17 april 2014

Bianco: het gaat mis in China en Japan, in Amerika gaat alles veel slechter dan verwacht en de FED maakt een potje van forward guidance


In zijn maandelijkse conference call trok Bianco zoals vanouds van leer tegen die onverbeterlijke optimisten die voor het zesde opeenvolgende jaar geloven dat Amerika escape velocity groei (=3% of beter) gaat bereiken dit jaar. Nee, een recessie krijgen we niet in de VS, maar de groei blijft zwakker dan in elk economisch herstel van de afgelopen generaties. Idem voor de winstgroei.

.

De winst is na vijf jaar uitzonderlijk weinig boven de top van de vorige cyclus, voor het eerste kwartaal wordt zelfs winstdaling verwacht en na de traditionele kleine verbetering van de winstcijfers bij officiële publicatie rest nog steeds een daling in reële prijzen. Dat is een treurige zaak na 25% stijging van de koersen in het afgelopen jaar en de bijbehorende eis van minstens 10% winstgroei om een en ander enigszins te rechtvaardigen.
Uiteraard kwam er weer de gebruikelijke tirade dat forward guidance van ondernemingen deze keer record verschrikkelijk is en dat winstvoorspellingen per kwartaal steevast het ravijn in gaan. [N.B. Matjeka (JPM) gaf trouwens aan dat er de laatste jaren geen verband is tussen forward guidance en de mate waarin winsten mee of tegenvallen.]

In China valt alles volgens de economic surprise index plotseling sinds begin maart alles onvoorstelbaar tegen. De kredietgroei moet afgeremd worden, maar dat lukt niet door zo veel kredietgroei te forceren (het valt niet mee om je nuchter te drinken). In paniek is nu een geleidelijke instorting van de Yuan verordonneerd om toch de noodzakelijke 7%+ groei (de grens voor wat een harde landing is in China) te bewerken.
 In Japan gaat het ook het ravijn in. Al die QE heeft nergens anders toe geleid dan tot het einde van het functioneren van de Japanse markt voor staatsleningen, de grootste ter wereld. De Bank of japan koopt 80% van de nieuwe leningen (de FED maar 35%). Enige dagen terug was de omzet in de tienjaars staatslening gedurende de hele dag 0. Dat is een ceremonieel papiertje geworden.
In de VS is het wachten tot de aandelenbeurs meer dan 10% daalt. Dan moet de FED net als in vorige jaren weer met nieuwe QE op de proppen komen. Maar misschien gebeurt dit deze keer niet, omdat men nu veel meer gevolg geeft aan de nieuwe wet van Dodd Frank waarbij financiële stabiliteit gewaarborgd moet worden. De FED creëert een heleboel onzekerheid met QE en guidance.
Elke keer komt men met een verhaal: de variabele waar we onze forward guidance op afstemmen doet niet wat we willen, dus vergeet maar wat we daar over geroepen hebben. We slikken alles in over 2% inflatie, 6,5% werkloosheid, dat gedoe met onze puntvoorspellingen moet je al helemaal ignoreren. Die dottologie, we hebben Hilsenrath daar nu hard genoeg over laten roepen dat het weg moet.
Volgens Bianco komt er dan op zeker moment een nieuwe variabele die bijna ineens aanleiding geeft om de rente te verhogen. Er is dus te veel onzekerheid: onzekerheid over de forward guidance van de FED, over de economie, over de winsten. Dat is allemaal niet goed genoeg en de beurs moet dan door de grond tenzij er weer voldoende QE wordt georganiseerd.

16 april 2014

de grote daling van het Amerikaanse begrotingstekort

Strategas had een heel verhaal dat het begrotingstekort van de VS zo enorm daalt. Het is nu zo veel gedaald dat het als percentage van het BNP bijna even laag is als dat van Nederland. Dat komt door de zwaar meevallende belastingopbrengsten, terwijl de republikeinen met succes de overheidsuitgaven weten af te knijpen. Op lokaal niveua gaan de opbrensgten ook meevallen.
De asset economy gooit alleen al vanuit de beurs $100 miljard bij de fiscus extra in de schoot in 2014 (Dat is meer dan de consensus denkt en het voorzichtige budget office mag begroten). Op lokaal niveau helpen de hogere huizenprijzen.
 
