13 juli 2016

brexit cartoons: non event tot einde der beschaafde tijden

en daarna op naar een all time high voor de S&P vanwege uitgestelde aankopen vanwege brexit en beloftes van verruiming centrale banken en fiscale stimulering in Japan
de consensus visie

de big ben is het meest geschikt voor een terreuraanslag van IS, dat raakt de Britse psyche het meeste
we zakken af richting Planet of the Apes (einde van film, Vrijheidsbeeld is vervangen door Big Ben)
de consensus in angelsaksische landen voor de eurozone
consensus is gevaarlijk
After Brexit, what’s next?
Grexit
Departugal
Italeave
Czechout
Hollaland
Slovakuate
Oustria
Fruckoff
Finish
Slovakout
Frescape
Luxembolt
Latervia
Byegium
Slovlong
Swedone
Swedend
seeyoulatervia
Retireland
byerland
NOrWAY

de standaardgedachte over de politieke consequentie van brexit in Europa
hierboven het enige dat duidelijk is: pond omlaag, koopkracht engelsen omlaag

12 juli 2016

All time high S&P wijst op nog meer koerswinst, maar all time low voor rente misschien niet

Alle opgekropte angsten over de brexit vinden hun uitweg in een onbedwingbare koopwoede van alles dat omhoog beweegt. Liefst met veel risico.

Bovenstaand plaatje van Strategas laat zien dat de weg van de minste weerstand omhoog is voor de S&P. Maar de grote winst kon je maken met lange staatsleningen.
Lange staatsleningen zijn de meest riskante belegging die je zo ongeveer kunt verzinnen (de rente kan gemakkelijk 1% stijgen en dan loop je op een dertigjarige staatslening al gauw een verlies van zo’n 25%, meer dan de grens van 20% van een bearmarkt voor aandelen) samen met goudmijnen (daar heb je 100%+ op kunnen verdienen het afgelopen jaar, maar daarvoor had je vanaf top 80%+ kunnen verliezen). Dat gaat dus het hardste omhoog. Overigens zijn goud en lange leningen door velen genoemd als traditioneel de allerveiligste haven voor beleggingen in het verleden.
De mensen die wat minder riskant willen beleggen mijden die langlopende staatsleningen soms helemaal niet. Rentematching van de verplichtingen eist dat men nooit eerder vertoonde risico’s neemt met de beleggingsportefeuille van pensioenfondsen. Als men die risico’s de afgelopen jaren niet voldoende genomen had, dan was men nu het sulletje, behalve als je bobo bent van een fonds als het ABP, dan hoef je nog steeds niet bang te zijn dat je voor roekeloos beleggingsgedrag naar de gevangenis wordt gestuurd.

Maar blijft dat zo? Op zeker moment moet je toch als pensioenfondsbestuurder als een soort nieuwe derivatenspeculant erger dan Vestia worden gebrandmerkt.

rente daalt ver onder nominale groei BNP

de vijf jaar vooruit vijf jaar swaprente moet volgens de gangbare economische theorie in de pas lopen met de structurele nominale groei van het BNP (hier in de VS)
Misschien is de trend na 2014 gebroken en zitten we in een permanente depressie/ ernstig secular stagnation scenario.
Draghi zet alles op alles om dit tot uitdrukking te brengen in de rente en samen met Kuroda besmet hij nu ook de FED. En Carney is sinds de brexit ook solidair.
Toch kan men de rente niet in een rechte lijn naar beneden blijven manipuleren.
Tijd voor 0,5% rentestijging.

filmopnamen voor de deur: alweer

voor de derde keer werd deze auto voor mijn deur in brand gestoken. met voldoende brandweer op de loer.

10 juli 2016

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Aandelen in de VS lijken de weg naar boven gevonden te hebben met een year high  onder aanvoering van veel goed economisch nieuws: de ISM manufacturing is naar een mooie 53,2 gestegen, de ISM non manufacturing boog weer naar boven af met 56,5 (van 52,9) en de werkgelegenheidsgroei herstelde spectaculair naar 287.000. Op al dat goede nieuws kon de rente toch dalen, vooral door gebrek aan positieve rentes buiten de VS en een safe haven als de dollar.

In Europa is men nog steeds benauwd over de brexit, maar nog veel benauwder over de Italiaanse banken terwijl Deutsche Bank ook menigmaal werd aangehaald als een groot risico (met derivaten met een onderliggende waarde van € 42.000 miljard), vooral als de koers onder € 10 zou duiken.
Het pond ging door de grond, vastgoed werd zo enthousiast gedumpt dat grote vastgoedfondsen dicht moesten (minder belangstelling voor vastgoed= problematische financiering van tekort lopende rekening VK= lager pond).
Het winstseizoen over het tweede kwartaal gaat dadelijk beginnen en de verwachtingen zijn bijzonder laag. Toch lijkt de winstrecessie in de VS voorbij en komt er een versnelling van de groei van de verwachte groei van de winsten 12 maanden vooruit als de olieprijs niet onderuit gaat.
De zorgen over China zijn een beetje terug aan het keren op de voortvarende daling van de yuan tegen de dollar. Het bedrijfsleven daar heeft te veel schulden (meer dan het Westen versus het BNP) en is in stevig tempo meer schulden aan het maken. Gunstig voor de winsten is dat de Chinese producentenprijzen steeds minder hard dalen (-2,5% nu op jaarbasis, enige tijd terug was dit bijna -6%). De Chinese valutareserves groeien weer, zij het langzaam.

