3 maart 2010

Griekenland: CDS spreads zouden maar 1.5-2% moeten zijn




Natixis berekende op basis van tekort lopende rekening, rentelast staatsleningenschuld, BNP per hoofd en politieke stabiliteit dat de CDS spreads van Griekenland veel te hoog waren (zie plaatje Natixis). 1,5-2% zou meer dan genoeg zijn. De rest is speculatieve overdrijving.
Misschien is dit vooral ingegeven door de systematische enorme onderschatting van de begrotingstekorten in Griekenland (zie plaatje uit Wall Street Journal (http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704548604575097800234925746.html?mod=WSJ_hps_sections_world).
CDS spreads zijn gelukkig flink in aan het komen (plaatje Bianco)
Overigens de CDS spreads om de staatschuld van Portugal en Spanje te verzekeren kwamen sinds begin februari nog harder in dan die van Griekenland.

2 maart 2010

Tekorten individuele staten VS vallen mee



Strategas zond vandaag een verhaal op waarbij ze stelden dat de consensus veel te negatief is voor de de tekorten van individuele staten van de VS. In het ene plaatje geven ze aan dat het tekort (na bijplempen van Obama) kleiner was dan na 2002. De consensus, zie het tweede plaatje, gaat uit van de cijfers van CBPP (Center for Budget and Policy Priorities). Zo'n regeringsachtige instantie is meestal veel te optimistisch en projecteert een tekort van $180 miljard tegen $25 miljard van Strategas. Ze hebben diverse hopelijk steekhoudende argumenten waarom die tekorten zo laag zullen zijn en de staten na hun pijnlijke maatregelen voor 2010 eigenlijk niet veel extra hoeven te doen (zelfs helemaal niets volgens Strategas). In 2010 krijgen de staten nog wat extra landelijke hulp toegeschoven voor de verkiezingen.
Na de dramatische val van inkomsten in 2009 worden in 2010 de moeilijke maatregelen genomen die weer voor een evenwicht op de begroting moet gaan zorgen.

Het is belangrijk dat de individuele staten van de VS niet afglijden, want zij worden gezien als het volgende slachtoffer in de staatsleningencrisis die door Griekenland is ontstaan. Het verzekeren van de schuld van Californië via CDS is bijna even duur als die van Griekenland. Als men de tekorten van de individuele staten lager gaat inschatten is dat een reden van zorg voor besmetting minder (ook al zal men zich zorgen blijven maken over de financiën van enkele staten zoals Californië). Ook zal de negatieve invloed van belastingverhogingen door individuele staten na 2010 dan minder zijn dan nu wordt gedacht.

de wraak van Zorba



De rente op Griekse staatsleningen is flink aan het vallen. Chartisten zien een head and shoulders patroon met lower highs dat verdere daling aankondigt (zie chart Bianco). De shortposities voor de kortere looptijden moeten gesloten worden, nu de financiering van Griekenland voorlopig vrijwel zeker geregeld gaat worden. In de Wall Street Journal (http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704089904575093232431641628.html)stelt men dat Griekenland vrijdag vanuit Berlijn een financiering rond krijgt door de Europese staatsbanken van € 30 miljard. Duitsland ontkent het plan, maar in Buitenhof liet minister de Jager zich ontvallen dat er aan een plan gewerkt wordt waar hij niets over mocht zeggen, d.w.z. de geruchtenmachine van WSJ heeft het bij het juiste eind.
De Franse minister van financiën is in de weer CDS op landen te verbieden als men zich wil verzekeren terwijl men de onderliggende staatsobligaties niet heeft. Dat maakt speculanten ook nerveus.
De Griekse regering maakt flinke vooruitgang in de plannen ter reductie van hun begrotingstekort. De belastingdruk is nog erg laag en alleen al het sluiten van loopholes en verhoging van BTW en accijns op luxezaken brengt erg veel op. De stakingen en demonstraties zijn opvallend krachteloos deze keer, de man in de straat steunt de regering deze keer in hoge mate.

