3 juli 2013

rente even te veel gestegen

Komende maand lost er heel wat af in Europa aan staatsleningen, terwijl er weinig nieuws wordt geëmitteerd. Dat zou kunnen leiden tot lagere rente in juli.
Het sentiment was wel erg negatief. Hierboven DSI
Volgens de verzameling sentimentsindicatoren van ASR ook.

Samen met plotseling opnieuw opborrelenden angsten over Griekenland en Portugal kan er weer wat animo om weer wat veilge staatsleningen in te slaan.

schade bij lange Amerikaans staatsobligaties als in 1994

Met een vertraging van 19 jaar en een kwartaal volgt het verlies op 30 jaars staatsleningen (total return) al enige tijd 30-jaars staatsleningen in de VS het 1994-sceanrio. In Duitsland is de schade veel kleiner. In Europa gaat het naar verwachting langdurig slechter dan in de VS, maar in Europa kan men zich niet helemaal onttrekken aan de rentestijging in de VS (of beter gezegd: helemaal niet, je bent straks toch een dief van je portemonnee als je niet in die dan 4%+ renderende Amerikaanse veilige staatspapiertjes belegt).

Sinds Bernanke op 22 mei begon te vertellen dat QE afgebouwd zou gaan worden onder bepaalde voorwaarden is de rente aan een gigantische opmars begonnen.

Waarom is de markt zo verrast? Alle mensen met ook maar een beetje boerenverstand die je spreekt zeggen: “Hoe kun je zo verrast zijn, je wist toch dat het een keer zou ophouden?”
De schade bij lange obligaties is vergelijkbaar aan het worden met de eerste fase van 1994, toen iets vergelijkbaars gebeurde. De FED had na een lange periode van lage rente, zonder renteverhogingen, het zich in het hoofd gehaald de rente een keer te verhogen. De markt was totaal verrast, nu al, terwijl alle leken al hadden gezegd dat je wist dat het een keer zou gebeuren. Men was eindelijk de FED gaan geloven dat de rente lang laag zou blijven en de inflatieverwachting verder omlaag moest. Dat geloof werd overdreven en een enorme correctie werd noodzakelijk.

 In 2012 was het geloof in langdurig lage rentes, steun vanuit de FED voor bijna eeuwig tot ongekende hoogte opgeklommen. Men verzette zich niet tegen de trend van dalende reële rentes, want dat was normaal in het Nieuwe Normaal. Er kwamen wat barstjes in dat verhaal toen de goudprijs maar niet verder wilde stijgen en ook dat Reinhart Rogoff hun huiswerk niet zo goed gedaan hadden met hun conclusie dat overheden moesten bezuinigen tot ze erbij omvielen om de schulden versus het BNP terug te dringen tot beneden 90% op straffe van lage groei voor eeuwig (zo lang als het rijk van het nieuwe normaal zou duren).

Hoe veel wordt de Europese rente mee omhoog gezogen door de VS? Als men de rente in Europa te laag vindt, dan gaat men dat meer zien aan de koers van de euro dan aan het renteverschil zegt Woody

 De koersval is behoorlijk vergelijkbaar met 1994, maar zo voelt het niet aan. In 1994 kon je het gewoon niet geloven dat de rente zó veel steeg. Waarom toch, dacht men, inflatie gaat toch de goede kant op? Nu denkt men hetzelfde over inflatie, maar niemand is verbaasd dat rentes gestegen zijn. In Europa is de stijging peanuts bij wat de Europeriferie te verduren heeft gehad en ook bij wat in de VS de afgelopen maand gebeurde.

 Maar het voelt dus niet zo aan, niemand zegt dat de huidige rentes krankjorum hoog zijn. Er zijn er natuurlijk een hoop die zeggen dat het te hard is gegaan en er tikje af moet. Als je de stijging moet verklaren uit de verbetering van de fundamentals , dan zegt Benderly bijvoorbeeld dat een ISM van 60 nu is in geprijsd.

Nee, de huidige rentestijging kun je niet verklaren met oplopende inflatieverwachtingen (dat was ook niet de verklaring in 1994). De enige verklaring is vooruitlopen op een minder soepel monetair beleid, omdat het eerste signaal van verkrapping is afgegeven en er daarna vrijwel altijd nog talrijke nieuwe signalen komen, ook al piept de FED dat de rentestijging wel erg hard gaat.

