1 december 2011

• Hoe Eurozone erbij staat volgens NYT artikel


Kaart komt uit NYT via Lukas Daalder Posterous, die vond dat Nederland er nog genadig van afkwam (artikel kon ik niet vinden).
Grote delen van Europa liggen er slaperig/zonnig/laveloos/ onderontwikkeld/ tandeloos bij. Andere delen zitten met foute banken, maar gelukkig zorgt Ierland voor de juiste pilletjes. Maar had Nederland niet de laagste werkloosheid?

De aankomst van Hillary Clinton (1) in Myanmar: zij heeft de broek aan, de mannen een rok.


De aankomst van Hillary in Myanmar: zij heeft de broek aan, de mannen een rok. Het tijdbeeld verandert, de rol van mannen en vrouwen is niet meer wat het geweest is.
Een en ander in het kader van "constructive engagement policy". Het regiem is veranderd: change you can believe in? China trekt zijn wenkbrauwen op.

ISM omhoog richting trend



Een hele opluchting, die stijging van de ISM. Nieuwe orders waren 4.3 omhoog naar 56,7 en dat betekent dat volgende maand de ISM weer lijkt te gaan stijgen richting een normaal niveau als er geen recessie is.
Volgend jaar moet ik iets anders als richtlijn gaan zoeken dan het gemiddelde sinds het eind van de vorige acht recessies. Het herstel is nu te oud om het te vergelijken met het gemiddelde uit het verleden. In deze cyclus was dat gemiddelde een heel goede richtlijn.
Ik denk dat ik de ISM meer ga koppelen aan de retail sales mini cyclus. Het herstel van die retail sales loopt aardig parallel met de ISM.

De prins en de erwt en de eurocrisis

Woody Brock haalde het sprookje van de prinses en de erwt aan in verband met de eurocrisis (zie post van eergisteren).Daarbij legde hij de nadruk op de oorzaak van het probleem (wat is de erwt), niet de moraal van het verhaal (om te bewijzen dat je een prinses bent moet je overgevoelig zijn). De meeste mensen verbazen zich erover hoe verwaand de prinses is en dat ze zo'n punt maakte van iets volkomen onbelangrijks, maar waarschijnlijk heeft Woody gelijk dat je moet weten wat de erwt is, anders wordt je zo maar de Eerste Wereldoorlog ingerommeld, het grote voorbeeld van overgevoelige politici die extreem reageerden op een betrekkelijk klein probleem. Ze hadden gewoon na 100 jaar weer zin in een flinke oorlog.
Aansprekend is wel dat men de hele tijd met allerlei matrassen komt aandragen in de eurocrisis om de problemen te verlichten zonder de oorzaak van het probleem, de erwt, weg te nemen.

Misschien had Woody beter de analogie moeten maken van de eurocrisis met het Hongaarse sprookje van de jongen die een erwt vond en daardoor een prins en uiteindelijk zelfs koning werd.
Dat sprookje lijkt tot bijna het einde op het lijf van Berlusconi geschreven.

Dat sprookje gaat alsvolgt (bron Wikipedia)
"Op een dag vond een jongen een erwt. Nu is dat op zichzelf niets bijzonders, maar de jongen geloofde dat hij nu onmetelijk rijk was en dat het hem aan niets meer zou ontbreken. Want als hij nu zijn erwt zaaide, zou hij er over een jaar een maat, over twee jaar een vat, over drie jaar honderd vaten, over vier jaar duizend vaten en zo steeds meer en meer van krijgen.

Maar, zo bedacht hij, waar moest hij dan al die rijkdom in onderbrengen? Eigenlijk moest hij maar meteen naar de koning gaan en hem vragen hem duizend zakken te lenen.

Zo gedacht, zo gedaan. De koning hoorde het verzoek van de vrolijke jongen welwillend aan en vroeg hem verbaasd waarvoor hij zoveel zakken nodig had.

"Voor mijn erwten," antwoordde de jongen vlot en opgewekt.

