkt vooralsnog. De teruggang is de premier opgevallen en hij is zich her en der op de hoogte aan het stellen van de problemen. Het begon met Wenzhou waar de speculatie in onroerend goed en andere zaken het meest uit de hand is gelopen. Het begint steeds duidelijker te worden dat de monetaire politiek versopeld gaat worden, voor het eind van het jaar kan de reserve ratio requirement voor de banken al verlaagd worden. Dan moet de inflatie wel dalen (dat is de consensus).

28 oktober 2011

Het 1998 scenario als Grand Plan



De aandelen beurzen zijn al enkele weken het rampscenario aan het uitprijzen. Men kijkt ineens welwillend aan tegen de probeersels van politici om een Grand Plan te ontwerpen. De markt lijkt aan te geven dat implementatie van dat Grand Plan voldoende is voor het bereiken van die gunstige fase in de verliescyclus (in de ontwerpfase gaan de koersen naar beneden, in de implementatiefase omhoog).
Meevallend macronieuws in de VS hielp de beurs natuurlijk ook.

Daardoor lijkt de beurs zich te gaan ontwikkelen volgens het 1998 paniek scenario, zoals reeds eerder beschreven als basisscenario. De problemen van Europa zijn erg voor Europa, maar niet langer zo erg dat de economie in de rest van de wereld door de grond gaat.

De markt geeft aan dat herstel van de financiële kracht van het bankwezen nog belangrijker is dan 100% van alle nieuwe staatsleningen van de PIIGS.

Mijn collega Ted Scott vindt de herkapitalisatie van de banken (zie tabel) een mooie eerste stap, maar niet voldoende

26 oktober 2011

Verwachte winst voor 2012 in glijvlucht naar beneden



Zoals je kon verwachten worden nu de winsten voor 2012 flink naar beneden bijgesteld. Alleen voor het VK valt het nog wel mee.
De meevallende winstcijfers over het derde kwartaal in de VS hebben die neergang nog niet kunnen stoppen. In Europa is dat nog wel te verklaren: als de groei echt zo dicht bij 0 ligt of negatief, zoals de consensus denkt, dan hoort de winst van 2012 helemaal niet hoger te zijn dan in 2011 en dat betekent nog wat verdere daling van de verwachtingen.
Misschien dat de groeicijfers voor het derde kwartaal in de VS de val kunnen stuiten, maar voorlopig durft men nog niet winstverwachtingen te verhogen.
Het is overigens heel normaal dat de consensus voor de winsten voor het volgende jaar in een dalende trend zitten, maar de huidige trend is wel behoorlijk sterk naar beneden.
Dit zit ruimschoots in de koersen verwerkt. Als het daaltempo verzwakt (dat gebeurt als de ISm boven 50 blijft) is dat bullish voor aandleen. Als het tempo zo doorgaat is dat uiteraard slecht voor aandelen (ook de VS krijgt dan te maken met een recessie).

Capelli: Veel moeilijk vervulbare vacatures in VS: men leidt niet genoeg op


Het meest populaire artikel in de Wall Street Journal is op het ogenblik: Why Companies Aren't Getting the Employees They Need van Peter Capelli.
Zelfs bij de huidige enorme werkloosheid kunnen bedrijven in veel gevallen niet het juiste personeel krijgen. Er zijn veel moeilijk vervulbare vacatures. In een ver verleden heb ik onderzoek gedaan naar moeilijk vervulbare vacatures (eind jaren zeventig). Ook toen zat men zich te verbazen en te ergeren dat de nodige vacatures zo moeilijk te vervullen waren, terwijl de werkloosheid zo op aan het lopen was.
Eigenlijk is de oorzaak van al die moeilijk vervulbare vacatures nog steeds hetzelfde: bedrijven vragen steeds meer, voor steeds meer gespecialiseerde banen, maar leiden zelf veel te weinig mensen hiervoor op.