1 maart 2010

uitkomst aantal medailles Vancouver

De voorspelling van het aantal medailles van de Wall Street Journal (zie post van 15 februari) was behoorlijk nauwkeurig. Nederland behaalde inderdaad 8 medailles (maar wel een gouden plak te veel), Canada haalde het meeste gouden medailles en bij de VS en Duitsland zat men nauwelijks mis. Ook juist was dat Noorwegen vierde werd.
Men zat eigenlijk alleen flink mis bij Rusland dat niet de helft haalde van wat voorspeld werd. De NRC meldde (Minister Klink is niet te handhaven (vanwege de verkeerde wissel van Sven Kramer)) dat Poetin hier de juiste methode voor heeft. Hij heeft aangekondigd dat er koppen zullen rollen. Dat is mannentaal volgens de NRC. De coach van de ijshockeyers reageerde: "vooruit, laten we op het Rode Plein een guillotine zetten). Medvedev zei tegen de coaches en telkeurstellende sporters volgens CNN: "Wees dapper en neem ontslag". Tsja, Rusland moet het thuisvoordeel net als Canada goed uitbuiten als over vier jaar de winterspelen in het subtropische oord Sotsji worden gehouden.

Investeringsgroei software & equipment VS 20% in 2010 en 2011



Jason Benderly, die in mijn ogen uitstekende modellen heeft voor de verklaring en voorpselling van de Amerikaanse economie, beoordeelde de terugval van kernnieuwe orders in de VS over januari (inclusief de volatiele componenten was er een sterke stijging) anders dan de consensus. Door de opwaartse herzieningen in de vorige maanden (iets dat karakteristiek is voor een ontluikend economisch herstel) is de trend heel mooi. Het huidig herstel is een veel overtuigendere V dan dat in 2003 of 1991 (zie plaatje Bendrely).
De modellen van Benderly voor de groei van software & equipment in de komende twee jaar in de VS laten een groei van 25% (zie plaatje) of zelfs 35% zien (geen plaatje).
Dit is gebaseerd op
(1) gemiddelde leeftijd van equipment (nu hoog)
(2) de te lage investeringen in het verleden versus de hoeveelheid kapitaal
(3) vertraagde doorwerking van het winstherstel (macro cijfers VS, dus zonder de bijzondere lasten)
(4) vertraagde verandering in werkloosheid

Zelf denk ik dat de investeringen in software & equipment slechts met 20% zullen stijgen in 2010 en 2011. Misschien dat ik opnieuw te pessimistisch ben, net als met mijn 4,5% groei van het BNP in de VS voor het vierde kwartaal van 2009.

Gaat Bank of Japan verruimen: hyperinflatie op de loer? Dollar toiletpapier?


Het ministerie van financiën is de duimschroeven aan het aandraaien voor de Bank of Japan. De deflatie moet eind 2010 afgelopen zijn en niet over enkele jaren.
De Bank of Japan moet flink meer Japanse staatsleningen in gaan slaan dan ze nu al doen. Dan kan de Japanse regering wat meer met geld gaan smijten en de yen wordt zwakker. Economicdata (http://econompicdata.blogspot.com/) haalt Dylan Grice aan van Societe Generale dat dit uiteindelijk tot hyperinflatie in Japan moet gaan leiden. Japan moet de komende jaren zijn assets gaan verkopen en nummer 1 op het lijstje staan dan Amerikaanse staatsobligaties. De dollar zou dan toiletpapier worden (zie plaatje).
Ik denk dat de Japanse regering zijn zin gaat krijgen en dat via een lagere yen en te veel geld drukken voor dekking overheidsuitgaven uiteindelijk over enige jaren de inflatie in Japan uit de hand zal gaan lopen. Dat gaat in meer landen gebeuren en men gaat dan de veiligheid van de dollar opzoeken die dan juist heel sterk gaat worden tegen yen, euro en diverse te veel inflerende Emerging Markets.
Op korte termijn is het komende veel ruimere monetaire beleid (ervan uit gaand dat de regering het wint van de Bank of Japan)bullish voor aandelen, niet alleen voor Japanse aandelen maar voor aandelen wereldwijd.