De koning dacht dat de jongen wel geweldig rijk moest zijn als hij zoveel zakken nodig had, en omdat hij ook een fris en knap gezicht en een mooie, slanke gestalte had, wilde hij hem wel graag tot zijn schoonzoon maken. Hij had namelijk een bevallige dochter die de leeftijd had om met een knappe aanbidder te trouwen.

Maar hij wilde niet te haastig te werk gaan. Daarom wees de koning onze boerenjongen allereerst een slaapplaats aan in het stro. Hij wilde hem namelijk op de proef stellen. Wanneer iemand op een strobed geen rust kon vinden - zo had hij gehoord - en het stro steeds maar bleef ritselen en knisperen, dan was dat een betrouwbaar teken dat de man op het stro niet arm was.

Daarom gaf hij een knecht opdracht aan de deur te luisteren of het stro waarop de jongen lag ook ritselde.

Nu, dat gebeurde zeker, want de jongen had in het stro zijn erwt verloren. Daarom gooide hij het zo door elkaar dat er geen eind kwam aan het geritsel en geknisper. Toen dit de koning werd meegedeeld, was hij zeer verheugd, want nu twijfelde hij er niet meer aan dat de knappe jongen buitengewoon rijk was.

Dus zei hij de volgende dag tegen hem: "Als je er geen bezwaar tegen hebt, wil ik je mijn dochter tot vrouw geven." Het laat zich denken dat de jongen hier helemaal geen bezwaar tegen had en dat hij de uitgestoken hand van de koning direct stevig drukte.

Zo werd de bruiloft gevierd en de dagen daarna verliepen met louter feestvreugde en vermaak.

Na afloop van de feestelijkheden nam de koning echter onze Hans apart en zei tegen hem: "Nu wil ik een koets laten inspannen, zodat we naar jouw kasteel kunnen rijden en je ons al je rijkdommen kunt laten zien." Toen sloeg de angst Hans toch wel wat om het hart, maar hij liet niets merken en zette een vrolijk gezicht.

Dus werd de gouden koets van de koning ingespannen. De jonge prins moest naast de oude koning gaan zitten en daar gingen de vier paarden in snelle draf vooruit de stad uit en het bos in.

Toen de koning vroeg in welke richting het kasteel van zijn schoonzoon was gelegen, keek deze zo onschuldig mogelijk en wees lukraak naar het noorden. Eigenlijk maakte het hem niets uit, omdat hij noch in het noorden of in het zuiden, noch in het westen of in het oosten een kasteel zijn eigendom kon noemen.

Maar naarmate de tocht langer duurde en de koning vaker vroeg hoe ver het nog was naar het kasteel, begon Hans onrustiger op zijn zitplaats heen en weer te schuiven. Ten slotte hield hij het niet langer uit. Hij zei tegen de koning dat hij even met een boswachter die in die omgeving woonde moest spreken en dat hij in een ogenblik terug zou zijn. Daarop sprong hij uit de koets en rende zo snel als hij kon het bos in, voortdurend bang dat de koets van de koning hem zou volgen.

Plotseling pakte iemand hem echter bij de punt van zijn jas en vroeg hem waar hij zo hard naartoe liep. Jonker Hans antwoordde snel dat hij voor zijn schoonvader en zijn vrouw, de jonge koningsdochter, weg moest lopen omdat hij geacht werd ze naar zijn kasteel te brengen, en dat hij helemaal geen kasteel had omdat hij maar een arme boerenjongen was.

"Als dat zo is," sprak de vreemdeling en lachte zo honend als alleen de duivel dat kan, "dan hoef je niet weg te lopen. Zie je daar in de verte tussen de bomen dat kasteel? Dat behoort aan jou met negen varkens op de koop toe. Ik stel slechts één voorwaarde: over zeven jaar kom ik terug en dan stel ik je negen vragen. Blijf je me op ook maar één daarvan het antwoord schuldig, dan behoor je me met huid en haar toe. Ga je daarmee akkoord?"

Onze jonker zei hier geen nee op, want hij had haast en het kasteel in de verte zag er heel groot en deftig uit.

De vreemdeling verdween en Hans liep zo snel hij kon naar de koets terug, waar de koning en zijn dochter al ongeduldig op hem wachtten en hem niet al te vriendelijk ontvingen.

