18 augustus 2019

Inversie van de rentecurve: is de Navarro-recessie nabij?


Een grote daling van de rente tot historisch niet eerder geziene diepten bracht de nodige veranderingen teweeg in het denken over economische groei, politiek en de effectiviteit van de centrale banken. Er is paniek getuige de grote rentedalingen en stijging van de goudprijs.

De aandelenbeurs is nog nauwelijks onder de indruk van al het geweld op de obligatiemarkt. Ja, de beurs ging op maandag meer dan 2% onderuit, maar dat is toch een peulenschil vergeleken bij bijvoorbeeld de dalingen in 2008/ 2009 of 2000/2003 en over een week bekeken ging de S&P500 nog niet eens een procent achteruit.  Veel beurzen staan heel dicht bij hun all time high, de beleggers kijken verlekkerd naar al die mooie monetaire stimulering van centrale banken. Er komt nog veel meer. De FED moet de rente naar 1% of lager brengen. De ECB meldt een bazooka te hebben ontwikkeld voor de vergadering in september (die bazooka dreigt een nog enormer gat schieten in de dekkingsgraad van Nederlandse pensioenfondsen).  De FED bestudeert een plan om te sturen op inflatie die maar niet echt omhoog wil. De verwachtingen zijn hoog gespannen dat volgende week op het jaarlijkse onderonsje van centrale bankiers in Jackson Hole de meest wild denkbare plannen worden opgeworpen om de economie te stimuleren en de inflatie op te stuwen naar te hoge niveaus.

Er was de nodige paniek op de beurs over de nu toch wel duidelijk negatieve rentecurve in o.a. de VS. De Wall Street Journal meldt dat de Navarro-recessie nu onvermijdelijk is geworden. De handelsoorlog gaat maar door, de wereldhandel kan niet herstellen, de onzekerheid is te hoog voor groei van investeringen, de slechte gang van zaken in Europa en Japan wordt besmettelijk. Fiscale stimulering slaat nu om in verkrapping door de hogere importtarieven. De Trumpregering is ‘uniquely qualified’ om een recessie te veroorzaken.
De meerderheid van de economen zegt dat er helemaal geen recessie voor de deur staat in de VS (tenzij er een grote, onverwachte schok komt). De arbeidsmarkt is veel te sterk. Daardoor stijgen de inkomens en daaruit gaat men meer consumeren. De handelsoorlog gaat stabiliseren. De huizenmarkt gaat weer aantrekken door de lagere hypotheekrente. Het gaat goed met de credit spreads. Lang leve de FED.

 En de Trump put. Hij is door de omkering van de rentecurve en al die recessieverhalen toch een beetje benauwd geworden voor de economie en daarmee zijn herverkiezing. Hij moet water bij de wijn doen in de handelsoorlog en deed dat vorige week ook. Niet veel, maar toch.

Ondertussen waarschuwt men dat de lage werkloosheid geen teken is dat de recessie ver weg is, integendeel. Ongeveer drie jaar nadat de werkloosheid onder het natuurlijke niveau is gezakt, hoort de recessie te beginnen. Recessies starten altijd vanaf het dieptepunt van de werkloosheid. Dat is tweede kwartaal 2020. De groei van de werkgelegenheid is af aan het zwakken en als die duidelijk onder 150.000 is gedaald, gaat men over een soort omslagpunt, ‘cusp’, waarna verdere afzwakking ineens steeds sneller gaat, zo de recessie in. De arbeidsmarkt geeft meestal niet op tijd een teken dat de recessie in aantocht is. De rentecurve wel, maar deze wordt nog niet bevestigd door de credit spreads en daarom hoort een recessie nog even weg te zijn. Beurzen kunnen dan vaak nog even omhoog.
Ondertussen is de rente en de reële rente uitzonderlijk laag. Dat betekent volgens de St. Louis FED https://www.stlouisfed.org/on-the-economy/2019/april/real-interest-rates-tell-recession-follow dat een recessie langdurig zal zijn. Niet per se diep, maar wel langdurig, omdat nog lagere rente niet meer helpt.



China ziet de groei iets meer terugvallen dan gewenst. Detailhandelsverkopen zwakken iets te veel af en idem voor infrastructuurinvesteringen en industriële productie. Netto export gaat nog steeds behoorlijk toe. Export stijgt goed naar bijna alle landen behalve Amerika en import krimpt iets. De lagere yuan zal de netto export hepen. Kortom, er is iets maar niet heel veel extra stimulering nodig in China en die zal er wel komen. Europa en Japan zitten met de gebakken peren inclusief Brexit, Salvini en een verhoging van de Japanse BTW straks.



11 augustus 2019

samenvatting vorige week


De S&P500 bleef uiteindelijk bijna op hetzelfde niveau op vrijdag als de vrijdag ervoor. Daar zag het op maandag niet naar uit, toen men reageerde op de eerste vergeldingsmaatregel van China, een zwakkere yuan die door de psychologisch zo belangrijke 7 ging. Heel gecontroleerd en bescheiden, maar toch het startschot voor een valutaoorlog. China werd meteen uitgemaakt voor manipulator van de valuta. De yuan is een soort barometer voor de wereldeconomie, net als de koperprijs/goudprijs. De daling van beide signalen geeft aan dat er veel zorgen zijn over de wereldeconomie. De Brent olieprijs zette een dieptepunt sinds zeven maanden. De Duitse industrie krimpt flink, idem Zuid-Korea, het VK oogstte het eerste kwartaal met negatieve groei (-0,2%, niet geannualiseerd). ISM non manufacturing in de VS is nog dik boven 50 met 53,7 maar daalde 1,4, meer dan verwacht en het leidende signaal orders/voorraden kreeg zelfs een flinke klap. Daartegenover stonden meevallende groei van Japan en Chinese export en hogere (en boven 50) PMI’s van India, Australië en Canada. Per saldo was er globaal ongeveer stabilisering na de dalingen afgelopen jaar van de PMI’s dicht bij 50.  

Uiteindelijk bleek de markt op dinsdag te erg oversold, bood het 40-weeks gemiddelde steun en kwam er een technisch herstel (dat echt herstel kan worden bij goed nieuws, maar uiteraard niet houdt bij nieuw slecht nieuws, maar velen zien een horizontale trend voorlopig). Rentedaling bood opnieuw voldoende soelaas voor slecht nieuws over macro en handel.

