Dow 20.000 nee 30.000 in 2017

Jeff Miller van A dash of insight klopt zich terecht op de borst in 2010 voorspeld te hebben dat de Dow Jones naar 20.000 zou gaan. Dat lijkt nu op korte termijn te gaan gebeuren. Misschien dat er daarna een kleine correctie komt, maar Jeff blijft positief.

Zijn uitgangspunt is of er een hoge Wall of Worry is die lager wordt waardoor de waarderingen hoger kunnen worden. In 2010 was het vooral achteraf goed te zien dat de wall of worry erg hoog was. Overigens Ter Veer en ik hadden dat ook goed gezien. We waren te optimistisch over economische groei en productiviteitsgroei, maar we zagen een enorm koersherstel zoals aangegeven boven het blog tot ongeveer eind 2017/2018. De verwachtingen waren veel te laag, winstgroei zou boven de nominale groei van het BNP liggen (omdat bedrijven en individuen sterk stonden en employees en overheid zwak) en centrale banken zouden enorm gaan stimuleren omdat dat kon door de lage bezettingsgraad en inflatie. De asset economy zou terugkeren, het schuldenprobleem van de kredietcrisis zou niet zo erg bijten. Men zou langer doorwerken waardoor het aantal werkenden toch flink kon groeien.

Er is altijd een wall of worry en die is nooit erg laag. Op het ogenblik zijn er zorgen te over. Trump en zijn nationalisme, impulsief gedrag. Het uit elkaar vallende Europa onder Brexit, opkomst van nationalistisch populistische partijen in Frankrijk, Italië, Duitsland en Nederland. Poetin, die gevaarlijke dictator in Noord Korea, Assad, Erdogan, Maduro, Zuma, Duterte. Geopolitieke zorgen te over.

Economische zorgen zijn er ook in overmaat: teleurstellende groei van de productiviteit, achterblijvende investeringsgroei, de tegenvallende vraag van China, is fiscale stimulering op dit moment van de cyclus gedoemd minder succes te hebben dan Abenomics? Is het Trumpflation en niet Trumpenomics (ofwel: Secular Stagnation wordt vervangen door Stagflatie).

Financiële zorgen drukken het sentiment zoals de sterke dollar die schuldenlasten van (niet meer) Emerging Markets ondraaglijk dreigt te maken. Scherp oplopende rentes. Gammele banken in Italië en Deutsche Bank is ook geen rots in de branding. Griekenland is nog steeds failliet. De FED kan het op haar heupen krijgen met renteverhogingen en terugbrengen van het balanstotaal. De ECB moet maar eens ophouden met QE. Bestaat de euro nog wel over tien jaar als Beppe Grillo de Italiaanse staatsschuld waardeloos gaat maken? Vertrouwen we de Bank of Japan nog wel na die enorme aankopen van gammele Japanse staatsleningen die afgestempeld moeten worden omdat er geen uitzicht is dat staatsschuld/BNP kan dalen in Japan zonder afwaardering van de yen?

Op http://www.iexprofs.nl/Column/Opinie-Beurs-vandaag/259260/Must-read-Bizarre-voorspellingen.aspx  of http://www.iexprofs.nl/Column/Opinie/259288/Waanzinnige-voorspellingen.aspx is er zelfs een hele verzameling griezelverhalen voor 2017.

 Die van businessinsider voor 2016  https://www.businessinsider.nl/7-dingen-die-vreselijk-mis-kunnen-gaan-in-2016-605087/ kwamen behoorlijk goed uit (Brexit, Trump, Poetin is Obama te slim af in Midden Oosten). Drie van de zeven is een heel hoge score voor rampspoedvoorspellingen. Toch zien we 2016 als een gunstig jaar. De beurzen, rente, inflatie zijn omhoog. De vluchtelingencrisis verergerde niet mede met de hulp van die verguisde Samson. De werkloosheid daalde. Economische groei verzwakte niet verder, maar is wat aan aan het trekken in vele landen waaronder Nederland. China stabiliseerde. Rusland en Brazilië zijn/komen uit hun recessie.

Er is heel laconiek op het van te voren als rampzalig voorspeld- als het zou uitkomen- nieuws gereageerd. Brexit, Trump, het Italiaanse referendum konden de koersen nog geen dag naar beneden trekken.  

Overigens stegen de koersen niet zonder reden. Het nummer één verhaal (en daarom stevig verdisconteerd) waarom de beurskoersen zouden moeten dalen in 2016 was dat de winstmarges hadden gepiekt en vooruitliepen op een komende recessie ergens in 2017 zoals de credit spreads al begonnen aan te geven. Dat leek een ijzersterk verhaal, maar de olieprijzen keerden en daarmee ook de credit spreads. Daarna kwam het verhaal dat de stijgende rente deze keer (want this time is different) voor dalende koerswinstverhoudingen zouden gaan zorgen. Fiscale stimulering is slecht want we zitten al boven trend, dat is waar de pessimisten zich nu aan vastklampen. Nominale groei is nog steeds benepen en winstgroei zal net als altijd tegenvallen. Er komt vast wel wat uit van de zorgen van de wall of worry.

