1 december 2012

de afgelopen week

deze week geloofde men in Azië The Onion dat kim jung un de meest sexy man van de wereld was
.S. website The Onion has named North Korean supreme leader Kim Jong Un as the “Sexiest Man Alive for the year 2012″.
“With his devastatingly handsome, round face, his boyish charm, and his strong, sturdy frame, this Pyongyang-bred heartthrob is every woman’s dream come true. Blessed with an air of power that masks an unmistakable cute, cuddly side, Kim made this newspaper’s editorial board swoon with his impeccable fashion sense, chic short hairstyle, and, of course, that famous smile,” it said. “He has that rare ability to somehow be completely adorable and completely macho at the same time,” said Marissa Blake-Zweiber, editor of The Onion Style and Entertainment. PD / yl

werden er in Japan voor het eerst meer bejaardenluiers verkocht dan luiers voor babys
belegden Britse pensioenfondsen eindelijk meer in vastrentende waarden dan in aandelen http://www.ft.com/intl/cms/s/0/7168e7f0-3a2a-11e2-baac-00144feabdc0.html
lynchten de Grieken bijna hun toezichthouders op de pensioenen nadat zij zei dat bij verdubbeling van de premies echt alles goed zou komen nadat te veel in eigen land belegd was http://www.reuters.com/article/2012/11/30/us-greece-crisis-pensions-idUSBRE8AT0CV20121130
werd Argentinië nogmaals in gebreke geacht na een vonnis van een rechtbank dat ze alsnog hun staatsschuld moesten terugbetalen en een hedgefund wist in Ghana wist een rechtbank aldaar beslag te leggen op een Argentijnse boot  http://www.businessweek.com/articles/2012-11-29/argentinas-11-year-war-with-hedge-funds#r=hp-ls
en begint men echt kindrachtig te kibbelen over het fiscale klif in de VS Roll Call – Boehner Angered by Leak of Phone Call en The Weekly Standard – McConnell ‘Burst Into Laughter’ as Geithner Outlined Obama’s Plan
Uit de Washington Post deze kaart in welke landen men het meest (Filippijnen) of minst (Singapore) emotioneel is. Emotioneel hoog scoren leidt tot hoger geluk, zo berekent men.

29 november 2012

goudprijs onverwachts omlaag

Wat zijn de geheimzinnige krachten die goud naar zijn 100-daags gemiddelde van 1692 moeten brengen? Zijn het alleen computerprogramma's waar ineens iemand op de verkoopknop drukte en daardoor allerlei volgers kreeg om die 1692 maar in zicht te krijgen (The Financial Times – Some cliffs are golden
)?
Bianco vindt dat het tegen de fundamentals in gaat: de particulier koopt gewoon goud ETF door en daar hoort een hogere goudprijs bij.
De gelovers in het goudwaarderingsmodel van Elfenbein (crossing Walll Street) zien al een heel jaar dat de goudprijs veel te weinig stijgt gezien de onheus lage reële rente. Komt er een inhaalactie of is gewoon de goudprijs veel te hoog voor de mensen in India?  

Maar de beleggers in goud hebben nog niet veel pijn, die in goudmijnen lijden veel meer en hun pijn is vaak enige weken later vaak gevoeld door de pure goudbeleggers

Woody Brock en Ter Veer en de lange termijn voor China

Het afgelopen jaar is er een niet aflatende stroom van negatieve verhalen over China op de wat langere termijn. Het standaardverhaal is dat China tot in de hemel doorgroeit en voor 2020 een grotere economie in dollars gemeten zal hebben dan de VS, de wat meer pessimistsich ingestelde lieden zien dat pas rond 2027 gebeuren. Een jaar tegenvallende groei in China en al die jubelverhalen zijn om aan het slaan. Curieus is dat op het ogenblik de twijfel aan de zachte landing van de Chinese economie als sneeuw voor de zon aan het verdwijnen is, maar dat dit de stroom negatieve verhalen voor de lange termijn niet stopt.