De rente daalde zelfs naar ongekend lage, vaak negatieve niveaus. Zo ongeveer alleen de VS zetten nog geen record low voor de 10-jaar rente. De obligatiemarkt ziet secular stagnation en hoge kans op deflatie, maar vreemd genoeg vrijwel geen kredietrisico (zeer lage credit spreads) met uitzondering zo ongeveer voor Italië, waar de regering weer eens viel en Salvini dreigt het tekort eens flink op te gaan voeren en gouden bergen te gaan beloven. Daar steeg de 10 jaar rente 0,2% door. De Duitse 10 jaar rente tikte zelfs -0,6% aan, wat sommige adviseurs aanzette tot de aanbeveling in bankbiljetten te gaan beleggen. Veel erger is dat bij de huidige rentes korting bij de nodige pensioenfondsen in Nederland haast onvermijdbaar lijkt te zijn geworden. Tegen negatieve rente is haast niet op te sparen. Wie spaart, verliest gegarandeerd met de groeten van de fiscus en Christine (was: wie spaart, krijgt vaart).

De handelsoorlog verzuurde verder na opmerkingen van Trump dat het geplande face-to-face handelsoverleg in september wel eens niet door zou kunnen gaan. De ‘waivers’ om zaken te doen met Huawei blijven maar uit en na 19 augustus heeft dat dan echt consequenties. De consensus vertrouwt nog steeds op de Trump put: de verhoging per 1/9 gaat niet door na een vermeende concessie door China.

Het winstseizoen voor het tweede kwartaal was goed en leidde voor de afwisseling tot enige bescheiden opwaartse bijstellingen voor de verwachte winst in 2020 voor de S&P500. Uber deelde niet in die feestvreugde. Oplopende verliezen (van per ritje 42 cent verlies twee kwartalen geleden naar 67 cent een kwartaal geleden en nu 77 cent) bij afnemende groei van de omzetten.

Initial claims voor werkloosheid in de VS weer record laag voor de tijd van het jaar, hypotheekaanvragen stijgen door de lage rente. Groei consumentenkrediet nam af. Kern producentenprijs inflatie daalde.
Maleisië vraagt dringend van Goldman Sachs om $6,5 miljard over te maken vanwege de (straks vast niet meer zo wild lucratieve) uitgebreide hulp bij het 1MDB omkoopschandaal. Alibaba’s president zou ook mogen dokken.

Overpeinzingen


De verslechtering van de macro indicatoren gaat heel erg langzaam in de VS en China. In Europa wat sneller, maar diverse landen in Europa kunnen flink fiscaal stimuleren. Duitsland aarzelt eindelijk afgelopen week, na eerst langdurig resoluut fiscale stimulering van de hand te hebben gewezen.  
De vraag is of lagere rente de groei nog wel kan helpen. ‘Pushing on a string’ is wat de centrale banken aan het doen zijn, zo was de angst vroeger, maar nu merkwaardig genoeg haast niet. De extreem lage rente zorgt namelijk voor meer hypotheekaanvragen. Bij nog wat meer verlaging van de hypotheekrente (deze steeg overigens licht vorige week) kan er een tsunami aan herfinanciering losbreken.[maar:  Consumentenkrediet staat echter onder druk. Buitenlanders kopen veel minder huizen. Tweede huis kopen is angstiger dan vorig jaar, de voorraad te koop staande huizen neemt toe]. De geldgroei trekt behoorlijk aan in de VS, zoals gebruikelijk bij monetaire verruiming, maar is nog steeds beneden gemiddeld (na de valpartij in 2018 door te veel monetaire verkrapping). Men moet nu zeer flink meer gaan sparen voor het pensioen/ langer doorwerken. Schatrijke Amerikaanse particulieren moeten nu soms ook al rente betalen aan banken over hun tegoeden.

Scott Grannis blijft optimistisch met een redelijk plausibel verhaal dat de markten heel erg veel zorgen hebben verdisconteerd en er nog niet veel macro ellende is http://scottgrannis.blogspot.com/2019/08/round-3-of-tariff-wars.html . Als de handelsoorlog in een beter vaarwater komt, kunnen de koersen fors omhoog. Eerst moeten de Chinezen geloofwaardig de stuipen op het lijf gejaagd worden via sidderingen op de beurs en dan wint Trump groots na concessies van China, omdat hun economie veel meer lijdt dan de Amerikaanse.

Jeff Miller heeft een vergelijkbaar verhaal https://www.dashofinsight.com/weighing-the-week-ahead-get-out-hide-out-or-ride-it-out/ , met nadruk op verbeterende verwachte winstgroei en kredietgroei. Hij heeft wel zorgen over het blijven winnen van de winnaars van de afgelopen jaren, zoals FANG-aandelen en lange obligaties. Waarde-aandelen lijken kansrijk, vooral op lange termijn en nu ook weer zoals altijd op lange termijn, small caps value.

Josh Brown van The Reformed Broker en Ritholtz heeft ook zijn twijfels over de winnaars van de afgelopen jaren https://thereformedbroker.com/2019/08/09/when-everything-that-counts-cant-be-counted-2/?curator=thereformedbroker&utm_source=thereformedbroker . Om goede redenen zijn bedrijven met weinig fysieke bezittingen maar met een enorm distributienetwerk ongelooflijk veel waard geworden. Maar nu is het toch wel erg gortig gelopen, het loopt de spuitgaten uit. Die oude, goede bedrijven bol met fysieke bezittingen lijken toch wel heel aantrekkelijk. En och, wees blij dat beurzen af en toe dalen, dat is de reden voor hogere verwachte opbrengsten, dan kun je weer goed bijkopen.