We weten het ook deze keer niet. Omdat op elke politieke ramp zo goed gereageerd wordt, is er modelonzekerheid. De markt is trending, gaat op elk nieuws omhoog. Dat leidt tot iets als 1987. Vandaar Dow 30.000. Economische groei, pricing power, verlaging vennootschapsbelasting en daarmee winsten gaan aan de positieve kant verbazen. Het pessimisme van secular stagnation verdwijnt. Geopolitieke zorgen worden minder naarmate Trump kameraden Poetin en Xi vriendelijk weet te stemmen.  Le Pen en Wilders gaan het niet halen, Oostenrijk gaf al aan dat men niet oneindig de populistische kant op wil. Als beurzen hiervan inderdaad tomeloos stijgen, wordt de kans op een krach à la 1987 hoog. Vooralsnog is dit niet het basisscenario van de beleggingskaart van het blog. Na een top rond 2018 eerst een normale bear markt, na circa zes jaar (niet te precies dit getal zes nemen) pas een grote bear markt. 

Overstimuleren of niet?

In de NRC stond deze zaterdag een discussie over wat te doen met het te lage Nederlandse overheidstekort dat in 2017 een overschot dreigt te worden. Overstimuleren of niet.

Sweder van Wijnbergen gaf de huidige regering gelijk: hand op de knip tot de recessie komt. Bas Jacobs vond overstimuleren beter.

Van Wijnbergen vond extra stimuleren allen goed bij recessies en gaten in de infrastructuur. Nu niet doen dus.

Bij het NRC zag men wel wat in extra uitgaven voor defensie, vooral omdat de multiplier onder 1 is en zo niet snel tot overstimulering leidt (enigszins curieuze redenering, maar Trump en Poetin dwingen ons tot geld over de balk gooien met extra uitgaven voor defensie. Overigens een sector die veel boze middenklassers aan het werk kan zetten.)

Ik hoor (zoals vaak) bij het kamp van Bas Jacobs. Als we niet extra investeren wordt de potentiële groei niet hoger. Een deel van de lagere potentiële groei op het ogenblik is veroorzaakt door jarenlang te weinig te investeren. Investeren in alternatieve energie (“We zijn het vieste jongetje van de [Europese] klas”) en onderwijs is gunstig. Daardoor ontstaan wel meer inflatie en hogere lonen en dat zet weer aan tot meer investeren.

Hij vergeet nog dat we in Nederland een enorm tekort hebben aan levensloopbestendige woningen. Er wordt veel te weinig gebouwd en al helemaal te weinig levensloopbestendige woningen. Het aantal 75+ huishoudens gaat exploderen. Zonder bijbouwen gaat dat leiden tot onbetaalbare huren.

Nu niet extra stimuleren uit het straks overschot op de begroting leidt tot boze kiezers die partijen opzoeken die hun noden wel willen ledigen. Populistische partijen als PVV en 50+ gaan dan zeer fors winnen en bij recht in de leer blijven van bezuinigen van andere partijen nog terecht ook. Het is asociaal dat een land met een groot overschot op de lopende rekening (per definitie een teken dat de vraag te klein is in een land) niet stimuleert. Zo forceer je problemen in de Europeriferie en de Europese Commissie is dan ook terecht boos op onze regering die zich gedraagt als het Zeeuwsche meisje.

termijnpremie, nominale groei, China en de rente met plaatjes

(termijnpremie volgens Fed New York modellen)

Als de rentetrend om is, dan moet de trend van de termijnpremie om zijn. Het zou goed kunnen dat de oude trend opgepakt wordt (als de inflatieverwachtingen niet al te erg oplopen, niet tot hoger dan we meestal gezien hebben sinds 1998). D.w.z. zoals de blauwe pijl aangeeft.
Dan komt er nog flink wat rentestijging. De FED rente die hier bovenop komt stijgt dan ook behoorlijk, minstens 0,5% per jaar.
Er komt dan een nieuwe trend voor de komende paar jaar, richting wat de dunne rode pijl aangeeft.

Als de rentetrend niet om is, de groene pijl zet door, dan kan de rente nog steeds stijgen als de termijnpremie naar de bovenkant van de range stijgt en de FED rente 0,25% per jaar stijgt.

Dan zou mijn oude rentemodel nog gelden. De 10-jaar rente in de VS zou dan 1,75% horen te zijn.

.

Dan is er nog de omslag in de opbouw van valutareserves na de Aziëcrisis sinds 1998 door Emerging Markets. Dat heeft de rente flink gedrukt, hoe veel is onduidelijk, maar het lijkt meer dan 0,5% te zijn. China is het belangrijkste en daar ziet men nu afbouw van valutareserves, behoorlijk snel nu. 