Maar hun stemming verbeterde snel toen ze het kasteel binnenreden, waar de tinnen schitterden in het avondlicht en de vertrekken stuk voor stuk prachtig waren ingericht.

Zo leefde Hans daarna vorstelijk en plezierig met zijn jonge vrouw in het mooie kasteel. Hoe meer echter het einde van het zevende jaar naderde, hoe akeliger Hans zich begon te voelen en toen hij op een winteravond treurig door de tuin liep en over zijn benarde toestand nadacht, stond er plotseling een oud mannetje voor hem en vroeg hem vriendelijk waarom hij zo diep in gedachten was. Hans besloot de oude man in vertrouwen te nemen en vertelde hem precies wat er met hem aan de hand was en wat hem te wachten stond. Daarop zei de grijsaard: "Wees niet bang. Ik zal je goede gedachten ingeven, zodat je op elke vraag het juiste antwoord vindt."

Daarmee was Hans getroost en toen op de laatste dag van het jaar de vreemdeling uit het bos werkelijk stipt op tijd verscheen, was Hans niet bang en antwoordde opgewekt en zonder aarzelen op de vragen van de duivel, want die was het aan wie hij zijn ziel had verkocht.

De eerste vraag luidde: "Wat bestaat uit één en is veel waard?"

Prompt kwam het antwoord: "Een goede waterput op de binnenplaats is de heer des huizes veel waard."

Met dit antwoord was de duivel tevreden en hij vroeg direct verder: "Wat bestaat uit twee en kan slecht worden gemist?"

Vlot antwoordde Hans: "Voor wie twee gezonde ogen heeft staan hemel en aarde open. Voor wie ze verliest zijn beide gesloten."

Toen vroeg de duivel, al een beetje geïrriteerd, verder: "Wat bestaat uit drie en is heel handig?"

Direct volgde het antwoord: "Wanneer iemand een goede drietandige vork bezit, dan kan hij zowel eten als hooi maken."

En zo ging het verder, vraag na vraag en antwoord na antwoord.

"Wat bestaat uit vier en is heel nuttig?"

"Wie vier sterke wielen aan zijn wagen heeft en vier sterke paarden ervoor, komt snel vooruit."

"Wat bestaat uit vijf en is heel praktisch?"

"Wie vijf ossen bezit, kan een zware last op zijn wagen laden, want als een van de vier uitvalt, kan hij de vijfde inspannen."

"Wat bestaat uit zes en maakt gelukkig?"

"Wie zes bunder akkerland bezit, heeft een goed inkomen en hoeft niet uit bedelen te gaan."

"Wat bestaat uit zeven en is iets heel fijns?"

"Wie zeven flinke zonen heeft, kan ze het hele jaar door al het werk laten doen en zich daarover verheugen."

"Wat bestaat uit acht en is iets prettigs?"

"Acht meisjes vormen prettig gezelschap."

Toen werd de duivel heel boos, want zulke slimme antwoorden had hij niet verwacht.

"Wacht maar," zei hij, "nu komt de negende vraag nog en als je daarop het antwoord niet weet, moet je met me meegaan, daar helpt geen tegenstribbelen aan. Vooruit, wat bestaat uit negen en is ook iets goeds?"

Toen lachte Hans en zei: "De negen varkens in de stal die je me hebt beloofd, die zijn iets goeds nietwaar? En nu zijn ze van mij, net als het kasteel."

Toen moest de duivel zijn nederlaag erkennen en Hans had rust en leefde gelukkig en tevreden met de koningsdochter. Na de dood van zijn schoonvader werd hij zelfs koning.

En dat alles alleen door een erwt die hij ooit op straat had gevonden. Ja, een mens mag geen enkel ding minachten, hoe klein en onaanzienlijk het ook is. Wie weet waarvoor het ooit te pas kan komen. Misschien kun je er zelfs koning mee worden, net als onze Hans."

bron wikipedia voor de sprookjes prinses op de erwt en de jongen die een erwt vond.