Verder lees ik steeds vaker dat je deze keer de waarschuwing van de inverse rentecurve in de wind moet slaan. Dat gebeurt vrijwel altijd voorafgaand aan elke recessie. Nu komt het door de negatieve rente in Europa en Japan, de negatieve termijnpremie. Het gaat goed met credits, de FED wil deze keer geen recessie. Maar maak de kat niet wijs dat de obligatiemarkt geen flinke daling van de (nominale) groei voorziet.
Het aantal recessiesignalen wordt steeds groter, al kan het nog wel even duren voor het zo ver is. Bij Trump weet je het maar nooit. Goud/koper prijs wijst nu op recessie. De daling van winst/BNP in de VS is ernstig aan het worden en moet tot kostensanering gaan leiden, vooral bij midden- en kleinbedrijf. Autoverkopen stijgen niet meer, dragen niet meer bij aan de groei, voor het eerst sinds 2010. De olieprijs lijkt naar benden door te breken. Chris Puplava signaleert terecht dat bepaalde trends op het punt staan gebroken te worden en dat voorspelt niet veel goeds: https://seekingalpha.com/article/4283726-global-inflection-points-china-oil-plunging-bond-yields Vooral de sterke yen en zwakke yuan met hun negatieve invloed op de wereldliquiditeit zijn onrustbarend.

9 augustus 2019

eergisteren de maandelijkse intercontinentale macro meeting


Sinds maart hoor ik in ernstige mate bij de beren. De cyclus is oud en glijdt langzaam weg naar beneden en we zijn van Good Trump (deregulatie, belastingverlaging) gegaan naar Bad Trump (regulatie om democraten wind uit de zeilen te nemen en belastingverhoging via handelsoorlogen, onvoldoende fiscale stimulering, te veel onzekerheid creërend, internationale samenwerking torpederend en laten ontaarden in besmettelijke politieke ruzies elders (Japan/ Zuid-Korea, China/ Hongkong/ Taiwan etc.).
Mijn collega’s in Amerika waren tot voor kort nog vol hoop op een beperkte handelsoorlog met op tijd tot een compromis/ wapenstilstand met China. Nu zien ze het tij keren met langdurige verharding van beide kanten. Dit is slecht voor economische groei op korte termijn, maar beide partijen stellen dat ze moeten volharden voor de resultaten op lange termijn. Ze zien Trump de tarieven verhogen rond 1 september en denken dat er 1/3 kans is op verdere verhoging, vooral nu China is uitgemaakt voor manipulator van zijn valuta. China zal daar een lik op stuk (tit-for-tat) beleid op loslaten. Men zal o.a. de yuan steeds een beetje laten dalen. Misschien te veel, want dat kan tot kapitaalvlucht leiden. Ja, de handelsoorlog kost groei en vraagt om meer stimulering, maar nee, het groeidoel van 6% is dan niet in gevaar. Een zwakkere yuan betekent minder vraag van China, slecht voor de groei in de rest van de wereld. BMO schat dat de handelsoorlog de groei heeft gedrukt met 0,4% en dat dit na september tot -1% verergerd. Overigens, niet genoeg voor een recessie in de VS.
 Navarro is de nieuwe held van Trump en zijn fanatieke aanhangers. Navarro houdt er bizarre economische theorieën op na. Importheffingen zorgen niet voor hogere importprijzen. Goldman Sachs is een grote reden dat Amerika zijn banen kwijtraakt. Alle groeiafzwakking komt door de FED, niet door de onzekerheid die Trump creëert en de handelsoorlogen. Oude economie theorieboekjes kunnen maar beter weggegooid worden. Deze richten zich te veel op de gevolgen op korte termijn van handelsoorlogen. Nu moet China aangepakt worden, hoe later je het doet, hoe duurder het wordt.
Er is volgens fanatieke Trump-aanhangers geen goed alternatief voor verhoging tarieven om China te stoppen. Tot op heden deed de handelsoorlog weinig kwaad voor de S&P500, omdat de FED meer dan voldoende verruimde. Er kwamen toch nieuwe all time highs en dat houdt Trump op het pad van verhogen, hij speelt graag voor de tariff man.

In China denkt men ongeveer hetzelfde. Nu is het de tijd om dwars te liggen, de Amerikaanse economie zo hard mogelijk te raken voor de verkiezingen. Anders blijft Amerika maar doordrammen. Beter op korte termijn pijn dan op lange termijn steeds meer pijn.

Ondertussen is 9/1 steeds dreigender geworden. Nog geen 9/11 maar toch. De consensus is nog steeds dat Trump gaat terugkeren op zijn schreden van tariefverhoging op 9/1 en dat men met Huawei  zaken mag blijven doen met de VS na ultimatum van 19 augustus en dat China fors sojabonen etc. gaat inkopen van de VS onmiddellijk na ‘waivers’ voor Huawei (o.a. omdat Brazilië niet voldoende lijkt te kunnen gaan leveren). Huawei heeft ondertussen aangegeven het snel zonder Amerikaanse toeleveringen te kunnen stellen voor de consumentenproducten. Er is een bijeenkomst gepland tussen afgevaardigden van China en de VS in de VS en dat zou niet kunnen doorgaan, als de heffingen op 9/1 zouden ingaan.
Invoering van hogere heffingen zal de beurzen geen goed doen. De yuan moet dan wat verder omlaag. Dat doet de koperprijs en olieprijs neerwaarts breken, zo zijn nu de analyses. Niet goed voor de winsten van vooral de grondstoffenbedrijven, waardoor toch een winstrecessie in de VS dreigt.


Gisteren stegen de koersen o.a. door meer hoop op niet ingaan van de nieuwe tarieven op 9/1. Inderdaad niet ingaan zal uiteraard verdere stijging uitlokken. Maar het lijkt allemaal niet erg symmetrisch: daling door wel invoeren lijkt groter te worden dan stijging bij niet invoeren van extra tarieven.

a

6 augustus 2019

Trump misschien gunstig voor belastingparadijs Nederland

China verliest in de handelsoorlog en Vietnam wint, zo is het verhaal. Maar Nederland wint ook

bron
1,5% van het BNP van de VS is verstopt als winst in belastingparadijzen als Nederland
Bij farmacie is dat bekend: Ierland en Zwitserland krijgen een groot deel van de faramaciewinsten van Amerikaanse multinationals toegeschoven.