 


In 1994 was de FED echt verrast, nu nauwelijks. Ze hadden al een aardbeving gezien in 2009. Men wist vanuit de rente-explosie van 1994 dat als je niets doet de markt in een klap alle renteverhogingen in prijst die noodzakelijkerwijs horen te volgen na de eerste verhoging.
Nu voorspelt jan (Hatzius) en alleman (de Amerikaanse agent van financieën) hogere rentes. 5% is niets bijzonders voor 2017.
 

een 1994 rentescenario zal aandelen met nog geen 10% doen dalen: argumenten voor en tegen

Voor

1.     de rente is veel lager dan toen

2.     de waarderingen zijn iets lager dan in 1994
 

3.     de centrale banken zullen langer een ruim monetair beleid aanhouden

4.     de werkloosheid is hoger (loonstijgingen dus niet boven productiviteitstijging)

5.     er is opgespaarde vraag, een stroom aan te implementeren innovaties

6.     de verwachtingen voor aandelen zijn laag en de aversie tegen aandelen als belegging kan nog jaren minder worden

7.     meer geloof in het einde van financiële repressie in de VS

8.     Emerging Markets aandelen zijn te geef zo ongeveer

9.     TINA

tegen

1.     de nominale groei van het BNP is nu veel lager

2.     de financiële sector moet nog steeds zwaar deleveragen

3.     de demografie is nu slechter, de schuldenpositie hoger,slechtere overheidsfinanciën, onbetaalbare pensioenlasten

4.     de winstgroei is enorm veel minder (de verwachte winstgroei trok 20% aan in 1994)

5.     de stijgende dollar drukt de winsten en koersen

6.     in 1994 kwam heel langzaam het new era verhaal op, van onvoorstelbaar hard stijgende winsten van vooral technologiebedrijven

7.     Er gaat veel langer liquiditeit teruggenomen worden, niet alleen door de FED, maar ook door het schaduwbanksysteem en China.

 

Tegenover de tegenvaller van sterk stijgende rentes stonden in 1994 meevallers: toenemend geloof dat de cyclus nog lang niet was afgelopen, new era, meevallende winsten

Krijgen we nu weer meevallers? Geen recessie? Great Rotation uit obligaties naar aandelen?

2 juli 2013

koerswinstverhoudingen sinds november: Emerging Markets gedaald, rest flink omhoog

Van de Developed Markets is de koerswinstverhouding stevig omhoog gegaan sinds november. In sommige Europese landen (VK) wat minder dan in de VS en Japan (VS en Japan nu zelfde stijging).
Bij Emerging Markets is dat een heel ander verhaal. Sinds november zijn we erachter dat Emerging staat voor dalende koerswinstverhoudingen.
Volgens het nieuwe Nieuwe Normaal kun je de aandelen van de Emerging Markets maar beter kapot scheuren. Al die economische groei leidt alleen maar tot ellende.
Het zou zo maar kunnen dat Gundlach gelijk heeft en dat je maar beter nu Emerging Markets kunt kopen, nu iedereen zeker weet dat die aandelen niets meer waard horen te zijn.

1 juli 2013

ISM omhoog, nieuwe orders nog meer

De ISM herstelde tot boven 50, zoals je had kunnen hopen op basis van de initial claims en betere retail sales. Juni was kennelijk een betere maand voor de industrie dan maart/april/mei.
Mijn driemaands voorloopmodel op basis van de retailsalesen initial claims toen laat nog steeds hogere waardes voor de ISM zien. Wellicht dat de behoorlijke stijging van de nieuwe orders met een afname van de voorraden wijst op verdere verbetering van de ISM.
De beurs heeft het beter gedaan dan de ISM aangaf, dat schrijven we toe aan QE. De laatste maand is het verschil wat kleiner geworden, maar cumulatief is er toch wel een duidelijk betere perfromance van de S&P te zien in 2013 dan de ISM aangaf.

30 juni 2013

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Het vertrouwen kwam weer wat terug op de beurzen en de rente daalde aan het eind van de week wat, nadat de nodige centrale bankiers hun uiterste best hadden gedaan de markt te overtuigen dat ze de eventuele vermindering van QE te negatief uitlegden en niet zo veel stijging van de korte rente moesten inprijzen. Ook het economische nieuws was redelijk positief.