Berlusconi glorieerde bij raadsel acht maar overleefde vraag 9 niet van de duivel. Hij kon enrom overleven door zijn pact met de duivel via het naar de hand zetten van de media, maar viel uiteindelijk door de mand.

ECB heeft steeds meer moeite om gesteriliseerd rommelstaatsleningen van PIIGS op te kopen


Er was gisteren nogal wat ophef dat de ECB rommelstaatsleningen zat te kopen zonder zich helemaal te houden aan het evangelie van gesteriliseerd opkopen (tegen elke aankoop van rommelstaatsleningen moet verkoop van goed onderpand staan). Er was een gat van 5% ontstaan (9,3 miljard euro). De normen en waarden van de ECB zijn duidelijk in verval, al roept en duidelijk nog streng te zijn in de gesteriliseerde monetaire leer.
Ondertussen zie je dat de balans van de ECB groeit als kool, zelfs zonder dat de ECB all in gaat, gedwongen wordt over te gaan tot de nucleaire optie en garant te staan voor alle nieuwe obligaties van EFSF, IMF en de nodige landen in Europa.

30 november 2011

Sikorski leest Duitsland de les


In Berlijn hield de minister van buitenlandse zaken van Polen een hoogst ongebruikelijke lezing. Hij was benauwd over het gebrek aan actie door Duitsland, en dat voor een land dat steeds vermalen werd tussen Duitsland en Rusland.
Hij zei dat Duitsland een enorme pak boter op zijn hoofd had door zich te verzetten tegen extreme hulp aan Zuid Europa: Duitsland profiteert van de lage waarde van de euro (Zuid Europa kon zich niet devalueren tot concurrerende waarde ten opzichte van Duitsland), Duitse banken hadden te zwakke balansen en moeten geholpen worden, Duitsland heeft zelf ook gezondigd tegen Maastricht via te grote begrotingstekorten, Duitsland profiteert van een lage rente door de crisis, bij implosie van de economie van de buren lijdt Duitsland ook enorm, het gevaar van een economisch drama is vele malen groter dan een inflatiedrama (bang zijn voor inflatie is een slecht excuus), Duitsland moet qua grootte en zijn historie zijn plaats kennen en de juiste actie nemen.
Hij ziet nu overeenkomsten met Joegoslavië dat uit elkaar viel.
De euro moet berusten op verantwoordelijkheid en solidariteit, zoals Kant al zei (mensen die geld lenen moeten echt van plan zijn om hun lening terug te betalen en kunnen dan geld van de gemeenschap lenen). De eurocrisis is een vertrouwenscrisis, men houdt zich niet meer aan de principes van Kant.

Hij zei dat men in de Eurozone moet kiezen tussen of een veel diepere integratie of de totale instorting. D.w.z. een fiscale unie met zeer strenge regels, die door de politiek vrijwel niet omver te kegelen zijn en in ruil daarvoor moet de ECB een echte centrale bank zijn, een lender of last resort. Dat moet al gebeuren voor alle wetten dat geregeld hebben. Ofwel dat verschuilen van Duitsland achter de wet moet door de wereld streng veroordeeld worden als een soort dood door schuld van de Europese economie.
Leiderschap is noddig van Duitsland, anders eindigt Europa als Polen/Litouwen in 1791: het wordt van de economische kaart geveegd en daarna moet men leren leven in het armenhuis in de wereld.

bron: http://www.economist.com/blogs/easternapproaches/2011/11/polands-appeal-germany

schuld per hoofd in eurozone en de tijdbom aan nieuwe leningen



De schulden per hoofd zijn de laatste jaren omhoog aan het schieten in diverse landen, vooral Ierland en Griekenland.
Het andere plaatje geeft de tijdbom (bron:•http://www.spiegel.de/wirtschaft/soziales/0,1518,800710,00.html

) aan aan moeilijk financierbare leningen in 2012. Vooral Italië zal moeten gaan zweten rond februari, maar ook de Fransen kunnen niet helemaal gerust zijn.