Gisteren was ook Woody Brock pessimistisch over de vooruitzichten van China. Een centraal geleide economie die groeit met veel infrastructuurinvesteringen, dat lukt zelfs met een tamelijk corrupt systeem. In de eerste fase van ontwikkeling kon je groei forceren met infrastructuur, maar raak bouwen etc. Of je corrupt was ja of nee, dat was niet belangrijk.

Maar nu China rijker begint te worden, zal het moeilijker worden om hard te groeien als het juridisch stelsel niet aanzienlijk verbetert (Frazer institute: de allerbelangrijkste factor die de groei van een land bepaalt is de kwaliteit van het juridische systeem).

Juist aan China kun je zien hoe belangrijk het is dat de overheid de juiste prikkels geeft. Deng kreeg de groei van China op gang door zijn beroemde woorden: zhìfù guāngróng (it is glorious to be rich), rijkdom (geld, kennis, goede relaties etc) brengt glorie.

Power corrupts, absolute power corrupts absolutely
D.w.z. voor echte verdere vooruitgang moet de partij weg, niet meer alles te zeggen hebben. Of je moet Hongkong met zijn betere Britse rechtssysteem de rest van het mainland laten annexeren.

De zorgen over China zijn breed gedragen omdat China moet overschakelen van een export/investeringseconomie met een overschot aan arbeid naar een consumptie- economie waar arbeid schaarser wordt (China gaat voorbij Lewis Turning Point een deze jaren). Deze middle income trap is maar door weinig Emerging Markets omzeild, maar juist de landen rond China lukte dit (Japan, Zuid Korea, Hongkong, Singapore).

China zit in een minder goede positie omdat de machtsposities zoals wij beschrijven in ons boek (B(bedrijfsleven), E (Employees), G (Government) en I (individuals) haast niet kunnen schuiven. De tijdgeest corrigeert dan niet de excessen en de politiek grijpt niet op tijd in tenzij je een squeeky clean government hebt zoals in Singapore. Die communistische partij is heel goed geweest om de welvaart te laten groeien naar middle income, maar echt aansluiting bij de welvaart van het Westen wordt door dit gebrek aan politieke flexibiliteit verhinderd volgens Ter Veer (overigens is door circulatie binnen de communistische partij de flexibiliteit wel toegenomen)



28 november 2012

Woody Brock en een effectieve overheid

Sinds 2008 zien we de overheid erg zijn best doen en centrale banken nog meer, maar ondanks dat er met geld gesmeten werd, was het economisch herstel teleurstellend.
De overheden en centrale banken hebben te veel doelstellingen sinds 2008, niet alleen zorgen voor lage inflatie en lage werkloosheid maar ook het voorkomen van een systeemcrisis bij banken, instorting van de asset economy en nog meer. In de tijd van Tinbergen zat de overheid met een oplosbaar probleem: twee zorgen (inflatie, werkloosheid) en twee knoppen om aan te draaien (fiscaal en monetair beleid).
Nu komt men knoppen tekort.

We moeten dus extra knoppen maken. De FED maakte er al een door straks als de banken te nijver krediet gaan verstrekken dan een stevige rente te vergoeden op overtollige bankreserves in plaats van op te grote schaal opgekochte leningen te verkopen (met bijvoorbeeld explosie van hypotheekrente als gevolg).

Een andere knop is een betere prikkelstructuur. Overheden moeten hervormen en dan kan de groei omhoog. Deregulering. Dat is de oplossing voor Europa.

De fiscale knop moet in twee knoppen veranderen: een knop voor goede tekorten (voor overheidsinvesteringen) en een knop voor slechte overheidstekorten (zoals uitkeringen (tsja, om dat slecht tekort te noemen...)). In de VS moeten de overheidsinvesteringen omhoog, dan komt de groei vanzelf terug en daalt schuld/BNP zelfs bij hoge overheidstekorten.