Ondanks de winstwaarschuwingen gingen de verwachte winsten de afgelopen week  eerder omhoog dan omlaag in de VS (die gunstige trend gaat tijdelijk breken denk ik). Nieuwe orders + 3,6%, initial claims -9000, personal income +0,5% waren gunstige cijfers. Pending home sales + 12,5% op jaarbasis en accelererend; dit kan slechter worden door de hogere hypotheekrente, maar het zijn vooral de herfinancieringen die naar beneden duiken, niet de hypotheekaanvragen voor de koop van een huis. De Chicago PMI, vroeger als belangrijke voorloper gezien van de ISM, dook 7 punten omlaag. University of Michigan vertrouwen schoot omhoog.
De groei over het eerste kwartaal werd 0,6% naar beneden herzien naar 1,8%. dat is voor een derde aangave een flinke herziening. Consumptie werd naar beneden gesteld, vooral die van diensten. ook investeringen bleken iets lager te zijn (inclusief voorraadbijdrage).

In Duitsland ging de IFO iets omhoog en deze wijst op een redelijke groei in Duitsland. De detailhandelverkopen herstelden 0,8% in mei na de teleurstellende 0,1% daling over april.

In Japan was het economische nieuws goed, vooral orders voor de bouw waren fors (26%) hoger. Men juichte ook dat de inflatie nar 0% was gestegen (einde deflatie hopelijk).

In China lijkt de interbancaire rente getopt te hebben, maar de leiders geven aan dat de groei duidelijk lager is dan men eerst dacht en dat kwaliteit van de groei belangrijker is dan de hoogte. Met de winsten van de industrie gaat het weer goed, ondanks de dalende producentenprijzen bij een loonstijging van 12%.

Er is onrust op markten omdat een gespreide portefeuille van obligaties en aandelen behoorlijk naar beneden ging vanwege de plotseling positieve correlatie. Men zit minder goed gespreid dan gedacht, het risioc is groter dan berekend.

goed nieuws van de afgelopen week

De beurzen krabbelden omhoog op de opbeurende geluiden van centrale bankiers uit de gehele wereld. Ze riepen in koor helemaal niet van plan het monetaire beleid te verkrappen en de markt prijst te veel verhogingen van de korte rente op korte termijn in. De S&P zit in de toolbox van de FED en een grote daling is niet gewenst. De FED lijkt daarmee de S&P inderdaad behoorlijk onder controle te hebben: de daling sinds 22 mei is nog maar heel beperkt.

Bij obligaties is de schade behoorlijk, maar die is vooral veroorzaakt door de gedachte dat de staartrisico's minder zijn, de kansen op recessie zijn gedaald en het systeemrisico in de VS is zo laag dat de FED iets kan roepen over verminderen van QE, dat is op zich goed nieuws. Als de rente zo blijft als nu, zou dat heel gunstig zijn voor de dekkingsgraad van Nederlandse pensioenfondsen en wordt de druk voor premieverhoging/ overgang naar defined contribution lager.

Op de beurzen houden de cyclische sectoren zich behoorlijk goed (regional banks in de VS en nu ook consumer discretionary doen het op het ogenblik erg goed) en dat wijst beslist niet op ernstig tegenvallende economische ontwikkelingen. Het economisch niruws was overigens behoorlijk goed afgelopen week: betere orders, lagere intial claims voor werkloosheid, wetgeving voor immigratie, Obama die zich constructiever opstelt tegenover fracking en de Keystone pijplijn maar wel strennger wordt tegen kolencentrales etc. Pending home sales waren hoger evenals personal income and spending (iets minder), University of Michigan vertrouwen ging omhoog.
De economische groei lijkt niet te verzwakken in de VS ten opzichte van het eerste kwartaal, maar nog niet te gaan verbeteren.