De olieprijs komt niet goed mee met het goede economische nieuws, o.a. door herstel van productie in Libië en Canada. De productie in de VS lijkt nog wel te dalen ondanks alle plannen om aangeboorde bronnen in productie te nemen.

Het nieuws over de hoge groei van de werkgelegenheid in de VS verbaasde iedereen. Desondanks steeg de werkloosheid 0,2% naar 4,9%. Er was een kleine neerwaartse herziening van de groei in vorige maanden. Het aantal uitzendkrachten groeide weer licht (leading indicator), het aantal deeltijdbanen vanwege economische redenen nam af, de groei zat in de voltijdbanen. De cijfers over de participatiegraad van de kerngroep 25-54 zijn nog niet goed. Men neemt de cijfers van de afgelopen twee maanden samen en concludeert dan dat het tempo van de werkgelegenheidsgroei iets is afgenomen, maar lang niet zo veel als eerst gevreesd. Er was 0,1% loongroei over juni, maar op jaarbasis was er toch een kleine verbetering.
Initial claims voor werkloosheid waren weer extreem laag.   
Nieuwe orders industrie daalden 1% in mei in de VS.
De detailhandelsverkopen verbeterden in Europa.

In Japan daalde de PMI diensten.

9 juli 2016

(reële) rente wijst op weinig groei, nog niet op recessie in VS

Scott Grannis gebruikt het plaatje van de reële rente en de goudprijs vaak om aan te tonen dat het zo slecht nog niet gaat met de economie.

Goud gaf in 2012 al aan dat de reële rente een dieptepunt zou gaan zetten. Een hogere reële rente betekent een sterkere economie (meestal). Eind 2015 is de goudprijs aan een stijging begonnen en de reële rente aan een nieuwe daling.
 Scott Grannis is nog niet echt bang, hij zag 200.000+ banengroei over juni en een opbergen van de somberheid vanwege de plotseling lagere trend van de groei van de werkgelegenheid op basis van slechts twee slechte cijfers die niet bevestigd werden door de cijfers van ADP en de initial claims voor werkloosheid. Maar als de goudprijs verder stijgt en de reële rente verder daalt en dat bovendien bevestigd wordt met lagere groei van de werkgelegenheid dan capituleert Scott Grannis en dan zou zelfs hij, een permabull, wel eens negatief kunnen worden.
De nominale 10-jaar rente van slechts iets meer dan 1,3% geeft aan dat er weinig hoop is op hogere economische groei.
Zoals zo vaak in de afgelopen ruim veertig jaar dat ik naar markten kijk, begint men te schrijven dat dit keer de rentecurve niet goed de kans op recessie aangeeft. Traditioneel zei men dat, omdat men dacht dat er deze keer geen recessie zou komen ook al was er een omgekeerde rentestructuur. Toch wel dus. Deze keer is het anders, nu denkt Domenic Konstam (DB) dat er spoedig een recessie aankomt in de VS zonder dat we een omgekeerde rentestructuur is.
(Menzie Chinn).
 Het plaatje van Scott Grannis gaat uit van de lange rente en niet de korte rente en de korte zoals gemanipuleerd door de  centrale banken inclusief QE. Wu Xia corrigeert daarvoor met een soort schaduwrente Dan is de reële rente sinds eind 2015 juist heel hard aan het stijgen.
Konstam vindt (niet erg overtuigend) dat de reële rentecurve nu zo erg vervlakt is dat het een recessiesignaal is. In 1990 had de rentecurve zo ongeveer als eerste keer net niet een recessiesignaal gegeven.
Daling van de reële spread gaf groeiafzwakking aan. Als de FED dan gaat zorgen voor te veel (schaduw)rentestijging vanaf een dieptepunt komt de recessie gewoonlijk. De FED begint meestal met verruimen bij groeiafzwakking, maar het kwaad is dan meestal al geschied: recessie.
Overigens kan het gaan als van 1986-1988: na enorme daling van de olieprijzen kwamen er toch renteverhogingen, versteiling van de rentecurve. Maar voorlopig voorspelt de rente alleen maar lage economische groei. Nog geen recessie (voor meer redenen waarom zo ongeveer alle recessievoorlopers nog niet wijzen op een nakende recessie in de VS zie http://community.xe.com/blog/xe-market-analysis/hooray-brexit-positive-reset-us-long-leading-indicators) .

jantje lach jantje huil

zeer verontrustend verhaal over Europese banken van Constancio.
Overal structurele problemen
De winstmarge staat door van alles onder druk. Banken hebben te maken met nieuwe disruptieve technologie. Met rentes die te laag zijn om winst te maken. Met een te vlakke rentecurve. Met veel te veel non performing loans, die niets opleveren maar enorme aandacht opeisen.
Achterblijvende vraag van kredietwaardige debiteuren.
De noodzaak van balansverkorting. Hij ziet overcapaciteit in de bankensector.
Hoe moet dit goed komen.
Ondertussen groeit het schaduwbanksysteem weer enorm. Dan zijn er nog alle derivaten. Al die swapszorgen voor probleem voor de controle van de ECB. Is dit geldgroei? Je ziet hier ongelukken mee gebeuren, maar de ECB staat machteloos toe te kijken.