Maar de belangrijkste nieuwe knop moet de leverage tsaar worden: een instantie die voorkomt dat leverage te hoog wordt. Dat heeft de problemen na/in de kredietcrisis verveelvoudigd. Centrale banken die leverage > 10 niet toestonden (India, Canada, Australië) kwamen niet in problemen. Waar je >50 zag, was de ellende niet te overzien.
Bovenstaand plaatje geeft eigenlijk aan wat je zou moeten doen als overheid. Als de animal spirits zijn weggezonken zoals nu, dan moet de overheid met een behoorlijk tekort bijsturen. Als dan ook nog de relatieve opbrengsten van overheidsinvesteringen hoog zijn, dan moet je een enorm tekort hebben.

Dat enorme tekort is precies wat Krugman voorschrijft, maar hij gaat niet mee in het enorm investeren door de overheid in infrastructuur. Het pleidooi van Brock voor infrastructuur is sterker geworden door de steeds deplorabeler wordende infrastructuur in de VS. Nu begint men tegen kritische grenzen te lopen.

Woody heeft hierover met Krugman gesproken, de bijbehorende theoretische werken van Arrow/Kurz etc doorgenomen en Krugman daarmee wel theoretisch overtuigd, zo zei Woody. Maar toch wil Krugman het niet propageren. Het is onduidelijk of dit onwil is of angst om democraten tegen zich in te nemen, er dreigt dan namelijk meer uitgeven aan infrastructuur en minder aan uitkeringen in de huidige politieke verhoudingen.

Woody Brock en de lage rente


Woody  Brock kwam weer eens langs vanmiddag.
De nodige zaken had hij al eens verteld, maar om de een of andere reden geloven we het nog steeds niet en/of snappen we het nog niet.
Oligatiebubbel?
Stel Chinezen verkopen flinke pakken staatsleningen van de VS, wat gebeurt er met rente in de VS? Het goed onderbouwde antwoord van Woody Brock: Vermoedelijk niets, alleen de dollar gaat onderuit. Die moet het werk doen, net zoals vroeger in Australië en Canada gebeurde.

Vermoedelijk, dat wil zeggen als de Amerikanen zelf niet anders over staatsleningen denken. Als ze meegaan met de buitenlanders en ook vinden dat geen staatsleningen moeten hebben, ja dan stijgt de rente. Maar als ze niet anders over staatsleningen denken dan voorheen, dan gaan ze zich bij elke rentestijging extra volladen met staatsleningen en verandert per saldo de rente nauwelijks. Die arme dollar moet dan het hele werk doen van die veranderende buitenlandse preferenties voor Amerikaanse beleggingen

Al die aankopen van AAA obligaties van Australië leidt niet tot grote rentedaling , maar sterkte van de A $ (zelfs tegen de prijsontwikkeling van grondstoffen in de laatste tijd).

Hoe lang kan deze rentebubbel aanhouden? Reinhart/Rogoff: 14,2 jaar is normaal, zie bijvoorbeeld de crises van 1873,1929 en 1989(Japan). Kritiekpunt Woody: in de daaropvolgende 10 jaar had je steeds deflatie, nu niet, dus this time is different.

Als de inflatie gaat stijgen en men gelooft dat die inflatie niet tijdelijk is, ja dan is het afgelopen met die lage rente. De laatste jaren vonden we dat de kwaliteit van de debiteur belangrijker was voor de rente dan de inflatie, maar als we niet aan de debiteurenkwaliteit schijnen te twijfelen, dan huppelt de rente nog steeds mee met de inflatie. Zie bovenstaand plaatje waar de rode lijn de stijging van de Duitse tienjaars rente over drie maanden aangeeft, de zwarte lijn de kwartaalverandering van de jaarinflatie in Frankrijk en de groen de verandering van de Duitse inflatie. We hebben even in 2011 gezien dat de rente kon instorten zonder inflatiedaling, maar in 2012 loopt de renteverandering weer keurig mee met de inflatieverandering.
 