De asset economy zorgt voor verrassend hoge belastinginkomsten (à la wat in de Clintonjaren gebeurde). Het verhaal is dat er nu verkiezingen zijn en de gouverneurs deze keer een extra tandje bij moeten zetten om hun impopulariteit te verminderen. D.w.z. ze gaan met geld strooien op lokaal niveau in de tweede helft van het jaar. Na jaren van terugdringen van tekorten op deelstaatniveua zijn er overschotten ontstaan en nu kan men de uitgaven weer meer laten groeien dan de inkomsten voor het goede doel van herverkiezing. Dat zit niet voldoende in de consensus voor economische groei.


 

15 april 2014

het verzonnen land Poyais

The Economist behandelde afgelopen week de grootste financiële crises van de afgelopen eeuwen. De twee grootste waren de Zuiderzeebubbel van 1720 en de krach van 1907, maar daarna had je toch ook wel behoorlijke crises zoals de kredietcrisis en de crisis van 1825.
Die laatste crisis was ontstaan door onverantwoorde kredietverstrekking aan de nieuwe onafhankelijke landen in Latijns Amerika en de mijnen in die landen, terwijl ondertussen Spanje failliet ging door het verlies van al die kolonies.

Wat me aan het verhaal opviel was de door The Economist aangewezen schurk: Gregor Mac Gregor.
Ritholtz verhaalde hier al smakelijk over http://www.ritholtz.com/blog/2013/07/the-fraud-of-the-prince-of-poyais en in Wikipedia staat het verhaal ook uitgebreid.
Mac Gregor was een grotere fantast dan de baron von Münchhausen.
Hij verzon een heel land waar hij de heerser, cacique was.
plaatje via wikipedia van de verzonnen Black River haven in Poyais.

Hij verkocht obligaties en stukken land met als dekking zijn grond in het denkbeeldige land. Het zou 122.000 km2 beslaan aan de musquito coast bij en onder Belize.
Voor drie shilling en drie pennies kon men een acre grond kopen. Dat was toen een weeksalaris in het VK en nog net betaalbaar. Het leek een goede koop en zo verkocht hij veel grond en obligaties.

Hij heeft nooit een cent terugbetaald of rente betaald, d.w.z. Madoff was een buitengewoon deugdzaam mens vergeleken bij Mac Gregor.
In 1823 gingen de eerste kolonisten naar hun nieuwe land. Dat liep uiteraard op een teleurstelling uit, maar dat kwam omdat het gezag van de cacique werd getrotseerd. Poyais bleek geen mooi vruchtbaar land met winstgevende mijnen, maar nog geloofden mensen Mac Gregor. Tot 1837 aan toe verkocht hij grond en obligaties om in zijn levensbehoeften te kunnen voldoen.
 

kleren worden relatief steeds goedkoper

Het plaatje uit de New York Times laat zien dat de prijzen van kleren in de VS sinds begin jaren negentig niet meer gestegen zijn. De uitgaven aan kleren daalden van 5,4% naar 3,2% van de consumptie.
Dat kan alleen maar via import uit de lagelonenlanden. Daar is nog geen gebrek aan, al prijzen landen als Mexico en dadelijk China zich wel uit de markt.
In de nodige landen hebben de mensen die voor ons de kleren maken geen loonstijging gezien. Mensen in Bangladash krijgen wel heel erg weinig.

groei in de wereld volgens IMF

Afrika, China,ASEAN en Latijns Amerika aan de Stille Oceaan, daar is het meeste groei

detailhandelsverkopen VS vallen mee

In maart kocht men toch maar die auto in de VS en nog veel meer. Beter dan verwacht.
Soft patch voorbij.

loonbelasting per land België aan kop

http://www.nytimes.com/2014/04/12/business/economy/total-taxes-on-wages-are-rising.html?hp&_r=0
De New York Times troost de Amerikaanse belastingbetaler dat in veel landen de belastingen stijgen, niet alleen in de VS. In Portugal is het veel erger. Zelfs de Grieken betalen belasting.