Tegen die achtergrond vertelt bill Gross een enigszins vergelijkbaar verhaal maar dan veel luchtiger. De groei kan niet meer op peil gehouden worden met voldoende kredietgroei. Vooral ook als je rekening houdt met dalende omloopsnelheid van geld.  Hij vergelijkt het met het spel Monopoly, waar langzaam aan de spelers failliet gaan na allerlei speculaties met vastgoed en onvoldoende voorzichtigheid met cash.

Ondertussen gaat het steeds duidelijker weer wat beter in de VS (en in China, Duitsland, Spanje). Na zeer meevallende ISM’s, zowel voor de industrie als de diensten was de groei van de werkgelegenheid heel veel beter dan verwacht.
De rente explodeerde niet, maar ging na een kortstondige stijging weer omlaag. Dat was bepaald niet vanwege slecht economisch nieuws. Men geniet gewoon nog na van de nieuwe duivigheid van de FED zoals o.a. Bullard verwoordde.
De S&P zette een nieuw high voor het jaar, een doorbraak van de oude trends. Nog net geen all time high. Brexit is overduidelijk een non event voor de VS anders dan de daardoor veroorzaakte rentedaling, ineenstorting van het pond.

Stijgende winstverwachtingen is een recept voor koersstijging, het lonkt bij hogere ISM’s.

6 juli 2016

Stand na brexit: aandelenbeleggers ineens niet meer zo dolblij, maar obligatiebeleggers worden op papier schatrijk met staatsleningen met negatieve rente

Er begint consensus te komen dat brexit buiten Engeland niet zo veel voorstelt voor de economische groei, maar dat er toch wel wat tegenvallende ontwikkelingen zijn.
In de eerste plaats de politieke chaos, dan de plotselinge neergang van het animo voor Engels vastgoed (ook wat aarzeling bij huren van appartementen in de VS in Q2) en voor de beurs vooral het instorten van de rente en de bijbehorende bankencrisis die dit lijkt te gaan bewerken. De Italiaanse banken staan in het brandpunt.  Renzi wil de banken helpen met ongeoorloofde middelen volgens de Europese regels om domme beleggers in achtergesteld Italiaans bankpapier niet zo veel verlies te laten lijden dat een stem op een populistische partij wordt gegarandeerd.
Het in paniek raken door dalende rentes veroorzaakt het negatieve thema van monetaire stimulering werkt niet meer, er moet fiscale hulp komen. Maar dat mag niet vanwege de Teaparty en Maastricht.

Het pond daalt verder in een te hard tempo, dat staat de plannen van de Bank of England om eens flink te verruimen steeds minder toe. Engelsen zien met lede ogen toe hoe hun overgewaardeerd vastgoed in de brexit gaat bij iedereen. De verarming wordt nu eerlijker in het VK, precies zoals de boze kiezer het wil. Iedereen wordt daar nu armer, niet alleen de armen.
Osborne belooft nog dit tegen te gaan door te beloven de belasting voor het bedrijfsleven te verlagen en voor de consument te verhogen, maar het wordt moeilijk voor hem in zijn snode plannen te gaan slagen (als hij al zijn baantje kan behouden).

De onzekerheid in Engeland is volgens Goldman Sachs nu voldoende groot om met groot vertrouwen een flinke afzwakking van de groei te voorspellen. Of het daar een recessie wordt is nog onzeker, maar goed mogelijk.
Investeringen door het buitenland vallen stil en dat veroorzaakt behalve ook pijn bij vastgoed een moeilijkere financiering van het enorme tekort op de lopende rekening. Het pond moet daarom verschrikkelijk omlaag, vooral als de BOE wil verruimen.

  Ik las op diverse plekken dat de brexit op zo’n goed moment kwam, het gaat voldoende goed met de eurozone en de VS dat een brexit niet het laatste zetje geeft om daar een recessie te veroorzaken. Ook in het VK was de groei zo degelijk dat een recessie daar niet eens zeker is. Een en ande is weinig geruststellend, al was het wel daarvoor bedoeld.
Het is natuurlijk wel een nodeloze dreun voor de economie, maar veel Britten hebben dat er graag voor over, ook nu nog (als de recessie echt komt, dan komt er natuurlijk meer ‘buyers remorse ‘ over de stem voor brexit, maar voorlopig zijn er nog behoorlijk wat Engelsen die spijt hebben van hun stem voor remain, ze vonden zich wel erg laf; dat is nu nog ongeveer in evenwicht met boze leave stemmers die vinden dat ze in de steek gelaten worden door hun leiders en wat al te veel verkeerde leave informatie hebben gekregen). De Britten hebben wel de wereld een en ander geleerd, een van de opvallendste zaken is wel dat je de mening van experts moet wantrouwen. Populisten hebben daardoor er een machtig wapen bij: ze kunnen onzin verkopen en zeggen dat het waar is omdat de experts zeggen dat het onzin is. Want de experts houden je immers voor het lapje, vertellen toch maar alleen wat de gevestigde orde ze aan onzin voorkauwt.