Dit kan doorzetten, China lijkt toe te kunnen met $1000-2000 miljard toe te (moeten) kunnen.

De lange rente hoort samen te hangen met de verwachte nominale groei van het BNP. De trend is al een hele tijd naar beneden. Die trend lijkt te ver zijn doorgetrokken. Sinds het dieptepunt van de olieprijs begin 2016 zou de trend wel eens structureel om kunnen zijn (zwart pijltje). Dan hoort de trend van de rente sinds 1981 ombuigen.

overpeinzingen

Is de wereld veranderd in de paar dagen dat ik in Wenen zat? Politiek is er weer wat duidelijker geworden. Oostenrijk wil toch niet echt richting populisme/ nationalisme. We werden bestookt door aanhangers van Van der Bellen. De schrik zat er goed in. Er gingen daarom veel meer mensen naar de stembus. Na de vierde keer wilde men toch echt af van die man van de FPÖ. De vorige keer dat er geteld werd, won Van der Bellen met miniem verschil, eventueel ongedaan gemaakt door onregelmatigheden. Nu was dit niet zo, bijna 10% verschil. Geen verdere opmars van nationalisme omdat het meer aanvaard is als realiteit waar je je niet zo heel erg voor hoeft te schamen sinds Trump.  Een zucht van verlichting.  LePen toch niet zo zeker aan de macht en Rutte lijkt het stokje niet over te moeten dragen aan Wilders.

Rexit, met bijna 60% van de stemmen. De ongekozen Renzi gaat het veld ruimen. De polls zaten deze keer goed. Het gevaar zit niet zo zeer in politieke stabiliteit, dat is business as usual in Italië. De nagst is om het lot van enkele banken. Bij redding moeten onnozele spaarders die in leningen zonder zekerheid belegden voor een iets hogere rente gered worden, maar dat mag niet van de EU. Principes leren dat onnozele spaarders moeten leren dat je niet risicoloos een veel hogere rente kunt krijgen.

Brexit gaat nog pijn opleveren als brexit meer wordt dan een woordenspel over wat er na twee jaar moet gebeuren. De Britten gaan nog rood wit en blauw voor ogen zien belooft May.  De man zonder plan is ingeruild voor een kordate dame die ferm zegt te doen wat het volk wil, maar ook geen plan heeft.

Dan hebben we nog Trump die ingewikkelde compromissen omver wil kegelen zoals de geleidelijke verkwanseling van Taiwan.

De strong patch zette nog wat door in de VS: ISM manufacturing (12% economie, maar leading) keurig omhoog, ISM non manufacturing (88% van de economie) zeer sterk. Groei werkgelegenheid +178.000, werkloosheid omlaag naar 4,6%, brede werkloosheid fors omlaag, aantal mensen die onvriwillig in deeltijd werkt zeer fors omlaag. Dat is inkomensstijging ondanks de gemelde loondaling en kortere werkweek. Dat gaat zich vermoedelijk niet uiten in een sterke groei in het vierde kwartaal door daling voorraden en minder export van sojabonen. Maar er lijkt investeringsherstel ingezet en dat is belangrijk. En winstherstel door redelijk tot goede ISM’s en olieprijs.

De dollar lijkt even genoeg gestegen te zijn, de speculatieve posities zijn kennelijk te extreem geworden vooruitlopend op de smadelijke nederlaag van Renzi.

Idem voor de olieprijs, even een pauze na de capitulatie van Saoedi-Arabië, maar na enige tijd zou de oliepris dan toch weer moeten stijgen.   

is de rente om nu met wel werkende verwijzing

terug na vier dagen Wenen (interessant,veel gezien in deze winterstad, men was blij, trots een Oostenrijker te zijn bij aanhangers van Van er Bellen)

https://youtu.be/X0hYiOHSxfU
.

is de rente om een historische analyse

in https://youtu.be/X0hYiOHSxfU zit ik 15 minuten te orakelen over de rente via een historische analyse

is de rente om?

ja, want

Er is een keer in het geloof in secular stagnation

Meer inflatie door meer zorg, protectie (populisme is te negatief)

Spaaroverschot in wereld vermindert door China en vergrijzing

En weer vliegt de rente omhoog in de VS. pas op met meer dan 50% rentematch

De OPEC lijkt de productie een beetje te gaan beperken. Olie 8% hoger. Trumpflation! Maar nog erger: de aanstaande minister van Financiën in de VS heeft het in zijn hoofdje gehaald om te zeggen dat hij wel in is voor 50- en 100-jarige leningen. Niet dus de leningen van een jaar of 7 waar de banken zo van houden en wat onze agent van Financiën ook zo adoreert, maar leningen die goed zijn voor de staat en niet de markt.

Afschuw bij de rentemarkt. Zo weinig respect. Hij laat straks de kopertjes van deze obligaties afgrijselijke verliezen lijden. 

