31 juli 2013

backwardation terug bij grondstoffen: geen positief signaal voor grondstoffen

Het plaatje van Bianco laat zien dat de roll return van commodities voor het eerst sinds negen jaar positief is geworden. Grondstoffen hebben drie soorten opbrengst: de waardestijging (spot return), de korte rente en roll return (de extra opbrengst die je krijgt omdat grondstoffenprijzen inprijzen dat ze duurder worden in de toekomst (contango) of goedkoper (backwardation). Backwardation is een extra opbrengst en contango een extra druk op de opbrengst.
Je kunt contango krijgen als men hogere prijzen ziet in de toekomst en als vergoeding voor opslagkosten. Backwardation krijg je als men prijsdaling ziet, bijvoorbeeld door slechte economische groei en vooral als de grondstoffenproducenten willen verzekeren van een bepaalde opbrengst in de toekomst. Vooral moeilijk op te slaan grondstoffen hebben backwardation.

Men verkocht grondstoffen als goede belegging aan pensioenfondsen omdat je een mooie opbrengst kreeg door die backwardation. Ook de lage correlaties maakten grondstoffen aantrekkelijk. Vijf van de zes crises na 1970 werden veroorzaakt / begeleid met een explosie van de olieprijzen. Grondstoffen waren vaak de redder in nood. Pensioenfondsen en particulieren belegden daarna op grote schaal in grondstoffen en weg was die backwardation. Helaas verdwenen die lage correlaties en in de kredietcrisis ging de olieprijs nog harder omlaag dan aandelen.

Bianco haalt Barclays aan dat backwardation weer terug is, omdat minder en minder hersenloos in grondstoffen wordt belegd.  Zelf denk ik dat het komt vanwege overweldigend pessimisme over China, met onderschatting van het groeiherstel in Europa en Amerika. Particuloeren/ pensioenfondsen hebben de buik vol van grondstoffen, ze willen liever iets dat veilig is of opbrengsten als rente, huren of dividend oplevert.

Backwardation was overigens een slechte voorspeller of verklaarder van de opbrengsten van grondstoffen. Sinds 2009 is er zelfs een negatief verband geweest.
Bovenstaand plaatje is een benadering van de backwardation, drie maanden vertraagd en de opbrengst van grondstoffen volgens de Goldman sachs commodity index (verband met dow Jones UBS is iets zwakker). Het verklaarde ongeveer 16% van de opbrensgten. Dit is overigens geen stabiel verband. In de toekomst zal het anders zijn. Maar de laatste jaren leren dat de terugkeer van backwardation niet genoeg is om de vlag uit te steken door de beleggers in grondstoffen.

30 juli 2013

het verdwijnen van de Amerikaanse middenklasse (Mauldin/ GaveKal/Carpe Diem)

John Mauldin had zoals gebruikelijk een huilverhaal over de VS, nu over de teloorgang van de middenklasse, een verhaal via GaveKal

Eerst een plaatje van het optimistsiche Carpe Diem blog. De inkomensverdeling in de VS laat een constant deel lage inkomens zien en een groeiend deel met hogere inkomens (boven $75.000). De lagere middenklasse (gezinsinkomen $50.000-75.000) brokkelt af.  Een en ander lijkt samen te hangen met de daling van de industrie-arbeiders. Die zijn allemaal geëxporteerd naar China en men kon geen baan krijgen met een vergelijkbaar inkomen. De laatste jaren ging het slecht in de bouw, dus goed verdienende bouwvakkers werden nog maar met een kaarsje gevonden. Carpe Diem denkt dat de komende jaren een en ander wel eens zou kunnen gaan verbeteren door de energierevolutie. dat schept een hele berg banen, juist ook in de middenklasse. Zelf zie ik verbetering voor de bouuwvakkers.

Mauldins/ Gave Kal verhaal laat zien dat het economisch herstel in de VS voorbij is gegaan aan de groep 25-55 jarigen

Er is geen groei gekomen in het aantal werkenden 25-55 sinds 2008.

Alle groei van de werkgelegenheid is naar de oudere babyboomers gegaan na 2009.