13 april 2014

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Enkele beurzen zoals de Nasdaq kregen het behoorlijk te verduren in de afgelopen week. Momentumaandelen zoals de internetaandelen, biotech kregen klappen. In de rest van de wereld viel een en ander veelal mee. De dreiging van Rusland om de Russen in de Oekraïne te helpen via grote troepenconcentraties en protesten in Oost Oekraïne hadden weinig invloed op de beurzen, al is daardoor de roebel erg zwak.

Het economisch nieuws was goed in de VS. De initial claims voor werkloosheid daalden tot 300.000, het aantal vacatures steeg behoorlijk. NFIB small business optimism steeg, consumentenkrediet steeg duidelijk, aantal hypotheekaanvragen omhoog, het consumentenvertrouwen (University of Michigan) ging omhoog. Het overheidstekort over maart daalde zeer flink.  De producentenprijzen stegen 0,5% over maart.

In China vielen de handelscijfers tegen, maar men twijfelt aan de betrouwbaarheid en legt het niet te negatief uit.
In Europa verbeterden de handelsbalansen van Duitsland en Frankrijk.
De industriële productie steeg een mooie 0,9% in het VK over februari.

De notulen van de FED zorgden voor meer optimisme over een nog langduriger zeer royaal monetair beleid. Mede door de slechte beurzen daalde daarom de rente.

Griekenland kon voor het eerst in jaren met succes een nieuwe staatsobligatie uitgeven.
In Frankrijk komt wetgeving waardoor het moeilijk wordt e-mail van je bedrijf na werktijden te lezen. Men heeft nog geen zin het begrotingstekort onder de 3% te laten dalen in 2014 en voor 2015 lijkt het animo ook niet groot.

goed nieuws van de afgelopen week

Even afgezien van de correctie in te veel opgelopen koersen van momentumaandelen was er toch wel het nodige goede nieuws.
dat vuiltje van die momentumaandelen in de VS heeft al geleid tot een duikeling van de sentimentsindicatoren en de voorkant van de Barrons illustreerde het pessimisme (contraire cover theorie). Er zit dus al een en ander in de prijzen.

Paulsen (Wells) constateert in dat artikel dat een klein aantal hoogvliegers aan het corrigeren is en dat dit komt door het te goede economische nieuws van de afgelopen tijd, waardoor men liever in cyclische aandelen en saaie aandelen zonder wilde fantasieën wil zitten. Er zullen meer aandelen zijn met goede winstgroei en dan hoef je niet alleen terecht bij de droomaandelen. Er zijn nog heel wat goedkope large caps zoals Microsoft, Google, Morgan Stanley etc zo riep men en roept men. Mid en small cap lijkt te duur en die droomaandelen ook.  Dat klinkt allemaal niet zo bedreigend voor de indexen met hun grote gewicht in large caps. Dat geldt zelfs voor biotech waar de grootste namen als Amgen, Gilead en Celgene nu PE's hebben die nauwelijks boven het marktgemiddelde liggen.
 