Om duistere redenen is er ook nu weer een samenhang van Engelse problemen met Japanse. De Japanse groei wordt door brexit harder getroffen dan de handel tussen elkaar doet vermoeden. De yen wordt nu te sterk en het geloof in Abenomics gaat steeds harder achteruit. De Bank of Japan moet met iets nieuws komen, maar dat is niet eenvoudig. Er moet helikoptergeld komen, maar op korte termijn lijkt dat nog volstrekt onmogelijk. Op zeker moment moet men de stijging van de yen stoppen, maar dat mag niet van de VS en het herstel van het overschot op de lopende rekening en de zucht naar zekerheid werken nog niet erg mee.

Meer verontrustend vind ik dat centrale banken geen plan hebben hoe ze de negatieve reacties op negatieve rente gaan bestrijden. De ECB zegt dat de negatieve rente een groter succes is dan ze in hun wildste dromen konden verzinnen, maar de koersen van banken vertellen anders en Nederlandse pensioentrekkers moeten zwaar boeten voor de capriolen van de ECB om schuldenaren in de europeriferie te redden.
Overheden hadden ook geen plan na de kredietcrisis anders dan bezuinigen. De Engelse overheid heeft ook geen plan bij de brexit anders dan alles uitstellen.

Het bedrijfsleven heeft plannen om te investeren verruild voor financial engeneering via terugkopen van eigen aandelen al dan niet gefinancierd met goedkope leningen, terwijl het geld in de belastingparadijzen staat te verkommeren. Monetair beleid dat inkoop eigen aandelen aantrekkelijker maakte dan investeren en creatieve vernietiging tegenhield

En dan maar jaar in jaar uit verwonderd zijn over tegenvallende economische groei
We zijn een beetje dom zou Maxima zeggen, aan de slag, animal spirits ontwaak! Meer investeren in onderwijs en infrastructuur! Weg met die negatieve rente, sla toch cash op!



5 juli 2016

populisten en de waanzin dat alles nu slechter is dan vroeger

Populisten zijn bijna overal in de (westerse) wereld in opmars. Zij benoemen problemen waar de gevestigde orde omheen loopt. Het komt niet te pas in hun manier van denken.
Waarom noemen we partijen die een verwaarloosd groot probleem aankaarten populistisch? Ik weet dat eigenlijk niet zo goed, maar ik denk dat erbij hoort dat ze wel problemen aan de orde stellen maar geen oplossing hebben of een irrealistische oplossing of een oplossing die al te erg tegen de belangen van de gevestigde orde indruist.
Mencur Olsen heeft zijn leven lang gestreden om te laten zien hoe de gevestigde orde steeds meer dijken opwerpt tegen veranderingen. Alles wordt gedaan om de belangen van de gevestigde orde te beschermen, ook al remt dit groei en/of is het onrechtvaardig. Het kan met de beste bedoelingen gebeuren, zoals Arthur Scargill de belangen van de mijnwerkers beschermde tegen Thatcher maar de ondergang van de mijnen uiteindelijk toch niet kon tegengaan, omdat de mijnen te erg verliesgevend waren en dicht moesten.
Populisme gaat dwars door de oude politieke verdeling rechts/links heen. Dat zagen we extreem bij brexit. De conservatieven en labour zijn totaal verdeeld, in crisis. Stemmen voor brexit kwamen zowel van links als van rechts.