Der Spiegel/Business Week: schaduwbanksysteem $ 60.000 miljard

http://cdn1.spiegel.de/images/image-425314-galleryV9-fbhd.jpg
http://images.businessweek.com/cms/2012-11-21/mf_shadow48__01__405inline1.jpg

27 november 2012

Griekenlands daling van de schulden in vergelijking tabel andere schuldendramas

Het plaatje uit Der Spiegel laat de groei van de schulden zien en wie nog tegensputtert om zijn leningen af te schrijven.
Deze keer komt het echt goed als je de stippellijn gelooft, deze keer nog niet meteen, maar je moet het zien als een elastiekje: het springt op zeker moment terug. Als de elastiek niet knapt ten miste. Helaas ben ik nog niemand tegengekomen die een uitweg weet zonder dat de elastiek van de Grieken knapt.
Dit plaatje begint consensus te worden over wat er gebeurt met voorspellingen over Griekenland. Iedereen steekt de draak met de voorspellers, zoals bijvoorbeeld bij Pauw en Witteman gebeurde.

Toch is een en ander niet helemaal onmogelijk.
Bovenstaande tabel van Barclays (James) laat de meest bekende grote schuldenbubbels van de overheden zien. (N.B. Nederland en België zijn verwisseld in 1946). In de meeste van die gevallen kon de schuldenlast dalen zonder schuldafschriijvingen. Dat kon alleen maar bij hoge groei van de nominale economie (zie Italië na 1943) of als de rente extreem laag was (het VK na 1819). Het kan dus wel, maar er is wel een klein wonder nodig om het Griekse drama nog een redelijke wending te geven.

IFO verbetert

De stijging van de IFO is niet genoeg om Duitsland en de benelux meteen uit de brand te helpen voor het vierde kwartaal. Maar na la die neerwaartse bijstellingen is de hogere IFO een uitstekend antigif tegen verdere negatieve bijstellingen.

26 november 2012

banken laten productiviteit VK instorten

Bovenstaand plaatje laat zien waardoor de productiviteitsgroei in het VK zo gedaald is, waardoor de groei sinds de kredietcrisis zo laag is: de financiële sector. De toegevoegde waarde per hoofd is hier flink afgenomen. Men kan niet meer raak rekenen voor financiële diensten en er wordt veel minder van afgenomen. Ingewikkelde financiële constructies, die verkopen niet meer. De bonusgraaier is zijn geld niet meer waard in het VK en dat heeft zijn consequenties.
Men heeft bijna al die hoogwaardige banen aangehouden, maar hoe lang nog, dat valt nog te bezien als men niet opnieuw veel meer financiële constructies etc wil.

netto betalers en ontvangers van de Europese Unie

(economist: http://media.economist.com/sites/default/files/imagecache/original-size/images/2012/11/blogs/charlemagne/chart590.png)
Bruto is Nederland per hoofd de grootste betaler van de Europese begroting, die overigens vergeleken met het BNP verwaarloosbaar is.
Netto is Nederland niet de grootste betaler, dat zijn Zweden, Luxemburg en Denemarken. Netto zijn de verschillen voor de rijke landen maar heel klein. In deze opstelling is Italië rijk en Spanje arm.

25 november 2012

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

De beurzen herstelden na de kennelijk te overdreven dalingen op meevallende macrocijfers, minder angst voor het fiscale klif en minder pessimisme over Europa.
De downgrade van de rating van Frankrijk was verwacht en kon de stemming niet bederven. Er was natuurlijk geen akkoord over de Europese begroting, maar werkelijk niemand had dit verwacht (ook al gaat het maar over peanuts, 1% van het BNP).
Ook de negatieve bijstelling van Morgan Stanley voor de groei volgend jaar in de Eurozone (ook 2013 negatieve groei, pas na pasen betere groei) werd goed opgevangen.
Men vindt kennelijk dat er een bubbel aan kliffen (fiscaal klif en monetair klif (einde operatie twist) in de VS, politiek klif (o.a. Europa), een investeringsklif en voor een klif voor de winstbijstellingen die nu voor 2013 echt het ravijn induiken)  is en dat men zich te veel zorgen heeft gemaakt.