Groei eerste helft 2012 laag in VS


Het begint er steeds meer naar uit te zien dat Obama haast geen nieuwe fiscale stimulering erdoor kan krijgen in 2012 (het republikeinse conges zu wel gek zijn: dat vehoogt de kansen op zijn herverkiezing).
Dat wordt minder geld voor uitkeringen en doorrollen bepaalde belastingstimuleringen.
In januari gaan de belastingen vor werkers met 2% omhoog. Steun aan staten krijgt ook een knauw.Er ontstaat een tegenwind van 1,5-2% in 2012, volgens JP Morgans plaatje.
Dit drijft de consensus voor de verwachte groei in 2012 omlaag, al lijkt het niet zo erg voor de tweede helft van 2012.

29 november 2011

Woody Brock en de prinses op de erwt als probleem van de euro

Woody Brock kwam vanmiddag weer langs en vertelde onder andere zijn enkele dagen terug verstuurde verhaal over de problemen van de euro in het kader van de prinses die zo'n last had van die erwt.
Hoeveel matrassen men ook op het bed van de prinses legde, ze kon niet slapen omdat ze niet lekker lag. Pas na het weghalen van al die matrassen en vooral die erwt natuurlijk waren de problemen opgelost.
Zo bezien lijken de problemen van de euro niet zo moeilijk op te lossen.
Die erwt is volgens Woody de te lage correlatie tussen de economische groei in het noorden van Europa vergeleken met die in het zuiden. Idealiter zou die 0,8+ moeten zijn, terwijl die tussen de eurozonelanden gemiddeld 0,58 is geweest en nu dreigt die correlatie tussen noord en zuid negatief te worden. Dan loopt het spaak, dan kun je met één rente, één monetair beleid niet toe voor de hele eurozone.
Een en ander heeft te maken met veel te grote overheidsschulden die niet verlaagd kunnen worden omdat vanwege demografische factoren en politieke wijsheid (je kunt verkiezingen alleen maar winnen door te veel te beloven, liefst veel hogere uitkeringen) de overheidsuitgaven fors omhoog moeten.
Hoe je het probleem op kunt lossen zonder Griekenland etc uit de unie te schoppen wist hij ook niet en vroeg ook wat wij daar over dachten.
Tsja als we één Europese minster van financiën in de Eurozone krijgen en een ECB die all in gaat dan ziet het er beter uit. Maar dan zijn de Grieken, Italianen nog steeds geen Duitsers en dat zal zo blijven, zoals Tinbergen al dacht (en van Tinbergen is ook dat er te weinig monetaire instrumenten zijn om zowel Noord als Zuid Europa te kunnen bedienen).
We zijn allemaal matrassen aan het leggen op de erwt via het hersenloos gecoördineerd kapot bezuinigen van Europa in plaats van groeibevorderende hervormingen en investeringen te doen. Het gevolg is langdurige jeugdwerkloosheid van 25% plus, te lage economische groei.
Er zou wel eens een triljard geld los kunnen komen van de ECB als de Italianse rente etc lang genoeg 9%+ blijft, maar dan is de erwt niet verwijderd (de knoflooklanden eten nog steeds niet genoeg stamppot met worst): Duitse/Franse banken zitten met te slechte balansen en hebben een extra matras nodig en daarom moet er geld naar PIIGS leningen.

Overigems begon Amerika eind 19de eeuw al een fiscale unie, maar kreeg het pas in 1911 een centrale bank. De eurozone is dat omgekeerd aan het doen en dat is niet handig.
Tobin werd weer van stal gehaald, dat je een risicovrije belegging nodig hebt en verder moet je kunnen arbitreren als de prijzen te hoog of laag zijn (bij staatsleningen op basis van een model met inflatie). Nu is niet meer duidelijk wat het waarderingsmodel van staatsleningen is (de rente in Griekenland of Frankrijk stijgt nie door oplopende inflatieverwachtingen maar door angst over het terugzien van je geld). Omdat er geen risicovrije belegging meer is, hangt de rente meer af van een kredietbeoordeling en inschatting van monetaire bezweringsformules en onduidelijke factoren dan van inflatie.