Er werken nu meer 55-plussers door dan vroeger en dat is niet omdat ze de jongeren werkloos willen houden, maar omdat ze te weinig gespaard hebben voor hun pensioen.
( Late boomer= 1956-1965; generation X= 1965-1982
Voorspelling lijkt voorbarig; late boomers lijken er erger aan toe, generatie X kan nog even sparen en profiteren van de nieuwe waardestijging van de huizen en aandelen)

GaveKal ziet als oorzaak voor de slechte inkomensontwikkeling de grote groei van het aantal deeltijdbanen. Dat gaat hand in hand met lagere inkomens. De Nederlandse ervaringen zijn heel anders. Daar zijn goede deeltijdbanen en zij waren vrijwillig, omdat met name vrouwen niet langer dan 2,3, 4 dagen wilden werken. Het inkomen per werkende bleef daardoor achter in Nederland, maar het totale gezinsinkomen in Nederland steeg voorspoedig tot de kredietcrisis uitbrak en er daarna een vernietigende bezuinigingswoede opstak die er daarnaast alles aan deed de huizenmarkt te doen instorten via lastenverzwaring en succesvol beleid de hypotheekrente zo hoog mogelijk te maken door concurrentie tussen banken uit te schakelen.

GaveKal ziet daarnaast de lage reële rente als andere reden waarom de inkomensontwikkeling zo slecht is in de VS. Spaarders krijgen zo geen inkomen en bedrijven durven dan niet meer te investeren.
Men concludeert dat Marx terug is, er komt een revolutie in Amerika van middenklassers en armer die het niet langer kunnen verdragen.

bubbelkrediet bij bedrijven China

http://www.advisor...es/Capture_317.JPG
Te snelle kredietgroei is gevaarlijk.Bij 200% ontstaan er vaak problemen.

Vooral de schuld van het bedrijfsleven in de VS is erg groot in China http://www.zerohedge.com/sites/default/files/images/user5/imageroot/2012/10-2/China%20Corporate%20Debt%20to%20GDP_0.jpg

http://www.zerohedge.com/sites/default/files/images/user5/imageroot/2013/07/China%20MS%202_0.jpg
http://www.zerohedge.com/sites/default/files/images/user5/imageroot/2013/07/China%20MS%201_0.jpg

het probleem is dat al dat geleen geen extra economische groei oplevert. Investeringen zijn nu een te groot deel van het BNP
http://si.wsj.net/public/resources/images/WO-AO688A_CBANG_G_20130724184217.jpg

28 juli 2013

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

De winstcijfers over het eerste kwartaal hielden de beurzen het meeste bezig. Per saldo viel een en ander iets tegen (bijvoorbeeld kapitaalgoederen, dat was bijna overal niet goed), maar er waren ook goede berichten (Facebook kon daarom 30% omhoog).  Ex financials en healthcare zijn de winsten echter iets tegenvallend.
Verder blijft men maar negatief schrijven over de groeivertraging in de BRIC's. dat lijkt overdreven veel aandacht te krijgen. Zo erg kan het niet zijn. Goed is een en ander niet, diverse landen zoals Turkije en India moeten hun munt verdedigen met hogere rentes.

De voorlopige PMI's van Markit waren overal iets beter dan verwacht, behalve in China, waar de PMI verder onder 50 zakte. In Europa bevestigen de cijfers van Markit een licht positieve groei. De Duitse IFO bleef op ongeveer hetzelfde mooie niveau, maar de expectations daalden iets wat tegenvallend was voor de markten. In Italië stegen de retail sales iets in mei en steeg het consumentenvertrouwen behoorlijk afgelopen maand.

In de VS stegen de nieuwe orders, het consumentenvertrouwen (University of Michigan) verbeterde, new home sales waren flink omhog, maar existing home sales iets naar beneden. De hypotheekverstrekking verloopt stroever op de hogere rentes, maar schrikt aanvragen om huizen te kopen nauwelijks af, wel die voor herfinanciering.