Dit soort beleggingen is om te kwijlen voor de rentematch. Eindelijk een lening in lijn met de verplichtingen van jongeren. Niet dat jongeren hierin zouden moeten beleggen, nee ze zouden wel gek zijn. Het pensioen is nog ver genoeg weg om die periode van lage rente nog eens vijf, tien of twintig jaar aan te zien. Dan is de rente vast wel hoger dan vandaag. Jongeren moeten niet zo risicoloos mogelijk beleggen in vastrentende waarden. Ze moeten hun pensioengelden gespreid (laten) beleggen in minstens 60% zakelijke waarden en hooguit 40% niet al te onveilige obligaties (alle obligaties zijn risicovol op het ogenblik, op alle kan men nu geduchte verliezen lijden, de markt zit tjokvol met staatsleningen met een negatieve rente).

Na 35 jaar rentedaling is er begrijpelijkerwijze enorme huiver ontstaan om te geloven dat de rente kan stijgen. Iedereen voorspelt dat jaar in jaar uit, maar ondertussen doet de steeds lagere rente zijn slopend werk voor de pensioenen.

Ik ben de nodige jaren geleden, toen de rente nog boven 4% was, meegegaan in de gedachte dat het voor een pensioenfonds goed was om de rente te matchen. Aanvankelijk 100%, maar daarna geen commentaar als de ALM-studies met iets als 70% uit de bus kwamen. Gewoon doen die 70%.

Af en toe had ik recalcitrante gedachten om te gaan propageren de rentematch te verminderen, maar ik zag elke keer weer dat de beslissing bij een triggermoment als de rente weer door een belachelijk laag niveau was gebroken om niets te doen de juiste bleek. Bij 50% rentematch zat je tenslotte ook heel goed als de rente zou stijgen. Je profiteert van de steile rentecurve. Je hebt niet zo veel uit te leggen als je visie fout is. Renterisico lopen was een onbeloond risico. Het grote risicoscenario voor een pensioenfonds met nominale toezeggingen is het Secular Stagnation scenario met extreem lage rentes en weinig inflatie/ deflatie.

Dit jaar ben ik daar anders over gaan denken. Negatieve rentes zijn absurd, niet houdbaar, vernietigend voor de economische groei, voor de pensioenfondsen en financiële sector. Negatieve rentes hoef je niet te matchen als er geen reden is te veronderstellen dat de wereld vergaat, bankbiljetten worden afgeschaft. Jongeren moeten niet beginnen met 70-jarige obligaties te kopen, ze moeten nog geen nominale lijfrentes gaan aankopen. Dat is iets voor de laatste tien, misschien twintig jaar voor je pensioen om mee te beginnen. In die tussentijd zit je beter met een gespreide portefeuille. 1. Dat levert over periodes van 30+ jaar vrijwel zeker meer op naar verwachting. 2. De geschiedenis leert dat het inflatierisico enorm is. Ook al een belangrijke reden om je geld niet weg te gooien aan extreem lange bijna renteloze leningen.

Dan is er nog het verhaal dat renterisico niet beloond wordt. De rentecurve is gemiddeld steil. Na 2015 is echter de termijnpremie volgens de nodige modellen van bijvoorbeeld de FED voor het nemen van renterisico heel dicht bij nul komen te liggen en vaak zelfs negatief geweest, d.w.z. weg met het verhaal dat renterisico niet beloond wordt.   

Door rentematch is er een grote vraag gekomen naar leningen met extreem lange duratie. Die extreem lange looptijden hebben daardoor mijns inziens een veel te lage termijnpremie. Als het algemeen geaccepteerd wordt dat een jongere zijn verplichtingen gematcht ziet met een portefeuille 60/40 of iets dergelijks en niet een 70-jarige lening, dan kan de geëiste termijnpremie enorm stijgen. Dat hoeft niet te gebeuren, maar is een enorm risico boven op het toch al enorme risico dat de rente gaat stijgen nu inflatie weer waarschijnlijker wordt (Trumpflation, schaarste aan werkenden, hogere zorgkosten, hogere maar schonere energiekosten etc.).

Dus, pas op met meer dan 50% rentematch:

Negatieve rente

Te lage termijnpremie vernietigt argument van niet beloond renterisico

Anders denken over hoe je pensioenverplichtingen jongeren moet matchen maakt extreem lange duraties extra riskant

Keer in deflatiedenken: Trumpflation, schaarste aan werkenden, zorginflatie etc.