De leave campagne had geen plan wat te doen als brexit zou winnen. Remain wist niet uit te leggen dat er ook goede kanten aan Europa zaten behalve handelsverdragen waar Engeland niet veel over te zeggen leek te hebben. Koningin Elisabeth vroeg steeds naar drie goede redenen, maar ze konden haar niet van  ‘leave’ afbrengen.
Een enorm aantal kiezers is boos, vindt dat het systeem tegen hun belangen ingaat, hun niet beschermt en de rijken wel. Europa maakt de totale koek wellicht veel groter, maar niet vaak genoeg voor de gewone man.
Sinds 2008 is de economie eerst meer dan bijna iedereen in zijn leven had meegemaakt gekrompen en daarna is er een herstel uit de (grote) recessie gekomen dat zwakker was dan zelfs iedereen in zijn leven had meegemaakt.
Dat herstel uit de Grote Recessie is gekocht met enorme steun aan de financiële sector en via monetair beleid dat erop gericht was de rijken rijker te maken via koerswinsten, lagere rente op bedrijfsleningen, hogere prijzen voor vastgoed.
De rijken werden dus enorm geholpen, de armen niet. Ze werden zelfs gestraft via lagere pensioenuitkeringen (het gespaarde geld kon ineens maar een lijfrente kopen die tientallen procenten lager was dan vroeger). De inkomens beleven achter, terwijl die van de  ‘protected’ wel stegen.
Er zijn dus goede redenen waarom de ‘unprotected’ nu zo boos zijn. In vorige recessies kreeg iedereen klappen, zowel rijk als arm. In de recessie rond 2001 leden de rijke aandeelhouders enorm, hele kapitalen werden definitief weggevaagd. Niet alleen de werklozen leden. Dat was nog enigszins eerlijk. Maar wat gebeurde na 2008 deed de deur dicht. Een paar jaar geleden schreef de op een na rijkste man ter wereld een open bedankbrief aan de overheid. Zij hadden hem gered, al die verkeerde financiële constructies, die werden gered. Daardoor had hij zijn geld niet verloren, maar was hij schatrijk gebleven. Geen centje pijn.
Zo voelde de lagere middenklasse het helemaal niet. Het aantal mensen zonder werk bleef enorm groot. De banen die men kon krijgen waren vaak slechter dan ze eerst hadden. Velen konden slechts een deeltijdbaan krijgen. Het percentage mensen met een vaste baan nam af, er kwamen enorm veel mensen met een tijdelijk contract (niet alleen in de VS of Europa, maar ook in Japan).
 Heel zwaar wordt uitgetekend dat jongeren niet langer verwachten dat ze het beter krijgen dan hun ouders. Het is afgelopen met de American Dream. De huidige jongeren kunnen niet meer voor een appel en een ei een huis kopen en zo rijk worden. Ze hebben geen vaste baan. Als ze niet gestudeerd hebben, dan zijn ze rijp voor een werkloosheidsuitkering/ bijstandsuitkering of helemaal niets. Ze blijven bij papa en mama wonen. Kommer en kwel. Toch zijn het de ouderen die pessimistisch zijn (deels terecht, denk aan de werkloze van vijftig jaar) en niet de jongeren. Die hebben toch vertrouwen in de toekomst.

Maar is het wel waar dat de huidige generatie het zo slecht heeft, slechter dan hun ouders? Mijn oudste zus ontstak zo ongeveer in woede dat men zo maar zit te vertellen dat de mensen het tegenwoordig zo slecht hebben.

In haar jeugd had bijna niemand een auto, geen wasmachine. Een TV had bijna niemand, al kwam daar wel snel verandering in. Alleen de betere middenklasse had een wc binnen en een douche/ bad, een centrale verwarming met kolen. Men ging niet op vakantie naar het buitenland. Er was niet zo veel keus met eten. Een drankje op een terras was te duur, een zeldzaamheid. De mensen werden niet oud, werden niet voortdurend succesvol opgekalifaterd om nog wat jaren door te leven. De huidige jeugd heeft iphones, ipads. De jeugd van vroeger zat helemaal niet op sport. Nu klaagt men dat de armen hun kinderen niet op sport kunnen doen. Echt, al komt het niet altijd even goed uit de cijfers, de welvaart is de afgelopen decennia enorm toegenomen. De huidige jeugd heeft het echt beter dan toen de babyboomers jong waren of zelfs de lost generation daarna.

4 juli 2016

ISM omhoog, in lijn met beurs,lage rente en meer winstgroei

De ISM viel vrijdag mee met een stijging naar 53,2.
De ISM is weer terug bij wat de oude variabelen aangaven. Het is vooral gebaseerd op retail sales, maar de afgelopen tijden waren business sales veel lager. Dat gebeurt niet zo vaak, maar nu wel door de lage olieprijzen en daarmee lagere investeringen.
De stijging van de aandelenkoersen was in lijn met de stijging van de ISM
De rente is ongeveer  in lijn met de tweejaar rente, het langjarig gemiddelde hiervan en de ISM. Stijging naar 1,8% is mogelijk.
Het lijkt erop dat de verwachte winstgroei 12 maanden vooruit nu ongeveer 2%+ per kwartaal gaat groeien. Dat is beter dan we gewend zijn geraakt in de afgelopen twee jaar.

3 juli 2016

samenvatting financieel economisch nieuws van de afelopen week

Brexit beheerst nog steeds het politieke nieuws. De politieke ramp in het VK lijkt compleet. Massieve politieke schade bij naar verwachting niet al te grote economische schade. geen recessies. Centrale banken moeten van de kapitaalmarkten verruimen en de plannen voor renteverhoging voor jaren in de ijskast zetten.
Het pond stabiliseerde op een flink lager niveau. De dollar werd niet al te veel sterker tegen de euro. De Chinese yuan verzwakte tegen de dollar, maar nog niet te veel voor paniek in Azië.
Britse staatsleningen verloren hun AAA rating, maar dit deerde de rente niet en de beurzen ook niet.