28 november 2011

Het regent recessievoorspellingen voor Europa




Morgan Stanley verlaagde deze keer weer de groeiverwachtingen voor vooral Europa. Ze staan daar bepaald niet alleen in. Ze zien ook haast geen groei meer voor Duitsland (te afhaneklijk van export naar de rest van Europa). Dat zet wat meer druk op Merkel om toch maar wat te doen. Gewoon de economie de afgrond induwen, dan gaat Duitsland mee naar een diepe recessie.
De OECD kwam ook met nieuwe voorspellingen, maar ze zijn iets minder negatief.

Koerswinstverhoudingen per land versus historie


Strategas zette enkele waarderingen bij elkaar van de nodige landen. Sommige landen hebben nu een koerswinstverhouding (PE) die hoger is dan het historisch gemiddelde, zoals Mexico en Indonesië, maar in de meeste landen zijn de koerswinstverhoudingen veel lager dan gemiddeld. Zoals je al kon verwachten lijkt Griekenland zo het goedkoopste. Ik had niet verwacht dat daarna Oostenrijk het goedkoopste land was. Van de opkomende landen is China nu relatief erg goedkoop.

bron: Strategas

Samenvatting economisch nieuws van afgelopen week



o Het Super Committee in de VS deed wat ervan verwacht werd: niets. Dat was niet erg vertrouwenwekkend voor de markt en de ruzies in Europa ook niet. Merkel deed haat mond open dat er geen eurobonds moeten komen (tenzij een land die ze wil gebruiken onder Duitse curatele komt)
o Strong patch van goed economisch nieuws uit de VS leek even in gevaar (groei derde kwartaal 0,5% naar beneden bijgetseld, inkomensgroei viel tegen), maar de goede verkopen op Black Friday lieten de angstkreten weer verstommen. Initial claims bleven met 393.000 opnieuw onder de 400.000 (=groei van de werkgelegenheid), hypotheekaanvragen voor kopen van een huis stegen met 8,2%. Beschikbaar inkomen steeg met 0,4% en consumptie met 0,1% vorige maand.
o Uit de notulen van de FED viel te lezen dat QE er aan komt. Het lijkt alleen nog maar te gaan om hoe en hoe veel.
o De Belgische rente sloeg op hol, maar de vooruitgang bij de formatie van een nieuwe regering, in ieder geval over de begroting, lijkt de trend even te gaan keren. De Italiaanse en Spaanse rente vlogen eveneens omhoog, geen wittebroodsweken voor Monti en Rajoy. De Franse rente lijkt weer wel tot bedaren te komen.
o EFSF lijkt doodgeboren kindje, maar politici worden ervan verdacht het deze week weer nieuw leven in te blazen onder dreiging van meer fiscale prudentie.
o Ondertussen lopen steeds meer economen over naar het recessiekamp voor Europa. Niemand ziet nog positieve groei in het vierde kwartaal en eerste kwartaal en ook het tweede kwartaal lijkt niet positief te worden (zie plaatje Morgan Stanley bijvoorbeeld).
o PMI in China daalde naar 48.0. D.w.z. de groei zwakt af in China en de monetaire kraan kan weer open gedraaid worden voor andere zaken dan speculatie in onroerend goed.

27 november 2011

JPM (2): de wereldproblemen worden een stuk kleiner nu de VS aardgas exporteren gaat richting China


JP Morgan had bovenstaand aardig plaatje van de problemen in de wereld. China staat voortaan centraal en bepaalt wat gebeurt in de wereld. China heeft te veel geld, maar steeds grotere energietekorten. De VS zit met het omgekeerde probleem, tenminste als men voldoende investeert in nieuwe energieproductie: te weinig geld en te veel energie, maar daarbij ook een veel te hoge werkloosheid.
Europa heeft te veel overheidsschuld en failliete banken, daar moet China maar geld in gaan stoppen, vooral als men door energie van de VS af te nemen minder Treasuries hoeft te kopen.