4 augustus 2019

Samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week: don't fight twitter


Er was veel macronieuws en de FED verlaagde voor het eerst in tien jaar de rente en stopt met de balansverkorting, maar andermaal presteerde Trump het met één twittertje de hoofdrol op te eisen in het nieuws: de belofte om op 1 september de nog niet belaste importen met een 10% tarief te voorzien als China niet tegemoetkomt aan in zijn ogen uiterst bescheiden eisen. De ratio zegt dat China die eisen maar moet inwilligen, maar China lijkt deze keer Amerika een lesje te willen leren: men moet (vooral onder de kerstboom) maar eens voelen dat Amerika China nodig heeft en China groeit ook wel door zonder Amerika. Trump bluft, want hij raakt nu zowel consument als bedrijfsleven hard, maar hij kan haast niet terug, mede door de ronduit overweldigende steunbetuigingen aan Trump c.s. om China eens een lesje te leren. De nu opgelegde importheffingen overtreffen de belastingverlagingen. Inclusief vergeldingsmaatregelen (men ziet bijvoorbeeld yuan verzwakken tot boven 7 tegen de dollar, psychologisch) moet dit de groei drukken, maar de consensus ziet slechts ongeloofwaardig vederlichte daling  of zelfs stijging van de groei (door soepeler monetair beleid).

Beurzen waren daarvan meer onder de indruk dan het bevinkje dat Powell c.s. veroorzaakten door niet onmiddellijk een reeks van verlagingen aan te kondigen, maar eerst eens te gaan kijken of de economie/ handelsoorlog de verkeerde kant op zou gaan. Er waren zelfs twee tegenstemmers die vonden dat er helemaal geen renteverlaging nodig was. Er is meer dan normale onenigheid in de FED over het te voeren beleid. Trump maakte de dissidenten duidelijk dat ze beter naar zijn twitters moeten kijken.
Aandelenkoersen en rente omlaag. De pijn was op donderdag niet geleden, kreeg vooral buiten Amerika op vrijdag een verder vervolg. Nadere analyse was op vrijdag nog niet erg opbeurend.

De macrocijfers waren ongeveer als verwacht. PMI’s gingen wereld verder langzaam achteruit (vooral Duitsland erg slecht), maar minder dan gevreesd en Amerika bleef het relatief goed doen (ISM 51,2). De PMI’s zijn ex Duitsland nog niet echt zorgelijk laag, maar als de trends doorzetten, gaat dat eind dit jaar toch wel gebeuren.
De groei van de werkgelegenheid vorige maand was volgens de eerste schatting van het Establishment survey 164.000 met 41.000 neerwaartse herzieningen in de voorafgaande maanden. Het Household survey was iets sterker met stijging participatiegraad naar 63,0 waardoor werkloosheid op 3,7% bleef. Werkweek 0,1 uur korter. Op jaarbasis is de groei nu duidelijk aan het afzwakken, maar nog boven de alarmbel. Het aantal voltijdsbanen groeit weer OK na de afzwakking begin dit jaar.

Loongroei was 0,3% vorige maand, 3,2% boven een jaar geleden. De Employment Cost Index steeg in het tweede kwartaal slechts 0,6%. De lage inflatie zorgt voor een nette groei van het reële persoonlijke inkomen. Nominaal +0,4%. Het consumentenvertrouwen volgens Conference Board sprong afgelopen maand flink omhoog. Steeds meer Amerikanen zien Trump als de beste president aller tijden.

In Europa was er in het tweede kwartaal (niet geannualiseerd) slechts 0,2% groei (zoals ongeveer verwacht, slechts lichte tegenvaller).

Het winstseizoen voor het tweede kwartaal is goeddeels afgelopen. 4% winstgroei in de VS, niet -2% zoals de naar beneden geprate winstverwachtingen voor de aftrap van het winstseizoen en -1% voor Europa.

Op de achtergrond hebben we nog de langzamerhand problematisch wordende Brexit inclusief zwak pond en toenemende tech-handelsschermutselingen tussen Japan en Korea.  
  Verder zijn er op de achtergrond nog zorgen dat iedereen dezelfde kwaliteitsaandelen blijft kopen tegen steeds hogere koersen. Amazon verloor de laatste analist die bearish was.

2 augustus 2019

En weer grijpt Trump het tarievenwapen: de tariff man probeert het beschaafd maar


Lighthizer had het nog geprobeerd, hij belde ome Liu om aan te kondigen dat de duivelse twitteraar weer zou terugvallen op zijn tarievenverslaving. Maar Liu nam niet op.
China had al gemeld dat het goed genoeg gaat met de Chinese economie en nu Amerika aan de beurt is om iets constructiefs te doen. De tarieven moeten naar de oude niveaus klaar uit, anders geen onderhandelingen.
Trump meldde dat de aangekondigde verhoging voor 1 september eigenlijk maar een grapje was, ongedaan gemaakt kan worden met wat grootscheepse aankopen van Amerikaanse landbouwproducten. Daarom is er hoop dat de aangekondigde verhogingen voor 1 september niet doorgezet gaan worden, net zoals met Mexico gebeurde.

Verhoging van de tarieven per 1 september gaat de Amerikaanse consument hard raken in zijn kerstaankopen en het bedrijfsleven zit er ook nogal erg mee in de maag.
China weet dat Trump bluft. Als hij doorzet raakt dit de Amerikaanse economie behoorlijk. De neergaande trends van economische groei worden dan echt niet naar boven afgebogen. China weet beter wat de economie gaat doen dan Amerika.
Nee, die Trump moet maar eens wat mores leren, hoor je China denken. Hij moet U leren zeggen tegen Xi en ome Liu.

Daar staat tegenover dat de achterban van Trump helemaal lyrisch is over de tariefverhogingen.
 China moet aangepakt worden, stoppen met intellectuele diefstal. Het handelstekort moet naar nul volgens hun nieuwe economische theorieboekjes. In de oude stond dat Amerika zich niet druk hoefde te maken over handelstekorten zo lang men maar al te graag in Amerika wil investeren en de dollar stabiel tot sterk blijft. Je moet als ontwikkeld land geen T-shirtjes meer maken, maar ontwerpen hiervoor doorgeven. Je moet technologisch superieur blijven met topbedrijven die hoog gewaardeerd zijn. Maar ja, dat is oude koek. Fake news, achterhaald [het blijkt uit bijvoorbeeld de talloze commentaren van lezers van de Wall Street Journal waarvan je enig financieel inzicht zou verwachten, deze gaan overweldigend richting steun aan Trump en zeggen o.a. echt het navolgende}. Het geeft niet dat je economisch wat pijn lijdt, als je China maar op zijn nummer kunt zetten. Trump zegt dat tariefverhogingen goed zijn, zorgen voor extra belastinginkomsten, lagere rente en record hoge beurzen. En zijn aanhangers zien dat hij zoals altijd gelijk heeft, weer niet liegt. Hillary moet achter de tralies, niet hij (en dat gebeurt denken zij als hij na grondwetswijziging voor de derde maal met een landslide herkozen wordt).