De Engelse beurs was in locale valuta de topperformer. De rentes op staatsleningen zetten in vele landen inclusief het VK en de VS nieuwe all time lows, nooit eerder vertoond in de afgelopen vijfduizend jaar dat er cijfers over rente bekend zijn. De tienjaarsrente werd af en toe negatief in Nederland. Het scenario van Secular Stagnation lijkt daarmee voor meer dan 100% verdisconteerd. Het opslaan van bankbiljetten kan haast niet meer uitblijven.
Brexit en het verhaal van Bullard over nog jaren niet veranderende rentes brachten de rente meer omlaag dan het economisch nieuws kon verklaren. daarom vatte de aandelenmarkt deze keer rentedaling positief op. Negatieve rentes zijn een ramp voor de financiële sector en de economie, maar nu even niet denkt de beurs.

De olieprijs ging omhoog, die van metalen nog meer maar agrarische prijzen daalden.
Door brexit kwamen de meeste brokers door met verlaging van de groeiverwachtingen voor het VK, Europa en Japan. Door de beursstijging van de afgelopen week is men aan het twijfelen geslagen: de bijstellingen leken te groot.

Het economisch nieuws vanuit de VS was zeer meevallend. De ISM steeg meer dan verwacht naar 53,2 en de leading indicators van het survey stegen nog harder (nieuwe orders, supplier deliveries).
Personal spending was +0,4%, de maand ervoor 1,1% (maand op maand, niet geannualiseerd). Persoonlijk inkomen slechts +0,2% en +0,5%, zodat de plotselinge stijging van de spaarquote die voor zwakte in het eerste kwartaal zorgde, weer normaal lijkt. de groei van het BNP in het eerste kwartaal werd opwaarts herzien van 0,8% naar 1,1% (wel geannualiseerd). Hierdoor steeg de consensus verwachte groei voor het tweede kwartaal in de VS.  Investeringen in de bouw vielen iets tegen omdat de overheid er flink de rem op zette. De stijgende trend voor huizen en commercieel vastgoed zet onverdroten voort.
Het consumentenvertrouwen schoot omhoog van 92,4 naar 98, veel meer dan verwacht (voor brexit gemeten).

In de eurozone werd de inflatie op jaarbasis weer licht positief. Sterke PMI's voor Duitsland en Italië. Ook enige stijging in het VK.
Rajoy won de verkiezingen in Spanje, maar kan nog steeds geen meerderheidskabinet maken.
In Oostenrijk moeten de presidentsverkiezingen over, zodat de rechtsradicale FPÖ kandidaat alsnog kan winnen.
In Turkije was er weer een vreselijke aanslag, maar dit had geen invloed op de westerse beurzen.

aandelenbeleggers dolblij met Brexit

Vooraf dacht ik dat BRexit voor de beurzen een non event zou worden. toen het toch gebeurde werd is negatiever. De politieke schade was groter dan ik dacht. In het VK is een politiek vacuüm ontstaan. De meeste parlementsleden waren tegen brexit maar moeten nu de brexit gaan uitvoeren. Cameron stapt ooit op, Johnson werd te zwart gemaakt om hem op te volgen (tot blijdschap van de beurzen) en Corbyn heeft niet langer de steun van het overgrote deel van Labour parlementsleden.
De 'leave'  campagne bleek geen enkel plan te hebben en moest enkele onware leuzen intrekken.
Zelfs zo ongeveer het hoofdpunt van het stoppen van vrij menselijk verkeer in de eurozone lijkt bij nader inzien niet erg haalbaar.
De positie van Londen als financieel centrum is enigszins in gevaar, er is meer voorzichtigheid bij o.a. aankoop van onroerend goed. Buitenlandse investeerders zijn onzekerder, lijken investeringen uit te stellen.
In Europa is men aan het kibbelen of men het VK zacht moet aanpakken om de handelsbetrekkingen te redden of juist keihard zoals Juncker wil om andere landen van idiote exitplannen te weerhouden. Tot op heden zijn er geen concrete voorstellen voor referenda hierover en dat zou nog wel even zo blijven. Europa wil dat het VK ooit artikel 50 in werking gaat zetten, iets hoogst onprettigs voor het VK. Onprettig genoeg om alsnog het verdrag van Lssabon niet te erkennen.
Trump kon in de polls nauwelijks oprukken via brexit, hij is de blutte miljardair. Hillary heeft de nodige problemen, maar de beurs houdt moed: zij wordt het en dat is goed voor de beurs (ex farmacie). Infrastructuuraandelen hebben wind mee.

Er is heel wat afgeschreven over de tijdgeest en het signaal dat brexit hiervoor geeft: de boze kiezer pikt het niet meer, het moet afgelopen zijn met globalisatie, met betutteling van de gevestigde belangen. Weg met de experts! Het platteland wel die stedelingen mores leren. Stop urbanisatie! Stop ongelijkheid van inkomens! Overheid verhoog de uitkeringen, verhoog de belastingen voor het bedrijfsleven! De oude kiezer regeert en wil zorg en aow.   Met opstanden van jongeren gegarandeerd. De generatiekloof zal voor rampspoed gaan zorgen. Genoeg voor een bear market in de komende veertig jaar zou je zeggen.
(tabel + grafiek van Doug Short http://www.advisorperspectives.com/dshort/updates/World-Market-Snapshot )


De post Brexit week was enorm goed voor de beurzen zelfs inclusief de zeer zwakke maandag. Vooral het VK blonk uit. Het zwakke pond is zeer goed voor het VK en slecht voor Duitsland dat daarom kennelijk niet goed mee kon komen in de brexithausse.