Rijkdom oneerlijk verdeeld in Nederland: nieuwe melkkoe voor de fiscus

De laatste dagen lezen we dat de rijkdom in Nederland wel buitengewoon oneerlijk verdeeld is. 10% bezit de helft van alle bezittingen en 60% bezit bijna niets. Dat is overigens ook het geval in de meeste landen om ons heen. Alleen waar iedereen een afbetaald eigen huis heeft, daar is de rijkdom evenwichtiger verdeeld. Wel is het zo dat in Nederland wel erg veel mensen bijna niets bezitten vergeleken met het buitenland als je het vermogen van de pensioenfondsen niet meetelt zoals voor het gemak maar gebeurt.
En daar zit hem de kneep: dat pensioenvermogen is in Nederland behoorlijk evenwichtig verdeeld en daardoor zit alles niet zo scheef als je in eerste instantie denkt als je de cijfers van professor van Bavel leest. Goed overigens dat het eindelijk is uitgezocht.

12 april 2014

Raghuram Rajan en de verderfelijkheid van QE voor Emerging Markets

Lezing http://www.brookings.edu/~/media/Events/2014/04/10%20global%20monetary%20policy%20hutchins/rajan_remarks_at_brookings.pdf voor Brookings Institute.
Rajan, de filmsterachtige baas van de centrale bank van India hield een lezing voor het Brookings Institute.
Al die QE van de FED en westerse centrale banken hebben allerlei af en toe zeer verstorende bijwerkingen voor Emerging Markets.
  Rajan vindt het verschrikkelijk dat de FED doorgaat met QE terwijl de koersen hersteld zijn, de credit spreads laag en de rente eveneens.
Men zet excessief in op QE omdat het weinig kwaad lijkt te kunnen zo lang de inflatie zo laag is en de kredietgroei niet op gang komt. Daarmee worden markten verstoord, komt er te veel leverage, koopt men illiquide zaken tegen te hoge prijzen met schulden. Na verloop gaat dat fout omdat men steeds meer koopt tot men moet gaan verkopen en dan blijkt iedereen dat te willen en dan zijn de rapen gaar. Maar daarover ging zijn lezing deze keer niet, daar had hij een jaar geleden zijn gal al over gespuwd.

Raghuram ging deze keer uitvaren tegen de negatieve invloeden die monetair beleid van westerse landen op Emerging Markets had en heeft. Het verstoort de financiële investeringen flink. Deze horen tamelijk stabiel te zijn wil een Emerging Market er goed van kunnen profiteren. Veel te veel (uitgelokt door QE) betekent overspeculatie, verkeerde investeringen en te weinig (door vermindering van QE) is nog erger. Dan worden de landen fragiel en moet er aan de noodrem getrokken te worden om de uitstroom van gelden te beteugelen. Emerging Markets moeten dan veel te veel valutareserves aanhouden, een (te) concurrerende waarde van de valuta forceren.
Een en ander betekent dat westerse centrale bankiers veel meer moeten denken aan de schade die ze in het buitenland aanrichten. Meer internationale coördinatie is nodig en het IMF moet soepel bijspringen als er te erge stromen weg uit Emerging Markets ontstaan. het IMF wil wel overigens.

Bernanke zat ook in het publiek en mocht en moest reageren. Hij zei dat hij zijn beleid af en toe uitlegde aan andere centrale bankiers. En hij was vooral verbolgen over de negatieve opvattingen van Rajan over QE. Het had prima gewerkt voor de VS en dat de rest van de wereld daar misschien last van had, dat mocht toch geen reden zijn voor de FED om geen QE te doen. Als FED moet je eerst het belang van Amerika dienen.

themarotatie naar waarde in de VS en naar bedrijven met veel omzet in Emerging Markets in Europa volgens Oppenheimer