28 februari 2010

Monstergroei Azië in vierde kwartaal

De geannualiseerde groei in het vierde kwartaal van 2009 in Azië was ver boven de toch al zeer optimistische verwachtingen (cijfers van JPMorgan Global data watch). Alleen in India viel het verschrikkelijk tegen met 1,8% (wel na 11,6% groei in derde kwartaal) en de 10% van China is voor hun doen ook wat aan de matige kant. Japan had een voortreffelijk (maar vergeleken met de rest van Azië zeer matig) kwartaal met 4,6%. Ook Hongkong deed het met 9,5% niet erg slecht en ook Indonesië ging wel met 9,6%.
De echte hoge groei was er in Thailand met 15,3%, Maleisië met 15,4%, Taiwan met 18%.
De pessimisten zien nu overigens hun mening wel gesterkt worden dat hierna de groei naar beneden zal gaan.
Latijns Amerika deed het met 6,7% ook niet al te slecht en Peru groeide met 12,9% zoals de laatste jaren zo vaak het geval was weer het sterkste.
In Europa krabbelde Rusland met 10,5% groei weer wat overeind.
Het zou wel eens kunnen dat de L-groei in Emerging Markets doorzet (langdurig dezelfde groei).

This time is different: vrouwen

De laatste tijd word je overspoeld met mensen die melden dat het deze keer anders is.
Deze keer blijkt 20% van de mensen kwetsbaar voor Avatar hoofdpijn vanwege te lang kijken door 3D brillen. Problemen met baanwisseling gaan niet alleen meer over problemen op de arbeidsmarkt.
Deze keer komt er (volgens de consensus, niet volgens mij) geen krachtig herstel na een diepe recessie en gaat het zoals normaal is in een bananenrepubliek die alweer in een financiële crisis zit.
Het macro economisch nieuws laat voor de industrie een normaal V-herstel zien en de werkgelegenheid in de VS herstelt ook volgens een V: van enorm negatieve werkgelegenheidsgroei naar snel minder negatieve groei. Die trend zal -ongeveer iets verzwakt misschien- doorzetten en leiden tot werkgelegenheidsgroei vanaf maart en weer wat later dit jaar tot mooie werkgelegenheidsgroei.

Toch is er bij deze crisis wel een en ander echt anders:
In de eerste plaats is het de krachtige groei in Emerging Markets die voor de eerste keer voldoende is om als motor voor de wereldeconomie te dienen (in plaats van de VS en Europa).
In de tweede plaats is het de opkomst van het inkomen van vrouwen. In Vrij Nederland van deze week ("Dames gaan voor" door Annemiek Leclaire en Map Oberndorff) stellen ze dat dit een nog grotere kracht is. Volgens BCG verdienen mannen in de wereld $23.400 miljard en vrouwen $ 10,500 miljard. Maar vrouwen gaan in de komende vijf jaar $5000 miljard meer verdienen. Dat is een enorme push voor de groei in de wereld.
In Nederland gaan vrouwen (relatief) snel meer verdienen. Dat komt omdat jonge vrouwen een betere opleiding afmaken. Het human capital stijgt bij vrouwen veel en veel harder dan bij mannen, die vroeger nog konden profiteren van hun gemiddeld hogere opleiding. Dat hogere human capital is al duidelijk zichtbaar bij vrouwen onder 35 jaar: tussen 25 en 35 jaar is 38% van de vrouwen hoogopgeleid en 34% van de mannen. In sommige beroepen (zoals in de advocatuur tussen 25 en 30 jarigen) verdienen jonge vrouwen al meer dan hun mannelijke leeftijdsgenoten.

Die opkomst van vrouwen geeft een nieuwe push aan individuen als macht: vrouwen kunnen nu meer kiezen. In VN stelt men dat vrouwen een maatje gaan kiezen om 30 te worden, dan iemand om kinderen te krijgen en dan als die verbintenis ook mislukt een LAT-relatie, zoals nu al veel vaker aan het gebeuren is met vrouwen van 45+.