Brexit is ook zo’n voorbeeld. Uiteraard kost dit groei en de ouderen worden via hoge inflatie straks vanwege het dan waardeloze pond extra hard getroffen. Dat hebben ze -zeggen ze- er graag voor over.

Ondertussen daalt de rente verder, 0 bleek geen barrière. Niemand start ETF’s met als dekking bankbiljetten inclusief verzekering tegen diefstal. Ook als is de 50-jarige rente in Zwitserland onder 0 gezakt, men ziet deze negatieve rentes als tijdelijk.

Trump heeft met één twitter de Amerikaanse rente fors onderuitgehaald. Powell moet nu de rente niet nog 1 keer verlagen, maar 5 keer, zo dicteert de markt plotseling.

1 augustus 2019

daling winstmarge in VS geen goed teken

Een van de opvallendste aanpassingen van de jaarlijkse herberekening van het Amerikaanse BNP op allerlei gebieden was de neerwaartse bijstelling van de winstgevendheid, winst als % van het BNP. Het winstinkomen was scherp lager, met als goede tegenpost het looninkomen hoger.
plaatje van Bohnsack (Strtegas). De verslechtering van de winstmarge was vaak een teken dat de recessie voor de deur stond. Strategas denkt dat dit deze keer niet anders zal zijn, maar zal een en ander nauwlettend in de gaten houden en bij verdere verslechtering hard piepen.

help, de FED is 'patient' met verlagen van de rente

Het lukte Powell weer om met zijn toelichting de beurs flink omlaag te krijgen. Hij deed wat iedereen verwachtte en wat de markt had opgedragen: hij verlaagde de rente van de FED met 0,25%.
Er was enige dagen geleden gedacht dat hij misschien de rente met 0,5% zou verlagen, maar toen Williams dat op academische wijze suggereerde, werd deze keutel zeer beslist ingetrokken op de dag erna. En zo geschiedde dus, -0,25%.
Ondertussen is er wrevel ontstaan dat de FED de rente verlaagt terwijl de economische groei zo hoog is en de werkloosheid zo laag en het consumentenvertrouwen zo hoog en de beurzen op record hoogte.Het is duidelijk dat de FED onder de plak van Trump zit en dat er wat zwaait voor tegenstribbelaars als de nieuwe vazallen van Trump hun/haar intrede doen binnen de FED.

Van te voren was al bedacht door de brokers dat de FED geen kwaad kon doen voor de beurs tenzij ze het verschrikkelijkste deden wat voor mogelijk gehouden werd: dat ze 'patient' waren met het veragen van de rente. Nee, dat zit niet n de prijzen. In de prijzen zit dat de FED in zijn broek doet voor Trump  en de omgekeerde yield curve: en moest signaleren dat de rente tomeloos omlaag zou gaan. Nee dus, het is reactief data dependent. Ze worden gewoon verrast door afzwakkende groei in de wereld door tomeloze inzet van Trump op in zijn ogen onschuldige handelsoorlogen zo lang de FED maar niet 'patient' is.
Begin dit jaar was de aandelenmarkt nog zielsgelukkig dat de FED rieo dat ze 'patient' waren, maar dat werd dus dwang tot verlagen. En nu is het niet een beetje verlagen, maar helemaal de gifbeker leeg tot onder nul en eindeloze QE. Zo niet, dan lagere beurzen.
Tot de markt weer tot bezinning komt en ziet dat de wereld niet zo slecht is.



29 juli 2019

afgelopen week


Zo, weer bijgekomen van ons jaarlijkse feest, de Australische kerst met zijn grote beenham, salades, trifle, christmas pudding etc.
We hebben een vriendelijke beursweek achter de rug door de goede winstcijfers, maar het optimisme over wat centrale banken kunnen doen lijkt te hebben gepiekt (net als de eikenprocessierupsjeuk, het hete weer is ergens goed voor). De ECB deed niets maar beloofde in september voor sinterklaas te gaan spelen. Er zijn enige zorgen aan het ontstaan dat hedgefunds etc. te veel de zelfde aandelen aan het kopen zijn, momentum te populair en value te onpopulair.
Het winstseizoen verloopt meevallend. Winsten ongeveer 5% beter dan verwacht in de VS (gewoonlijk is dat 3-4%) en de guidance was bij lange na niet zo slecht als gevreesd. In Europa 4% meer winst dan verwacht, eigenlijk nog meer meevallend dan in de VS waar de winstverwachtingen van te voren meer naar beneden worden gepraat.
De PMI’s lieten zien dat het wereldwijd slecht gaat met de industrie, vooral in Duitsland maar ook in sommige landen in Azië.  IFO ook slecht.
De dienstensector blijft nog steeds sterk.

Nieuwe orders VS+2% na -2,3% de maand ervoor
Groei in het tweede kwartaal +2,1%.(nog even gelden voorzag men minder dan 1,5%)door zeer sterke groei van de consumptie. Dit veroorzaakt hevige twijfel of de FED meer dan twee keer de rente gaat verlagen. Misschien vinden ze een keer genoeg. Dit is uiteraard tegen het zere been van Trump die Chinahater Navarro laat rondschallen dat de dollar veel zwakker moet worden nu de handel met China een deuk krijgt.
China kocht wat sojabonen van de VS en er is een beleefdheidsbezoekje van enige Amerikanen in Sjanghai dat misschien de onderhandelingen ooit weer op gang brengt. Xi heeft al opgegeven dat het onder Trump nog wat wordt.
Trump gaat stevig door met ruziemaken, hij scheldt en twittert steeds nieuwe politici en commentatoren de huid vol (Trump called Rep. Elijah Cummings’ district in Baltimore "a disgusting, rat and rodent infested mess" and said that "no human being would want to live there” – NBC https://nbcnews.to/32YbiL1). Je zag stoomwolken uit zijn oren komen naar aanleiding van de getuigenis van Mueller, die geen impeachment lijkt op te leveren, zo meldt Trump uiteraard triomfantelijk. Weg met die heksenjacht roept hij en dat lijkt het beste. Hij heeft het nu ook begrepen op de WTO-voorrechten van ontwikkelingslanden. Weg ermee, niet goed voor Amerika en dat heeft in een verkiezingsjaar harder groei nodig dan arme ontwikkelingslanden. Van de opperrechters van de VS mag Trump $2,5 miljard steken in de bouw van een muur om Mexico. Trumps approval rate stijgt en hij wordt steeds populairder onder zijn aanhangers (en gehaat door de rest).