Na de nodige schampere opmerkingen van collega's waarom themarotatie zorgt voor volatiliteit en dus lagere beurskoersen ga ik toch door met aanwijzingen voor themarotatie als een van de grote verklaringen voor de zwakte op de beurzen.
Oppenheimer van Goldman Sachs had twee interessante plaatjes over de themarotaties in de VS en Europa.
In Amerika heb je een zeer plotselinge instorting van momentumaandelen, per definitie na enige tijd beslist geen value meer. Daar heb ik al de nodige keren over geblogd.
In Europa is die omkeer van groei naar waarde helemaal niet zo duidelijk. We hebben in Europa ook niet of nauwelijks van die aandelen die de fantasie op hol doen slaan zoals de internetaandelen in de VS of Tesla, Netflix, biotech.
In Europa hebben we geen hoog opgeblazen fantasieën over internetaandelen en de biotechaandelen stellen niets voor. Wat we wel hebben is multinationals die buitengewoon veel verkopen in Emerging Markets. Europa is veel meer die kant op gegaan dan de VS. Die aandelen met veel omzet in Emerging Markets deden het jarenlang geweldig, vaak zelfs beter dan aandelen Emerging Markets. In 2013 keerde die trend spectaculair in Europa. Je moest een draai maken naar de aandelen van de Europa periferie, vooral die prachtige Griekse aandelen met hun uitzicht op enorme verbetering van de economische groei (die veel minder negatief zou worden, met als gevolg enorm dalende rentes) of Spaanse en Italiaanse prachtaandelen.
Het lijkt er nu op dat samen met de switch van groei naar waarde in de VS er in Europa een switch terug naar die aandelen met veel omzet in Emerging Markets plaats vindt.
Overigens doen aandelen Emerging Markets het de laatste dagen relatief goed, ondanks de kelderende verwachtingen voor de groei in het eerste kwartaal in China en de oorlogstaal die tsaar Poetin de Grote uitslaat.

[N.B. ik toetste eerst Putin in in plaats van Poetin en Word komt dan onmiddellijk met tekstsuggestie puin, niet helemaal zo slecht]

10 april 2014

Zorgvastgoed seminar SAREF (Syntrus Achmea Real Estate Finance)


In het verleden liet ik me vooral leiden door de komende enorme schaarste aan woningen voor ouderen, vooral voor 75+. Zorgvastgoed moest daarom heel interessant zijn als belegging.

Het aantal huishoudens in deze leeftijdsgroep is de enige groep die flink stijgt in Nederland. En dat betekent een enorme groei van de vraag naar woningen voor ouderen, die levensloopbestendig zijn en zorgwoningen (vooral beschermd wonen).

.
Je moet waarschijnlijk nog wel steeds alleen maar kopen in de demografisch aantrekkelijke gebieden van Randstad en stedenrij Brabant/ Gelderland.

Deze keer werd via vooral de vragen vooral het accent op de zorgrisico’s gelegd. De onbetrouwbaarheid van de overheid die regelingen onrendabel kan maken (en misschien electoraal gedwongen kan worden de huren onder de prijs te houden die de schaarste aangeeft, net als in de jaren vijftig), de zorgverstrekker die een wanprestatie levert/ insolvabel wordt.

Het risico van alternatieve aanwendbaarheid valt eigenlijk wel mee. Je kunt heel aantrekkelijke zorgwoningen maken, groot, gemakkelijk, dicht bij zorgvoorzieningen, leuke locaties. Een appartement met aanpassingen voor rolstoelen, badkamers, wc’s is niet langer te bijzonder om die dure aanpassingen bij verkoop te moeten afschrijven.

Je kunt kennelijk op aantrekkelijkere locaties kopen als je belooft voor ouderen te bouwen.
 

Marielle Rompa had denk ik zinvolle opmerkingen. Je moet zorgen voor een vrolijke sfeer in zorgvastgoed en de omgeving ervan. Zorgkosten zijn door de politiek definitief als te hoog gezien, zelfs een SP kan daar niet meer omheen. D.w.z. veel bejaardentehuizen gaan dicht (met dat onroerend goed met te kleine, verouderde kamertjes is niets meer te doen) en meer ouderen zullen thuis blijven wonen. De fragielen die bij de tijd zijn gaan dure zorg kopen en duur huren. Er komt enorme vraag naar langdurig zware zorg vanwege de komende golf na 2025 van Alzheimer De scheiding tussen zorgkosten en woonkosten is definitief.