In China steg de PMI overtuigend boven 50, waardoor er meer geloof in een soft landing is (maar minder geloof in monetaire verruiming, waardoor de Chinese beurs het toch niet goed deed).
In Duitsland viel de IFO mee, waardoor er minder angst is voor de economische groei in het vierde kwartaal in Duitsland en zijn satellieten als de Benelux.

In de VS waren de huizenmarktcijfers goed (existing sales, housing starts, de sentimentsindicator NAHBMI steeg opnieuw fors, de initial claims daalden, maar waren door Sandy nog steeds hoog. Thanksgiving Day zorgde voor een stille beurs en drukke winkels, alhoewel je door de internetverkopen weinig kunt opmaken uit de eerste meldingen over hoe goed de verkopen waren. De leading indicators waren vorige maand 0,2% hoger.
Komende week zal het BNP van de VS over het derde kwartaal omhoog herzien worden van 2% naar ongeveer 2,8-3%, maar de verwachtingen voor het vierde kwartaal zijn vooral door Sandy af aan het zwakken richting 1,5%.

Japan herstelde verder op de komende verkieizingen en beschouwingen hoe vel ABe de Bank of Japan zou dwingen te verruimen. Aan de eindelijk zwakke  yen te zien gelooft men dat het veel zal zijn.

In Australië vlogen de leading indicators fors omhoog tot boven gemiddeld.

Helemaal gerust op een doorgaande risk on stemming kun je natuurlijk niet zijn, er wordt winst genoemn op ETF's high yield en Mexicaanse peso's.

goed nieuws van de afgelopen week

In de eerste plaats liep de Gaza-oorlog niet totaal uit de hand, maar lijkt een en ander weer rustiger te worden.
Verder was er de afgelopen week weinig slecht nieuws. Men kon het niet eens worden over de Europese begroting, maar dat had ook niemand verwacht, er is geen ruzie over uitgebroken en men lijkt meer compassie met Griekenland te krijgen (zoals CPB in Buitenhof al zei, we kunnen maar beter snel die schulden van Griekenland kwijt schelden en daar wordt nu aan gewerkt zo horen we vanuit Duitsland waar ze hun minister van finciën als de beste minister van Europa beoordeelden). De renteverschillen van de PIGS met Duitsland daalden, de toegang tot de kapitaalmarkt voor de PIGS lijkt te verbeteren/ naderbij te komen (totdat er weer nieuwe begrotingsproblemen opduiken).

De IFO viel mee, dat wasvoor Europa de belangrijkste economische opsteker van de week,  en daarom hoeven we minder bang te zijn voor negatieve groei in Duitsland en in hun kielzog de Benelux. Renault wil in Spanje 1300 mensen aannemen tegen nieuwe, tot voor kort voor Spaanse vakbonden als mensonwaardige voorwaarden zoals loonstijging beneden inflatie, zevendaagse ploegendiensten etc, een nieuwe aanwijzing dat het beter gaat met de concurrentiekracht van Spanje.

In Amerika waren de cijfers van de huizenmarkt (existing home sales, NAHBMI, architecture billings index) verder in herstel, importeerde en exporteerde men dat het een lieve lust was via Los Angeles (niet getroffen door Sandy), hebben de consumenten zich voorgenomen deze keer veel meer kerstcadeautjes te kopen dan vorig jaar, zijn de banken weer enthousiaster krediet aan het verstrekken, nu ook aan het midden- en kleinbedrijf (zie http://scottgrannis.blogspot.nl/2012/11/bank-lending-continues-to-expand.html) ,

In China verbeterde de PMI eindelijk overtuigend en de verbeterende trend van economische nieuws uit China zette verder door. Dat was het beste economische nieuws voor de wereld.http://ftalphaville.ft.com/2012/11/22/1274813/a-turnround-in-the-china-manufacturing-pmis/