De tijdgeest laat een grotere macht voor bedrijven toe: ze mogen meer winst maken over hun geïnvesteerd vermogen als er schaarste aan kredieten is.
De periode waarin het erop leek dat de machten in de samenleving richting zorg (care) gingen met opkomst van overheid en werknemers en in de ban doen van individueel gedrag en bedrijfsleven is weer om aan het keren richting het oude pad.
Net als altijd zorgt een crisis voor voorzichtigheid: verkiezingen wil men winnen met de belofte van meer veiligheid (freedom). Ook het in de hand willen houden van overheidsuitgaven is populairder aan het worden.
Voor een uitleg van de domeinen van de tijdgeest (freedom, care, justice) zie ons boek bladzijde 111-113.

Barron's weer optimistisch: S&P minstens naar 1200


Deze week zijn enkele artikelen in het belangrijke Amerikaanse beleggingsblad Barron's weer optimistisch(net als twee weken geleden, ook nu zou dat wel eens een redelijke maandag en wie weet hele beursweek kunnen betekenen). Het gaat goed met GM en het zou wel eens een spectaculaire nieuwe beursintroductie kunnen worden, die minsten $ 50 miljard gaat opbrengen. Goed nieuws voor de Amerikaanse belastingbetaler (de $35 miljard die AIG Azië opbrengt is eveneens goed nieuws voor de belastingbetaler). Dat is het omslagnummer.
Het hoofdcommentaar stelde dat S&P500 1200 toch minstens mogelijk is, eigenlijk een te laag doel. De rentecurve is enorm steil, dus al die zorgen over een weer instrortende Amerikaanse economie zijn onzin. De enorme hoeveelheid cash op de balansen van het bedrijfsleven waren in het verleden ook goede aanwijzingen dat het beter zou gaan in de toekomst. Ook de banken puilen uit van de cash en kortlopende staatsleningen (waarop ze niet veel meer dan 0% verdienen), meestal gaat men dat inzetten voor kredietverlening. Maar nu wil men geloven dat alles anders is en dat zou wel eens niet het geval kunnen zijn.

In andere artikelen gaat men op de groene toer (ik schreef overigens mijn groene verhaal voordat ik Barron's las). Vooral Amerikaanse nutsbedrijven moeten zeer veel gaan investeren vanwege achterstallig onderhoud. Dat moet op groene wijze, vooral ook omdat dit op lange termijn goedkoper is volgens de schrijver. Men raadde allerlei technologiebedrijven aan en in een ander artikel groene beleggingsfondsen.
Wat dit aantoont is dat de beurs waarschijnlijk behoorlijk omhooggaat als de angst voor Griekenland gaat afnemen.

27 februari 2010

duurzame energie groeimarkt



Op het innovatieplatform staat het advies voor de focus die Nederland moet hebben om iets te bereiken op het gebied van duurzame energie. Ronald Berger consultants bracht afgelopen week hun advies uit (http://www.innovatieplatform.nl/pers/persberichten2010/Stimulering%20van%20de%20economische%20potentie%20van%20duurzame%20energie%20voor%20Nederland.pdf). Wereldwijd gaat die markt flink groeien, ik denk meer dan de 7,5-11% die het rapport aangeeft (o.a. omdat zonne-energie en elektrische auro's veel sterker zullen opkomen). Zie plaatje. Nederland is nog een kleine speler en dat zal wel zo blijven, met uitzondering misschien van hoog rendements verwarmingsketels die ook elektriciteit kunnen leveren (micro wkk). Ook windenergie op zee ziet men als groeimarkt voor Nederland. Verder ziet men biomassa kansrijk voor Nederland en transport van de nieuwe duurzame energievormen.
Opvallend is ook dat men de pensioen- en verzekeringssector als kansrijk ziet voor Nederland, omdat we daarin groot en goed georganiseerd zijn. Helaas zijn we volgens het plaatje niet erg concurrerend.