Hoofd research van der Grijp gaf aan dat tot 2017 huishoudens met zware zorg afnemen, maar dan heel lang flink gaan stijgen. Met domotica kunnen mensen langer op zich zelf wonen (misschien is domotica een betre belegging dan zorgvastgoed).
 

Ido Esman had het erover of zorgvastgoed een aparte beleggingscategorie is. Nee zeggen de meesten, de correlatie met huurwoningen was 0,89 en zal nog verder gaan toenemen. Ja zegt Esman natuurlijk, want je kunt via specialisatie waarde toevoegen, zorgen dat er meerwaarde “alpha” komt uit de combinatie zorg en wonen (maar hoe…). Men richt zich op segment huur van € 700-900 bij voorkeur. Sommigen waren benauwd dat bejaarde na enige jaren die huur niet meer kan betalen uit zijn niet geïndexeerd pensioen.
Sommers was de projectmanager van zorgvastgoed. Hij had een wollig verhaal vooral over risicomanagement. De zorgmanager kan slecht/ duur/ insolvabel zijn, zorgen voor imagoschade etc. Transformatie naar gewone appartementen moet mogelijk zijn. De wooncomponent heeft duidelijke, bekende risico’s. De zorgcomponent heeft onduidelijke risico’s. Daarom is er een risicopremie boven gewone huurwoningen nodig.
Conclusie: zorgvastgoed kan nog steeds interessant zijn vanwege de betere locaties en de groeiende schaarste, maar vereist een hogere risicopremie ten opzichte van huurwoningen (wel een lagere dan die van gewone winkels en kantoren). Die extra risicopremie is niet zo duidelijk te zien in de huurrendementen (vooral ook als je rekening houdt met de onmogelijkheid van uitponding), misschien is het commerciële zorgvastgoed (niet ziekenhuizen) interessant.

Notulen FED en scenarioanalyse

De notulen van de FED ademden overal dat men echt nog hele tijd royaal wil blijven. Er was vooraf al enige angst dat men te veel zou gaan lezen uit de individuele voorspellingen, de dots, die iets omhoog gingen. Dat is een bevestiging dat de FED de dottologie niet te belangrijk wil laten worden.

Er is veel verschil van inzicht tussen de diverse groepen binnen de FED en daarom waren er 4 premeetings waarin de verschillen werden glad gestreken. Dat verschil van inzicht uit zich ook in een meer kwalitatieve guidance in plaats van een kwantitatieve. Ook is meer van de uitleg van de FED politiek gedelegeerd richting de voorzitter, Yellen.

Ik denk dat de FED het huidige verhaal onveranderd kan blijven vertellen als de groei aantrekt naar ongeveer 3% en op dat niveau ongeveer blijft, met inflatie nauwelijks oplopend. Heel fijn voor aandelen (want Goldilocks), niet zo best maar niet rampzalig voor obligaties.

Als onverhoopt de groei niet echt boven 2% komt na het eerste kwartaal, moet FED weer nieuwe QE uit de eeuwige kast halen. Dan gaan de winsten echt tegenvallen (de markt heeft echt wel verdisconteerd dat winstgroei lager is dan de analisten zeggen, maar niet dat ze gaan dalen wat waarschijnlijk gebeurt bij 2% groei in de VS). Dat is niet goed voor de koerswinstverhoudingen. Maar het zal heel goed zijn voor obligaties.

Er is een behoorlijke kans dat de economische groei 3,5-4% gaat worden in de VS. Dan is niet meer zo duidelijk wat de FED gaat doen. Ze moeten dan minder aardig worden. Dat is niet goed voor de koerswinstverhoudingen. Maar de winstgroei zal dan de verwachtingen fors overtreffen. Per saldo is dit een redelijk verhaal voor aandelen, maar een slecht scenario voor obligaties.

Lezers, zijn jullie het eens met die scenarioanalyse of zien jullie de beurs fors corrigeren omdat de groei in de VS 2% blijft of boven de 3,5% komt?