Het begint waarschijnlijker te worden dat we sinds Brexit en Trump in een periode van structureel stijgende rentes zijn gekomen, iets dat tientallen jaren kan aanhouden.

enige opmerkingen van o.a Myron Scholes, de OESO,

https://www.ft.com/content/0a64c6e6-b235-11e6-a37c-f4a01f1b0fa1

What the options market tells you about Donald Trump (Myron Scholes)

(tail gains versus tail losses)

Men is op de optiemarkt aan het gaan van bescherming tegen de bear markt naar minder spijt krijgen bij een bull markt

Rentestijging door hogere inflatieverwachtingen

Risico aandelen niet zo groot, upside is aan het verbeteren en downside aan het verminderen. Vooral bij de VS, maar ook Mexico en in mindere mate ook bij Japan, China en EM

Meer upside dan downside voor Mexico

De tweede renteverhoging van de FED zal minder stress opleveren dan de eerste

De Nobelprijswinnaar concludeert wel erg veel uit de optieprijzen (Trump ziet dat wereldhandel belangrijk is en veel protectie slecht, de markt ziet meer fiscale stimulering en meer deregulering; dit kan allemaal waar zijn, maar is dat af te leiden uit wat gebeurt op de optiemarkt?)

wat las ik verder vandaag o.a,

Het is reaganomics, abenomics maar trumpflation

De OESO komt ineens met een groeivoorspelling 2018 voor de VS met 3% groei. Daarvoor was opwaartse bijstelling nodig van multipliers op een moment in de cyclus dat je ze juist naar beneden zou moeten bijstellen

Het risico van de Nederlandse verkiezingen is niet zo zeer dat Wilders aan de macht komt, maar dat het land onregeerbaar wordt omdat 5-6 partijen nodig zijn voor een regering

Feldman MorganStanley. verbazingwekkende stijging van buitenlandse werknemers in Japan

Fillon: verdere stap naar rechts in de tijdgeest en niet naar links zoals ik dacht dat zou gebeuren na 2018. 

en vele nieuwe waarschuwingen dat Trump niet veel gaat stimuleren en echt akelige dingen gaat doen. Maar weinig nieuws over zijn plannen tot zijn inauguratie

onenigheid in de OPEC, net als in de afgelopen jaren. 

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Er was weinig economisch nieuws. Alle ogen bleven op Trump gericht, angsten voor populisme in Europa groeien (en terecht door het oprukkend vertrouwen in Front National, het proces tegen Wilders, het referendum in Italië dat Renzi de kop gaat kosten, de presidentsverkiezingen in Oostenrijk waar oude fascistische ‘glorie’ dreigt te herleven, Merkel die over haar houdbaarheidsdatum aan het komen is maar toch doorgaat).

Overpeinzingen Hebben we te heftig gereageerd op Trump en de nieuwe wereld van vergetenen? Zit de verbetering van de macrocijfers sinds februari, de strong patch, genoeg in de cijfers? Zwakt het weer af of zet de verbetering door? Zet de schoorvoetende verbetering van het winstmomentum door? Komt de OPEC tot een voelbare vermindering van de productie?

De komende week gaat het een beetje leren. Het is de zwaarste nieuwsweek voor macrocijfers van het jaar voor de VS. ISM, groei werkgelegenheid, bijstelling groei BNP derde kwartaal, consumentenvertrouwen, persoonlijk inkomen etc.

JP Morgan vindt dat de obligatiemarkt een beetje hysterisch aan het worden is, maar dat aandelen nog wat te gaan hebben. De verwachtingen voor Emerging Markets zijn volgens de modellen het beste maar door die Trump wil men hier niet op inzetten. Dan nog liever op Europa dat natuurlijk ook geraakt gaat worden door bijvoorbeeld hogere importtarieven op o.a. auto’s.

De strong patch kan nog even doorzetten, maar dit leidt niet tot groeiverwachtingen boven 2-2.5% voor het vierde kwartaal (en al helemaal niet voor de eerste helft van 2017). GDP-now van de Atlanta FED zit op 3,3%.

Somberaars wijzen op de tegenvallende groei van de industriële productie in oktober (ook al komt vooral door minder productie nutsbedrijven vanwege het record warme oktober), wat afnemende groothandelsvoorraden, flinke terugval van export VS door sojabonen, de komende kladderadatsj in olie (al lijkt zelfs Iran te zien dat de olieproductie bepert moet worden), instortend consumentenvertrouwen van democraten in de VS etc.

Jeff Miller (a dash of insight) stelt dat er de afgelopen week een doorbraak is geweest in de manier waarop goed nieuws door de markt werd omarmd: beter economisch nieuws leidt tot hogere rente, maar ook tot voldoende extra optimisme [over winsten en omzetten] dat de aandelenmarkt erdoor omhoog gaat. Men accepteert dat de FED de rente verhoogt, de dollar sterk is (ik blogde al het plaatje via Josh brown dat er haast geen verband is tussen dollar en beurs op het ogenblik en dat dit zo kan blijven). Goed macro nieuws is goed nieuws en slecht macro nieuws is slecht nieuws voor aandelen.  