26 februari 2010

Groei werkgelegenheid VS komt echt wel



Is het wachten op Godot of komt er licht in de cijfers volgende maand als de sneeuwstormen de cijfers niet negatief vertroebelen?
Er worden nog steeds te veel mensne ontslagen, zo laten de initial claims zien (regressieanalyse maakt plausibel dat initial claims onder 390.000 moeten komen voor stijging werkgelegenheid).
De advertenties laten zien dat het aannemen van mensen aan het verbeteren is. Firing is matig maar hiring verbetert snel dus. (zie plaatje GS). De plannen om meer mensen aan te nemen zijn heel plotseling opgekomen, pas heel recent, zo rond januari 2010.
GS knoopt daar een tabel aan vast dat het vele jaren gaat duren voor de werkloosheid voldoende gedaald is.
Mijn conclusie op basis van die tabel is dat de economische groei kennelijk meer dan 5% zal zijn in de komende paar jaren in de VS. Ik durf dat haast niet te zegggen, maar dat levert het meest consistente groeiverhaal op voor gelovers in de wet van Okun en hoge productiviteitsgroei omdat het bedrijfsleven zo sterk staat (en hoge winsten niet wegbelast worden, maar men eerst nog mag profiteren van de belastingvoordlen van het wegwerken van de verliezen van de afgelopen jaren).

Benderly ziet foreclosures verder dalen



De instroom aan nieuwe foreclosures op Amerikaanse huizen is flink af aan het nemen (zie plaatje Benderly). Het totaal aan foreclosures is overigens nog wel aan het stijgen. Dat zal niet zo heel lang meer duren, omdat een verdere afneming van de instroom wordt verwacht. De beste leading indicator hiervoor is de stijging van de huizenprijzen volgens Case Shiller index voor de 20 grote steden in de VS (correlatie -0,47 een kwartaal vooruit) (zie ander plaatje Benderly). De stijging van de huizenprijzen in de afgelopen kwartalen zal daarom leiden tot een verdere afname van nieuwe foreclosures.
De lage flow aan nieuwe huizen leidt de voorraden te koop staande bestaande huizen in de VS. Die gaan dus flink afnemen. Dan worden verkopen/voorraden weer hoger en dat zou moeten leiden tot verder stijging van de huizenprijzen (ook niet vreemd gezien lage prijzen versus inkomen en lage hypotheekrente)

25 februari 2010

Consumentenvertouwen VS kreeg enorme klap


De afgelopen maand is het consumentenvertrouwen uitzonderlijk veel gedaald. Bianco schrijft dit vooral toe aan de sneeuwstormen. De lagere aandelenkoersen, hogere benzineprijzen en grotere angst voor werkloosheid hielpen ook niet.
Enkele blogs vinden dit een paniekreactie van de consument die vaak de voorbode is geweest van betere tijden.
Volgens het blog Bespoke (zie rode stippen in plaatje) is dat heel gunstig voor aandelenmarkten: in de vorige keren stegen de aandelen gemiddeld 23% in het jaar erna en daalden ze geen enkele keer.

Initial claims en ECRI wijzen op beperkte afzwakking groei VS



Vandaag werden we opgeschrikt door een flinke stijging van de initial claims, de eerste aanvragen voor werkloosheid vorige week. De correlatie van de verandering hiermee met het BNP is heel sterk (49% van variantie kun je hiermee verklaren sinds 1998). Aanvankelijk leken de initial claims aan te geven dat de groei in het eerste kwartaal van 2010 ongeveer even hoog kon zijn als in het vierde kwartaal, maar nu moet je eerder aan 4,5% denken (zie onderste plaatje).
De stijging van de afgelopen week kwam voor een behoorlijk deel voor rekening van staten die veel te lijden hadden van de enorme sneeuwval een paar weken geleden, waardoor de verwerking van initial claims achterstand had opgelopen die nu verwerkt is.

Ook de afzwakking van de wekelijkse indicators van ECRI geven aan dat het groeimomentum van het BNP over het hoogtepunt heen is. De ISM zal nauwelijks nog kunnen oplopen (zie bovenste plaatje). Net als bij de initial claims betekent dit nog niet dat de Amerikaanse groei onder de 4.5% hoort te komen in het eerste kwartaal van dit jaar.