JPMorgan denkt de komende jaren de problemen in de wereld op te lossen via meer energieproductie in de VS. China gaat groot aardgas via LNG afnemen tegen hoge prijzen (4% van het energiegebruik is nu aardgas en dat moet richting 20%+, want het is schoon). Tenminste, nu betalen ze hoge prijzen voor LNG en is er aardgas niet zo veel goedkoper dan in de VS. Daar is omgerekend de aardgasprijs $22 en in China betaalt men voor olie $115. Kortom er valt wat te arbitreren. Dat gaat gebeuren, al zal het de nodige jaren kosten. Samen met de hoger dan verwachte stijging van de olieproductie zorgt de zeer veel stijgende productie van aardgas in de wereld (niet alleen in de VS, maar ook in Qatar/Iran, Rusland) voor een rem op de olieprijzen. Door dit soort verhalen ben ik een stuk minder bang geworden voor verhalen dat de olieprijs binnen de kortste keren boven de $300 blijft.

Er ontstaat door al die investeringen in olie- en aardgasproductie en de bouw van LNG-installaties, pijpleidingen etc. veel nieuwe werkgelegenheid in de VS en krijgt China tegen een redelijke, maar hoge prijs energie. Amerika heeft dan minder geld nodig van China en dat kan dan tegen de juiste aftroggelprijs richting Europese leningen vloeien.
Amerika is rijk genoeg en je hoeft je bij al die energie- en landbouwproductie geen zorgen te maken over hun grote overheidsschuld. Ze investeren zich gewoon uit de crisis (energie en infrastructuur).
Het enorme handelsoverschot van China verdwijnt.
Europa komt in een vergeethoekje van de wereld terecht, een leuke vakantiebestemming, maar meer ook niet (zoals Fernando Ribeiro al over Portugal zei)
Alle problemen straks opgelost.

JP Morgan (1): VS wordt energie-exporteur: aardgas naar China


De laatste tijd komen er steds meer verhalen dat de olieproductie van de VS flink aan het stijgen is en dat het eind van die productiestijging nog niet in zicht is (vooral als de mileuwetten met veoeten getreden blijven worden).
JPM sluit het zelfs niet helemaal meer uit dat in de toekomst de VS weer de grootste olieproducent in de wereld wordt (11 miljoen vaten per dag), samen met Canada is het zelfs plausibel dat men meer olie gaat produceren dan Rusland of Saoedi-Arabië.
Men haalt steeds het verhaal van de productie in Noord Dakota die in enkele jaren van 80 naar 400 duizend vaten ging en aan een opmars bezig lijkt tichting 1 miljoen vaten. De andere stijging komt door het beter uitmelken van vroeger niet meer rendabele geachte velden die met de huidige technieken en olieprijzen meer gaan producren.

Het verhaal van de piekolie gaat daarmee een beetje in de ijskast. Na 1970 leek niets de keer van de omvang van de olieproductie in de VS te kunnen tegenhouden. Alleen eventjes na de eerste oliecrisis was er een korte opleving, maar daarna ging tot 2006 de oleiproductie alleen maar omlaag hoe hard de zeven zusters ook naar moedertje staat schreeuwden dat ze oeral wilden gaan boren naar olie.
Na 2006 is de trend gekeerd. Nog steeds denkt bijna niemand dat deze trend stand kan houden. Maar ineens is men dit jaar begonnen met het produceren van verhalen dat die productiestijging via nieuwe technieken (inclusief leisteenolie etc) nog lange tijd kan doorzetten.

Deze stijging van de olieproductie gaat er waarschijnlijk niet voor zorgen dat de VS over geruime tijd geen olie hoeft te importeren, daarvoor is het olieverbruik te hoog.
De olie-import gaat met een beetje geluk wel afnemen, tenminste als de VS enorm gaat investeren in de groei van de olieproductie.
Men zal veel meer gaan investeren om die olie uit de grond te halen, maar misschien gaat men de prioriteit leggen bij de winning van aardgas.
Amerika produceert dan zo veel aardgas dat het nog veel meer gaat exporteren en uiteraard moet dat dan richting China/ Japan via LNG voorlopig (ik zou een pijpleiding leggen via Alaska en Siberië richting China en Korea).
Op die manier wordt het handelstekort van de VS een stuk kleiner.
Alle problemen opgelost (zie deel 2) in de wereld zo vond JPM dat 16 november in hun stuk: Commodities Outlook and Strategy: Will US natural gas help save the world?