[Dat is eigenlijk al zo sinds 1998, maar wordt de laatste tijd steeds heftiger bestreden: “De aandelenbeurzen kunnen niet stijgen bij rentestijging. Punt.uit.basta. Laat je toch nakijken als je dit niet gelooft, ook al geven de cijfers dit aan sinds 1998. This time is different, dat weet je toch zeker. Hogere rentes gaan leiden tot lagere koerswinstverwachtingen en een dreun in de winsten. Wie niet horen wil moet maar voelen. Aandelen zijn al veel te duur en we zitten echt nog in Secular Stagnation, winsten vallen dus tegen, de recessie is nabij, Trump is een racist die ons allemaal tot deplorables gaat maken”.]

Wat denk ik zelf?

Door Trump en de daardoor ontstane onbeoordeelbare cocktail van verwachtingen over stimulering en protectionisme is er enige onderreactie op macronieuws. Dit is beter dan verwacht geweest, maar niet goed genoeg om het doormodderscenario van Secular Stagnation aan de kant te zetten. De angst voor 2%- groei in de VS is te groot, we hebben nog even 2%+ groei. Geen 3%+ groei, zelfs niet met de consensus voor extra stimulering van Trump. Mocht Trump de republikeinse boekhouders totaal overrulen en tot de volle mep van zijn beloofde belastingverlagingen en infrastructuurstimulus komen met slechts zeer selectief protectionisme, dan is natuurlijk 3%+ groei mogelijk. Als men minder stimulering, ongeveer wat nu consensus is, krijgt, maar als men deze stimulering als structureel ziet, kan dit leiden tot lagere besparingen, meer consumptie en meer investeringen. Dan kan er 2,5-3% groei komen in 2017 en 2018.  

Per saldo zijn er goede kansen dat het macroscenario iets beter is dan men nu denkt. Geen recessie in 2017/2018. Duidelijk betere winstgroei 2017/2018 dan top down zegt: ongeveer 8%, misschien 8%+. De jaar op jaar stijging van de operationele winstverwachting van de S&P500 (nu 128) één jaar vooruit gaat dan verder verbeteren, van de eindelijk 4%+ nu (na twee jaar niet van de plaats te zijn gekomen) naar 8%

De markt begint behoorlijk in te zetten dat het niet zo’n vaart loopt met protectionisme, dat Trump gaat voor economische groei en zijn oor vooral te luisteren zal leggen bij de collega’s van de 0,01% (het vermogen van zijn kabinet zal vele malen groter zijn dan dat van alle voorgaande kabinetten bij elkaar). Dat is niet bepaald wat de vergetenen voor ogen stond, maar wel change die niet noodzakelijkerwijs economisch slecht hoeft uit te pakken. Trump is echter nog steeds onberekenbaar die doordrijft ook al probeert iedereen hem te stoppen. Hij vindt vast nog wel protectioistische maatregelen waar de economen van de gevestigde orde en de markt van ontdaan zullen raken. Daar zal hij van leren, want Trump luistert naar de markt nu deze hem meestal vriendelijk gezind blijkt.

   

Onzekerheden blijven uiteraard, maar er zijn genoeg dingen waar je positief over kunt zijn

De wall of worry is hoog en de verwachtingen over de toekomst (Secular Stagnation is zeker) zijn record laag gespannen.

Winstmomentum vergeleken met de verwachtingen begint positief te worden. Lagere vennootschapsbelasting zit nog onvoldoende in winstschattingen.

Repatriëring van winst naar Amerika zal enige malen groter worden dan de $ 300 miljard van tien jaar geleden. Dat is een impuls voor bestedingen (en de dollar).

Bond proxies vallen niet meer als een baksteen (kennelijk is er niet veel rentestijging op korte termijn)

De markt wordt getrokken door cyclische aandelen. Dit wijst op verbeterende macro. Dit is in lijn met de beter dan verwachte PMI’s. Duitse groei herstelt. China is stabiel aan het groeien.

Technologieaandelen lijken weer te herstellen

Demografisch herstel van de groei van de beroepsbevolking in de VS voor 25-54 jaar bij nu nog lagere participatiegraad dan vroeger

Aandelen van Emerging Markets lijken te stabiliseren, de Trump-val was te veel afwijkend van het herstel op de grondstoffenmarkten

Fiscale stimulering wordt populairder, met meer geloof in structurele hulp voor consument en producent

Investeringen lijken weer aan te trekken na de val vanwege lagere olieprijzen. Investeringsherstel is nog haast niet te zien in de cijfers (nieuwe orders wel omhoog), maar dit kan nog komen. Dat zou een positieve verrassing zijn voor winstgroei en economische groei

En dan de zorgen

Trump/ protectionisme

Populisme en Europa

Groei technologie in Korea/Taiwan lijkt hoogtepunt gepasseerd

Strong patch as good as it gets, zonder fiscale hulp snel terugval richting Secular Stagnation

Olieprijs kan door grond gaan zonder akkoord OPEC en zo zorgen voor terugval investeringen en wereldhandel

Herstel wereldhandel nog zwak

Geen overtuigend herstel investeringen

Hogere rente bedreiging voor vastgoedmarkt

De tijdgeest verandert: niet naar links naar meer macht voor arbeid, maar naar rechts, naar conservatisme ter verdediging van oude relatieve welstand

De tijdgeest rukt niet naar links op na hele tijden van toenemende inkomensongelijkheid en toenemende individualisering zoals menige econoom (inclusief mijzelf) dacht, maar naar rechts populisme.