Als je het pond maar afdekte zat je goed met Engelse aandelen.
Ik kan deze hausse moeilijk verklaren. Het is duidelijk dat voor het referendum veel te veel cash is gemaakt. Dat ging al de markt in na de moord op Jo Cox en vooral na de brexit. Die onzekerheid was tenslotte weg. Dat kan uitleggen waarom zowel aandelen als obligaties in warde stegen. Er zijn naast bakken met aandelen nog grotere bakken met obligaties gekocht.
Brexit zou de Amerikaanse economie niet raken, maar de FED liet doorschemeren de rente niet meer te gaan verhogen. Misschien heel dit decennium niet meer.  De Bank of England gaat de rente meerdere keren verlagen. Geen enkele centrale bank van de Developed Markets kan de komende jaren de rente nog verhogen. Dolle pret dus op de obligatiemarkten.

Ondertussen was het nieuws over de Amerikaanse economie goed (ISM, toch 3% groei BNP in Q2 en 1,1% in Q1; winstherstel begint duidelijker te worden), maar lijkt de wereldeconomie te verzwakken. De olieprijs ging niet mee in de euforie. De Chinese yuan verzwakte toch weer te veel verder.

Bianco waarschuwt dat de beurzen in 2008 stegen op de grote voorwaarschuwingen voor Lehman en men daarom dacht dat er niets aan de hand was. Brexit kan niet goed zijn voor beurzen. Centrale banken kunnen de schade beperkt houden tot ongeveer horizontaal koersverloop, maar als de rentes aangeven dat het niets wordt met de nominale groei van het BNP kan htet niet goed gaan met winsten en is het risico volgens hem naar beneden.

We zullen zien. Na de eerste week van juli is de kwartaalinstroom van rebalancen richting aandelen weer voorbij. Als de verwachte winsten in de VS inderdaad herstellen, de recessieangsten daarmee weer verminderen kunnen de beurzen verder stijgen. Maar er zijn grote politieke risico's: Trump president, herrie in Europa,  een eventueel komend referendum over Europa, China dat te veel devalueert, problemen met Abenomics etc. Ook kan het snel duidelijk worden dat het VK onverwachts toch in en recessie zit en de export naar het VK in een vrije val komt. De dollar kan sterker worden dan het de aandelenmarkten lief is.

30 juni 2016

de boze witte oudere kiezer: het valt niet mee

De boosheid van de witte wat oudere kiezer beheerst de analyses van verkiezingen. Ineens is een Sanders populair, dreigt Trump de verkiezingen te winnen en gaan de Britten voor Brexit.
Hoe komt dat toch? Vanwaar die hang naar zelfdestructie, populisme?
Economische groei valt tegen. Het groeitempo van voor 2008 wordt bij lange na niet gehaald, bijna nergens in de wereld. Al vijf jaar lang valt groei bitter tegen. Schulden maken is niet makkelijk bij de bank, maar toch lopen de schulden op. Het helpt groei geen biet, wat de centrale banken ook proberen, het helpt net. Er is wel geldgroei, maar de omloopsnelheid van geld gaat nog harder achteruit.

De groei van de werkgelegenheid is vrij goed geweest, maar de economsiche groei bleef ver achter bij wat je bij zo'n groei van de werkgelegenheid zou verwachten (bijvoorbeeld volgens de wet van Okun dat groei van de economie van de VS 3% is plus twee keer de daling van de werkloosheid).
Een en ander geeft aan dat de potentiële groei fors is afgenomen, meer dan de economen tot nog toe aangeven. 2% groei in de VS is al heel wat, dat is het optimistische scenario hebben we Yellen horen zeggen. FED-gouverneur Brainard gaat mar uit van 1 1/4%. Volgens de groei van de werkgelegenheid is haar schatting nog aan de optimistische kant.

Waarom zijn de ouderen zo tegn Europa? Dat is heel raar. Bij Brexit weet je dat de inflatie gaat stijgen door het alge pond en hogere importprijzen. De rente wordt lager. Er is dus enorme druk op de reële waarde van pensioenuitkeringen. Toch stemde men massaal voor BRexit. In Nederland is 50plus ook zeer tegen Europa en ziet eigenlijk best wel wat in een Nexit. Curieus.


Het vertrouwen van de ouderen breekt. Zij zien kortingen op hun pensioen, ze moeten hun bestedingen terugbrengen, ze kunnen met hun gespaarde pensioenkapitaal slechts armoedige lijfrentes kopen. Daar moet iemand de schuld van krijgen. Bij gebrek aan Joden dan maar migranten.
Jongeren zijn (vooral in de VS) veel meer gewend te leven met minderheden dan ouderen.