Amazon gaat een grotere invasie plegen in de kruidenierssector en daarmee wordt het voor Powell c.s. nog moeilijker om meer inflatie te maken.

21 juli 2019

opmerkingen van de week


Williams in zijn speech "Living Life Near the ZLB" verdedigde een renteverlaging van 50bp eind juli, je moet shock and awe toepassen. De rest van de FED was geschokt, dit was een flapuit van de eerste orde. Zonder goed overleg en niet genoeg rekening houdend met het gebrek aan ammunitie. Een communicatiefout van de FED. Bullard vindt 25bp genoeg. Clarida zit ook op dat pad en fronste de wenkbrauwen overduidelijk over zo veel academische spielerei. Maar toch, Williams gooit een probleem op: moet je zo voorzichtig mogelijk je laatste kogels inzetten of moet je juist wild om je heen schieten voordat je vermalen wordt. Voor dat laatste is meer te zeggen dan je zou denken aldus Williams.  Williams uiteraard tot de orde geroepen en die meldde keurig dat hij niet zo duidelijk voor -50 ging. Markt zit op 50% kans op -50 en 50% op -25.

ECB moet duiven blij maken en dat begint moeilijk te worden. De ECB moet banken gaan helpen, vooral bij verdere rentedaling. 

Nog meer monetair geweld, gaat dat de economie wel voldoende helpen, is steeds meer de vraag die gesteld wordt. Hoop op economisch herstel doet cyclische en small cap aandelen meestal vooroplopen, maar dat is deze keer niet het geval. De beurzen geloven kennelijk in hogere waarderingen door al die mooie monetaire bedoelingen, maar niet in herstel van de winstgroei van probleemgevallen. 

De stemming op de beurzen is langzaam weer euforisch aan het worden. Nog niet helemaal, er zijn wat macrozorgen en groeiende zorgen dat men te veel verwacht van de centrale banken.
De winsten van de Amerikaanse grootbanken vielen mee en men kermde minder dan verwacht en vooral gevreesd werd over de winstmarge op deposito’s als de FED de rente gaat verlagen. Er was een sterker dan verwachte kredietgroei en banken zijn tevreden over de consument. 
 Het winstseizoen valt tot op heden mee, betere winstcijfers in lijn met wat normaal is (voor het winstseizoen start zijn de winstverwachtingen door de bedrijven altijd te veel naar benden gepraat om zo een meevallend resultaat te creëren) en guidance die niet erg goed is, maar minder erg dan gevreesd. Handhaving van de verwachtingen voor 2019 wordt al als prachtig gezien (zie bijvoorbeeld ASML), mits men aangeeft ook goede moed te houden voor 2020 op basis van iets geloofwaardigs.

De Phillyfed viel reusachtig mee en dat wijst op een flink hogere ISM, niet in lijn met wat Norbert Ore van Strategas meet via zijn SLIM-cijfers, die meestal redelijk aangeven wat de ISM gaat doen. Niet in lijn met de kleine daling van de leading indicators.
Op de achtergrond speelt of de dienstensector zo goed blijft liggen bij dat afbrokkelen van de industrie. Ook de vastgoedmarkt in de VS laat menig steekje vallen ondanks de lagere hypotheekrente (oplopende voorraad te koop staande huizen, daling aantal vergunningen nieuwbouw, daling architecture billings index voor commercieel vastgoed. Men is onzekerder, voelt de wegvallende interesse uit het buitenland (vooral China).

De basisgedachte van de all time highs op de beurs is dat de cyclus weer gaat aantrekken zoals ook in 2016 gebeurde vanwege monetaire stimulering, bevordering herverkiezing Trump. Zo niet, Houston, we have a problem. Voorlopig gaat 2019 ongeveer als 1998, de S&P500 is meer dan 20% omhoog. Heel wat mensen stappen in de markt, ze hebben al heel wat gemist en voelen FOMO (fear of missing out). De wall of worry is overduidelijk heel erg hoog en dat geeft aan dat de problemen wel gezien worden. Na de eerste renteverlaging van de FED ging de beurs meestal omhoog, ook als de nodige tijd later de recessie toesloeg.

Men verwacht een V-herstel van de winstgroei, nog niet meteen, maar toch ook niet in de verre toekomst. Dat lijkt me een beetje veel gevraagd van de winstgroei in 2019 en 2020. Ook de verwachtingen voor wat centrale banken gaan betekenen voor de beurs zijn wel heel erg hooggespannen. Toch allemaal reden voor JP Morgan om verwachtingen voor S&P500 te verhogen van 3000 naar 3200

Macro: groei industriële productie +6,3% van China, veel beter dan verwacht
Retail sales +0,4% in juni in VS, net als in mei. Prima.