Misschien noemen we het straks geen populisme meer, want het is gebaseerd op rationele verlangens, niet gebaseerd op goedkoop kiezersbedrog. Het was not done op te komen voor de witte middenklasse en hun belangen voor te laten gaan op die van allerlei minderheden die het slechter hebben.

Die tijd is voorbij. Het was al iets langer aanvaard dat je op de minpunten moet wijzen van te grote immigratiestromen vanuit andere culturen.  Bescherming van veronderstelde verworven rechten is helemaal niet iets boosaardigs, zij het niet gemakkelijk realiseerbaar. Het in welvaart achteruit kachelen van de niet academische witte bevolking is een serieus probleem. Ook als je modaal of wat meer dan modaal verdient moeten je zorgen over een slechtere toekomst dan eerder gedacht serieus genomen worden. Niet alle aandacht naar de minima, gediscrimineerde minderheden. Eigen volk eerst, maar je moet dat sympathieker verkopen: opkomen voor alle Amerikanen, niet alleen de minderheden.

Een deel van de kiezers accepteert hun verlies in sociaal aanzien niet meer. Verkettering van Hillary Clinton. Voortdurend vitriool over Sylvana Simons. Waar komt die enorme haat toch vandaan?

De boze werkende witte man, boos omdat hij niet de welvaartsverbetering ziet die hij de decennia voor 2008 gewend was geraakt, verkropt het niet dat een vrouw, een gekleurde vrouw nog wel, hun gaat uitleggen hoe ze horen te handelen en denken. Zij zijn de schuld van alles dat verkeerd gaat, waarom ze zo afglijden. Kom niet aan Zwarte Piet! Bescherm de witte kindertjes tegen voortrekken van minderheidsgroepen. De politiek gaat alleen maar voor zwak geachte minderheden. De witte man stond altijd sterk. Het witte privilege is overigens nog steeds overduidelijk aanwezig, maar wordt door de linkse partjen wat al te enthousiast bestreden.

Er zijn altijd partijen geweest die zich niet bepaald richten op de sociaal zwakken, denk aan de VVD. Zij bedienen eerder de zelfstandigen, de ondernemers. Er is niets mis mee dat er een partij is die deze groepen mensen probeert goed te bedienen.

Daarom zijn er nu partijen die in (gaan) springen op groepen kiezers die hun witte voorkeurspositie willen zien gehandhaafd. De ouderen, die hun hele leven grote stijging van de welvaart gezien hebben en nu ineens gekort worden op hun pensioen en zorg.

Maar wie is voor de witte arbeider van 45+ die bang is zijn goede baan te verliezen, het moeilijk heeft bij reorganisaties die tegenwoordig met de regelmaat van de klok over ons heen moeten komen?

In Amerika denkt men dat dit Trump is. In Nederland ziet men de PVV, maar die heeft nog niet gevonden wat men echt kan doen ter verbetering van de positie van boze witte middenklasse.  50+ zit eigenlijk meer in de doelgroep, maar heeft nog niet helemaal het redelijke alternatief.

Wat zegt dat over de toekomst? Gaan we verder het gemoderniseerde fascistische pad van protectionisme, bestrijden immigranten op d.w.z. stagflatie/Peronisme of gaan we richting een gemoderniseerd socialisme? Of Singapore stijl naar nog meer individualisme, aanmoedigen animal spirits?

Dat gemoderniseerd socialisme heeft misschien meer kans dan je denkt. Politici van de democratische partij in de VS zijn wakker geworden. Het roer moet om en dat gaat gebeuren. Gaat men richting VK Labour/ VS Warren, dan mislukt de revolutie, maar met een combinatie van Renzi en Abenomics en de goede punten van Trump (die zijn er) over de vergetenen is er kans. Zorg voor kansen buiten de welvarende steden.

In de VS/VK zie je een enorm electoraal verschil tussen de grote stad en de rest van het land. In de grote stad zijn de inkomens hoger, is er veel meer groei en dynamiek. Daar is veel minder reden om bezorgd te zijn over de toekomst. Maar de rest van het land won nipt electoraal en dus Trump en Brexit. 

Gaan de steden winnen of het platteland? De welvaart in steden zou harder groeien dan op het platteland.

Soms is het duidelijk (Singapore is een stadstaat). In heel wat landen woont veel meer dan 50% in de steden.

  Wordt de tweedeling erger? Iedereen voorspelt meer urbanisatie, maar moet dat echt in de IT tijd waar  je ook buiten de steden ideeën kunt uitwisselen, toegang hebt tot de cloud.