In Japan verbeterde de handelsbalans, de kerninflatie steeg voor het eerst sinds jaren en wel met 0,4%. De angst dat het monetaire beleid iets minder royaal zou kunennworden zond de yen ook omhoog en dat was geen goed nieuws voor de beurs.

goed nieuws van de afgelopen week: meer kans herstel Europa, minder staartrisico, inflatie terug in Japan

Het is allemaal niet gloednieuw, maar een en ander bevestigt enkele goede trends:
Europa komt uit de recesie, minder staartrisico's.


Europa doet het beter dan verwacht, de Citigroup Economic Surprise index stijgt de laatste tijd fors http://www.usfunds.com/investor-resources/investor-alert/is-europe-ready-to-take-off/, de groeivoorspellingen gaan omhoog (zie artikel Barrons in mijn post van de vorige week), en bepaalde aandelen die alleen maar omlaag leken te kunnen gaan zijn in herstel. Cyclische aandelen die het goed doen, dat wijst op economisch herstel. Ook Sober Look kijkt wat minder somber tegen Europa aan; http://soberlook.com/2013/07/glimmers-of-hope-in-euro-area.html

De credit conditions gaan volgens survey ECB sterk verbeteren. Verder is Sober Look (net als ik) onder de indruk van het herstel van de PMI's, de afgelopen week de voorlopige Markit  PMI's in juli.  Ook de dienstensector lijkt te stabiliseren/ verbeteren. In Spanje begint de werkloosheid te dalen.

Het herstel in Europa is mogelijk omdat de consument wel eens iets meer duurzame goederen zou kunnen kopen (Nederland na autoverkopen -53% zelfs ook), er door de lage inflatie  extra over blijft voor de consument, de export het goed doet, vooral in Zuid Europa terwijl men minder importeert, voorraden niet meer tegenwerken. Zelfs Europa kan niet altijd in een recessie blijven zitten, hoe goed politici ook hun best doen met te veel bezuinigen, niet hervormen, elkaar tegenwerken. En in Duitsland hoort de groei aan te trekken als we de IFO moeten geloven (en dat is meestal wel betrouwbaar).

De rente zit in een stijgende trend vanwege minder ingeschatte kans op staartrisicos'(=verlies safe haven waardering staatsleningen VS, Duitsland etc) en betre middellange terminverwachtingen voor Europa en de VS. Dat is een beter verhaal voor de aandelen- en creditmarkt dan dat de afbouw van QE (taper) in de VS alleen maar komt door de toenemende risico's van QE (verliezen FED en verstoring prijzen op de kapitaalmarkt). QE heeft wel degelijk zin als middel om systeemrisico, staartrisico's te verminderen. Het meest succesvol was deze week een jaar geleden de actie van Draghi in zijn bumble bee speech. Die was van een monetaire schoonheid die de mooiste dribbels van Messi doet verbleken: uit het niets creëerde Draghi een extra instrument voor de ECB, OMT om de systeemcrisis van Zuid Europa te bestrijden. Het onmogelijke werd ineens mogelijk: een halt toeroepen aan de explosie van de rentes in Zuid Europa. (theoretische toelichting: het monetaire beleid kreeg er door de kredeitcrisis/eurocrisis een extra doelstelling bij: het systeemrisico onder controle houden. Zoals Tinbergen/Woody Brock dan leert, moet de centrale bank dan een extra beleidsinstrument bijkrijgen, anders lukt het niet alle doelstellingen te kunnen bereiken. De FED creëerde QE, de ECB OMT). Alle instrumenten van de centrale banken hebben invloed op de rente. Het wegdoen van QE is renteverhogend (er is een koper weg en er is groeiend geloof dat het staartrisico daalt).


 Het economische nieuws in de VS was redelijk goed. Nieuwe orders stijgen opnieuw behoorlijk, initial claims voor werkloosheid blijven laag (wel 7000 hoger afgelopen week), new home sales flink omhoog, verder stijgende huizenprijzen, consumentenvertouwen University of Michigan duidelijk omhoog.
Politiek lijkt er meer wil te komen om uit dat debt ceiling gedoe te komen.