Lombard Street Research ziet het verminderen van de beperkingen voor uitstroom van kapitaal naar het buitenland in China (een voorstel is gevraagd door Li voor het eind van het jaar) als potentieel bullish voor markten. De valutareserves van China zijn veel groter dan de balans van de FED, de besparingen in China zijn $4,4 triljard per jaar, dus de potentiële stromen zijn gigantisch. Wat gaan de Chinezen kopen? Tot nu toe vooral staatspapiertjes van veilige landen. Maar als bedrijven iets gaan doen met hun liquiditeit, dan zullen ze andere dingen gaan kopen en dat zou goed zijn voor risk on (maar de yuan kan dan omlaag en dat zou niet best zijn voor risk on).
Overigens deden de Aziatische beurzen het prima de laatste dagen. Ook in Japan ging het weer behoorlijk omhoog. Aan het eind van de week schoten goudmijnen, zilver en in mindere mate goud ineens omhoog.

In Europa kan de ECB komende week verrassen met een lagere rente volgens Joachim Fels van Morgan Stanley.

In de VS keurde het oppergerechtshof het homohuwelijk goed dat nu geldt voor zes staten. In Californië mag het ook weer en op dezelfde dag dat men daar het homohuwelijk goedkeurde, werd gebruik van marihuana niet strafbaar gesteld (in de bijbel Leviticus staat namelijk: men that lay together must be stoned).

winstnieuws VS: veel waarschuwingen, maar is dat deze keer wel een contrair signaal?

Er zijn uitzonderlijk veel negatieve winstwaarschuwingen geweest en weinig positieve
De guidiance is al een tijd slecht en dat zou wel eens slecht nieuws voor de ISm kunenn betekenen (plaatje Strategas)
De verwachte winst voor het tweede kwartaal is daardoor niet geheel verbazingwekkend  tot ongeveer 0% gedaald, ex financials negatief. De revenues stijgen niet en de winstmarges lijken getopt te hebben (en hogere rente helpt niet daarbij), de magere winststijging per aandeel komt uit het terugkopen van eigen aandelen.
(plaatje Bianco). Bedrijven hebben voor het publiceren van hun cijfers de analisten altijd voldoende bang gemaakt (na waarschuwingen etc), zodat op het laatste de trend omhoogbuigt van de winsten. De verwachte winst gaat daarom iets bijtrekken.
Uit de cijfers van Strategas zou je als educated guess kunnen nemen dat dit deze keer ongeveer 2,5% zal zijn, minder dan de normale ruim 4%.
Als de winstwaarschuwingen minder dan normaal zijn geweest, dan vielen volgens de cijfers van Strategas de winsten 4,8% mee, als de waarschuwingen talrijker waren 4% en als ze veel groter dan normaal zijn 2,5%.
Nu steeg de beurs in het verleden gemiddeld niet op de winstpublicaties als er minder dan normaal gewaarschuwd was, maar steeg met 1,9% als er meer warschuwingen dan normaal waren geweest. Bij veel meer waarschuwingen dan normaal was het gemiddeld nog meer. Die warschuwingen waren vroeger dus een contrair signaal.

Is dat deze keer ook het geval? Heeft de markt zich al veel te veel zorgen gemaakt over tegenvallende winsten? Zijn de analisten klaar met het neerwaarts reviseren van hun verwachtingen?
Volgens Strategas (plaatje) zijn de negatieve bijstellingen aan het stabiliseren (ik ben bang van niet) en dalen de positieve bijstellingen door. De negatievelingen leiden om duistere redenen de laatste tijd.
De beurs heeft zich in mijn ogen de afgelopen maand alleen maar druk gemaakt over wat vermindering van QE kan betekenen en over China, maar is vergeten naar het slechte winstnieuws te kijken. Dus ik ben bang dat we de contraire opleving van de beurs op veel winstwaarschuwingen deze keer niet krijgen, tenzij ineens er minder negatieve bijstellingen van winsten komen.

29 juni 2013

Gundlach op het matje geroepen: rente daalt nu wel, maar Emerging Markets aandelen beter

Van tijd tot tijd geeft de obligatiekoning Gundlach van Double Line een presentatie hoe hij denkt over de financiële wereld. Business Insider neemt die uiteraard met graagte over. In de vorige presentatie had Gundlach nog stellig verkondigd dat de rente zou dalen en echt niet richting 2,5% zou gaan voor tienjaars staatsleningen van de VS.
Met schaamrood op de kaken moest hij aanzien hoe sukkels de rente op lieten lopen naar 2,6%, maar gelukkig is nu de rente weer dalende. Omdat hij zo veel moppers had ontvangen over zijn vorige voorspellingen hield hij nu al zijn orakelverhaal in plaats van in september.