Uiteindelijk moet de groeiende ongelijkheid stoppen. Betere kennis van de materie moet populisme uiteindelijk terugdringen voor de onredelijke dingen, zodat alleen de redelijke dingen overblijven.

Kortom ik weet het niet

this time is different

http://thereformedbroker.com/2016/11/21/there-is-zero-evidence-of-a-long-term-correlation-between-stocks-and-the-dollar/

Jon Krinsky of MKM Partners with my favorite chart o’ the day:

One of the biggest perceived headwinds for stocks is sustained strength from the U.S. Dollar. While an extreme spike in the DXY would likely cause some volatility in the short-term, there is very little evidence that a strong dollar will prohibit stocks from advancing.

de sterke dollar hoort geen bedreiging te zijn voor de beurs omdat deze niet door zwakke economie in de rest van de wereld is veroorzaakt maar door kracht van de VS

de sterke dollar is nu niet slecht voor mining, en ik denk straks ook niet meer voor Emerging Markets

matejka gelooft het nog niet, maar this time is different

een sterke dollar is nu niet erg slecht voor grondstoffenprijzen

Europa blijft deplorable ondanks de rentestijging

Welkom tot de nieuwe Trump wereld: great again, alles wordt great again, rente, inflatie, aandelenkoersen, obesity, nationalisme. Maar is de nieuwe wereld niet van China?

deplorables zijn ongezond en stemden toch voor opdoeken Obamacare

(paaltje The Economist)
Trump heeft gewonnen doordat ongezonde mensen en masse op hem gingen stemmen. 53% van zijn stemmers is 65+. Obesity is alom aanwezig onder zijn stemmers. Zij legden het grootste gewicht in de schaal.
De deplorables zijn ziek, echt deplorable.
De democratische staten zijn veel gezonder dan de bible belt.

samenvatting financieel economisch nieuws van de week

Het nieuwe begint er een beetje af te raken van Trump. Hij benoemt akelig rechtse mensen, maar geen protectionisme voorlopig, geen kwaad woord over de NAVO, alleen maar criminele illegalen worden gedeporteerd etc. Een beetje verdere stijging van aandelen en rente, dividendaandelen eindelijk niet omlaag. Airlines flink omhoog op belangstelling van Buffett, een erkend hater van de sector. Semiconductors omhoog. energie omhoog. Banken omhoog. Cyclische aandelen en small caps winnen

Het economisch nieuws van de afgelopen week was sterk: 'strong patch'
 0,8% stijging van de detailhandelsverkopen met opwaartse herziening van vorige maand. Controleverkopen die groei consumptie grotendeels bepalen ook +0,8%.
Surveys voor industrie waren sterk: Empire Survey omhoog, Phillyfed omlaag maar de onderdelen die zwaar correleren met ISM omhoog.
Producentenprijzen stegen minder dan verwacht of daalden zelfs. Voorraden +0,1% bij 0,2% hogere verkopen.
Geen groei industriële productie (een tegenvaller) door lagere productie nutsbedrijven in het record hete oktober.
Initial claims voor werkloosheid record laag, continuing claims eveneens scherp omlaag.
Housing starts enorm omhoog (25%), NAHBMI survey vooruitzichten volgens huizenbouwers stabiel op hoog niveau. Hypotheekaanvragen sterk omlaag door hogere rente.
Inflatie +0,3% vorige maand, maar kerninflatie slechts +0,1%.

In Europa bleef er deflatie in Italië, in andere landen 0% (Fankrijk) of inflatie net boven nul versus vorige maand. In Duitsland steeg ZEW expectations flink. Producentenprijzen daalden.
In het VK nam de inflatie af van 1% naar 0,9%.

Buitenlanders kochten weer Japanse aandelen na die flink gedumpt te hebben. De yen is overtuigend verzwakt en dat maakt de Japanse beurs weer een winnaar.

Poetin dumpte minister van economische zaken voor corruptie.
In Frankrijk stemmen linkse kiezers mee bij de kandidaat voor centrum rechts omdat ze geen enkel vertrouwen hebben in de kandidaat van links en vooral ter voorkoming van winst van LePen.
Renzi zou aftreden na verwerping referendum op 4 december (46% kans dat Renzi wint volgens wedkantoren), maar zijn partij zou dan doorregeren. Dan krijgt Oostenrijk de kans een populist te kiezen die eventueel een referendum over Europa zou gaan uitschrijven.

De OPEC straalt verdeeldheid uit, maar misschien wordt er toch tot een productiebeperking van betekenis besloten. De olieprijs steeg zelfs op hogere voorraden in de VS, maar het uitzonderlijk warme weer lijkt even voorbij.

Yellen had haar HH-testimony. Dit vond men volkomen onbelangrijk (dat was vroeger wel anders) en ze suggereerde de rente in december te verhogen (nu 90%+ ingeprijsd) en dat het beter gaat met de Amerikaanse economie.