In Japan steeg de kerninflatie eindelijk met 0,4%. Na jaren deflatie eindelijk een positief cijfer. De aandelenmarkt werd meteen bang dat Kuroda minder royaal zou worden, maar dat gaat komend jaar (jaren) niet gebeuren. Iedereen verwacht een lage inflatie, lager dan 2% ex BTW verhogingen al helemaal. Maar men verwacht hogere stijging van de huizenprijzen en dat wakkert de bouw en alles wat daar aan vast zit aan.

de cake per drone in Sjanghai

Via Sinocism, een informatief, leuk dagelijks blog over China

De cake wordt per drone afgeleverd in Sjanghai
Zo’n ding weegt 10 kilo en vliegt op ongeveer 100 meter hoogte. Als je dan zo’n ding op je kop krijgt,dan heb je daarna niet veel meer te zeggen.


Men bezorgt hiermee speciale (bruids)taarten die zo’n 2000 yuan kosten om speciale gelegenheden op te fleuren

De gemeente Sjanghai zit te denken aan verordeningen hoe een en ander te regelen.

Al Qaida lijkt het wel mooi om zo wat bommen af te leveren.

27 juli 2013

Yellen populairder dan Summers

Er is een verbazingwekkende oppositie tegen Summers als nieuwe baas van de FED op gang gekomen. Een derde van de democratische senatoren heeft een brief ondertekend om in godsnam niet summers maar Yellen te benoemen. Ze zijn vooral bang dat Summers regulering zal tegenwerken die noodzakelijk zijn  om het bankwezen minder spannend te maken

Summers heeft meegewerkt aan het om zeep helpen van de Glass-Steagall Act waardoor banken en brokers niet meer gescheiden waren en banken de meeste wilde dingen gingen doen met de kredietcrisis als gevolg.

Verder heeft hij nog een keer georeerd dat vrouwen een beetje dom zijn in o.a. wiskunde. Hij heeft zich hier voor verexcuseerd, maar hij blijft als seksistisch te boek staan.

Hij heeft een hekel aan QE, het werkt niet. Als Summers extra QE doet is dat niet goed voor het vertouwen.

Of Obama zich hierdoor laat afschrikken is onduidelijk, hij heeft een vrouwonvriendelijk benoemingsbeleid en is zeer goede maatjes met Lawrence, tot voor zeer kort was Obama al bijna tot de benoeming van Summers gekomen, zo is uitgelekt. Ook de nodige andere invloedrijke democraten zijn zeer gecharmeerd door Summers.

26 juli 2013

de rente volgens de groei van het nominale BNP


Ik heb al een keer laten zien dat op lange termijn de reële rente redelijk parallel loopt met het gemiddelde van de reële groei van het BNP, 2,55% in de periode van bovenstaande grafiek.
Je kunt natuurlijk ook stellen dat de lange rente gelijk hoort te zijn aan de nominale groei van het BNP.
Dat levert het resultaat op van de groene lijn. Die sluit de laatste jaren wat beter aan bij de lange rente dan inflatie +2,55%.

Toch was de rente nog lager. dat kwam door de speurtocht naar safe haven beleggingen vanwege de kredietcrisis, het gedoe over de debt ceiling in de VS en vooral de eurorcrisis.  Dat voldoen aan de gegarandeerde return of money in plaats van return on money was een extra eis, waardoor de reële rente veel lager werd dan normaal. Dat ging maar door na 2009 totdat Draghi er een eind aan maakte vorig jaar in zijn bumblebee speech (vorige post).

de keer in de lange rentecyclus door de bumblebeerede van Draghi

Het is nu een jaar na de bumblebee speech van Draghi (bumblebee: Draghi had het over de euro die eigenlijk een soort hommel was die om onduidelijke reden kan vliegen, een bij doet dat beter en het was zijn doel de euro meer een bij te laten zijn dan een hommel).
 
Men herinnert nu die speech omdat die een eind maakte aan de staartrisico's van Europa, de ondergang van de europeriferie werd afgewend. Over enkele jaren zullen we ons de speech echter herinneren als de keer in de lange rentecyclus.