Het waren de speculanten die scheef zaten en geforceerd hun verkeerde posities moesten afbouwen die voor dit enorm doorschieten van de rente naar ongehoord hoge niveaus van wel heel erg ver boven de 2% hebben gezorgd. Dat geforceerde verkopen zou voorbij zijn, zo hoopt Gundlach.
Dan gaat men weer meer naar de inflatie kijken en die is er niet. Groei is er ook niet, dus het is van den gekke dat de rente niet dichter bij 1% staat.
Vreemd is dat hij niets ziet in REIT's, dat is omdat de hyptheekrente zo is gestegen en dat is slecht nieuws voor de betaalbaarheid van onroerend goed. Maar als de rente weer gaat dalen, dan komt dit weer goed.

De beste kansen hebben de aandelen van Emerging Markets, die zijn waanzinnig achtergebleven, terwijl zij betere groei zullen laten zien dan het Westen.

Mijn commentaar: de rente daalde in de Eurocrisis bij de safe havenlanden onafhankelijk van wat de inflatie deed (die liep namelijk eventjes wat op). Nu is de rente aan het stijgen terwijl de inflatie daalt. Dit is buitengewoon zeldzaam, maar de markt reageert op andere zaken: gaat de FED de rente normaliseren, stoppen de zombiekopers met kopen. Dat zijn allemaal zaken waarop de rente moet stijgen, ongeacht wat de inflatie doet. Op korte termijn kan de rente overigens wel wat doordalen, want de stijging is wel wat al te wild geweest. Diverse partijen zitten overigens nog steeds scheef, omdat de correlatie tussen aandelen en obligaties ineens positief is in plaats van zwaar negatief. Hun Value at Risk berekeningen kunnen in de prullenbak en daar kunnen ze ook wat obligaties (en aandelen) bij gooien.
Gundlach blijft een goeroe, hij kan het niet altijd goed hebben (hij staat niet alleen, Tepper die het zo vaak goed had, zei op het hoogtepunt van de beurs dat je je moest volladen met risico en dat was fout, zo gnuiven heel wat minder begaafde beleggers. Toch denk ik dat deze echte top van de goeroes het ook in de komende jaren gemiddeld wel bij het rechte eind zal hebben. D.w.z. een herstel van Emerging Markets (aandelen en leningen) is mogelijk en een lage rente ook.

tegenvallers China leiden die in VS

CESI=citigroup economic surprise index.
Het economisch nieuws valt de laatste tijd tegen. In de VS de laatste tijd wat minder, maar de laatste jaren volgt de VS de verrasssingen van China. Die knalden omlaag. Op korte termijn gaat dit zorgen voor lagere groeiverwachtingen voor China en vermoedelijk moet je niet al te optimistisch worden voor de groei in de VS in het tweede en derde kwartaal.

Bianco's maandelijkse conference call: einde QE is risk off met hogere rentes

Vanmiddag zette Jim Bianco weer eens uiteen waarom het volgens hem niks met de markten wordt door de acties van de FED om van die overmatige QE af te komen.
Sommige mensen vragen zich af waar al die sombere praat van me ineens vandaan komt. Ik heb niet te opzichtig de verhalen van Lombard Street of Rosenberg bestudeerd of weer een proefabonnement op de diensten van Roubini aanvaard. Nee, die naargeestige gedachten worden me voor een groot deel ingefluisterd door Jim Bianco:

De markt had het goed dat flows de markten drijven en niet de voorraad. Zelfs al is de FED theoretisch op rechte spoor dat de enorme voorraad die ze hebben belangrijker is (zie mijn post over Woody Brock), toch is het niet helemaal juist: de beliefs zijn veranderd, het geloof van don’t fight the FED, want ze blijven als zombies gewoon doorkopen is aangetast, de andere zombies kopen ook minder [China haakt af omdat die minder exporteren en aangegeven hebben dat ze al te veel valutareserves hebben (=juist); alleen Japan blijft over, maar dat is niet langer genoeg] . De normalisatie van de rente is niet tegen te houden, je weet alleen niet hoe snel het gaat. Maar over vijf jaar een rente van 3,5-4-5% dat denkt toch eigenlijk wel elke weldenkende econoom die geen perma bear is over de economie.