14 juli 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week


Wall Street zette dankzij Powell records, maar in Europa ging het minder. De AEX daalde een half procentje. Tot nog toe dit jaar total return Nasdaq 24% in dollars, S&P500 21%, alleen Rusland was nog beter met +28%. Olieprijzen kropen verder omhoog op eindelijk de grote seizoenmatige daling van de Amerikaanse olievoorraden en de langzaam uit de hand lopende schermutselingen met Iran rond de Straat van Hormoez.
Powell zat bij zijn halfjaarlijkse Humphrey Hawkins getuigenis voor het parlement Trump na te praten dat de rente naar beneden moet. De notulen van de vorige FED-vergadering waren ook extreem ‘dovish’. Dat wordt alom geloofd nu, maar de lange rente steeg toch verder (bezit van de zaak [zekere daling rente FED] is einde van het vermaak). In Duitsland nog meer dan in de VS. Powell gaf aan dat de rente verlaagd moet worden vanwege de onzekerheden rond de handelsoorlogen van Trump, niet vanwege te lage groeivoorspellingen door de FED of te lage inflatie. Merkwaardig dat de FED niet zegt zich zorgen te maken over lagere groei door het wegvallen van fiscale stimulering.  Ach, niet zo merkwaardig, want dat zet de deur open voor potverteren via inzetten van nieuwe monetaire theorie MMT, iets dat de FED niet moet aanwakkeren op straffe van te hoge inflatie (die ontstaat door te veel geld uitgeven, niet door te veel geldgroei)

Beurzen werden gehinderd door winstwaarschuwingen. Het ergste lijkt nu voorbij, winstbijstellingen vallen eigenlijk reuze mee vergeleken met de afzwakking van vele recente macrofactoren, maar guidance moet voorzichtig zijn en dat zal niet altijd even goed vallen.
Deutsche bank gooide de doek in de ring (18.000 banen weg en geschatte afschrijving van € 7,4 miljard) en geeft het op een belangrijke speler in Amerika te blijven. Europa is nu een kolonie van de VS en Trump kan nu de EU belasting/ opdrachten opleggen op straffe van geen zaken meer doen met Amerikaanse banken. Rutte moet uiteraard een fregat naar Iran sturen op commando van de grote roerganger in Mar a Lago. Een alweer trillende Merkel is ook al niet zo best, schokkend dus.

De verslechtering van de macrocijfers buiten de VS is zorgelijker dan die in de VS. Machineorders Japan 50% lager dan vorig jaar, fors dalende nieuwe orders in Duitsland, 2% daling industriële productie Nederland, maar verder degelijk herstel in Frankrijk. Airbus profiteert superbe van de ellende bij Boeing.
In de VS vallen de cijfers rond de vastgoedmarkt en kleine bedrijven wat tegen. De voorraad te koop staande huizen groeit behoorlijk. Nieuwe huizen lijken te duur voor millennials. De lage hypotheekrente helpt en zal meer gaan helpen, maar tot op heden is de hulp teleurstellend. Belastingverhogingen op vastgoed in dure (meest democratische) staten vorig jaar werken nog steeds negatief door.
Het meest opvallende macronieuws was de stijging van 0,3% van de kerninflatie van de VS, het op één na hoogste cijfer van de afgelopen tien jaar, 0,1% hoger dan verwacht. De extra stijging kwam vooral door hogere goederenprijzen, o.a. van kleding. Totale inflatie steeg vorige maand 0,1%.
Initial claims voor werkloosheid daalden weer naar een zeer lage 209.000. Het iets achterlopende JOLTS arbeidsrapport viel iets tegen vanwege een kleine afname van de vacatures, maar een en ander wijst nog steeds op een sterke arbeidsmarkt. Vertrouwen midden- en kleinbedrijf volgens NFIB survey meevallend weinig lager.
Cijfers van China vallen iets tegen vergeleken bij de reeds massieve fiscale en monetaire stimulering die naar stellige verwachting nog massiever gaat worden en zo de groei op vrijwel precies het gewenste peil zal houden zoals we al de nodige jaren gewend zijn geraakt.

overpeinzingen: zonder recessie binnen een jaar in de VS hogere beurzen anders niet


Misschien ben ik te negatief over beurzen. Bijvoorbeeld Jeff Miller van  a dash of insight legt uit waarom we vooral op korte termijn nog stijging van de S&P500 kunnen zien: “Men is veel te somber over een recessie op korte termijn “late cycle” is niet hetzelfde als “end of cycle”. Men zet zich veel te erg schrap voor de winsten van het tweede kwartaal en de guidance. Winsten gaan meevallen. De huidige -2,7% verwacht zal minstens +1,1% worden zoals bijvoorbeeld Fact Set aangeeft
Het sentiment is veel te negatief, ongebruikelijk negatief bij een recordstand van de S&P500. Particulieren hebben veel te veel aandelen verkocht, veel te veel geld gestopt in geldmarktfondsen en obligatiefondsen en een deel daarvan zal terugvloeien naar aandelen.
Wanneer moet je gewicht aandelen verminderen? Als de winstverwachtingen te hard dalen, er een recessie op korte termijn komt, als inflatie te hard gaat oplopen in de ogen van de FED”.

De hamvraag is: komt er in de VS een recessie binnen ongeveer één jaar of niet?
Zo ja, dan gaat het niet goed met de beurzen via lagere winstverwachtingen en kan de FED de rente niet meer verlagen dan de credit spreads oplopen. Zo nee, dan gaan de beurzen waarschijnlijk omhoog via vooral hogere waarderingen en kan de FED de rente meer verlagen dan het weinige dat dan de credit spreads oplopen. De situatie lijkt dan op 1995 toen (daardoor maestro wordende) Greenspan magistraal voorzag dat de productiviteitsstijging de inflatiedreiging teniet zou doen, waardoor hij de rente niet verder hoefde te verhogen (er was in 1994 een ongelooflijk enorme stijging van de rente geweest)  en zelfs een beetje verlaagde. Irrational exuberance volgde in de ogen van Greenspan (december 1996), maar pas in 2000 ging het mis (en was Greenspan maestro af).   