Amerikaanse lange rente vanaf 1790 (bron: Bianco Research)

Dieptepunten in 1824,1900,1942 en 2012. hoogtepunten in 1798,1842,1920 en 1981


Sinds 1981 toen Volcker hardhandig de inflatie te lijf ging is de rente structureel gedaald. Die daling zette veel verder en langer door dan vrijwel iedereen dacht. Maar in 2012 lijkt het keerpunt te zijn gekomen, toen Draghi beloofde alles er aan te doen het staartrisico in Europa de kop in te drukken, waardoor de safe haven premie van o.a. Amerikaanse Treasuries begon weg te smelten.
Het einde van de bull markt voor obligaties kwam toen Draghi de verlossende woorden sprak:

"Within our mandate, the ECB is ready to do whatever it takes to preserve the euro. And believe me, it will be enough."

En de markt geloofde het. Sindsdien zijn de staartrisico’s uitgeprijsd en de safe haven premie van bepaalde staatsobligaties begon weg te smelten.

Echt hard ging het pas toen Bernanke begon te suggereren dat hij QE zou gaan verminderen later in 2013, met onder meer als belangrijke reden dat de risicoscenario's minder waarschijnlijk waren geworden en daardoor werd meer QE minder nodig.

25 juli 2013

grondstoffen spreiden niet en risico wordt steeds hoger

Het supercyclus verhaal van grondstoffen is volgens velen doorgeprikt en nu gebeurt dat ook nog eens met de spreidingsgedachte. Weg met die grondstoffen wordt nu van de daken geschreeuwd. Dat past ook bij de grote wens om in simpelere zaken te beleggen, het reduceren van de complexiteit dat DNB zo propageert.


Je weet ook niet wat je als verwachting op moet nemen voor grondstoffen, dus wat doe je dan met zo’n belegging?

De periode met lage correlatie met aandelen en obligaties lijkt voorbij. Dat was nu net de periode dat de verhalen opkwamen dat grondstoffen zo goed spreidden.
Voor onderzoek dat stelt dat je niet in grondstoffen moet beleggen omdat het niet diversifieert en een steeds hoger risico krijgt:

update vierjaarscyclus

De vorige keer had ik nog een H? ingetekend. Er was een keurig verhaal voor H:
1. de FED ging morrelen aan het monetaire beleid, QE gaat ophouden en daardoor gaat men voorzichtiger worden met leverage en andere zaken zoals uitstroom gelden van Emerging Markets en obligaties .
2. De groei in China valt tegen met lagere grondstoffenprijzen en afromen liquiditeit.
3. Tegenvallende groei in de VS over het tweede en derde kwartaal
4. Terugkerend gedonder in Europa (Portugal, Griekenland, Cyprus, Spanje, Italië).


De markt wilde niet terug, omdat centrale banken probeerden royaler uit de hoek te komen (dat neutraliseerde 1), in China trekt men bij 7% de streep in het zand (neutraliseert 2), in de VS gelooft men toch sterker in het aantrekken van de groei na het zwakke tweede kwartaal (voorlopig zitten de macrozorgen even in de ijskast), in Europa kwam (ik denk terecht) meer geloof in herstel uit de recessie en het politieke gedonder lijkt weer af te nemen (maakt van 4 zelfs een positief punt).

Misschien dat H alsnog snel gezet moet worden, omdat de markt zo toe is aan een correctie en de presidentscyclus in de VS en China tegenwerkt. De winsten gaan niet jofel ex de financials, vooral niet bij kapitaalgoederen. De ISM moet nu echt gaan stijgen (o.a. de Phillyfed geeft hoop deze maand), anders worden de winstverwachtingen in de VS met behoorlijke kans problematisch. Er kan ergens (China, Europa, VS, elders) een schok vandaan komen. Bijvoorbeeld, als Detroit af kan komen van zijn hoge pensioen- en gezondheidszorglasten via faillissement, zullen velen gemeentes in de VS hetzelfde proberen te doen.
Maar H kan nog wel eventjes weg zijn omdat pas in juli er betere aanwijzingen zijn dat de Great Rotation uit obligaties in niet alleen geldmarktfondsen maar ook aandelen op gang lijkt te zijn gekomen.