De afgelopen week hebben wel heel erg veel centrale bankiers in koor geroepen dat de markt het fout had en centrale bankiers lief zullen zijn, de S&P zit immers in de toolbox, zij allen hadden als hoofdargument dat het om de voorraden draait. Volgens Bianco draait het wel degelijk om de flows, het is zeer belangrijk te weten dat de zombies ophouden met kopen. Eerst kon je nog vertrouwen dat je op tijd uit de markt kon komen, want je kon alles verkopen aan de zombies. Het waren er ook zo veel dat je ze niet kon verslaan, maar nu is dat ineens anders. Je moet dus ineens haast hebben.

 De FED en andere centrale bankiers zijn erg benauwd voor het 1994-scenario van de rente. Bij de eerste verhoging prijsde men in extreem korte tijd alle komende verhogingen in, met als gevolg een rente-explosie.

Daarom heeft de FED gesteld dat de afbouw van QE data dependent is (vooral ook wat doet de S&P, eventueel rekening houdend met instorting Emerging Markets). En daardoor onvoorspelbaar. Als de S&P te veel daalt, de rente te extreem stijgt, moet QE langzamer worden afgebouwd. De centrale banken moeten dan weer liever worden. De FED wil dus niet een voorspelbare geleidelijke afbouw(taper). Men gruwt daarvan, men wil een en ander oredelijk laten verlopen, die exit van QE. Data dependent = wanneer 6,5% werkloosheid, inflatie lager dan 2,5% en financial conditions niet al te slecht (=S&P in toolbox)

 Bianco is vooral negatief omdat de fundamentals een S&P van 1600 niet ondersteunen en dat de afbouw van QE niet door het gunstige scenario komt van werkloosheid < 6,5%. Dat is een slechte smoes. De afbouw komt door de angst voor verstoring van de markt en de grote risico’s van een te erg opgeblazen kapitaalmarkt. Men wil geen Japanse toestanden. Alles moet gecontroleerd omlaag gaan.

 De markt heeft het bij het goede eind, QE wordt minder om een vervelende reden en daarom is het normaal dat koersen dalen van aandelen en obligaties. De markt heeft helemaal niet de FED verkeerd begrepen. Bullard klapte uit de school (in de Washington Post in een interview met Irwin en Mui) : de FED is wel degelijk havikachtiger geworden sinds 22 mei.
 

28 juni 2013

nieuws over China weer wat constructiever

De iinterbancaire rente SHIBOR lijkt over zijn hoogtepunt heen

Het Nationaal Statistisch Bureau wist te melden dat de grotere industriële ondernemingen in de eerste vijf maanden van dit jaar 12,3% meer winst hadden gemaakt dan vorig jaar (in mei was dit 11,4%; de winstgroei is aan het versnellen).


(N.B. de winsten van de banken zijn doorslaggevend voor de Chinese beurs en de laatste weken waren niet gunstig hiervoor)

De koersdalingen hebben slachtingen aangericht op de lijstjes wat de waardevolste ondernemingen in de wereld zijn. China is uit de top 10 verjaagd (PetroChina, het Chinese bedrijf met de grootste marktwaarde, was vorig jaar nog 6, nu 12).

De China Construction Bank zegt dat de voorwaarden waarop geleend kan worden genormaliseerd zijn.

De voorraden auto’s bij de dealers zijn gedaald van 1,68 maanden naar 1,58 maanden.

De overheid beloofde nogmaals plechtig 10 miljoen echte huizen te gaan bouwen om 10 miljoen krotten te vervangen. Men beloofde ook om 2 triljard yuan te gaan investeren voor schoner water.

Sands China zegt dat Chinezen nog minstens even grote gokkers zijn als vorig jaar en dat het prima met de omzetten gaat.