We zagen de afgelopen week een rally op de beurzen met als hoofdreden dat een en ander te erg oversold was. Die fiscal cliff, dat wordt echt wel opgelost (op het laatste moment, niet eerder), er zijn steeds meer republikeinen die openlijk hun eed om de belastingen nooit, maar dan ook nooit te verhogen aan hun laars te lappen dan wel ze zijn weggestemd als tea party kandidaat. De Tea Party is natuurlijk des duivels over deze slappelingen, Boehner valt beter inde smaak met zijn hopeloze actie om Obamacare weer ter discussie te stellen (al zeggen steeds meer  verstandige republikeinen dat het geen zin heeft hierover nu te vechten, dat dit nu verspilde moeite is).
Insiders kochten eindelijk weer eens flink hun eigen aandelen in, die vond men kennelijk te goedkoop geworden http://www.marketwatch.com/story/insider-behavior-points-to-imminent-rally-2012-11-21 .
In Japan was men nog steeds blij met de nakende machtsovername van de LDP die de Bank of Japan wel eens zal leren hoe je quantitative maximaal moet easen. Dat begint toch wel een heel mooie oversold rally te worden.

24 november 2012

opbrengst aandelen naar dividend, groei

Mooi plaatje hoe je opbrengst aandelen krijgt


De groene golf (bijdrage winststijging over voorgaande tien jaar) wordt weer wat hoger nu de zwakke winstjaren 2002 en 2003 uit de trailing winsten over de laatste tien jaar lopen. De gele golf (het dividendrendement, dat is op lange termijn de belangrijkste factor) wordt nauwelijks zichtbaar hoger.

Dan de roze golf (de hogere dan wel lagere waardering van aandelen). Dat is de meest woeste golf. Deze is minder negatief aan het worden, maar het niveau van de Shiller PE is nog te hoog om hier een duidelijke stijging van te kunnen verwachten.

bron Minack van Morgan Stanley

Gordon: groei Amerika is voorbij door zes tegenwinden

Robert Gordon, de expert op het gebied van productiviteitsstijging, heeft een grenzeloos somber verhaal geschreven over de toekomst van de VS, zelf noemt hij het een soort provocerende fantasie:
IS U.S. ECONOMIC GROWTH OVER? FALTERING INNOVATION CONFRONTS THE SIX HEADWINDS

Dit verhaal was ook de basis voor het sombere verhaal van Grantham over de VS op lange termijn, al zwakt Grantham enkele tegenwinden (terecht hoop ik) wat af, zoals ik in mijn recente post over Grantham besprak.

Gordon ziet versnellingen in de economische groei door de drie industriële revoluties sinds 1800, daarvoor was er weinig groei (de eerste van de stoommachine en de spoorwegen. de tweede met de auto's, elektriciteit, stromend water, de telefoon, oliewinning en nog heel wat meer en de derde met computers, internet en mobieltjes). Dat is in lijn met de Kondratieffgolven, per twee zie je een extra grote golf ontdekkingen/ toepassingen.
De spin offs van de tweede revolutie zoals vliegtuigen, autobanen waren in 1972 uitgewerkt en daarna zakte de productiviteitsgroei weg tot 1996. Dat is de neergang van de vierde Kondratieffgolf zoals wij dat indelen en het moeizame begin van de vijfde Kondratiefgolf.
Gordon denkt dat de derde revolutie alleen maar in de periode 1996-2004 heeft geleid tot extra groei en dat de spin offs van de derde revolutie heel wat kleiner zullen zijn dan die van de tweede. Dat vinden Ter Veer en ik veel te somber.
Gordon hoopt inderdaad te somber te zijn geweest, maar hij ziet zes tegenwinden die zelfs als er nog wat spin offs van de derde revolutie komen de groei in de VS uitermate pover zal zijn in de komende vele decennia.



Het bovenstaand paatje zou ongeveer de productiviteitsstijging kunnen zijn volgens Gordon in de VS, als koploper van de ontdekkingen van de derde revolutie.