De liquiditeitscyclus is negatief geworden voor obligaties (maximum ruim beleid is bereikt; obligaties reageren normaal gesproken op de verandering van de liquiditeit), maar niet voor aandelen (de liquiditeit is ver boven gemiddeld en daar reageren aandelen doorgaans op). Overigens zit de S&P in de toolbox en staat deze nu vergelijkbaar hoog als het moment waarop Bernanke de S&P voldoende opgelopen vond om onaardige dingen over QE te melden.

Op de wat langere termijn kunnen de koerswinstverhoudingen wel wat hoger worden: niet 14 maar de voor de kredietcrisis vertrouwde 16 keer de trailing earnings kan terugkomen of 18 minus de inflatie voor de jaar vooruit winsten.

De lage waarderingen van na de kredietcrisis waren te verklaren uit angsten voor staartrisico’s/ sterk geloof in zeer lage reële en nominale economische groei. De angst voor staartrisico’s ebt al een tijd weg en dat kan doorzetten. Het geloof in langdurige financiële repressie in de VS neemt af.

Voor hogere PE’s moet er waarschijnlijk wel economisch herstel komen in Europa, 3%+ groei in de VS en de groei in China moet 7%+ zijn voorlopig. Dat is heel goed mogelijk met een beetje geduld. 

Beschikbaar inkomen Nederland nog als in 1997, Nederland blijft achter bij België

Het plaatje van de NRC gisteren: het beschikbare inkomen is sinds 1997 niet gegroeid in Nederland. Alle groei van het BNP is gegaan naar de overheid, vooral zorg, en in mindere mate ook naar het bedrijfsleven. De groei van het inkomen ging op in pensioen- en zorginkomen en in winsten.
België heeft sinds 1997 ongeveer dezelfde economische groei gekend als Nederland. Nederland had in 2008 nog een voorsprong, maar die is weg. Nederland groeit nu structureel langzamer dan België.
Qua BNP blijft Nederland niet erg chter bij België, maar qua groei van het beschikbare inkomen, iser wel een groot verschil aan het ontstaan.

Nederlandse recessie verergert tot verbazing van Wall Street Journal

De recessie in Nederland ( Dutch Economy Springs Leak, Faces Stagnation ,The Netherlands Is in Its Third Recession Since 2009) was het meest gelezen verhaal van de Wall Street Journal Europe.
Men vond het vroeger al raar dat men in Nederland zo blijmoedig 52% belasting wilde betalen, ook al kreeg je er heel wat voor terug.
Maar dat eindeloos bezuinigen en daardoor gegarandeerd niet uit de balansrecessie komend, daar zit men zich nu misschien nog meer over te verbazen. Dat Nederland zo veel over heeft om het braafste jongetje in de klas van Europa te wezen, daarmee verdient het in een vicieuze cirkel van neergang te komen, doe toch als de VS hoor je denken.

Het beschikbaar inkomen in Nederland is nog maar even hoog als in 1997. Alle stijging van het BNP is gaan zitten in zorgdiensten en extra winsten van het bedrijfsleven, zo berichtte NRC vandaag.

In bovenstaande tabel van Capital Economics zie je dat Nederland niet slecht scoort qua schulden voor de overheid en het bedrijfsleven. Alleen de gezinnen met hun veel te hoge hypotheekschulden is een probleem. En de banken zouden nog wat extra kapitaal kunnen gebruiken waardoor ze nog stevig willen deleveragen, maar de Nederlandse banken zijn weer sterk dan wel onder de hoede van de staat. Er is niet zo'n dringende noodzaak voor dat terugdringen van het overheidstekort anders dan een wit voetje halen bij Duitsland.

In de WSJ interviewde men vishandelaar (Sier en) Steur en die kermde er flink op los: hij heeft nog wel ongeveer even veell klanten op de Alber Cuyp, maar ze kopen 20% minder vis vergeleken met een paar jaar geleden en de neergang lijkt nog door te zetten. Wij horen thuis bij zijn klanten, maar ik ben me niet bewust dat ik nu minder vis koop.

24 juli 2013

Als China niest, wie vat er een kou

Het percentage export van het BNP is het belangrijkste. dan scoort Singapore hoger dan ik dacht en Australië lager.