In de VS is er nu een extreme situatie ontstaan dat je alleen maar makkelijk aan een baan kunt komen als je al een baan hebt. Bedrijven leiden hun eigen personeel onvoldoende op, omdat men na opleiding het bedrijf verlaat en men die kosten niet meer wil nemen nu de werkloosheid zo groot is. 52% van de bedrijven in de VS zeggen nu dat ze problemen hebben om de juiste mensen te vinden, en dat bij de huidige enorme werkloosheid. 2/3 van de vacatures worden vervuld door mensen van buiten het bedrijf, terwijl dat een paar decennia geleden maar 10% was. Toen vulde men vacatures op door interne promoties en horizontale verschuivingen van mensen naar nieuwe functies. Dat deed men door opleiding binnen het bedrijf. Men had veel meer vertrouwen in de eigen werknemers dan nu. Om promotie te krijgen moet je nu naar een ander bedrijf, het eigen bedrijf geeft weinig kans, alleen als je perfect duidelijk kunt maken dat je aan promotie toe bent zonder nieuwe extra opleiding en ervaringen.
Capelli en vele anderen zien dat als een falen van het Amerikaanse systeem.
In Europa wordt veel meer geïnvesteerd in de eigen mensen en zijn er in landen als Duitsland veel meer mogelijkheden in het eigen bedrijf.

Het gevolg is dat men in de VS gratis stages en opleidingen op eigen kost moet doen om aan werk te kunnen komen waar een beperkte nieuwe hoeveelheid kennis en ervaring nodig is. Volgens Capelli overschat men de investeringen die nodig zijn om het eigen personeel geschikt te maken voor een nieuwe baan binnen het bedrijf. Men trekt daardoor personeel van buiten aan dat minder geschikt is dan mensen binnen het eigen bedrijf die met extra training en hun betere kennis van het bedrijf en de klant beter kunnen zijn. Capelli raadt daarom bedrijven aan mensen zo veel mogelijk in te schakelen bij speciale projecten zodat ze nieuwe vaardigheden op kunnen doen.

Dit artikel heeft duidelijk een gevoelige snaar geraakt, gezien de vele honderden commentaren en de enorme aantallen keren dat men dit artikel heeft doorgemaild. Heel veel mensen herkennen de situatie, ook in Nederland. Allerlei frustraties komen boven van mensen die vanwege de verkeerde redenen kansen hebben gemist of niet aan het werk kunnen komen vanwege de extreme eisen van bedrijven (tientallen jaren ervaren van jonge enthousisate economen, dogmatisch vasthouden aan bepaalde universitaire opleidingen terwijl de kandidaat zijn kwaliteiten op andere wijze heeft laten zien, discriminatie van ouderen, vrouwen, diverse groepen).
Tegen dit soort praktijken demonstreren heeft meer zin dan occupy wall street denk ik.

25 oktober 2011

Nederlandse pensioenfondsen hoogste rendement dankzij FT K


Bij de tabel van de beleggingsrendementen van pensioenfondsen wereldwijd (in de Financial Times) prijkt Nederland qua rendement fier bovenaan in 2010.
Dat komt door FTK waarbij het door DNB afgedwongen beleid om het renterisico af te dekken groots scoorde. Het rendement van de Nederlandse pensioenfondsen is daardoor geweldig, maar we rekenen ons arm (de rekenrente van de verplichtingen is kunstmatig te laag). het nieuwe toezichtskader FFTK was een meesterzet van DNB: daardoor werden pensioenfondsen gedwongen oneigenlijk veel te beleggen in vastrentende waarden via derivaten (swaps), en dat tegen de wensen van de pensioenfondsen in.
Nu komt DNB via het pensioenakkoord met een nieuwe meesterzet: men verlaat de eis om zo idioot veel vastrentende waarden exposure te hebben, juist op de veel te lage rentes die o.a. door DNB zelf veroorzaakt zijn.