27 juni 2013

Woody Brock 11 juni 2013 nog steeds in de ban van de knoppen van Tinbergen (en Arrow)

Het verhaal van Woody was niet heel erg anders dan de vorige keren, maar zoals hij het uitlegt dan denk je elke keer weer: ja, daar zit wat in, dat maakt het weer gemakkelijker dingen te interpreteren die gaande zijn op de wat langere termijn. Bovendien vult hij zijn verhaal elke keer aan met op het oog kleine opmerkingen die toch behoorlijk essentieel zijn.


Het basisverhaal waarom het centrale banken en overheden maar niet lukt om de groei in het gareel te krijgen zit hem in de knoppen van Tinbergen: om je doelstellingen te kunnen bereiken moet je minstens zo veel middelen (knoppen) hebben die je kunt inzetten. Door de kredietcrisis explodeerde het aantal doelstellingen ineens: niet alleen moesten groei en inflatie in de hand gehouden worden, maar veel belangrijker werd het systeemrisico van banken in de hand te houden. Ook overmatige inflatie in de asset economy (het bestrijden van bubbels) werd een belangrijke nieuwe doelstelling. Het reduceren van overmatige leverage werd plotseling een zeer belangrijke (haast niet te realiseren) doelstelling. Tot overmaat van ramp werkte de renteknop niet meer, omdat lagere rentes dan 0% nodig waren om de Taylor-rule te laten werken.

Er moesten dus knoppen bijkomen. In de VS werd dat TARP met QE1: het volstoppen van banken met nieuw kapitaal (iets dat in Europa niet gebeurde, waardoor banken steeds gammeler werden en dit leidt tot steeds moeizamere kredietverstrekking). In de VS ontwierp men ook de Reserve Remuneration Act waardoor de FED rente kan vergoeden op overtollige vrije reserves van banken (daardoor kan men straks excessieve kredietgroei [tegen een hoge prijs] afremmen). Met de twee nieuwe knoppen werd de situatie in de VS beter bestuurbaar.

In Europa hadden diverse landen hun monetaire knop om zelf rente en geldgroei te bepalen verloren, terwijl men in nog grotere mate dan in de VS te maken had met asset bubbles (huizen in o.a. Spanje/ Italië) en excessieve leverage (staatsschuld in Italië en Griekenland; onroerend goed markten in Ierland en Spanje). Vooral in de Eurozone is er een knoppentekort dat maar heel gedeeltelijk is gerepareerd met onder duistere voorwaarden LTRO,OMT en ESM.

26 juni 2013

markt krabbelt op, maar onzekerheden blijven

Na een paar vrije dagen wat eerste opmerkingen over de markten. De markt was afgelopen maand totaal verrast dat de FED ook onaardige dingen kon doen. Dat ging wa ruwer dan de FED gehoopt had, maar wel verwacht had. het kon lijden omdat de S&P te hog stond.
In China is men echt aan de rem gaan hangen voor de kredietverlening. De Peoples Bank of China joeg de rente fors omhoog en ineens lijkt het dat ze vinden dat ze onaardig genoeg zijn geweest.
Dat is niet het geval bij de FED die steeds duidelijker laat blijken zo snel mogelijk van QE af te willen tenzij de economie rampzalig slecht is. Dat is niet zo en daarom blijft de FED voorlpoig onaardig. De markt ziet dat en heeft de rente flink omhoog gestuurd. Dat lijkt nu ook wel mooi genoeg te zijn geweest, zo onaardig wil de FED ook weer niet zijn volgens Wessels (voormalig doorgeefluikje van de FED) in de WSJ en zo goed gaat het niet met de economie (niet rampzalig, maar ook niet goed).
Dat verhaal van Wessels geeft aan dat het leed nog niet geleden is op de markten. Stress is terug volgens de FRED

De communicatie van de FED blijft problematisch, de rente is te laag gezien het economische herstel in de VS en kwetsbaar voor normalisatie. Elke gedachte dat de FED de rente echt gaat verhogen leidt tot de verwachting van heel wat daarna volgende verhogingen. Dat in rustige kanalen leiden is bijna onmogelijk. Dat hebben we gezien in de afgelopen maand.
Volgens de vierjaarscyclus gaat de daling van de beurs in eerste instantie rustig en komt er een herstel wat de terugval zo klien maakt dat men denkt dat er niets aan de hand is. Dan komt de tweede set van slecht nieuws die de beurzen echt naar beneden brngt. Wat dat is, weet ik niet.