Voor het uitblijven van een recessie in de VS is heel wat nodig.
1.     De werkloosheid lijkt uit gedaald en dan gaat de motor van de werkgelegenheidsgroei veel minder hard draaien.
2.     Inkomensgroei van de hoogste 50% qua inkomen moet herstellen.
3.     De investeringsgroei moet weer op gang komen.
4.     Net als rond 1995 moet er plotseling een stijging van de productiviteitsgroei uit de hemel neerdalen, nu vooruitlopend op investeringsgroei en zonder hulp van het cyclisch dichten van de output gap, want die is al dicht.  
5.     De handelsoorlogen moeten stoppen, niet erger worden. Duitsland schat kans autohandelsoorlog met VS op 50%, dat moet 0 worden.
6.     Het afnemende optimisme van midden- en kleinbedrijf moet stoppen.
7.     De strengere controle op immigratie moet ongedaan gemaakt worden om bouw en landbouw niet stil te doen vallen/ onbetaalbaar te maken.
8.     Er moet fiscale stimulering komen van niet veel minder dan vorig jaar en dat terwijl de tekorten al zo groot zijn en bovendien ook nog eens de voor het komend jaar reeds afgesproken automatische bezuinigingen afgedwongen volgens de sequester eerst ongedaan gemaakt moeten worden bij gigantische onwil van republikeinen en democraten om tot een compromis te komen.
9.     Trump moet voor minder onzekerheid gaan zorgen, maar Trump is een deal destroyer, geen deal maker. Trump is overgegaan van deregulatie naar regulatie om het democraten moeilijker te maken de verkiezingen te winnen.
10.  Inflatie moet niet oplopen (op straffe van daling reële inkomens en geen monetaire verruiming door FED)  en dat tegen uitzonderlijk lage inflatie van gezondheidszorg, kleding en andere importprijzen op het ogenblik, terwijl importheffingen in eerste instantie inflatoir zijn (maar deflatoir als het een recessie uitlokt) en huurstijging weer iets aantrekt en de olieprijs even niet meewerkt.

Dat is even wel weer genoeg somberheid. Er is reden voor structureel optimisme. (bijvoorbeeld https://seekingalpha.com/article/4274793-inverted-yield-curves-signaling-recession-deflationary-boom Er zijn uitzonderlijk veel bronnen voor innovatie, vergelijkbaar met rond 1900.) 


Het uitblijven van hogere inflatie bij zeer lage werkloosheid is de hoofdbron voor doorgaand geloof in Goldilocks. We gaan over van een industriële economie met een steeds grotere dienstensector naar een steeds groter deel digitale economie met zijn Goldilocks deflatie. We meten die digitale economie onvoldoende, want we hebben de meetmethodes van sinds de Industriële Revolutie nog lang niet overboord gezet.
Een ondersteuning van dat digitaal Goldilocks denken zag ik in een plaatje met een analyse waarom de inflatie de doelstelling van 2% PCE-inflatie in de VS miste.

Het komt voor een opmerkelijk deel door deflatie in de communicatiesector, het hart van de digitale economie.

12 juli 2019

Record voor S&P500, Tina houdt van Powell c.s.


De S&P500 is langzaam boven de 3000 gekomen. Een record, in reële termen bijna ook. Het gaat niet zo goed met macro en de winsten, maar centrale banken pompen weer geld in de economie. De kans op een recessie in de VS wordt laag geacht (FED modellen 33% binnen een jaar, JP Morgan 43% binnen een jaar, andere modellen 5% binnen 3 maanden). Trump komt met belastingverlagingen ook al is daar eigenlijk geen geld meer voor, vooral verlaging capital gains tax, en wordt daarom met een landslide herkozen door boze, oude witte mannen.
Aandelen zijn goedkoper geworden dan we gewend waren recentelijk. Dividendrendement 2,4% en boven 2% ben je te ruim beloond. Pieken van de S&P500 horen te komen bij hogere waarderingen, hogere inflatie en grotere inversie van de rentecurve.
Matejka, de voortreffelijke aandelenstrateeg van JP Morgan, ziet daarom nog 15% of meer stijging voor de top bereikt wordt over wellicht een jaar.


Matejka ziet een fors herstel van de winstrevisies. De markt is veel te veel de winsten naar beneden aan het bijstellen en dat gaat in de tweede helft van het jaar als een blad aan de boom omdraaien. Geloof Trump nou, handelsoorlogen zijn goed voor beurzen, want de FED verlaagt dan de rente en komt met scheppen liquiditeit.

Enigszins problematisch in mijn ogen is dat de koerswinstverhoudingen (PE’s) al wat zijn vooruitgelopen op herstel, terwijl macro en guidance verslechteren. Winstverwachtingen lijken mij te hoog voor 2019 en 2020.

Matejka ziet ook een zwak tweede kwartaal, maar dan gaat de beurs 10 maanden voorlopen op winstherstel, net als begin 2016.



Het lijkt mij kras dat de productiviteitsgroei verder gaat stijgen, nu de economische groei afzwakt van het 3%+ niveau naar 2%- (ook volgens de economen van JP Morgan). Dat kan alleen maar met daling van het aantal gewerkte uren zonder recessie. Er is geen grote investeringsgolf geweest die een acceleratie van de productiviteit zou rechtvaardigen. De werkloosheid is laag, de productiviteit van de huidige werklozen waarschijnlijk ook. Deregulatie van Trump lijkt om te slaan in regulatie om democraten wind uit de zeilen te halen.
Erger nog, als je naar het plaatje van Matejka (met pijlen van mij) kijkt, dan zie je dat vlak voor de meeste recessies de productiviteit even opliep naar ongeveer de huidige niveaus om daarna weg te glijden. Een recessie tamelijk snel is goed mogelijk.  
Matejka en velen met hem zien grote overeenkomsten voor komend jaar met 2015/16. Er kwam toen een flink herstel van PMI’s, macro, olieprijzen, de FED verruimde, China stimuleerde en men koos Trump.






Tja, ik denk dat de business sales verder afzwakken dan door Matejka ingetekend, verder dan in 2015/16 (wereldhandel en investeringen zijn nu minstens zo zwak) en dan zijn we in de tweede helft van 2019 nog niet bezig aan herstel.
(plaatje ter onderbouwing dat het nu niet beter gaat dan in 2015/2016)

Als Matejka gelijk krijgt met de business sales omhoog (zoals ook mijn collega’s hopen), dan kan hij helemaal gelijk krijgen met hogere winsten, productiviteit en dan uiteraard ook hogere beurzen.  
Voorlopig staat de markt aan de kant van Matejka. Verruiming van centrale banken vindt de markt belangrijker dan handelsoorlogen, dalende winsten en verslechterende macro zoals dalende PMI’s want een recessie op korte termijn ziet de markt niet, ondanks de inverse rentecurve (want dan kunnen koersen nog steeds een tijd stijgen bleek in het verleden). Ruim monetair beleid hoort te leiden tot hogere koerswinstverhoudingen en in de huidige constellatie van Secular Stagnation en geen fiscale stimulering in VS moeizaam herstel van macro. 
Tina regeert, There Is No Alternative voor aandelen bij negatieve rentes. Tina houdt van Powell en koopt aandelen.