 Zij zijn daar kennelijk niet zo bang voor. Het homohuwelijk is voor jongeren geen probleem.

e. De trend van inkomensstijging is gebroken voor de modale man. Hoe ouder je bent, des te meer ben je overtuigd geraakt van stijging. Als het tegenovergestelde gebeurt ben je zeer teleurgesteld. Jongeren hebben die ervaring minder.

tp://uk.businessinsider.com/china-looks-like-japan-europe-is-next-2016-6?r=US&IR=T
Jongeren weten het al: zij moeten die boze oude witte mannen en vrouwen gaan onderhouden. Electoraal dwingen ze dat af, de jongeren gaan toch niet stemmen. Het Japanscenario zet door, alleen Amerika (en Canada, Australië) kunenn ontsnappen. En de landen die slim omspringen met migranten (zoals Australië en de Londense city (zo lang het nog mag)).

28 juni 2016

Soms ontdek je dat de wereld niet zo in elkaar zit als je dacht

Ik heb dat een paar keer meegemaakt. Gelukkig niet de echt vreselijke dingen zoals oorlog. Andere dingen. Maar wel vaak teleurstellingen. Ik noem een paar grote, niet alle.
De eerste keer was bij de eerste oliecrisis. Als studentje econometrie zag je dat de economische modellen elk jaar beter worden. De modellen konden alleen de jaren na de oorlog gebruiken. Sindsdien kon je de economie bijsturen met Keynesiaanse overheidsstimulering. De cycli moesten wel iets gedempt worden, maar je kwam zo uit elke recessie. De economische groei was hoog, de inflatie laag. Zelfs de Vietnamoorlog leidde niet tot een recessie.

En toen kwam de eerste oliecrisis. In een klap was het rotsvaste geloof weg dat je de economie kon sturen en je automatisch hoge groei uit de hoge hoed kon toveren met spreuken van Keynes. Het leidde ineens tot hoge inflatie, de olieprijzen waren ineens peperduur, het bedrijfsleven was enorm verzwakt. De afschrijvingen op basis van vervangingswaarde waren veel hoger dan daarvoor. Investeren werd moeilijker en bedrijven konden veel moeilijker dividenden uitkeren. De lonen stegen heel veel, maar je schoot er in koopkracht ineens niets mee op. De rente was ineens hardnekkig hoog.
Van voorspoed waren we in een kwakkelscenario gekomen. Overigens zouden we daar nu voor tekenen.  Maar we hadden op zo veel meer gerekend. En de berekeningen van de economische modellen, daar klopte ineens niets meer van. Hoge inflatie ging niet meer samen met veel te hoge groei, maar met stagflatie.

Een tweede grote teleurstelling kwam bij de kredietcrisis. Sinds de Tweede Wereldoorlog was er naast het gat in de hand van de overheid nog een manier om meer groei te krijgen: meer schulden maken. Al in 1955 waarschuwde men dat het zo niet door kon gaan met nog meer schulden maken, maar steeds bleek dat je nog veel meer schulden kon maken. Daar waren allerlei goede redenen voor zoals vooral na 1981 stabielere inkomensontwikkeling (door grotere dienstensector, tweeverdieners etc.) en een lagere rente. Na 2000 geloofde men rotsvast dat je altijd meer schulden kon maken. Totdat het in 2008 mis ging. Er was een schuldencrisis. Meer schulden maken werd heel moeilijk. Centrale banken hebben het toch mogelijk gemaakt, maar niet voor iedereen. Groei via veel meer schulden maken werd zelfs voor overheden zeer moeilijk. Men ging zondigen tegen Keynesiaans beleid, wat Krugman ook schreef.

En nu zitten we in zo’n nieuwe periode waarin vast lijkende economische wetten wankelen. Globalisatie is niet altijd goed, gaat niet vanzelf door. De wereldhandel groeit niet structureel veel harder dan het BNP. Als grote landen als China niet volgens de regels van het kapitalisme spelen via gemanipuleerde valuta en diefstal intellectuele eigendommen, dan was al volgens de theorie meer wereldhandel niet gunstig voor de nette landen. Dit raakt de witte middenklasse te hard. Plotseling geloven hele hordes dat protectionisme dat protectionsme goed is. Vrijhandel zorgt voor lagere prijzen en meer winst. Dat gelooft men na 200 jaar bewijs nog steeds niet, maar deze keer krijgt de elite de mond van de neergaande middenklasse niet meer gesnoerd. Strategas let dat uit met grote tegenvallers in de inkomensontwikkeling die nog verergerd wordt doordat men iet extra kan lenen om de consumptie op peil te houden. Het gat met het nationaal inkomen nu en de trend van voor de kredietcrisis wordt steeds groter. Dit valt nou zo tegen dat men populisten dolgraag de overwinning begint te gunnen bij verkiezingen.  
Technologische vooruitgang zorgt ineens voor minder groei, meer werkloosheid. Automatisering, creatieve vernietiging zorgt te erg voor lagere lonen en meer werkloosheid. De Luddites krijgen na 200 jaar eindelijk gelijk.
De invoering van de zelfrijdende auto, über en andere ontwikkelingen zijn zo disruptief dat dit niet goed kan aflopen voor chauffeurs.

 Yardeni voorvoelt rampspoed bij invoering van veel Artificial Intelligence  http://blog.yardeni.com/2016/06/ais-future-is-here.html